mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Tüzük
  3. TÜRK MEDENİ KANUNUNUN VELAYET, VESAYET VE MİRAS HÜKÜMLERİNİN UYGULANMASINA DAİR TÜZÜK

TÜRK MEDENİ KANUNUNUN VELAYET, VESAYET VE MİRAS HÜKÜMLERİNİN UYGULANMASINA DAİR TÜZÜK

Tüzük · Resmî Gazete 16 Eylül 1965, sayı 12102

mevzuat.gov.tr ↗

Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; hukuki görüş değildir. Bağlayıcı olan tam metindir.

BİRİNCİ KISIM – Tüzüğün kapsamı

Madde 1 – Kapsam

Türk Medeni Kanunu'ndaki velayet, vesayet ve miras ile ilgili hükümlerin nasıl uygulanacağı bu Tüzük ile belirlenmiştir.

İKİNCİ KISIM – Velayet

Madde 2 – I – Ana ve baba vazifelerini yapmadıkları veya yapamadıkları takdirde alınacak tedbirler

Ana ve babanın görevlerini yerine getirmediği veya getiremediği durumlarda Medeni Kanun'un 273 üncü maddesi uygulanır. Çocuğun ebeveynlerinden alınmasına veya velayet haklarının sona ermesine karar verilmesi halinde,…

Madde 3 – II – Velayetin nez'i halinde haber verme

Ana ve babanın her ikisinin veya birinin velayet hakkının kaybı sonucu çocuğun vesayet altına alınması gerektiğinde izlenecek prosedür belirlenmiştir. Bu durumda asliye mahkemesi, karar kesinleştikten sonra çocuğa vasi…

Madde 4 – III – Evliliği sona eren ana ve babanın çocuğun mallarını hakime bildirme yükümlülüğü

Evliliği sona eren ve velayet hakkına sahip olan anne veya babanın, çocuğun mal varlığını, alacaklarını ve borçlarını belirlenen sürede sulh hakimine bildirme yükümlülüğü vardır. Nüfus memurluğu veya ilgili mahkeme,…

Madde 5 – IV – Velayetin sona ermesi halinde yapılacak işlem

Velayetin sona ermesi durumunda çocuğun mallarının kime ve nasıl teslim edileceğini belirler. Çocuğun reşit olması veya vasi atanması durumlarında malların hesap cetveleriyle birlikte devri esas alınır.

BİRİNCİ BÖLÜM – Haber verme yükümlülüğü

Madde 6 – I – Ölüm halinde (Nüfus memuru tarafından)

Nüfus memurlarının, ölüm vakalarıyla karşılaştıklarında tespit ettikleri vesayete muhtaç kişilerin durumunu bildirme yöntemlerini belirler. Medeni Kanun'un 354. maddesi uyarınca adliye ve idare memurlarının sahip…

Madde 7 – II – Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle hacri gerektiren hallerde

Akıl hastalığı veya zayıflığı nedeniyle kendi işlerini yürütemeyen, sürekli yardıma ihtiyaç duyan veya başkaları için tehlike arz eden kişilerin durumuna görevi sırasında rastlayan yetkililer, bu durumu vakit…

Madde 8 – III – Boşanma kararının çocukların durumu hakkında tamamlanması veya değiştirilmesi halinde

Medeni Kanun'un 149. maddesinin uygulanması gereken durumlarda, asliye mahkemesi çocuğa vasi atanması gerektiğine karar verirse, karar kesinleştiğinde bunu sulh mahkemesine bildirir.

Madde 9 – IV – Hükümlülük halinde

Bir yıl veya daha fazla süreyle hürriyeti bağlayıcı bir cezaya çarptırılan kişilerin durumu, Medeni Kanun'un 357. maddesinin uygulanabilmesi için Cumhuriyet savcıları tarafından derhal yerleşim yeri sulh hakimine…

Madde 10 – V – Nesebi sahih olmıyan bir çocuğun doğumu halinde

Soy bağı kesin olmayan bir çocuğun doğduğu durumda, nüfus memurları ve bildirime yetkili kişiler durumu sulh hakimine bildirir. Bu bildirim, Medeni Kanun'un 298 inci maddesi uyarınca gerekli işlemlerin başlatılmasını…

İKİNCİ BÖLÜM – Vasi tayini

Madde 11 – I – Deftere kayıt

Mahkemeye yapılan başvuruların ve bildirimlerin hemen esas defterine kaydedilmesi zorunludur. İlgili kişinin talebi üzerine kayıt numarası resmi bir kâğıtla kendisine verilebilir. Konuya ilişkin alınan kararların…

Madde 12 – 1 – Vasi tayin edilecek kimseler

Sulh hakimi, korunmaya muhtaç çocukların bakımı için belirlenen kişiyi, uygun görülen aile bireyini veya kurum müdürünü öncelikle vasi olarak tayin edebilir. Çocuğun kaldığı kurumun değişmesi veya eğitimin sona ermesi…

Madde 13 – 2 – Hakimin nezareti

Belirtilen kurumların müdürleri, vesayet görevlerini yerine getirirken tıpkı diğer tüm vasiler gibi sulh hakiminin denetimine tabidirler.

Madde 14 – III - Diğer kanunlardaki tedbirler

Vesayet altındaki bir çocuk emirlere karşı geldiği için tedbir alınması gerekiyorsa ve 6972 ile 225 sayılı kanunlardaki kurumlar mevcut değilse, sulh hakimi diğer imkanlara başvurur. Bu kapsamda hakim, 1593 sayılı…

Madde 15 – IV – Vasiliğe istekli olanların önceden tesbiti

Sulh hakimi, ileride vasi olarak atanabilecek gönüllü kişileri belirlemek amacıyla mahkeme bölgesindeki hayır kurumları ve benzeri kuruluşlara başvurur. Hakim ayrıca gerekli gördüğünde, çocuğun hangi çocuk yuvasına…

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Vesayetin idaresi

Madde 16 – I – Defter tutma

Vasi, görevlendirilmesinden itibaren bir ay içinde vesayet altındaki kişinin mallarını içeren bir defter hazırlayıp iki nüsha olarak sulh mahkemesine sunmakla yükümlüdür. Mahkeme, defterdeki eksikleri veya hataları…

Madde 17 – II – Vesayet altındaki kimsenin mevcudunun ve gelirinin ihtiyaçlarına yetip yetmediğinin tesbiti

Defter sulh hakimine teslim edildikten sonra hâkim, vesayet altındaki kişinin mal varlığını, gelirini ve ihtiyaçlarını belirleyerek bunların yeterli olup olmadığına karar verir.

Madde 18 – 1 – Genel olarak

Vesayet altındaki kişilerin malları için Medeni Kanun'un belirli maddeleri uygulanır ve işlem görmeyen eşyalar koruma altına alınır. Değerli belgeler hakim gözetiminde saklanır ancak zorunlu hallerde teminat…

Madde 19 – a) Genel olarak

Vesayet altındaki kişilere ait malların satışı genel olarak açık artırma ile yapılır. Ancak belirli şartların varlığı halinde, taşınmazlar asliye mahkemesinin izniyle, taşınırlar ise sulh hakiminin kararıyla pazarlık…

Madde 20 – b) Açık artırmada usul

Vesayet altındaki kişilere ait malların açık artırma yoluyla satış usullerini düzenleyen hükümdür. Satış süreci sulh hakiminin idaresinde gerçekleşir ve belli değerli varlıkların satışı için bilirkişi raporu ile…

Madde 21 – 1 – Raporun düzenlenmesi ve tevdii

Vesayet altındaki kişinin mal varlığı ve gelirinin ihtiyaçlarını karşıladığına karar verilmişse, vasinin belirlenen sürelerde sulh hakimine hesap raporu sunması zorunludur. Bu rapor, hem mali kayıtları hem de vesayet…

Madde 22 – 2 – Raporun mahkemece tetkik ve tasdikı

Hakim, sunulan raporu en geç iki ay içinde inceleyerek onaylar, reddeder veya düzeltilmesi için vasiye süre verir. Onayın verilmesi için raporun her yönden uygun bulunması şarttır. Hakim, vasinin gerekli özeni gösterip…

Madde 23 – 3 – Rapor verme yükümlülüğünden muafiyet

Vesayet altındaki kişinin malının bulunmaması veya gelirinin ihtiyaçlarını karşılamayacağının sulh hakimi tarafından tespit edilmesi halinde vasinin hesap tutma zorunluluğu ortadan kalkar. Ancak bu süreçteki yeni…

Madde 24 – V – Vasilik ücreti

Vasi ve kayyıma ödenecek ücretin miktarı, harcanan emek ve vesayet altındaki kişinin geliri göz önünde bulundurularak belirlenir. Bu belirleme, her hesap dönemi için rapor sunulduktan sonra sulh hakimi tarafından…

Madde 25 – VI – Vasinin tasarrufları aleyhine itiraz

Vasinin, vesayet altındaki kişinin eğitimi, bakımı veya mal yönetimi sırasında çıkarlarını gözetmediği ya da haklarını ihlal ettiği durumlarda sulh hakimi tarafından işlem yapılır. Bu durumda ayırt etme gücüne sahip…

Madde 26 – VII – Bankadaki para, hisse senedi ve tahvillerin iadesi

Vesayet altındaki kişilerin bankada bulunan para, hisse senedi ve tahvilleri, sulh hakiminin izni olmaksızın vasi tarafından alınamaz. Vesayet sona erdiğinde, sulh mahkemesi bu durumu bankaya vakit kaybetmeden bildirir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – Vesayetin sona ermesi

Madde 27 – I – Malların teslimi

Vasilik görevi çeşitli nedenlerle sona erdiğinde, vasi yönettiği malları hâkim veya görevli memur huzurunda ilgili kişiye, mirasçılarına veya yeni vasiye teslim eder. Bu işlem sırasında malların durumu tutanağa…

Madde 28 – II – Vesayetin sonunda rapor verme

Vesayet görevi sona eren vasinin, yönettiği mallara ilişkin raporu onbeş gün içinde sulh hakimine sunması zorunludur. Hakim raporu inceleyerek onaylar, eksiklerin tamamlanmasını ister veya vasinin sorumlu olduğu…

BİRİNCİ BÖLÜM – İhtiyati tedbirler

Madde 29 – I – Genel olarak

Ölen kişinin son ikametgahındaki sulh hakimi, miras kalan malvarlığının korunması ve hak sahiplerine güvenle ulaşması için gerekli önlemleri alır. Bu önlemler kendiliğinden veya yetkili kişilerin talebiyle başlatılarak…

Madde 30 – 1 – Kapsamı

Sulh hakimine, belirli şartlarda miras kalan malları mühürleme ve bunların listesini çıkarma yetkisi veren düzenlemedir. İşlem süreci, malların niteliğine ve aciliyete göre farklı yöntemlerle yürütülür.

Madde 31 – 2 – İhtiyar meclislerinin görevlendirilebileceği haller

Ölen kişinin son ikametgahı sulh hakiminin bulunduğu şehrin veya kasabanın dışındaysa, terekenin beş yüz liradan az olduğu tahmin edildiğinde, mühürleme ve kayıt işlemleri hakimin talimatıyla ihtiyar meclislerine…

Madde 32 – 3 – Süre

Mahkeme, kendiliğinden veya Medeni Kanun'un 532. maddesinin üçüncü bendi uyarınca gelen istek üzerine mühürleme ve defter tutma işlemlerini yapmakla görevlidir. Bu tedbirlerin, ilgili maddenin son fıkrasında belirlenen…

Madde 33 – 1 – Resmen idareyi gerektiren haller

Sulh hakiminin mirasın resmen idaresine karar vereceği durumlar belirlenmiştir.

Madde 34 – 2 – Sona erme

Medeni Kanunun 533. maddesi ve bu Tüzüğün 33. maddesi uyarınca başlatılan resmi miras idaresi, gerekçesi ortadan kalktığında sulh hakiminin kararıyla sona erer. Karardan sonra idare görevlisinin bir hafta içinde hesap…

Madde 35 – 1 – Vasiyetnamenin hakime verilmesi

Ölen kişinin vasiyetnamesini düzenleyen, saklayan veya bulanların bu belgeyi vakit kaybetmeden ölenin son ikametgahındaki sulh hakimine vermesi gerekir. Resmi vasiyetnamelerin örneği ilgili daire veya mahkemece…

Madde 36 – 2 – Vasiyetnamenin açılmasında usul

Vasiyetnamelerin sulh mahkemesi tarafından hangi yöntem ve süreler içerisinde açılıp okunacağını düzenleyen hükümdür. Belirlenen usuller çerçevesinde mirasçılar davet edilir, vasiyetname okunur ve durum tutanakla…

Madde 37 – 3 – Vasiyetname örneğinin tebliği

Vasiyetname açıldıktan sonra, kendilerine vasiyet yapılan veya mirasçı tayin edilen kişilere ilgili kısımların örneği herhangi bir başvuru beklenmeden tebliğ edilir. Bu işlemin masrafları tereke tarafından karşılanır.…

Madde 38 – 4 – Mirascılık belgesi

Vasiyetnameye itiraz edileceğinin bildirilmesi veya tenkis ya da iptal davası açılması durumunda sulh mahkemesi mirascılık belgesi vermez. Belgenin verilmesi için ya itiraz sonrası belirlenen süre içinde davanın…

Madde 39 – 5 – Şifahi vasiyet

Sözlü vasiyeti bildirim alan mahkeme, eğer burası vasiyet bırakanın son ikametgahındaki sulh mahkemesi değilse, vasiyetnameyi derhal ilgili yerdeki mahkemeye iletir. Kişinin son ikametgahı sulh mahkemesi ise, ölüm…

İKİNCİ BÖLÜM – Mirasın reddi

Madde 40 – I – Reddin şekli

Medeni Kanun'un 549. maddesi uyarınca mirası reddeden kişinin işlemleri sulh hakimince yürütülür. Kimlik tespiti sonrası hazırlanan tutanak ilgililerce imzalanarak mahkemenin esas defterine işlenir. Başvuruyu yapan…

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – Defter tutma

Madde 41 – I – Defter tutma isteği

Defter tutulması talebi, ölen kişinin son ikametgahındaki sulh hakimine yazılı veya sözlü olarak bildirilir. Sözlü başvurular tutanağa geçirilir ve beyanda bulunan kişiye imzalatılır.

Madde 42 – II – Defterin muhteviyatı

Mirası reddetme süresi dolduktan sonra bir ay içinde talepte bulunan mirasçılar için sulh hakimi tarafından ölenin tüm varlıklarını ve borçlarını içeren bir defter hazırlanır. Bu deftere taşınır ve taşınmaz malların…

Madde 43 – 1 – İlanın muhteviyatı ve yeri

Defter tutma süreci başladığında hakim, ölen kişinin alacaklı ve borçlularının bildirimde bulunması için ilan yayınlar. Zamanında bildirim yapmayan alacaklıların mirasçılara veya terekeye karşı takip başlatma hakları…

Madde 44 – 2 – İlanın şekli:

İlanların yapılma şekline göre sürelerin ne zaman başlayacağını düzenleyen hükümdür. Gazete ile yapılan ilanlarda süre ilk yayımda, asılma yoluyla yapılan ilanlarda ise ilanın kaldırıldığı tarihte başlar.

Madde 45 – IV – Belgelerin saklanması

İlan sonrası başvuran alacaklı ve borçluların alacak ve borçları bir deftere kaydedilir. Sundukları belgeler hâkimin uygun gördüğü güvenli bir yerde saklanır ve talep halinde masrafları karşılanarak onaylı örnekleri…

Madde 46 – V – Kaydın sona ermesi ve defterin işlenmesi

Alacak ve borçların kaydedilmesi için belirlenen sürenin dolmasıyla kayıt işlemi sona erer. Düzenlenen defter, ilgililerin inceleyebilmesi için en az bir, en çok iki ay boyunca açık tutulur.

Madde 47 – VI – Defter tutma sırasındaki idari tasarruflar

Defter tutma işlemi sürerken, miras kalan mal varlığının zarara uğramasını önleyecek acil idari işlemler yapılabilir. Bu işlemleri yapmak üzere hâkimden izin alan mirasçıların teminat göstermesine gerek yoktur.

Madde 48 – VII – Dosya açma ve katibin görevlendirilmesi:

Medeni Kanun'un 560. maddesi uyarınca sulh mahkemesi tarafından defter tutulmaya başlandığında, bu iş için ayrı bir dosya açılır. Defter, hakimin gözetiminde görevlendirilen bir katip tarafından tutulur. İşlem…

Madde 49 – VIII – Defter tutma masrafları

Terekenin mevcut nakit parası defter tutma masraflarını karşılamaya yetmezse, bu giderler defter tutulmasını talep eden mirasçıdan avans olarak alınır ve daha sonra mahsup edilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – Resmi tasfiye

Madde 50 – I - Resmi tasfiye isteği

Resmi tasfiye talebi, ölen kişinin son ikametgahının bulunduğu yerdeki sulh hakimliğine yazılı veya sözlü olarak yapılır. Sözlü bildirimler tutanakla kayıt altına alınarak beyanda bulunan kişiye imzalatılır.

Madde 51 – II – Resmi tasfiyeyi yapacak olanlar

Resmi tasfiye işlemlerini sulh hakimi gerçekleştirir. Sulh hakimi, isterse bu işlemleri kendi gözetimi altında bir veya birkaç kişi aracılığıyla da yaptırabilir.

Madde 52 – III – Tasfiye memurunun görev ve yetkileri

Tereke mevcudunun borçları karşılaması halinde tasfiye memuru; işletmeyi tasfiye eder, borçları öder, alacakları tahsil eder ve belirli mallara ilişkin vasiyetleri mevcut varlığa göre uygular. Aksine bir düzenleme…

Madde 53 – 1 – Genel olarak

Tasfiyenin temel amacı, vefat eden kişinin borçlarını ödemektir. Tasfiye memuru, borçlar için gerekli olan varlıkları nakite çevirirken diğerlerinin korunarak mirasçılara verilmesini amaçlar. Tasfiye süreci henüz…

Madde 54 – 2 – Menkullerin paraya çevrilmesi

Menkul malların nakde çevrilmesinde temel yöntem açık artırmadır. Ancak tasfiye memuru, faydalı bulduğu durumlarda gerekçesini belirterek malları pazarlık yoluyla da satabilir.

Madde 55 – 3 – Gayrimenkullerin paraya çevrilmesi

Gayrimenkullerin İcra ve İflas Kanunu uyarınca açık artırma ile satılması temel kuraldır. Mirasçıların tamamının anlaşması durumunda pazarlıklı satış veya sadece mirasçılar arasında ihtiyari artırma yapılabilse de…

Madde 56 – 1 – Defter düzenlenmesi

Tasfiye işlemi için görevlendirilen kişiler, süreç boyunca yaptıkları ödemeleri ve aldıkları paraları detaylandırarak hazırladıkları tamamlayıcı bir defteri sulh hakimine teslim ederler. Sulh hakimi, tasfiye…

Madde 57 – 2 – Tasfiye sonunda tereke

Tasfiye memurunun görevi, tasfiye sonucu kalan mal ve alacakları mirasçılara hazırladığında sona erer; ancak bu malların paylaşımı memurun görevi değildir. Memur, ileride çıkabilecek borçlar için bir miktar para…

Madde 58 – VI – İflas usulü ile tasfiye

Malvarlığının borçları karşılamadığının anlaşılması veya normal tasfiye sürecinde varlıkların yetersiz kalması durumunda, sulh hakimi alacaklıları bilgilendirerek iflas usulüyle tasfiyeye karar verir. Bu süreçte…

Madde 59 – VII – Tasfiye memurunun ücreti

Tasfiye memurunun alacağı ücret; harcadığı emek, miras kalan mal varlığının geliri ve yapılan işin niteliği dikkate alınarak sulh hakimi tarafından belirlenir.

BEŞİNCİ BÖLÜM – Terekenin paylaştırılmasından önce yapılacak işlem

Madde 60 – I – Miras şirketine mümessil tayini isteği

Miras şirketine temsilci atanması talebi, ölen kişinin son yerleşim yerindeki sulh hakimliğine yazılı veya sözlü bildirimle yapılır. Sözlü yapılan bildirimler tutanakla kayıt altına alınır ve bildirimde bulunan kişiye…

Madde 61 – II – Defter düzenlenmesi ve malların teslimi

Terekeye ait olan mal ve borçların, tutulan bir deftere uygun şekilde miras şirketinin temsilcisine teslim edilmesi gerekir.

Madde 62 – III – Deftere itiraz:

Sulh mahkemesinde tutulan defterin aslı mahkemede kalır ve onaylı örnekleri mirasçılara verilir. Mirasçılar, defterdeki tespitlere karşı belirlenen süre içinde sulh hakimine yazılı olarak itiraz edebilirler.

Madde 63 – IV – Mümessilin hesap vermesi

Tereke mümessili, yönettiği malların belgelere dayalı hesabını her üç ayda bir mirasçılara ve bir nüshasını sulh hakimine sunmakla yükümlüdür. Şikâyet durumunda bu hesaplar bir muhasip tarafından incelenir ve sonuca…

ALTINCI BÖLÜM – Paylaştırma

Madde 64 – I – Paylaştırma davası

Miras kalan malların mirasçılar arasında paylaştırılmasına dair davalarda yetkili mahkemenin belirlenmesinde, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 561 ve sonraki maddeleri uygulanır.

Madde 65 – II – Payların teşkili

Medeni Kanunun 590. maddesi ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 562. maddesi gereği oluşturulan paylar üzerinde mirasçıların uzlaşamadığı durumlarda, hakim tüm mirasçıları kura çekmeye davet eder. Kurayla belirlenen…

Madde 66 – III – Malların satılması

Medeni Kanun'un 591 inci maddesi kapsamında sulh hakiminin mal satışı kararı vermesi durumunda, bu satışın açık artırma yoluyla mı yoksa sadece mirasçılar arasında mı yapılacağını kararında belirtmesi gerekir.

Madde 67 – IV – Aile için yapılan fedakarlığa karşı tazminat isteği

Miras paylaşımı sırasında Medeni Kanun'un 610. maddesi uyarınca bir iddiada bulunulması ve mirasçıların bunu reddetmesi halinde, hakim ilgili kişiye dava açması için on gün süre verir. Bu süre zarfında dava açılmazsa…

BEŞİNCİ KISIM – Çeşitli hükümler

Madde 68 – I – Yönetmelikle düzenlenecek hususlar

Velayet, vesayet ve miras işlerine bakan mahkemelerde kullanılan defter, dosya, tutanak ve diğer belgelere ilişkin detaylar Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılacak bir yönetmelik ile belirlenir.

Madde 69 – II – Yürürlükten kaldırılan hükümler

Madde 70 – III – Yürürlük tarihi

Danıştay tarafından incelenen bu Tüzük hükümleri, Resmi Gazetede yayımlanmasının üzerinden otuz gün geçtikten sonra yürürlüğe girer.

Madde 71 – IV – Yürütme

Bu Tüzüğün yürütülmesi Bakanlar Kurulu tarafından sağlanır. Metinde ayrıca, eski tüzüklerin uygulama süreçleri ve özellikle miras yoluyla intikal eden haklarda, tüzük yürürlüğe girmeden önce ölmüş olan kişiler için…