- Ana sayfa
- Yargı kararı
Bölge Adliye Mahkemesi Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E. 2026/521 K. 2026/2205
Karar tarihi: 3 Kasım 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 200
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 353
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 355
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 361
Karar metni
T.C.
DENİZLİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
4. HUKUK DAİRESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
- KARAR TARİHİ
- 03/11/2026
- İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
- ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
- TARİHİ
- 28/11/2025
- NUMARASI
- ... Esas ... Karar
- VEKİLLERİ
- Av. ... Av. ...
- DAVANIN KONUSU
- Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
- G.KARAR YAZIM TARİHİ
- 03/11/2026
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ... Hayvancılık Tarım Et ve Et Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından davacı ... Canlı Hayvan İç ve Dış Ticaret Limited Şirketi aleyhine ... İcra Müdürlüğü'nün ... İcra sayılı dosyası ile takibe dayanak 06/07/2024 keşide tarihli 1.053.984,00TL tutarlı çek, 22/07/2024 keşide tarihli 1.104.118,00TL tutarlı çek, 15/07/2024 keşide tarihli 1.104.118,00 TL tutarlı çek, 28/07/2024 keşide tarihli 1.067.346,00 TL tutarlı çekler hakkında icra takibi başlattığını, bahse konu çeklerden kaynaklı olarak davacı firmanın herhangi bir borcu bulunmadığını, söz konusu çeklerin davalı tarafa mal tesliminden önce avans çeki olarak verildiğini, davalı tarafın davacıya herhangi bir mal teslim etmemesine rağmen uhdesinde bulunan çekler ile icra takibi başlattığını, tarafların ticari defterleri incelendiğinde davacı firmanın karşı tarafa herhangi bir borcu olmadığının ortaya çıkacağını belirterek, dosya kapsamında icra takibinin ve çek şikayeti yargılamasının tedbiren durdurulmasına, davacı şirketin davalı şirkete şimdilik 1.500.000,00TL borçlu olmadığının tespitine ve takibin iptaline, davalı taraf aleyhine %20'den az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiş, yargılama sırasında takip çıkış bedeli oranında eksik harcın ikmal ettirildiği anlaşılmıştır.
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı tarafından davacı şirketin borcun ifası amacıyla davalı şirkete vermiş olduğu 06/07/2024 keşide tarihli 1.053.984,00TL tutarlı çek, 22/07/2024 keşide tarihli 1.104.118,00TL tutarlı çek, 15/07/2024 keşide tarihli 1.104.118,00 TL tutarlı çek, 28/07/2024 keşide tarihli 1.067.346,00 TL tutarlı çeklere istinaden ... İcra Müdürlüğü'nün ... İcra sayılı dosyası ile davacı aleyhine kambiyo senetlerine özgü takip yolu ile icra takibine geçildiğini, davacı tarafından icra takibine herhangi bir itirazda bulunulmadığını ve takibin kesinleştiğini, davacının işbu davacı açmasının borcun ödenmesini ertelemeye yönelik olduğunu, davacının icra dosyasındaki takip miktarını bilmesi nedeniyle borcun miktarı hakkında bilgi sahibi olduğunu ancak buna rağmen şimdilik 1.500.000,00TL bedelli olarak kısmi dava açmasında hukuki yarar bulunmadığını, öncelikle davacıya süre verilerek ... İcra Müdürlüğü'nün ... icra sayılı dosyasındaki borç miktarı üzerinden hesaplanacak eksik harcın yatırılmasının istenilmesi gerektiğini, davacının dilekçesinde bahse konu çekleri davalıya avans çeki olarak verdiği iddialarını kanıtlamaya yönelik hiçbir delil sunamadığını, davalının talep ettiği alacağın hukuken mevcut ve takip edilebilir bir alacak niteliğinde olduğunu, davacının açmış olduğu menfi tespit davasının haksız, yersiz ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacı şirket yetkilisi ... hakkında ... 1. İcra Ceza Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile yargılamaya konu çeklerle ilgili şikayette bulunulduğunu ve mahkemece ...'ın cezalandırılmasına ve çek düzenleme ve çek hesabı açmaktan yasaklanmasına karar verildiğini, savunarak davanın reddine, davacının tüm alacak miktarları üzerinden %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın, taraflar arasındaki alım satım sözleşmesinden kaynaklı davalı tarafından davacıya teslim edilmesi gereken ürünlerin teslim edilmediğinden bahisle davacı tarafından davalıya ödeme amaçlı verilen çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkin olduğu, kambiyo senedinin mevcut bir borcun ifası amacıyla verildiği karinesi karşısında ispat yükünün karinenin aksini iddia eden davacı tarafta olduğu, davacının iş bu iddiasını ise yazılı delillerle ispat etmesi gerektiği, dosya kapsamında aldırılan mahkemece de gerekçeli ve denetlenebilir bulunan bilirkişi raporuna göre davaya konu çeklerin her iki tarafın ticari defterinde kayıtlı olduğu, tarafların ticari defter ve kayıtlarında yer alan faturalara konu ürünlerin davalı tarafından davacıya tesliminin yapıldığı ve davalı tarafın davacıdan alacağının bulunduğunun tespit edildiği, davacı tarafından defterlerin aksini gösterir dosya kapsamına herhangi bir delil ibraz edilmediği, 04/11/2025 tarihli duruşma zaptının 3 nolu arar kararı uyarınca da yemin deliline de başvurulmadığı gerekçesiyle, davacının davasının reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; mali müşavir bilirkişi tarafından dosyaya sunulan 30/10/2025 havale tarihli raporda; davacı ... Canlı Hayvan İç ve Dış Ticaret Limited Şirketi'ne ait incelenen resmi defterlerine göre davalı ... Hayvancılık Tarım Et ve Et Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasında incelenen 2024 döneminde resmi defter kayıtlarına yansıyan ticari ilişkinin bulunduğunun tespit edildiğini, davacı ... Canlı Hayvan İç ve Dış Ticaret Limited Şirketi'nin ticari defterlerinde yapılan incelemelerde 01/04/2024- 10/07/2024 tarihine kadar 43 adet çekin verildiğini, karşılığında faturalandırma yapılarak 5 adet faturalar ile (18/01/2024 - FAT2024-14 580.750,00TL, 29/01/2024-FTR- 1 310.000,41TL, 29/02/2024- FTR2024-74 1.537.832,06TL, 31/03/2024- FTR2024-12 1.743.765,00 TL, 12/06/2024 - FAT2024-74 1.500.000,29TL) mal tesliminin gerçekleştiği, en son mal tesliminin 12/06/2024 tarihinde olduğu, anılan mal teslimi tarihinde mal teslim bedeli davalı ... Hayvancılık Tarım Et v Et Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi alacağına işlendikten sonra davacı tarafın davalı tarafından verilen sipariş avansı nedeniyle 14.138.037,60 TL cari bakiye alacağı olduğu tespit edildiğini, davacı tarafın 01/04/2024 tarihinden başlamak üzere 01/07/2024 tarihine kadar çeşitli tarihlerde 43 adet 30.117.951,06TL toplam tutarda davalı tarafa ön sipariş avansı olarak çek verildiği ve bu çeklerin sipariş avansı olarak verildiğinin tespit edildiğini, 43 adet çekten 39 adet çekin davalı yanın ticari defterlerinde yer almadığı ve bu çeklerin toplam tutarının 25.788.385,06 TL olduğu, davacı yanın defterlerinde kayıtlı olduğu ama bu çeklerle alakalı herhangi bir dayanakla ilgili tespitin yapılamadığını, davalı ... Hayvancılık Tarım Et ve Et Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne ait incelenen ticari defterlerine göre davacı ... Canlı Hayvan İç ve Dış Ticaret Limited Şirketi arasında incelenen 2024 döneminde resmi defter kayıtlarına yansıyan ticari ilişkinin bulunduğunun tespit edildiğini, davalı ... Hayvancılık Tarım Et ve Et Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne ait ticari defterlerinde yapılan incelemelerde; 01/01/2024-01/07/2024 tarihine kadar 7 adet çekin verildiği, karşılığında faturalandırma yapılarak 9 adet faturalar ile (18/01/2024 -FAT2024-14 580.750,00TL, 29/01/2024 -FTR-1 310.000,41 TL, 29/02/2024- FTR2024-7 1.537.832,06 TL, 31/03/2024-FAT2024-12 1.743.765,00TL, 12/06/2024-FAT2024-74 1.500.000,29TL, 28/07/2024- FAT2024-98 1.678.059,45TL, 29/07/2024 - FAT2024-101 1.150.023,88TL, 29/07/2024- FAT2024-102 1.100.142,40TL, 30/07/2025- FAT2024-103 1.150.286,98TL) mal tesliminin gerçekleştiği, en son mal tesliminin 30/07/2024 tarihinde olduğunu, anılan mal teslimi tarihinde mal teslim bedelinin davacı ... Canlı Hayvan İç ve Dış Ticaret Limited Şirketi borcuna işlendikten sonra davalı tarafın davacı taraftan 722.946,71TL cari bakiye alacağı olduğunun tespit edildiğini, davacı yanın ticari defterlerinden kayıtlı olmayan davalı defterlerinde kayıtlı olan ve davalının keşide etmiş olduğu, 28/07/2024-FAT2024-98 1.678.059,45TL, 29/07/2024-FAT2024-101 1.150.023,88TL, 29/07/2024-FAT2024-102 1.100.142,40TL, 30/07/2025- FAT2024-103 1.150.286,98TL faturalar incelendiğinde, ilgili faturaların davacı tarafından kabul edilmediğini, gelir idaresi başkanlığının sistemi üzerinden davalı şirkete iletildiğinin tespit edildiğini, davalı şirketin sunmuş olduğu sevk irsaliyesi ve teslim belgeleri incelendiğinde, faturası reddolunan bu malların davalı tarafından davacı yana teslim edildiğinin anlaşıldığını, davalı tarafın 01/01/2024 tarihinden başlamak üzere 01/07/2024 tarihine kadar çeşitli tarihlerde 7 adet toplam 5.391.201,00TL tutarda davacı taraftan ön sipariş avansı olarak çek aldığı ve bu çeklerin sipariş avansı olarak verildiğinin tespit edildiğini, bu çeklerden 4.329.566,00TL'sinin karşılıksız olduğu 31/07/2024 tarihinde davalı şirketin defterlerinde cari hesaptan düşüldüğü ve davalı tarafın davacı taraftan 5.052.512,71TL cari bakiye alacağı olduğunun tespit edildiğini, davalı tarafın ticari defterlerine göre davacı tarafından en son mal teslimi yapılan 30/07/2024 tarihli faturadan sonra fatura alacağı eklendikten sonra davacı tarafın davacı taraftan 722.946,71 TL cari bakiye alacağının olduğunu, anılan faturadan sonra davacı tarafından davalı tarafa 4 adet 4.329.566,00 TL toplamındaki çek tutarı da dahil olmak üzere 722.946,71 TL+ 4.329.566 TL olmak üzere toplam 5.052.512,71 TL borcu olduğunun tespit edildiğini, sonuç olarak, ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası, ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile tarafların ticari defterlerinde yapılan tespitler neticesinde; davacı, davalı tarafından dava konusu uyuşmazlık ile ilgili incelemeye esas olacak 2024 dönemi ticari defterlerine göre; davacı ile davalı arasında incelenen ticari defter kayıtlarına yansıyan ticari ilişkisinin bulunduğunu, davacı ... Canlı Hayvan İç ve Dış Ticaret Limited Şirketi ticari defterlerinde yapılan incelemelerde, davacının 24.445.603,30TL alacaklı olduğu (verilen sipariş avansı olduğu) tespit edildiğini, davalı ... Hayvancılık Tarım Et ve Et Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin ticari defterlerinde yapılan incelemelerde, davacı yandan 5.052.512,71TL cari hesap alacağının olduğunun tespit edildiğini, karşılıklı kayıtlarda yapılan değerlendirmeler neticesinde, davacı yasal defterlerinde icra tarihi itibariyle; 24.445.603,30TL davacının alacaklı olduğunu, davalı yasal defterlerinde icra tarihi itibariyle 5.052.512,71TL davalının alacaklı olduğunu, aradaki farkın 24.445.603,30 + 5.052.512,71 = 29.494.116,21TL olduğunu, bu farkın davacı şirketin yasal defterlerinde 39 adet çekin işleme alındığı ama bu çeklerle ilgili herhangi bir dayanağın sunulmadığı, davalı yan defterlerinde işleme alınan 4 adet faturanın davalı yanın sunmuş olduğu sevk irsaliyesi ve teslim belgeleri incelendiğinde, faturası reddolunan bu malların davalı tarafından davacı yana teslim edildiğinin anlaşıldığı, icraya konu olan 4 adet çekin de karşılıksız olduğu sonucuna varıldığını, icra takip tarihi 05/08/2024 tarihi itibariyle ... Hayvancılık Tarım Et ve Et Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin davacıdan 5.052.512,71TL alacağının olduğu, davalı şirketin davaya konu çekler için alacağının olduğunun tespit edildiği kanaatine varıldığını bildirdiğini, bilirkişi raporundaki hukuka aykırılıkların giderilmesi için yaptıkları itirazlarının da hukuka aykırı olarak reddedildiğini; oysa yapılan tespitle davalı tarafın defterlerini düzgün bir şekilde tutmadığının ortaya çıktığını, davalı tarafın kendisine verilen 43 çekten 39'una yer vermeyerek defterlerini eksik tuttuğunu, bilirkişi tarafından yapılan incelemede taraflar arasında ticari ilişkinin bulunduğunun tespitinin yapıldığını, sevk irsaliyeleri ve teslim belgeleri incelendiğinde müvekkilinin teslim aldığına dair bir ibare bulunmadığını, davalı tarafın sevk irsaliyesini tek taraflı olarak düzenlediği ve sevk irsaliyelerinde belirtilen miktardaki malı müvekkiline teslim etmediğini, yaptığı ticareti usulüne uygun yapmayan davalının müvekkilinden hiçbir haklı alacağı olmadığını, davalı tarafın tutması gereken defterleri, düzenlemesi gereken evrakları eksik ve hatalı düzenlediğini, sevk irsaliyelerinde müvekkili firmanın imzaları bulunmadan gıyabında düzenlenmesinin teslim yapıldığını göstermediğini, yasal defterlerinde icra tarihi itibariyle 24.445.603,30TL davacının alacaklı 5.052.512,71 TL davalının alacaklı olduğu bilirkişi raporunda belirtildiği halde alacakların farkını bulmak yerine toplanmasının da raporun özensizliğini ortaya koyduğunu, müvekkilinin alacağı ile davalının alacağı arasındaki farkın 19.393.090,59 TL olduğu böylece cari hesaba göre müvekkilinin açıkça alacaklı olduğunun anlaşıldığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;
İstinaf başvurusuna konu uyuşmazlık, çekten kaynaklı alacağın tahsili için başlatılan icra takibinde davalının alacaklı olup olmadığı, takip konusu çeklerin avans çeki olarak verilip verilmediği hususlarına ilişkindir.
Dosyadaki belgelere, mevcut delil durumuna, kararın dayandığı delillerle belirtilen gerekçelere, ödeme vasıtası olan çekin avans olarak verildiğinin ispat külfetinin davacı borçluya ait olduğuna, ancak takip konusu çeklerin avans olarak verildiği iddiasının HMK 200. maddesi uyarınca ispatlanamadığına göre, ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesinin usul ve yasaya uygun olduğu, kanunun olaya uygulanmasında hata edilmediği, ihtilafın doğru tanımlandığı anlaşmakla; davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/11/2025 tarih, ... Esas ... Karar sayılı kararına karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gerekli istinaf karar harcı peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Gider avansından kalan kısmın karar kesinleştiğinde re'sen yatırana iadesine,
5-İstinaf kararının dairemizce taraflara tebliğine,
6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
7-Harç ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.03/11/2026
...
Başkan ...
Üye ...
Üye ...
Katip...
Bu belge güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.
