mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Danıştay 8. Daire E. 2023/3796 K. 2026/520

Karar tarihi: 2 Şubat 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

DANIŞTAY

SEKİZİNCİ DAİRE

Esas No
2023/3796
Karar No
2026/520
DAVALILAR
1) ... Kurulu Başkanlığı
VEKİLİ
Av. ... 2) ... Kurul Başkanlığı
DAVANIN KONUSU
Davacı tarafından,

1-Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemi ile dayanağı,

2-2022 Mart Dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzu'nun 2.2.5 maddesinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI:

Davacı tarafından, doçentlik başvurusu kapsamında sunulan yabancı dil başarı belgesi ile Kanun ve Yönetmelik hükümlerinde düzenlenen yabancı dil yeterlik şartını sağladığı, dava konusu 2.2.5 maddede yer verilen "en az altı ay ikamet etme" şartının hangi sebebe ve ne tür bir bilimsel ve hukuki gerekçeye dayanılarak tesis edildiğinin bilinmediği, doçentlik başvurusunun iptal edilme gerekçesi olarak kabul edilen 2.2.5 sayılı maddenin ilk olarak 2021 Eylül Doçentlik Başvuru Kılavuzu'nda düzenlendiği, daha önceki tarihli doçentlik başvurularında bu şartın aranmadığı, davacı tarafından sunulan TORFL belgesinin 2021 Temmuz-Ağustos döneminde gerçekleştirilen sınav başvurusunu müteakip 18/09/2021 tarihinde Rusça dili üzerinden M. V. Lomonosov Moskova Devlet Üniversitesi Yabancı Ülke Vatandaşları Rusça Devlet Sistemi Test Merkezi'nde girilen sınava ait olduğu, şarta ilk defa yer veren Kılavuz'un ilan edilmesinden aylar önce başlatılan bir TORFL sınav süreci ve Kılavuz’un ilan edilmesinden önce girilen ve başarı elde edilen sınavın doçentlik başvurusunda yeterli kabul edilmemesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu, TORFL başvurusu ve sınav katılım işlemlerinin, 2.2.5 sayılı maddede yer alan şartın ilan edilen ilk Kılavuz olan Eylül 2021 dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzu'ndan önce gerçekleştirilmiş olduğu, dolayısıyla 2.2.5 sayılı maddede yer verilen şartın davacı tarafından bilinmesinin ve bu şarta uygun olarak hareket edilmesinin mümkün olmadığı, haklı beklenti ve hukuki güvenlik ilkeleri göz önünde bulundurularak bir geçiş hükmünün tesis edilmediği iddia edilmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI:

... KURULU BAŞKANLIĞI'NIN SAVUNMASININ ÖZETİ: Usule ilişkin olarak, süre aşımı yönünden davanın reddedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

Esasa ilişkin olarak, doçent adaylarının neredeyse tamamına yakınının katıldığı sınavlar yerine, ulaşım ve masraf bakımından Ülkemizdeki en avantajlı sınav merkezlerini değil yurt dışını tercih etmenin makul bir izahının olmadığı, hiçbir şekilde denetim imkanının bulunmadığı yurt dışındaki kurumlardan edinilen sınav başarı sonuçlarının ihtiyatla karşılanmasının kamu yararı gereği olduğu, Ülkemizdeki pek çok adayın yıllarca çalışarak, emek vererek ulaşmaya çalıştıkları başarı şartının Romanya, Rusya, Ukrayna, ABD gibi ülkelere birkaç günlüğüne giderek edindikleri başarı belgeleri ile aşmaya çalışmalarının tedbir alınmasını zorunlu kıldığı ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

... KURUL BAŞKANLIĞI'NIN SAVUNMASININ ÖZETİ: Usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılmaması halinde usulden reddedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

Esasa ilişkin olarak, doçentlik başvurularının 15/04/2018 tarih ve 30392 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Doçentlik Yönetmeliği'nin ilgili maddeleri uyarınca hazırlanan ve Üniversitelerarası Kurul tarafından kabul edilen ayrıca internet adresinde de ilan edilen Doçentlik Temel Alanları ve Başvuru Şartlarına uygun olarak yapıldığı, davacının 2022 Mart dönemi doçentlik başvurusu için gönderilen fiziki belgeler arasında sınava girilen ülkenin yetkili makamları tarafından verilmiş ikamet belgesinin olmadığı tespit edildiğinden doçentlik başvurusunun iptal edildiği, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulu kararı gereği doçentlik başvurularında yabancı dil belgeleri ile ilgili oluşan şüpheler üzerine yabancı dil belgesi için yurt dışında girilen sınavlarla ilgili en az altı ay sınavın yapıldığı ülkede ikamet etme şartının eklendiği, yapılan düzenleyici işlemin tamamen hukuka ve ilgili mevzuata uygun olduğu ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ: Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI: ...

DÜŞÜNCESİ: Dava, İnönü Üniversitesi ... Fakültesi Dr. Öğretim Üyesi olan davacının Mart/2022 döneminde yaptığı doçentlik başvurusunun iptaline ilişkin Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile 2022 Mart Dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzu'nun 2.2.5. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 11. maddesinde, "Doçentlik başvurularında ilgili bilim veya sanat alanında jüriler oluşturarak adayların yayın ve çalışmalarını Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen esas ve usuller kapsamında değerlendirip, yeterli yayın ve çalışmaya sahip olan adaylara doçentlik unvanı vermek," Üniversitelerarası Kurul'un görevleri arasında sayılmıştır.

Kanunun 24. maddesinin (a) fıkrasında ise; Doçentlik başvurularının Üniversitelerarası Kurulca belirlenen takvime göre yılda en az iki kez yapılacağı, Doçentlik başvuruları için:

Bir lisans diploması aldıktan sonra, doktora ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olmak,

Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî bir yabancı dil sınavından en az elli beş puan veya uluslararası geçerliliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen bir yabancı dil sınavından buna denk bir puan almış olmak; doçentlik bilim alanının belli bir yabancı dille ilgili olması halinde ise bu sınavı başka bir yabancı dilde vermek,

Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek yeterli sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak,

kriterlerinin aranacağı kurala bağlanmıştır.

15/04/2018 tarihli ve 30392 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Doçentlik Yönetmeliği'nin, Başvuru zamanı, şartları ve usulleri başlıklı 4. maddesinin 4. fıkrasında da; öğrenim belgesi, tez ve yabancı dil belgesinin eksik/hatalı olduğu tespit edilen adayın doçentlik başvurusunun Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca iptal edileceği, doçentlik başvurusu iptal edilen adayın takip eden dönemlerde yeniden doçentlik başvurusunda bulunabileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

2022 Mart Dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzu'nun dava konusu 2.2.5. maddesinde, "Uluslararası geçerliliği ve eşdeğerliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yabancı dil sınavlarına yurt dışında giren adayların, yabancı dil sınavı sonuç belgesini aldıkları ülkede, sınav tarihi öncesinde sınav tarihini de kapsayacak şekilde en az altı ay süre ile ikamet ettiklerini, Emniyet Genel Müdürlüğünden alacakları, bu süreye ilişkin yurt dışı giriş-çıkışlarını gösteren belge ve sınava girdikleri ülkenin yetkili makamları tarafından verilmiş ikamet belgesi ile ispatlamaları kaydıyla, sınav sonuçları doçentlik başvurularında kabul edilecektir. Adayların Uluslararası Yabancı Dil Sınavlarına ait belgenin aslı ile birlikte söz konusu evrakları süresi içerisinde Başkanlığımıza göndermeleri gerekmektedir" düzenlemesi yer almıştır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun yukarıda yer verilen 11 ve 24. maddeleri uyarınca Yükseköğretim Kurulu ve Üniversitelerarası Kurulun, doçentlik başvuruları ile ilgili konularda düzenleme yapma ve işlem tesis etme yetkisinin bulunduğu tartışmasızdır.

Dava konusu kılavuz maddesinin yurt dışında yapılan yabancı dil sınavlarıyla ilgili ortaya çıkan şüpheler üzerine, hile ile elde edilen yabancı dil belgelerinin kullanılmasının önlenmesi amacıyla düzenlendiği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, sınav güvenliği bakımından denetim imkanı bulunmayan kimi ülkelere kısa süreliğine yapılan seyahat zarfında sınava girmek suretiyle elde edilen yabancı dil belgelerine karşı ihtiyatlı davranılmasında ve bu bağlamda olası usulsüzlüklerin önüne geçilebilmesi için de adayların, yabancı dil sınavı sonuç belgesini aldıkları ülkede, sınav tarihi öncesinde sınav tarihini de kapsayacak şekilde en az altı ay süre ile ikamet ettiklerini belgelemelerini öngören düzenlemede kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı bir durum bulunmamaktadır.

Dava konusu bireysel işleme hakkında:

Dosyanın incelenmesinden; davacının, İnönü Üniversitesi ... Fakültesinde Dr. Öğretim Üyesi olarak görev yaptığı, dava dilekçesine eklediği yurda giriş/çıkış belgesine göre 17-20 Eylül 2021 tarihleri arasında 3 gün Rusya da kaldığı, TORFL sınavına Rusya'da girdiği, bu sınavda 84 puan aldığı, söz konusu sınav sonuç belgesi ile Mart 2022 döneminde 'Yeni Türk Dili' bilim alanında doçentlik başvurusunda bulunduğu, yapılan inceleme sonucunda davacının yabancı dil sınavına girdiği ülkenin yetkili makamları tarafından verilmiş ikamet belgesi sunulmadığı gerekçesiyle doçentlik başvurusunun iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.

Yabancı dil sınavlarına yurt dışında giren adayların, yabancı dil sınavı sonuç belgesini aldıkları ülkede, sınav tarihi öncesinde sınav tarihini de kapsayacak şekilde en az altı ay süre ile ikamet ettiklerini gösteren belgeleri ibraz etmelerine ilişkin kurala dava konusu 2022 Mart Dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzunda gerekse bir önceki dönem olan 2021 Eylül Dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzunda yer verilmiştir. Böylece davacının Doçentlik başvurusunda bulunurken söz konusu kuralın varlığından haberdar olduğunun kabulü gerekmektedir.

Kaldı ki, söz konusu düzenlemenin yurt dışında uzun süre bulunması gereken kişilere yönelik getirilmiş bir düzenleme olduğu da görülmektedir..

Buna göre, davacının 2022 Mart dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzunda belirtilen, yabancı dil sınavına girdiği ülkede ikamet etme koşulunu karşıladığını gösteren belgeyi sunmaması nedeniyle Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca tesis edilen 10/05/2022 tarih ve 5594 sayılı işlemde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ:

Davacının, İnönü Üniversitesi ... Fakültesinde Dr. Öğretim Üyesi olarak görev yaptığı, dava dilekçesine eklediği yurda giriş/çıkış belgesine göre 17-20 Eylül 2021 tarihleri arasında 3 gün Rusya da kaldığı, TORFL sınavına Rusya'da girdiği, bu sınavda 84 puan aldığı, söz konusu sınav sonuç belgesi ile Mart 2022 döneminde 'Yeni Türk Dili' bilim alanında doçentlik başvurusunda bulunduğu, yapılan inceleme sonucunda davacının yabancı dil sınavına girdiği ülkenin yetkili makamları tarafından verilmiş ikamet belgesi sunulmadığı gerekçesiyle doçentlik başvurusunun iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bunun üzerine, davacı tarafından, 24/03/2022 tarihli doçentlik başvurusunun iptal edilmesine ilişkin Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemi ile dayanağı, 2022 Mart Dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzu'nun 2.2.5 maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE:

USUL YÖNÜNDEN:

Davalı idarelerin usule yönelik iddiaları kabul edilmeyerek işin esası incelendi:

ESAS YÖNÜNDEN:

İLGİLİ MEVZUAT:

2547 sayılı Kanun'un "Üniversitelerarası Kurul" başlıklı 11. maddesinde; "Doçentlik başvurularında ilgili bilim veya sanat alanında jüriler oluşturarak adayların yayın ve çalışmalarını Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen esas ve usuller kapsamında değerlendirip, yeterli yayın ve çalışmaya sahip olan adaylara doçentlik unvanı vermek," Üniversitelerarası Kurul'un görevleri arasında sayılmıştır.

Aynı Kanun'un "Doçentlik ve atama" başlıklı 24. maddesinde; a) Doçentlik başvuruları, Üniversitelerarası Kurulca belirlenen takvime göre yılda en az iki kez yapılır. Doçentlik başvuruları için aşağıdaki şartlar aranır: (1) Bir lisans diploması aldıktan sonra, doktora ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olmak. (2) Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî bir yabancı dil sınavından en az elli beş puan veya uluslararası geçerliliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen bir yabancı dil sınavından buna denk bir puan almış olmak; doçentlik bilim alanının belli bir yabancı dille ilgili olması halinde ise bu sınavı başka bir yabancı dilde vermek.(3) Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek yeterli sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak. b) Üniversitelerarası Kurul, adayın başvurduğu bilim veya sanat dalından beş kişilik bir jüri ve bu jüri için iki yedek üye tespit eder. İlgili bilim veya sanat dalında yeterli öğretim üyesinin bulunmaması halinde, jüri üç üye ile teşkil edilebilir.

Doçentlik sınav jürisinde yer alan asıl ve yedek üyeler, adayın yayın ve çalışmalarını değerlendirerek hazırladıkları ayrıntılı ve gerekçeli kişisel raporlarını Üniversitelerarası Kurula gönderirler. Asıl üyelerin hukuken geçerli bir mazerete dayalı olarak raporunu verememesi halinde, yedek üyelerin raporları, sırasına göre değerlendirmeye esas alınır. (Değişik cümle: 15/4/2020-7243/2 md.) Jüri üyelikleri, jüri, değerlendirmeye esas alınan raporlar ve başvuru sonucu ilgililere elektronik ortamda erişime açılır ve bu bilgiler, erişime açıldığı tarihi izleyen beşinci gün ilgililere tebliğ edilmiş sayılır. c) Üniversitelerarası Kurulca yeterli yayın ve çalışmaya sahip olduğuna karar verilen adaya doçentlik unvanı verilir. ç) Doçentlik başvurularında adayların yayın ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. d) Yükseköğretim kurumları, doçent kadrosuna atama için, doçentlik unvanına sahip olmanın yanında Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim veya sanat disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilirler. Yükseköğretim kurumlarının belirlediği ek koşullar arasında sözlü sınavın yer alması halinde bu sınav Üniversitelerarası Kurul tarafından oluşturulacak jürilerce yapılır. e) Doçentlik unvanına sahip olanlar yükseköğretim kurumları tarafından ilan edilen doçent kadrolarına başvurur. Doçent kadrosuna başvuran adayların durumlarını incelemek üzere rektör tarafından, varsa biri ilgili birim yöneticisi, en az biri de o üniversite dışından olmak üzere üç profesör tespit edilir. Bu profesörler her aday için ayrı ayrı olmak üzere birer rapor yazarlar ve kadroya atanacak birden fazla aday varsa tercihlerini bildirirler. Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunun bu raporları göz önünde tutarak alacağı karar üzerine, rektör atamayı yapar." hükümlerine yer verilmiştir.

15/04/2018 tarihli ve 30392 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Doçentlik Yönetmeliği'nin, Başvuru zamanı, şartları ve usulleri başlıklı 4. maddesinin 4. fıkrasında da; öğrenim belgesi, tez ve yabancı dil belgesinin eksik/hatalı olduğu tespit edilen adayın doçentlik başvurusunun Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca iptal edileceği, doçentlik başvurusu iptal edilen adayın takip eden dönemlerde yeniden doçentlik başvurusunda bulunabileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

2022 Mart Dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzu'nun 2.2.5 maddesi yönünden yapılan inceleme;

2022 Mart Dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzu'nun 2.2.3 maddesinde; "...Doçentlik başvuruları Doçentlik Bilgi Sistemi üzerinden elektronik olarak yapılacaktır. Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'na ayrıca fiziki başvuru dosyası gönderilmeyecektir. Ancak ilgili kurumların sistemlerinden elektronik ortamda alınamayan öğrenim bilgisi veya yabancı dil bilgisi (TOEFL vb. Uluslararası Yabancı Dil Sınavlarına ait belgenin aslı) bulunan adayların, ilgili fiziki belgelerin aslının veya onaylı suretinin (noter veya resmi kurum onaylı belgenin üzerinde mutlaka onay tarihi olmalıdır. Bu tarih doçentliğe başvuru yapılan yıl içerisinde bir tarih olmalıdır) başvuru süresi içinde Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'na ayrıca posta/kargo yolu ile gönderilmesi veya elden teslim etmesi gerekmektedir. Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'na teslim edilen ilgili fiziki belgenin sistem üzerinden girilen bilgi/belge ile aynı olması gerekmektedir. İlgili belgenin eksik, hatalı, tutarsız veya farklı olması durumunda adayın başvurusu iptal edilecektir." düzenlemesi, 2.2.4 maddesinde ise; "Adayların bazı bilgileri, bilginin kaynağı olan ilgili kurumların sistemleri üzerinden (YÖK, ÖSYM, ULAKBİM, TUBİTAK vb.) elektronik ortamda alınacaktır. İlgili kurumların sistemleri üzerinden alınabilen bilgiler, otomatik olarak başvuru ekranına yansıtılacak ve bu bilgiler güvenli bilgi olarak kabul edilecektir. İlgili kurumlardan alınamayan bilgi/belgelerin giriş işlemleri, adaylar tarafından manuel olarak başvuru sistemi üzerinden yapılacak ve bu bilgiler aday tarafından beyan edilen bilgi olarak kabul edilecektir. YÖK ve ÖSYM kaynaklı yabancı dil bilgisi (TOEFL vb. Uluslararası Yabancı Dil Sınavları veya 2002 ve öncesi tarihlerde ÖSYM tarafından yapılan yabancı dil sınavları) bulunmayan adaylar, ilgili yabancı dil bilgi/belgesini sistem üzerinden manuel olarak girecektir. Ayrıca yabancı dil belgesi (TOEFL vb. Uluslararası Yabancı Dil Sınavlarına ait belgenin aslı, 2002 ve öncesi tarihlerde ÖSYM tarafından yapılan yabancı dil sınavlarının noter veya resmî kurum onaylı örneği, noter veya resmi kurum onaylı belgenin üzerinde mutlaka onay tarihi olmalıdır. Bu tarih doçentliğe başvuru yapılan yıl içerisinde bir tarih olmalıdır) başvuru süresi içinde başvuru dilekçesi ekinde fiziki olarak Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'na posta/kargo yolu ile gönderilecek veya elden teslim edilecektir.

" düzenlemesi, 2.2.5. maddesinde, "Uluslararası geçerliliği ve eşdeğerliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yabancı dil sınavlarına yurt dışında giren adayların, yabancı dil sınavı sonuç belgesini aldıkları ülkede, sınav tarihi öncesinde sınav tarihini de kapsayacak şekilde en az altı ay süre ile ikamet ettiklerini, Emniyet Genel Müdürlüğünden alacakları, bu süreye ilişkin yurt dışı giriş-çıkışlarını gösteren belge ve sınava girdikleri ülkenin yetkili makamları tarafından verilmiş ikamet belgesi ile ispatlamaları kaydıyla, sınav sonuçları doçentlik başvurularında kabul edilecektir. Adayların Uluslararası Yabancı Dil Sınavlarına ait belgenin aslı ile birlikte söz konusu evrakları süresi içerisinde Başkanlığımıza göndermeleri gerekmektedir" düzenlemesi yer almıştır.

Hukukumuzda, takdir yetkisi, temel amacı faaliyetlerinde kamu yararını gerçekleştirmek olan idarenin belli bir konuda karar alıp almama yahut karar alma hususunda birden fazla seçenek arasında seçim yapma serbestisine sahip olması şeklinde tanımlanmaktadır. Düzenleyici işlemlerde idareye düzenleme yapma yetkisi veren üst normlarda düzenlemenin içeriği itibarıyla belli bir sınır çizilmemesi durumunda, idarenin takdir yetkisi söz konusu olmaktadır.

Anayasa Mahkemesi, kanun koyucunun düzenleme yapma konusunda takdir yetkisine sahip olduğu hallerde, yürürlüğe konulan kanunların Anayasa'ya uygunluk denetimi kapsamında verdiği kararlarda, kanun koyucunun kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet, hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerektiğini vurgulamaktadır (AYM, E:2015/109, K:2016/28, 7/4/2016).

Kanun koyucunun sahip olduğu takdir yetkisinin denetiminde Anayasa Mahkemesince de benimsenen bu görüşün, takdir yetkisi kapsamında türev (ikincil) nitelikte düzenleme yapan idarenin tesis ettiği düzenleyici işlemlerin yargısal denetiminde de kullanılacak ölçülü olarak dikkate alınması mümkündür. Bu çerçevede, kendisine düzenleme yapma yetkisi tanınan idarece, düzenlemenin içeriğini belirleme konusundaki takdir yetkisinin Anayasa ve diğer üst normların çizdiği sınırlar içerisinde adalet, kamu hizmeti ve kamu yararı ölçütleri gözetilerek kullanılması gerekmektedir.

Dolayısıyla, takdir yetkisi kullanılarak ihdas edilen düzenleyici işlemlerin yargısal denetiminde, başta normlar hiyerarşisi olmak üzere yukarıda temas edilen ölçütlere göre düzenlemenin denetlenmesi gerektiği, takdir yetkisinin sınırsız olmadığı İdare Hukukunun bilinen ilkelerindendir.

Bu bağlamda; davalı idarelerin takdir yetkisini hukuka uygun kullanıp kullanmadığının incelenmesi gerekmektedir.

Yukarıda aktarılan 2022 Mart Dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzu hükümleri incelendiğinde, davalı idareler tarafından, doçentlik başvurusu sürecinde istenen belgeler ile ilgili ekstra önlemler alındığı, bunun amacının ise doçentlik başvuru sürecinin denetlenebilir ve güvenilir bir yapıya kavuşturmak olduğu anlaşılmıştır.

Dava konusu 2022 Mart Dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzu'nun 2.2.5 maddesinde, uluslararası yabancı dil sınavlarına yurt dışında giren adaylara yönelik olarak ek ispat yükümlülükleri getirilmiştir. Uluslararası geçerliliği ve eşdeğerliği kabul edilen sınavların sonuçlarının kabulü, Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınma şartına bağlanmış; ayrıca adayın sınava girdiği ülkede sınav tarihini kapsayacak şekilde en az altı ay ikamet ettiğini belgelemesi zorunlu tutulmuştur.

Davalı idareler tarafından, dava konusu düzenlemenin getiriliş amacının, yurt dışında yapılan yabancı dil sınavlarıyla ilgili ortaya çıkan şüpheler üzerine, hile ile elde edilen yabancı dil belgelerinin kullanılmasının önlenmesi ve sınav güvenliği bakımından denetim imkanı bulunmayan kimi ülkelere kısa süreliğine yapılan seyahat zarfında sınava girmek suretiyle elde edilen yabancı dil belgelerine karşı ihtiyatlı davranılmasında ve bu bağlamda olası usulsüzlüklerin önüne geçilebilmesi olduğu belirtilmiştir.

Diğer taraftan, söz konusu altı aylık ikamet şartının, geçici veya kısa süreli yurt dışı çıkışları değil, belirli bir süreklilik arz eden fiilî bulunmayı esas aldığı görülmektedir. Bu çerçevede düzenleme, yurt dışında dil sınavına giren adayların gerçekten ilgili ülkede belirli bir süre yaşamış olmalarını aramak suretiyle, şekli değil maddi bir denetim mekanizması öngörmektedir. Böylece akademik yükselme süreçlerinde eşitlik ve liyakat ilkelerinin korunmasının amaçlandığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun yukarıda yer verilen 11. ve 24. maddeleri uyarınca doçentlik başvuruları ile ilgili konularda düzenleme yapma ve işlem tesis etme yetkisinin bulunduğu açık olan davalı idarelerce yapılan dava konusu düzenlemede kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı bir durum bulunmadığından, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

24/03/2022 tarihli doçentlik başvurusunun iptal edilmesine ilişkin Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden yapılan inceleme;

Yabancı dil sınavlarına yurt dışında giren adayların, yabancı dil sınavı sonuç belgesini aldıkları ülkede, sınav tarihi öncesinde ve sınav tarihini de kapsayacak şekilde en az altı ay süreyle ikamet ettiklerini belgelendirme yükümlülüğüne ilişkin düzenlemeye, hem 2022 Mart Dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzu’nda hem de bir önceki dönem olan 2021 Eylül Dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzu’nda açıkça yer verilmiş olduğundan davacının bu kuraldan haberdar olmadığı yönündeki iddiasına itibar edilmemiştir.

Buna göre, davacının 2022 Mart dönemi Doçentlik Başvuru Kılavuzunda belirtilen, yabancı dil sınavına girdiği ülkede ikamet etme koşulunu karşıladığını gösteren belgeyi sunmaması nedeniyle Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. DAVANIN REDDİNE,

2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,

4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,

5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,

02/02/2026 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Kaynakta görüntüle ↗