- Ana sayfa
- Yargı kararı
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2025/1458 K. 2026/5011
Karar tarihi: 14 Eylül 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6292 sayılı ORMAN KÖYLÜLERİNİN KALKINMALARININ DESTEKLENMESİ VE HAZİNE ADINA ORMAN SINIRLARI DIŞINA ÇIKARILAN YERLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ İLE HAZİNEYE AİT TARIM ARAZİLERİNİN SATIŞI HAKKINDA KANUN, m. 7/1-a
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 305
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. Geçici 3
- 3402 sayılı KADASTRO KANUNU, m. 12/3
Karar metni
8. Hukuk Dairesi 2025/1458 E. , 2026/5011 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 7. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2016/289 E., 2023/423 K.
İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak verilen karar, davacı ... Genel Müdürlüğü vekili, asli müdahiller Hazine ve Orman İdaresi vekilleri ile davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... (...), ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...; birleşen 1976/642 Esas sayılı dosya yönünden, davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ..., asli müdahiller ..., ..., ..., ... mirasçıları ..., ..., ... ve ..., ..., ..., ..., ... mirasçısı ... ve ..., davalı ... mirasçıları..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... ile ... Vakfı evlatlarından ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... mirasçıları ... ve ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. Kadastro sırasında, İstanbul ili ... ilçesi ... köyü çalışma alanında bulunan 1094 parsel sayılı 16.822.100 m2 yüzölçümündeki taşınmaz, Eylül 1288 tarihli tapularda ... oğlu ... adına kayıtlı iken intikal ve satışlarla oluşan Eylül 1288 tarihli ve 43 ila 48 sıra numaralı tapu kayıtlarının gittisi olan Ekim 1952 tarihli ve 61 ila 66 sıra numaralı toplam 3.427.870 m² miktarlı tapu kayıtları uygulanmak suretiyle çalılık, koru ve müştemilat niteliğiyle ... ve arkadaşları adına tespit ve tescil edilmiştir.
2. Davacı ... İdaresi vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul ili ... ilçesi ... köyü çalışma alanında yapılan kadastro çalışmaları sonucunda, Hazinedar ... Vakfına ait ... Çiftliği'nin 36 ila 46 sıra numaralı 11 adet tapu kaydı kapsamındaki taşınmazların bir bölümünün 1092 ve 1093 parsel numaralarıyla Vakıf adına tespit ve tescil edildiğini, yaklaşık 17.000 dönümlük bölümünün ise 1094 parsel numarasıyla davalılar adına tespit ve tescil edildiğini ileri sürerek, 1094 parsel sayılı taşınmazda davalılar adına kayıtlı 6348/7680 payın tapu kaydının iptali ile ... Vakfı adına tesciline ve davalıların taşınmaza vaki el atmalarının önlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
3. Yargılama sırasında, davacı ... İdaresi tarafından aynı hukuki nedene dayanılarak, ... ve ... aleyhine, 15.11.1971 tarihinde Kartal 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1971/539 Esas sayılı dava dosyası ile açılan dava ile ..., ... ve ... mirasçıları aleyhine, 05.02.1974 tarihinde aynı mahkemenin 1974/147 Esas sayılı dava dosyası ile açılan dava 1971/380 Esas sayılı asıl dava ile birleştirilmiştir.
4. Birleşen Kartal 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1976/642 Esas sayılı dosyasının davacıları ... oğlu ... mirasçıları vekili dava dilekçesinde; ... adıyla bilinen çoban odası ile 22 parça tarladan oluşan çiftlik arazisinin Kânunusani 1291 tarihli ve 3 ila 25 sıra numaralı tapu kayıtlarıyla ... adına kayıtlı iken her bir taşınmazın 1/8 payının kardeşi ...'e devredildiğini, bu payın ... adına tapuya tescil edildiğini, söz konusu tapu kayıtları ve zilyetlikleri dikkate alınmaksızın yalnızca ... oğlu ...'e ait tapu kayıtları esas alınmak suretiyle 1094 parselin davalılar adına tespit ve tescil edildiğini ileri sürerek, davalılar adına olan tapu kayıtlarının iptali ile taşınmazın adlarına tesciline ve davalıların taşınmaza vaki el atmalarının önlenmesine karar verilmesini talep etmiş ve bu dava da asıl dava ile birleştirilmiştir.
5. Asli Müdahil Hazine, 16.01.1986 tarihli müdahale dilekçesiyle, dava konusu 1094 parsel sayılı taşınmazın orman sayılan yerlerden olduğunu, ... İdaresinin dayandığı tapu kayıtlarının miktar fazlası bulunduğunu ve bu bölümün zilyetlikle kazanılamayacağını ileri sürerek, bu bölümün Hazine adına tescili istemiyle; asli müdahil Orman İdaresi ise, 01.10.1986 tarihli müdahale dilekçesiyle, dava konusu taşınmazın yörede 1948 yılında yapılıp kesinleşen orman tahdidi içerisinde kalan devlet ormanı olduğunu ileri sürerek, tapu kaydının iptali ile taşınmazın orman niteliğiyle Hazine adına tesciline karar verilmesi istemiyle davaya katılmıştır.
6. Müdahil ... ve arkadaşları, ... oğlu ... kızı ...'nin mirasçıları olduklarını ve ... adına kayıtlı tapu kaydına dayanarak taşınmazda hak sahibi bulunduklarını ileri sürerek, payları oranında adlarına tescili istemiyle; müdahil ..., 1094 parselde ...'e ait 500/7680 payın satış vaadi sözleşmesine dayanılarak açılan dava sonucunda adına tesciline karar verildiğini ileri sürerek, davalılar yanında; müdahil ... mirasçıları ... ve arkadaşları ile ... ve arkadaşları ise, dava konusu taşınmazda tapu paylarının bulunduğunu ileri sürerek, davalılar yanında davaya katılmışlardır.
7. Müdahil ... ve arkadaşları ile asli müdahil ..., ... Vakfının evlatları olduklarını ileri sürerek, dava konusu 1094 parselin davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile ... Vakfı adına tescili istemiyle ... İdaresi yanında davaya katılmışlardır.
II. CEVAP
Davalılar cevaplarında; davacı ... İdaresinin dayandığı tapu kayıtlarının dava konusu 1094 parsel sayılı taşınmazı kapsamadığını, taşınmazın kendi tapu kayıtları kapsamında bulunduğunu ileri sürerek, davanın reddini savunmuşlardır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 12.05.2009 tarihli ve 1998/441 Esas, 2009/506 Karar sayılı kararı ile, asıl dava ile birleşen 1971/539 ve 1974/147 Esas sayılı davaların kısmen kabulüne, dava konusu 1094 parsel sayılı taşınmazın teknik bilirkişi ...'ın 24.02.2005 tarihli rapor ve krokisinde (A) harfiyle gösterilen 2.420.181 m² ve (C) harfiyle gösterilen 567.016 m² olmak üzere toplam 2.987.197 m² yüzölçümündeki bölümünün davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile ... Vakfı adına tesciline ve davalıların el atmasının önlenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine; birleşen 1976/642 Esas sayılı davanın reddine ve asli müdahiller Hazine ve Orman İdaresinin katılma yoluyla ileri sürdükleri istemlerin hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, katılan ... Vakfı evlatlarından ... ve arkadaşları, asli müdahil Orman İdaresi, asli müdahil Hazine, davacı ... Yönetimi, katılan ..., ... ile katılan ve davalılar ..., ... ve... tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 22.11.2011 tarihli ve 2011/9032 Esas, 2011/13122 Karar sayılı ilamıyla; "Devlet ormanlarının kamu malı niteliğinde olduğu ve Hazine ile Orman İdaresi yönünden 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 12/3. maddesinde öngörülen on yıllık hak düşürücü sürenin uygulanamayacağı, ayrıca dava konusu 1094 parsele ilişkin orman kadastrosu ve 6831 sayılı Kanun' un 2/B maddesi uygulamasına itiraz davasının Kadastro Mahkemesinin 2008/2 Esas sayılı dosyasında görülmeye devam edildiği, bu nedenle anılan davanın sonucunun beklenerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına ve bozma nedenine göre asli müdahiller Hazine ve Orman İdaresinin diğer temyiz itirazları ile davacı ... ve davalı gerçek kişilerin temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
B. Direnme ve Hukuk Genel Kurulu Kararı
1. Bozma sonrası yapılan yargılama neticesinde, İlk Derece Mahkemesinin 2013/178 Esas ve 2014/189 Karar sayılı kararı ile, Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 22.11.2011 tarihli ve 2011/9032 Esas, 2011/13122 Karar sayılı bozma ilamına karşı önceki kararda direnilmesine, asıl dava ile birleşen 1971/539 ve 1974/147 Esas sayılı davaların kısmen kabulü ile dava konusu 1094 parsel sayılı taşınmazın teknik bilirkişi ...'ın 24.02.2005 tarihli rapor ve krokisinde (A) harfiyle gösterilen 2.420.181 m² ve (C) harfiyle gösterilen 567.016 m² olmak üzere toplam 2.987.197 m² yüzölçümündeki bölümünün davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile ... Vakfı adına tesciline ve davalıların el atmasının önlenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine; birleşen 1976/642 Esas sayılı davanın reddine; 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun (6292 sayılı Kanun) 7/1-a maddesi uyarınca Hazine ve Orman İdaresinin davadan çekilmiş sayılmalarına karar verilmiş ve bu direnme kararı, asli müdahil Orman İdaresi, asli müdahil Hazine, davacı ... Genel Müdürlüğü, birleşen 1976/642 Esas sayılı davanın davacıları ... oğlu ... mirasçıları ... ve arkadaşları, ... Vakfı evlatlarından ... ile ..., ... ve ... tarafından temyiz edilmiştir.
2. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 11.05.2016 tarihli ve 2016/20-947 Esas, 2016/612 Karar sayılı ilamıyla; "kısa kararda usulüne uygun hüküm fıkrası oluşturulmadığı, yalnızca 'önceki kararda direnilmesine' denilmek suretiyle önceki karara atıf yapılmakla yetinildiği, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların açık, infazda tereddüt uyandırmayacak biçimde gösterilmediği ve bu haliyle Hukuk Genel Kurulunca incelenebilecek nitelikte teknik anlamda bir direnme hükmünün bulunmadığı" gerekçesiyle, usulüne uygun kısa karar ve buna uygun gerekçeli karar oluşturulması gerektiği belirtilerek direnme kararı usulden bozulmuştur.
C. İlk Derece Mahkemesince Bozma İlamına Uyularak Verilen Karar
Hukuk Genel Kurulunun bozma ilamı sonrası yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesinin 11.07.2023 tarihli ve 2016/289 Esas, 2023/423 Karar sayılı kararıyla, asıl dava ile birleşen 1971/539 Esas ve 1974/147 Esas sayılı davaların kısmen kabulüne, dava konusu eski 1094 yeni 9100 ada 1 parsel sayılı taşınmazın teknik bilirkişi ...'ın 28.02.2007 tarihli rapor ve krokisinde (A) harfiyle gösterilen 2.420.185 m² ve (C) harfiyle gösterilen 567.016 m² olmak üzere toplam 2.987.201 m² yüzölçümündeki bölümünün davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile ... Vakfı adına tesciline ve davalıların el atmasının önlenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine; asli müdahil Hazine ve asli müdahil Orman İdaresinin taleplerinin kabulü ile (A) ve (C) harfleriyle gösterilen bölümler dışında kalan kısmın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile orman vasfıyla Hazine adına tesciline; birleşen 1976/642 Esas sayılı davanın reddine ve diğer müdahillerin ikinci bent kapsamı dışında kalan taleplerinin reddine karar verildikten sonra, 28.07.2023 tarihli tavzih kararıyla hükmün ikinci bendinde yer alan “orman vasfıyla” ibaresinin hükümden çıkarılmasına karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Davacı ... İdaresi vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu 1094 parselin tamamının ... Vakfına ait 11 adet tapu kaydının kapsamında kaldığını, bu tapu kayıtlarının tüm tedavülleriyle getirtilip yöntemince mahalline uygulanmadığını, 1948 yılında kesinleşen orman tahdidine karşı açılan dava sonucunda verilen ve orman tahdidinin iptaline ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararının kapsamının da mahalline uygulanmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporlarının eski tarihli ve yetersiz olduğunu, bu nedenle davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin doğru olmadığını; ayrıca 28.07.2023 tarihli tavzih kararıyla hüküm fıkrasındaki “orman vasfı” ibaresinin çıkarılmasının hükmün esasını değiştirdiğini ileri sürerek, hükmün bozulmasını talep etmiştir.
2. Asli müdahil Hazine vekili asıl hükme ve tavzih kararına yönelik temyiz dilekçelerinde; dava konusu 1094 parselin tamamının 1948 yılında kesinleşen orman kadastrosu sınırları içerisinde kaldığını, 24 ve 59 numaralı Orman Kadastro Komisyonlarınca yapılan 2/B uygulamalarının iptaline ve taşınmazın orman sınırları içerisinde bırakılmasına ilişkin Kadastro Mahkemesi kararının Hazine lehine usulî kazanılmış hak oluşturduğunu, bu nedenle taşınmazın tamamının Hazine adına tescili gerekirken eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporlarına dayanılarak bir bölümünün ... Vakfı adına tesciline karar verilmesinin doğru olmadığını; ayrıca 11.07.2023 tarihli hükümde Hazine adına tesciline karar verilen bölüm yönünden yer alan “orman vasfı ile” ibaresinin 28.07.2023 tarihli tavzih kararıyla hükümden çıkarılmasının hükmün açıklanması niteliğinde olmayıp hükmün esasını değiştirdiğini ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 305. maddesine aykırı olduğunu ileri sürerek, hükmün ve tavzih kararının bozulmasını talep etmiştir.
3. Asli müdahil Orman İdaresi vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu 1094 parselin 1948 yılında yapılıp kesinleşen orman tahdidi içerisinde kaldığını, hükme esas alınan fen bilirkişisi krokisinde gösterilen alanların kısmen veya tamamen ... Devlet Ormanı sınırları içerisinde bulunduğunu, ... İdaresinin dayandığı tapu kayıtlarının 1094 parseli kapsamadığını, taşınmaza ilişkin aplikasyon ve 2/B işlemlerinin kesinleşmediğini ve taşınmazın eylemli orman niteliğini koruduğunu ileri sürerek, hükmün İdare aleyhine olan kısımlarının; ayrıca 28.07.2023 tarihli tavzih kararıyla hüküm fıkrasındaki “orman vasfı” ibaresinin çıkarılmasının hükmün esasını değiştirdiğini belirterek tavzih kararının bozulmasını talep etmiştir.
4. Davalılar ... ve ... ile bir kısım diğer davalılar temyiz dilekçelerinde; İlk Derece Mahkemesince Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin bozma ilamına karşı direnildiğini, direnme kararının Hukuk Genel Kurulunca uyuşmazlığın esası incelenmeksizin usulüne uygun bir direnme hükmü oluşturulmadığı gerekçesiyle bozulduğunu, bu nedenle bozma sonrasında yalnızca söz konusu usulî eksikliğin giderilerek önceki direnme iradesi doğrultusunda hüküm kurulması gerekirken direnmeden dönülerek farklı bir karar verilmesinin usulî kazanılmış hakka aykırı olduğunu; ayrıca ... İdaresinin dava konusu taşınmaz üzerinde hakkı bulunmadığını, makiye tefrik işleminin geçerli ve kesinleşmiş olduğunu, taşınmazın orman niteliğinde bulunmadığını ve 6292 sayılı Kanun hükümlerinin gözetilmesi gerektiğini ileri sürerek, hükmün ve tavzih kararının bozulmasını talep etmişlerdir.
5. Davalı ... temyiz dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve Kanuna aykırı olduğunu belirterek, gerekçeli karar ile tavzih kararının kendisiyle ilgisi bulunmayan bir kişiye tebliğ edildiğini, ilk derece mahkemesi kararından 08.01.2024 tarihinde haricen haberdar olduğunu ileri sürerek, bu tarihin öğrenme tarihi olarak kabul edilmesini talep etmiştir.
6. Davalılar ... ve... vekili temyiz dilekçesinde; davacı ... İdaresinin talebinin kadastro tespitinin kesinleşmesinden sonra hak düşürücü süreye uğradığını, makiye tefrik işleminin geçerli olduğunu, dava konusu taşınmazın orman niteliğinde bulunmadığını ve 6831 sayılı Kanun' un 2/B maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, yangın olgusunun yöntemince kanıtlanmadığını, ayrıca dosyada verilen direnme kararı ile Hukuk Genel Kurulu kararı gözetilmeksizin farklı bir hüküm kurulmasının usule aykırı olduğunu ileri sürerek, hükmün bozulmasını talep etmişlerdir.
7. Davalılar ... ve ... temyiz dilekçelerinde; dava konusu taşınmazın ... Çiftliği kapsamında murislerinden intikal ettiğini, 1948 tarihli orman kadastrosu ile sonraki işlemlerin mülkiyet haklarını ortadan kaldırmayacağını, taşınmazın mevcut durumda orman niteliğinde bulunmadığını ve 6831 sayılı Kanun' un 2/B maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, tapu kayıtlarının hukuki geçerliliğini koruduğunu; ayrıca tavzih yoluyla hükmün esasının değiştirilemeyeceğini ileri sürerek, hükmün bozulmasını talep etmişlerdir.
8. Davalılar..., ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde; Kartal 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1954/478 Esas sayılı dosyasında ... İdaresinin dava konusu taşınmaz üzerinde hakkı bulunmadığının belirlendiğini, 1952 yılında yapılan makiye tefrik işleminin geçerli ve kesinleşmiş olduğunu, bu işlem sonucunda taşınmazın orman sınırları dışına çıkarıldığını ve daha sonra kültür arazisi olarak tescil edildiğini, taşınmazın yangın geçiren yerlerden olmadığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasını talep etmişlerdir.
9. Davalılar ..., ... ve ... (...) vekili temyiz dilekçesinde; davacı ... İdaresinin dava konusu 1094 parsel üzerinde hakkı bulunmadığının önceki mahkeme kararlarıyla belirlendiğini, 1966 yılında yapılan kadastro tespitine süresinde itiraz edilmediğini, 1948 yılında yapılan orman tahdidinden sonra 1952 yılında yapılan ve kesinleşen makiye tefrik işlemiyle taşınmazın orman sınırları dışına çıkarıldığını, makiye tefrik işleminin yok hükmünde ve buna dayalı tapu kayıtlarının yolsuz tescil niteliğinde kabul edilmesinin doğru olmadığını ve makiye tefrik işleminin geçerliliğine ilişkin kesinleşmiş yargı kararlarının gözetilmediğini ileri sürerek, hükmün bozulmasını talep etmişlerdir.
10. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına karşı direnildiğini, direnme kararının Hukuk Genel Kurulunca yalnızca usulüne uygun bir direnme hükmü oluşturulmadığı gerekçesiyle bozulduğunu, bu nedenle ilk derece mahkemesince önceki direnme iradesi doğrultusunda usulüne uygun direnme hükmü kurulması gerekirken direnmeden dönülerek farklı bir hüküm kurulmasının usul ve kanuna aykırı olduğunu; ayrıca ... İdaresinin dava konusu taşınmaz üzerinde hakkı bulunmadığını, makiye tefrik işleminin geçerli olduğunu, dava konusu taşınmazın yangın geçirdiğine ilişkin somut delil bulunmadığını ve 6292 sayılı Kanun'un 7/1-a maddesi uyarınca asli müdahil Hazine ve Orman İdaresinin davadan vazgeçmiş sayılmaları gerektiğini ileri sürerek, hükmün bozulmasını talep etmiştir.
11. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesinin direnme kararının Hukuk Genel Kurulunca yalnızca usulî nedenle bozulduğunu, ilk derece mahkemesince bu usulî eksikliğin giderilmesi gerekirken işin esasına girilerek önceki direnme kararından farklı bir hüküm kurulmasının doğru olmadığını; 1948 tarihli orman kadastrosuna ilişkin belgelerin yeterli olmadığını, davacı ... İdaresinin 1094 parselde hakkı bulunmadığının daha önce kesinleşen mahkeme kararıyla belirlendiğini, 1952 tarihli makiye tefrik işleminin geçerli olduğunu, 6831 sayılı Kanun' un 2/B maddesi uygulamasının kabulü hâlinde dahi 6292 sayılı Kanun'un 7/1-a maddesinin uygulanması gerektiğini ileri sürerek, asıl hükmün ve tavzih kararının davanın kabulüne ilişkin kısımlarının bozulmasını talep etmiştir.
12. Davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına karşı verilen direnme kararının Hukuk Genel Kurulunca usulî nedenle bozulmasından sonra direnme iradesi doğrultusunda usulüne uygun hüküm kurulması gerekirken farklı bir hüküm kurulmasının usulî kazanılmış hakka aykırı olduğunu; davacı ... İdaresinin dava konusu taşınmaz üzerinde hakkı bulunmadığını, makiye tefrik işleminin geçerli ve kesinleşmiş olduğunu, 6292 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması ve asli müdahil Hazine ile Orman İdaresinin taleplerinin reddi gerektiğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesinin esasa ilişkin kararının ve tavzih ek kararının bozulmasını talep etmişlerdir.
13. Davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesinin direnme kararının Hukuk Genel Kurulunca usulî nedenle bozulduğu hâlde ilk derece mahkemesince direnme iradesinden dönülerek farklı bir hüküm kurulmasının usulî kazanılmış hakka aykırı olduğunu; davacı ... İdaresinin dava konusu taşınmaz üzerinde hakkı bulunmadığını, makiye tefrik işleminin geçerli olduğunu, taşınmazın orman niteliğinde bulunmadığını ve 6292 sayılı Kanun hükümlerinin gözetilmesi gerektiğini ileri sürerek, esasa ilişkin hükmün ve tavzih kararının bozulmasını talep etmişlerdir.
14. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; gerekçeli kararın kendilerine usulsüz tebliğ edildiğini ve karardan 25.12.2023 tarihinde haberdar olduklarını bu nedenle temyiz istemlerinin süresinde kabul edilmesi gerektiğini, esas yönünden ise direnme kararının Hukuk Genel Kurulunca yalnızca usulî nedenle bozulmasına rağmen ilk derece mahkemesince direnmeden dönülerek farklı hüküm kurulmasının usulî kazanılmış hakka aykırı olduğunu, makiye tefrik işleminin geçerli olduğunu, davacı ... İdaresinin dava konusu taşınmaz üzerinde hakkı bulunmadığını ve 6292 sayılı Kanun hükümlerinin gözetilmesi gerektiğini ileri sürerek, esasa ilişkin hükmün ve tavzih kararının bozulmasını talep etmiştir.
15. Davalı ... temyiz dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına karşı verilen direnme kararının Hukuk Genel Kurulunca yalnızca usulî sebeple bozulduğunu, buna rağmen direnmeden dönülerek farklı bir hüküm kurulmasının usulî kazanılmış hakka aykırı olduğunu; davacı ... İdaresinin dava konusu taşınmaz üzerinde hakkı bulunmadığını, makiye tefrik işleminin geçerli olduğunu ve 6292 sayılı Kanun hükümlerinin gözetilmesi gerektiğini ileri sürerek, esasa ilişkin hükmün ve tavzih kararının bozulmasını talep etmiştir.
16. Davalılar ..., ..., ..., ... ve ... temyiz dilekçelerinde; İlk Derece Mahkemesinin daha önce verdiği direnme kararından dönemeyeceğini, Hukuk Genel Kurulunun usule ilişkin bozması doğrultusunda önceki direnme iradesine uygun hüküm kurulması gerektiğini, aksi yönde bir karar verilecek ise 6292 sayılı Kanun'un 7/1-a maddesi gereğince asli müdahil Hazine ve Orman İdaresinin davadan vazgeçmiş sayılmaları gerektiğini ileri sürerek, esasa ilişkin hükmün ve tavzih kararının davanın kabulüne ilişkin kısımlarının bozulmasını talep etmişlerdir.
17. Davalı ... mirasçıları ..., ..., ..., ... ve ... ile ... mirasçıları ..., ..., ... ve ... vekili temyiz dilekçelerinde; İlk Derece Mahkemesinin bozma ilamına karşı direnmesinden sonra Hukuk Genel Kurulunca direnme kararının esası incelenmeksizin yalnızca usulüne uygun direnme hükmü oluşturulmadığı gerekçesiyle bozulduğunu, 13.02.2018 tarihli oturumda Hukuk Genel Kurulu'nun bozma ilamına uyulmasına karar verilmesinden sonra yapılması gerekenin söz konusu usulî eksikliğin giderilerek önceki direnme iradesi doğrultusunda hüküm kurulması ve direnme kararının Hukuk Genel Kurulu denetimine sunulması olduğunu, buna rağmen ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın esasına girilerek farklı bir karar verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu; ayrıca makiye tefrik ve 6831 sayılı Kanun' un 2/B maddesi işlemlerine, 6292 sayılı Kanun hükümlerine ve taşınmazın yangın geçirmediğine ilişkin delillerin gereği gibi değerlendirilmediğini ileri sürerek, hükmün bozulmasını talep etmişlerdir.
18. Birleşen 1976/642 Esas sayılı dava dosyasının davacıları ..., ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde; birleşen davanın 766 sayılı Tapulama Kanunu'nun 31. maddesinde öngörülen hak düşürücü süre içerisinde açıldığını, muris ... oğlu ... adına kayıtlı olup kadastro sırasında herhangi bir parsele uygulanmayan yaklaşık 4.000 dönümlük 25 adet tapu kaydı bulunduğunu, bu kayıtların 1094 parsele uygulanma kabiliyetinin yeterince araştırılmadığını, taraf teşkili sağlanmadan hüküm kurulduğunu ve mirasçıların davaya dahil edilmelerinden sonra yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmadığını, ayrıca davacı ... İdaresinin 1094 parselde hakkı bulunmadığını, makiye tefrik işleminin geçerli olduğunu ve 6292 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiğini ileri sürerek, birleşen davanın reddine ilişkin hükmün bozulmasını talep etmiştir.
19. Birleşen 1976/642 Esas sayılı dosyanın davacısı ... vekili ile aynı dosyanın davacıları / müdahilleri ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... vekilleri temyiz dilekçelerinde; birleşen davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığını, muris ... oğlu ... adına kayıtlı olup kadastro sırasında herhangi bir parsele uygulanmayan yaklaşık 4.000 dönümlük 25 adet tapu kaydı bulunduğunu, 1094 parselin kadastro tespiti sırasında bu kayıtların gözetilmediğini ve tapuların kapsam ve uygulama yerlerinin yöntemince belirlenmediğini, yargılama sırasında vefat eden tarafların mirasçıları yönünden taraf teşkili sağlanmadan hüküm kurulduğunu, mirasçıların davaya dahil edilmesinden sonra yeniden keşif yapılmadığını ve güncel, denetime elverişli bilirkişi raporu alınmadığını ileri sürerek, birleşen davanın reddine ilişkin hükmün bozulmasını talep etmişlerdir.
20. Asli müdahil ... vekili temyiz dilekçesinde; hükme esas alınan fen bilirkişisi raporunun başka bir dava dosyasında ve tek bilirkişi tarafından düzenlendiğini, taşınmazın toprak yapısı ve bitki örtüsü ile orman kadastro komisyonlarınca gerçekleştirilen işlemlerin doğruluğunun araştırılmadığını, eski tarihli hava fotoğrafları, memleket haritaları, orman tahdit harita ve tutanakları getirtilip uzman ziraat, orman ve harita mühendislerinden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde yeniden keşif yapılması gerektiğini, tarafların dayandıkları tapu ve vergi kayıtları ile satış sözleşmelerinin uygulanmadığını ve zilyetliklerinin araştırılmadığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.
21. Davalı ... mirasçıları..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu taşınmazın orman hukuku yönünden niteliğinin belirlenmesine esas hava fotoğrafları, memleket haritaları, orman tahdit tutanakları ve diğer belgeler getirtilip uygulanmadan, ziraat, orman ve kadastro uzmanlarından oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle yeterli inceleme yapılmadan hüküm kurulduğunu, taşınmazın toprak yapısının ve bitki örtüsünün gereği gibi araştırılmadığını, hükme esas bilirkişi raporlarının yetersiz olduğunu ve 6292 sayılı Kanun kapsamındaki 6831 sayılı Kanun' un 2/B maddesi uygulamalarının da değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürerek, hükmün bozulmasını talep etmiştir.
22. Asli müdahiller ..., ..., ... mirasçıları ..., ..., ... ve ... ile ..., ..., ..., ... mirasçısı ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu 1094 parselde kesinleşmiş mahkeme kararları ve tapu kayıtlarına dayalı mülkiyet haklarının bulunduğunu, taşınmazın kadastro tespitine esas tapu kayıtlarının Devlet tarafından oluşturulup kesinleştiğini, bu tapular ve kazanılmış mülkiyet hakları gereği gibi değerlendirilmeden ve yeterli gerekçe gösterilmeden tapu kayıtlarının iptaline karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasını talep etmişlerdir.
23. ... Vakfı evlatlarından ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ile ... mirasçıları ... ve ... vekili temyiz dilekçesinde; ... Vakfının evladı olmaları nedeniyle davaya müdahale haklarının bulunduğunu, bu hakkın yalnızca ... Genel Müdürlüğü tarafından kullanılabileceği yönündeki değerlendirmenin doğru olmadığını ve dava konusu taşınmazın Vakfa ait tapu kayıtları kapsamında kaldığını ileri sürerek, hükmün aleyhlerine olan kısımlarının bozulmasını talep etmişlerdir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, tapu iptali tescil ve el atmanın önlenmesi istemlerine ilişkin olup, dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın davacı vakfın dayandığı tapu kayıtlarının kapsamında mı yoksa davacı gerçek kişilerin dayandıkları tapu kayıtlarının kapsamında mı kaldığı ve taşınmazın orman vasfında olup olmadığı ve taşınmaz orman niteliğinde değilse taşınmaz üzerinde kazanım koşullarının kimin lehine oluştuğu noktasında toplanmaktadır.
İlk Derece Mahkemece verilen ilk kararın, temyiz incelemesi neticesinde Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesince bozulması üzerine, İlk Derece Mahkemesinin 27.05.2014 tarihli kararıyla bozma ilamına karşı direnilmiş olup, direnme kararının temyizi üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 11.05.2016 tarihli ve 2016/20-947 Esas, 2016/612 Karar sayılı ilamıyla, uyuşmazlığın esası incelenmeksizin, usulüne uygun kısa karar ve buna uygun gerekçeli karar oluşturulması gereğine değinilerek, direnme kararının usulden bozulmasına hükmedilmiştir.
Yukarıda tarih ve sayısı belirtilen Hukuk Genel Kurulunun bozma ilamında, ilk derece mahkemesinin direnme gerekçelerinin yerinde olup olmadığı değerlendirilmediği gibi, Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin önceki bozma ilamına uyulması gerektiği yönünde de bir belirleme yapılmamıştır. Hukuk Genel Kurulu bozması, direnme kararının hüküm fıkrasındaki usulî eksikliğe yönelik olup, ilk derece mahkemesinin direnme iradesini ortadan kaldıran esasa ilişkin bir bozma niteliğinde değildir.
Bu durum karşısında; İlk Derece Mahkemesince yapılması gereken, Hukuk Genel Kurulunun bozma ilamında gösterilen usulî eksiklik giderilerek önceki direnme iradesi doğrultusunda usulüne uygun bir hüküm kurulmasından ibarettir. Zira bozma ilamına karşı direnilmekle taraflar yararına oluşan usulî kazanılmış hakkın, direnme kararının esası Hukuk Genel Kurulunca incelenip ortadan kaldırılmadıkça gözetilmesi gerekir.
Ne var ki, İlk Derece Mahkemesince, 13.02.2018 tarihli oturumda Hukuk Genel Kurulunun bozma ilamına uyulmasına karar verildikten sonra bozma ilamının gereği yerine getirilmemiş ve yargılamaya devam edilerek uyuşmazlığın esası yeniden değerlendirilmek suretiyle 11.07.2023 tarihli kararla önceki direnme kararından farklı bir hüküm kurulmuştur.
Hukuk Genel Kurulunun usule ilişkin bozma ilamına uyulmuş olması, Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin önceki bozma ilamına da uyulduğu anlamına gelmeyeceği gibi, mahkemeye önceki direnme kararından dönerek yeni bir hüküm kurma imkânı da vermez.
Hâl böyle olunca; İlk Derece Mahkemesince, Hukuk Genel Kurulunun bozma ilamında belirtilen usulî eksiklik giderilerek önceki direnme iradesi doğrultusunda usulüne uygun bir direnme hükmü kurulması gerekirken, direnme kararından / iradesinden dönülerek, işin esasına ilişkin yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya uygun görülmediğinden, hükmün bozulmasına ve bozma nedenine göre tarafların sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının ilgililere iadesine,
1086 sayılı Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
14.09.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
