mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Kanun
  3. 1211 sayılı Kanun
  4. Madde 40

1211 sayılı Kanun Madde 40 – Para - kredi konusunda bankanın görev ve yetkileri:

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI KANUNU · Resmî Gazete 26 Ocak 1970, sayı 13409

Sade özet

Merkez Bankası'nın para ve kredi politikaları kapsamındaki yetkilerini düzenleyen bu madde; bankalara likidite desteği verilmesi, zorunlu karşılıkların yönetimi ve faiz ile vade standartlarının belirlenmesine ilişkindir. Ayrıca yabancı merkez bankalarının varlıklarının korunmasına dair hükümler içerir.

  • Teminat karşılığında, ödeme sistemindeki aksamaları önlemek için gün içi veya gün sonu kredi imkanı sağlanabilir (I. bend a).
  • Güvensizlik nedeniyle fon çekişi hızlanan bankalara kredi verilebilir ve Banka, bu bankaların iflası halinde imtiyazlı alacaklı sayılır (I. bend c).
  • Belirli mali kuruluşların tesis edeceği zorunlu karşılıkların şartları Bankaca belirlenir; eksik tesiste faizsiz mevduat istenebilir veya TMSF'ye gelir kaydedilecek cezaı faiz uygulanır (II. paragraf).
  • Bloke hesaplardaki zorunlu karşılıklar başka bir amacın finansmanında kullanılamaz, temlik ve haciz edilemez (II. paragraf).
  • Yabancı merkez bankalarının Banka nezdindeki varlıkları haczedilemez, üzerlerine ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz konulamaz (III. bend c).

Kimleri ilgilendirir: Merkez Bankası, bankalar, elektronik ödeme araçlarını çıkaran kuruluşlar, diğer mali kuruluşlar ve yabancı merkez bankaları.

Kaynak: 1211 sayılı TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI KANUNU, m. 40

Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; hukuki görüş değildir. Bağlayıcı olan tam metindir.

Tam madde metnini göster
(Değişik: 25/4/2001 - 4651/7 md.) I – a) Banka, nihai kredi mercii sıfatıyla ödeme sisteminde aksamalara sebep olabilecek geçici likidite sıkışıklıklarını ve finansal piyasaların etkin bir şekilde çalışmasını engelleyebilecek teknik kaynaklı ödeme sorunlarını gidermek amacıyla, sisteme, teminat karşılığında gün içi veya gün sonu kredi imkanı sağlayabilir. b) (Mülga: 19/10/2005 - 5411/168 md.) c) Bankaca, banka sisteminde belirsizlik ve güvensizlik oluşması ve fon çekilişlerinin hızlanması halinde, haklarında belirsizlik ve güvensizlik oluşan bankalara, şartları Banka tarafından kararlaştırılmak üzere, fon çekilişlerini karşılayacak miktarda kredi verilebilir. Bu hüküm gereğince kendisine kredi verilen bankaların iflası halinde Banka, verilen kredi miktarı ve faizi için iflas masasına imtiyazlı alacaklı sıfatıyla iştirak eder. II – (Değişik paragraf: 17/7/2019-7186/4 md.) Bankalar ve elektronik ödeme araçlarını çıkaran kuruluşlar dâhil olmak üzere Bankaca uygun görülecek diğer mali kuruluşlar, Banka nezdinde açılacak hesaplarda bilanço içi veya bilanço dışı uygun görülen kalemlerini esas alarak, nakden zorunlu karşılık tesis ederler. Zorunlu karşılığa tabi bilanço içi veya bilanço dışı uygun görülen kalemlerin kapsamı, zorunlu karşılıkların oranı, tesis süresi ve tesis edilen karşılıklara gerektiğinde ödenecek faiz oranı, mevduat veya katılım fonlarından olağanüstü çekilişler ve birleşme, devir ve bölünme hâllerinde yapılacak işlemler de dâhil olmak üzere uygulamaya yönelik her türlü usul ve esas Bankaca belirlenir. Yukarıda belirtilen kuruluşların bulunduracakları umumi disponibilitenin nitelik ve oranı, gerektiğinde Bankaca tespit edilir. Bankaca yapılacak düzenlemeye göre zorunlu karşılıkların Banka nezdindeki hesaplarda bloke olarak tutulmasının istenmesi hâlinde, bloke hesaplarda tutulan zorunlu karşılıklar, hiçbir amaç ve konunun finansmanı için kullanılamaz, temlik ve haciz edilemez. Zorunlu karşılıkların ve umumi disponibilitenin süresinde tesis edilmemesi veya eksik tesis edilmesi hâlinde Banka, belirleyeceği usûl ve esaslara göre, eksik kısım için; Banka nezdindeki hesaplarda faizsiz mevduat tutulmasını istemeye veya cezaî faiz tahakkuk ettirmeye yetkilidir. Tahakkuk ettirilen cezaî faiz alacakları, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri gereğince tahsil edilir. Tahsil edilen cezaî faizler Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna gelir kaydedilir. III – a) Bankanın temel görev ve yetkilerinin yürütülmesi amacıyla mevzuatla Bankaya verilen yetkiler çerçevesinde bankalar, ödünç para verme işlemleri ve mevduat kabulünde uygulayacakları faiz oranlarını belirlenecek esaslara göre Bankaya bildirirler. b) Banka, bankalardaki mevduatın vade ve türleri ile özel finans kurumlarındaki katılma hesaplarının vadelerini belirler. c) (Ek: 19/1/2022-7351/1 md.) Banka nezdinde bulunan yabancı ülke merkez bankalarına ait para, alacak, mal, hak ve varlıklar haczedilemez, üzerlerine ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz konulamaz. BÖLÜM – III Bankanın Hükümetle Olan Münasebetleri ve Bununla İlgili Görevler Mali ve ekonomik müşavirlik ve mali ajanlık:

Resmî kaynakta görüntüle (mevzuat.gov.tr) ↗

Değişiklik notları

  • (Değişik: 25/4/2001 - 4651/7 md.)
  • (Mülga: 19/10/2005 - 5411/168 md.)
  • (Değişik paragraf: 17/7/2019-7186/4 md.)
  • (Ek: 19/1/2022-7351/1 md.)

İlgili yargı kararları (1)

Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu

E. 2025/493 K. 2025/2331 · 5 Kasım 2025