mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Kanun
  3. 5718 sayılı Kanun

5718 sayılı MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUK VE USUL HUKUKU HAKKINDA KANUN

Kanun · Resmî Gazete 12 Aralık 2007, sayı 26728

mevzuat.gov.tr ↗

Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; hukuki görüş değildir. Bağlayıcı olan tam metindir.

BİRİNCİ BÖLÜM – Genel Hükümler

Madde 1 – Kapsam

Bu Kanun, yabancılık unsuru içeren özel hukuk işlem ve ilişkilerinde uygulanacak hukuku, Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini ve yabancı mahkeme kararlarının tanınması ile tenfizini düzenler. Aynı zamanda…

Madde 2 – Yabancı hukukun uygulanması

Hâkim, uyuşmazlığa uygulanacak yabancı hukuku kendiliğinden uygular ve içeriğini belirlemek için taraflardan yardım isteyebilir. Yabancı hukukun tespit edilemediği durumlarda Türk hukuku uygulanır. Kişi ve aile hukuku…

Madde 3 – Değişken ihtilâflar

Madde 4 – Vatandaşlık esasına göre yetkili hukuk

Bu madde, uygulanacak hukukun vatandaşlık esasına göre belirlendiği durumlarda, farklı durumdaki kişiler için hangi ülke hukukunun esas alınacağını düzenler.

Madde 5 – Kamu düzenine aykırılık

Yetkili olan yabancı hukuktaki bir kuralın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olması durumunda, o kural uygulanmaz. Gerekli görüldüğü takdirde bunun yerine Türk hukuku uygulanır.

Madde 6 – Türk hukukunun doğrudan uygulanan kuralları

Yabancı hukukun yetkili olduğu durumlarda dahi, uyuşmazlık Türk hukukunun doğrudan uygulanan kurallarının amacına ve kapsamına giriyorsa bu kurallar uygulanır.

Madde 7 – Hukukî işlemlerde şekil

Hukukî işlemlerin geçerli sayılması için uyulması gereken şekil kuralları düzenlenmiştir. Bu işlemler, ya yapıldıkları ülkenin hukukuna ya da işlemin esasıyla ilgili yetkili olan hukukun maddi hukuk hükümlerine göre…

Madde 8 – Zamanaşımı

Zamanaşımı süresinin hangi hukuka göre belirleneceği, ilgili hukuki işlemin veya ilişkinin esasına uygulanan hukuka bağlıdır.

İKİNCİ BÖLÜM – Kanunlar İhtilâfı Kuralları

Madde 9 – Ehliyet

Kişilerin hak ve fiil ehliyeti genel olarak kendi vatandaşı oldukları ülkenin hukukuna tabidir. Belirli istisnalar dışında, kişinin kendi yasalarına göre ehliyetsiz olsa bile işlemin yapıldığı yerin yasalarına göre…

Madde 10 – Vesâyet, kısıtlılık ve kayyımlık

Madde 11 – Gaiplik veya ölmüş sayılma

Gaiplik veya ölmüş sayılma kararları kural olarak ilgili kişinin millî hukukuna tabidir. Eğer kişinin millî hukukuna göre bu karar verilemiyorsa, belirli şartların varlığı halinde Türk hukuku uygulanır.

Madde 12 – Nişanlılık

Nişanlanma ehliyeti ve şartlarında tarafların nişanlanma anındaki kendi millî hukukları esas alınır. Nişanlılığın hükümleri ve sonuçları için ortak millî hukuk, tarafların vatandaşlıkları farklıysa Türk hukuku uygulanır.

Madde 13 – Evlilik ve genel hükümleri

Bu madde, evlilikle ilgili ehliyet, şekil ve genel hükümlerin hangi ülkenin hukukuna göre belirleneceğini düzenler. Kişilerin evlenme şartları kendi milli hukuklarına, evliliğin şekli yapıldığı yere, genel hükümler ise…

Madde 14 – Boşanma ve ayrılık

Boşanma, ayrılık, nafaka ve velayete dair hususlarda öncelikle eşlerin ortak vatandaşlığının hukuku, ortak vatandaşlık yoksa ortak yaşadıkları yerin hukuku, o da yoksa Türk hukuku uygulanır. Ancak geçici tedbir…

Madde 15 – Evlilik malları

Evlilik mallarına hangi hukukun uygulanacağını belirleyen esaslardır. Eşlerin seçimi yoksa sırasıyla ortak millî hukuk, ortak mutad mesken hukuku veya Türk hukuku uygulanır. Tasfiye sürecinde taşınmazlar için…

Madde 16 – Soybağının kurulması

Çocuğun soybağının hangi ülkenin hukukuna göre kurulacağını belirleyen hiyerarşik sırayı düzenler. Ayrıca, kurulmuş olan soybağının iptalinin hangi hukuka tabi olacağını açıklar.

Madde 17 – Soybağının hükümleri

Soybağına ilişkin hükümler, kural olarak soybağını kuran hukuka göre belirlenir. Anne, baba ve çocuğun ortak bir vatandaşı olduğu durumlarda bu hukuk; böyle bir ortaklık yoksa birlikte yaşadıkları yerin hukuku uygulanır.

Madde 18 – Evlât edinme

Madde 19 – Nafaka

Madde 20 – Miras

Miras işlemleri genel olarak ölen kişinin milliyetine göre belirlenen hukuka tabidir; ancak Türkiye'deki taşınmazlar için Türk hukuku uygulanır. Mirasın açılması, kazanılması ve paylaşımıyla ilgili durumlar…

Madde 21 – Aynî haklar

Taşınır ve taşınmaz mallar üzerindeki mülkiyet ve diğer aynî hakların hangi ülke hukukuna tabi olacağı belirlenmiştir. Genel olarak malların bulunduğu yer hukuku esas alınırken; taşıma durumu, yer değişikliği ve…

Madde 22 – Taşıma araçları

Hava, deniz ve raylı taşıma araçları üzerindeki aynî haklar, aracın menşe ülke hukukuna tâbidir. Menşe ülkenin tespitinde kayıt sicili, bağlama limanı veya ruhsat yeri esas alınır.

Madde 23 – Fikrî mülkiyete ilişkin haklara uygulanacak hukuk

Fikri mülkiyet haklarının korunmasında, korumanın hangi ülke hukukuna göre talep edildiği esas alınır. Ancak taraflar, bir hak ihlali gerçekleştikten sonra mahkemenin hukukunun uygulanabileceği konusunda anlaşabilirler.

Madde 24 – Sözleşmeden doğan borç ilişkilerinde uygulanacak hukuk

Sözleşmeden doğan borç ilişkilerinde uygulanacak hukuk, öncelikle tarafların belirlediği hukuktur. Tarafların herhangi bir seçim yapmaması durumunda, sözleşmeyle en sıkı ilişkili olan hukuk uygulanır.

Madde 25 – Taşınmazlara ilişkin sözleşmeler

Madde 26 – Tüketici sözleşmeleri

Mesleki veya ticari olmayan amaçla yapılan tüketici sözleşmeleri kural olarak tarafların seçtiği hukuka tabidir, ancak tüketicinin mutat meskeni hukukundan gelen asgari korumalar saklı tutulur. Tarafların seçim…

Madde 27 – İş sözleşmeleri

İş sözleşmelerinde hangi ülke hukukunun uygulanacağını belirleyen düzenlemelerdir. Sözleşmede bir hukuk seçilmiş olsa dahi, işçinin mutad işyeri hukukundan doğan temel koruma hakları korunur. Hukuk seçimi yapılmaması…

1 ilgili yargı kararı

Madde 28 – Fikrî mülkiyet haklarına ilişkin sözleşmeler

Madde 29 – Eşyanın taşınmasına ilişkin sözleşmeler

Eşyanın taşınmasına ilişkin sözleşmelerde öncelikle tarafların seçtiği hukuk uygulanır (1. fıkra). Taraflar seçim yapmamışsa, belli şartların varlığı halinde taşıyıcının veya gönderenin esas işyerinin bulunduğu ülke…

Madde 30 – Temsil yetkisi

Madde 31 – Doğrudan uygulanan kurallar

Sözleşmeden doğan bir ilişkiye hangi hukukun uygulanacağı belirlenirken, sözleşmeyle sıkı bağı olan üçüncü bir devletin doğrudan uygulanan kuralları da dikkate alınabilir. Bu kuralların uygulanmasına karar verirken…

Madde 32 – Sözleşmeden doğan ilişkinin varlığı ve maddî geçerliliği

Sözleşmelerden doğan ilişkilerin veya belirli hükümlerin varlığı ve maddi geçerliliği, kural olarak sözleşmenin genel geçerliliği için hangi hukuk uygulanıyorsa ona tabidir. Ancak taraflardan birinin davranışına bu…

Madde 33 – İfanın gerçekleştirilme biçimi ve tedbirler

Borcun yerine getirilmesi sırasındaki işlemler ile malların korunması amacıyla alınan tedbirlerde, işlemin yapıldığı veya tedbirin alındığı ülkenin hukuku esas alınır (1. fıkra).

Madde 34 – Haksız fiiller

Madde 35 – Kişilik haklarının ihlâlinde sorumluluk

Basın, internet veya diğer kitlesel iletişim araçlarıyla kişilik haklarının ihlali durumunda hangi ülke hukukunun uygulanacağını belirler. Bu tür durumlarda zarar gören kişi, belirlenen seçenekler arasından uygulama…

Madde 36 – İmalâtçının sözleşme dışı sorumluluğu

Üretilen eşyaların neden olduğu zararlaryla ilgili hangi ülke hukukunun uygulanacağına zarar gören kişi karar verir. Bu seçim; zarar verenin yerleşim yeri veya işyeri hukuku ya da ürünün edinildiği ülke hukuku…

Madde 37 – Haksız rekabet

Haksız rekabetten kaynaklanan taleplerde hangi ülkenin hukukunun uygulanacağının belirlendiği maddedir. Piyasası doğrudan etkilenen ülke hukuku esas alınırken, sadece işletme menfaatlerinin ihlal edildiği durumlarda…

Madde 38 – Rekabetin engellenmesi

Rekabetin engellenmesinden doğan talepler, bu durumdan doğrudan etkilenen piyasanın yer aldığı ülke hukukuna tabidir (1. fıkra). Türkiye'deki rekabetin engellenmesi vakalarında yabancı hukuk uygulandığında, Türk…

Madde 39 – Sebepsiz zenginleşme

BİRİNCİ BÖLÜM – Türk Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi

Madde 40 – Milletlerarası yetki

Türk mahkemelerinin uluslararası düzeydeki yetki durumu, Türkiye'nin kendi iç hukukundaki yerle ilgili yetki kurallarına göre belirlenir.

Madde 41 – Türklerin kişi hâllerine ilişkin davalar

Türk vatandaşlarının kişi hâllerine ilişkin davalarının, yabancı ülkelerin mahkemelerinde açılmadığı veya açılamadığı durumlarda Türkiye'deki hangi mahkemelerin yetkili olduğunu düzenler.

Madde 42 – Yabancıların kişi hâllerine ilişkin bazı davalar

Türkiye'de yerleşim yeri bulunmayan yabancılarla ilgili vesâyet, kayyımlık, kısıtlılık, gaiplik ve ölmüş sayılma kararlarının hangi mahkemelerce verileceğini belirler.

Madde 43 – Miras davaları

Madde 44 – İş sözleşmesi ve iş ilişkisi davaları

Bireysel iş sözleşmelerinden veya iş ilişkilerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, işçinin işini genellikle yaptığı işyerinin Türkiye'de bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. İşçinin işverene karşı açtığı davalarda ayrıca…

Madde 45 – Tüketici sözleşmesine ilişkin davalar

Madde 46 – Sigorta sözleşmesine ilişkin davalar

Sigorta sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda hangi mahkemenin yetkili olduğunu düzenler. Davanın kime karşı açıldığına göre yetkili mahkeme değişkenlik gösterir.

Madde 47 – Yetki anlaşması ve sınırları

Münhasır yetki kuralının olmadığı hallerde, taraflar yabancılık unsuru taşıyan borç ilişkilerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşabilirler. Bu anlaşmanın geçerli…

Madde 48 – Teminat

Türk mahkemelerinde dava açan, davaya katılan veya icra takibi başlatan yabancı gerçek ve tüzel kişilerin, yargılama ve takip giderleri ile karşı tarafın uğrayabileceği zararları karşılamak amacıyla mahkemenin…

Madde 49 – Yabancı devletin yargı muafiyetinden yararlanamayacağı hâller

Yabancı devletler, özel hukuk ilişkilerinden kaynaklanan hukuki anlaşmazlıklarda yargı muafiyetinden faydalanamazlar. Bu tür davalarda tebligat işlemleri yabancı devletin diplomatik temsilcilerine yapılabilir.

İKİNCİ BÖLÜM – Yabancı Mahkeme ve Hakem Kararlarının Tenfizi ve Tanınması

Madde 50 – Tenfiz kararı

Yabancı mahkemelerin hukuk davalarında verdiği ve kendi ülkelerinin kanunlarına göre kesinleşmiş olan kararların Türkiye'de uygulanabilmesi için yetkili Türk mahkemesince tenfiz kararı verilmesi gerekir. Ayrıca yabancı…

Madde 51 – Görev ve yetki

Tenfiz kararlarıyla ilgili davalarda görevli mahkeme asliye mahkemesidir. Davanın açılacağı yer ise kural olarak karşı tarafın Türkiye'deki yerleşim yeri veya sâkin olduğu yer mahkemesidir; bunların yokluğunda Ankara,…

Madde 52 – Tenfiz istemi

Yabancı bir mahkeme kararının Türkiye'de geçerli kılınması (tenfiz) için hukukî yararı olan herkes dilekçe ile başvuruda bulunabilir. Başvuru dilekçesine, karşı tarafların sayısı kadar kopya eklenmesi gerekmektedir.…

Madde 53 – Dilekçeye eklenecek belgeler

Tenfiz başvurusunda bulunurken dilekçeye eklenmesi gereken belgeleri belirler. Buna göre yabancı mahkeme kararının onaylı sureti ve bu kararın kesinleştiğini gösteren belgenin onaylı tercümelerinin sunulması gerekir.

Madde 54 – Tenfiz şartları

Yabancı ülkelerde verilen mahkeme kararlarının Türkiye'de icra edilebilmesi (tenfizi) için gereken şartlar belirlenmiştir. Yetkili mahkeme, karşılıklılık, yetki sınırları, kamu düzeni ve bildirim usulleri gibi…

Madde 55 – Tebliğ ve itiraz

1 ilgili yargı kararı

Madde 56 – Karar

Mahkeme, yabancı mahkeme kararının tamamının veya bir kısmının uygulanmasına ya da talebin reddine karar verebilir. Alınan karar, yabancı mahkeme kararının altına yazılarak hakim tarafından mühürlenir ve imzalanır.

Madde 57 – Yerine getirme ve temyiz yolu

Tanınmasına ve tenfizine karar verilen yabancı mahkeme kararları, Türk mahkemelerinin verdiği kararlar ile aynı şekilde icra edilir. Bu taleplerin kabulü veya reddine ilişkin kararlara karşı yapılacak temyiz…

Madde 58 – Tanıma

Yabancı mahkeme kararlarının kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilmesi, mahkemenin bu kararın tenfiz şartlarını taşıdığını tespit etmesine bağlıdır. Aynı süreç, ihtilafsız kaza kararları ile yabancı mahkeme…

Madde 59 – Kesin hüküm ve kesin delil etkisi

Madde 60 – Yabancı hakem kararlarının tenfizi

Kesinleşmiş, icra kabiliyeti kazanmış veya taraflar için bağlayıcı olan yabancı hakem kararlarının tenfizi mümkündür (1. fıkra). Bu işlem için yetkili yer asliye mahkemesine dilekçeyle başvurulur (2. fıkra).

Madde 61 – Dilekçe ve inceleme usulü

Yabancı bir hakem kararının tenfizini isteyen kişinin dilekçesiyle birlikte sunması gereken belgeler belirlenmiştir. Bu işlemler sırasında belirli maddelerin kıyas yoluyla uygulanacağı öngörülmüştür.

Madde 62 – Ret sebepleri

Mahkeme, belli şartların varlığı halinde yabancı hakem kararının tenfizi yani Türkiye'de geçerli kılınması istemini reddeder. Bu nedenler arasında tahkim sözleşmesinin olmaması, kamu düzenine aykırılık, usul hataları…

Madde 63 – Yabancı hakem kararlarının tanınması

ÜÇÜNCÜ KISIM – Son Hükümler

Madde 64 – Yürürlükten kaldırılan hükümler

Madde 65 – Yürürlük

Bu Kanun, yayımlandığı tarihten itibaren yürürlüğe girer.

Madde 66 – Yürütme

Bu madde, söz konusu Kanun hükümlerinin yürütme yetkisinin kime ait olduğunu düzenlemektedir. Buna göre, Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.