mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Danıştay 8. Daire E. 2024/4161 K. 2026/695

Karar tarihi: 10 Şubat 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2024/4161 E. , 2026/695 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2024/4161 Karar No : 2026/695 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) :... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından, uhdesinde bulunan ... sayılı Jeotermal ve mineralli su arama ruhsatının (... numaralı) süresinin dolmuş olması nedeniyle sürenin bir yıl uzatılması istemiyle yapılan 05/07/2022 tarihli başvurunun ruhsat harcı ve teminat ödenmesi halinde talebin değerlendirileceği belirtilerek reddine ilişkin Bursa Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının ... tarih ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının 5686 Sayılı Kanun'un 5/3. maddesi uyarınca, ruhsat arama süresi bitmeden dilekçesine arama ruhsat revize projesini de ekleyerek yaptığı ruhsat süresini uzatma başvurusu hakkında, anılan Kanun ve Yönetmelik gereğince arama ruhsatına konu olan faaliyetin olumlu gelişip gelişmediği, ilave etütlere ihtiyaç duyulup duyulmadığı, davacı tarafından sunulan revize projenin uygun bulunup bulunmadığı hususlarında inceleme yapılarak sonucuna göre işlem tesis edilmesi gerekirken; davacı tarafından yapılan başvurunun yeni bir ruhsat başvurusu olarak değerlendirmeye tabi tutularak ruhsat harcının yatırılması ve mevcut teminat değerinin güncel değerlere göre yenilenmesi halinde başvurunun değerlendirileceğine ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince, 5686 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 3. fıkrasında, arama ruhsat süresinin 1 yıl süre ile uzatılabileceği ile ilgili düzenleme bulunmakta ise de; uzatma halinde ruhsat harç ve teminatların ödenmeyeceğine dair herhangi bir hüküm de bulunmadığı, devlete ait bu hakkın devrinin aslen harca ve teminata bağlı olduğu hususu dikkate alındığında, uzatma süresinin de harca ve teminata tabi olduğu, davacıya anılan Kanun'un 8. maddesi uyarınca mücbir sebep ve beklenmedik hal durumlarına ilişkin olarak ek süre verilmesi ile aynı Kanun'un 5. maddesinin 3. fıkrası uyarınca arama ruhsatı süresinin uzatılması başvurusunun farklı hukuki sebeplere dayandığı, buna göre mücbir sebep ve beklenmedik hal nedeniyle davacıya 1 bir yıl ek süre verilmiş olmasının, davacının 5686 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 3. fıkrası uyarınca arama ruhsatı süresi uzatılması talebinde bulunmasını engellemeyeceği açık olmakla birlikte bu durum arama ruhsat süresinin uzatılmasının harca ve teminata tabi olmadığı şeklinde yorumlanamayacağı, davacıya 5686 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca mücbir sebep sebebiyle ek süre verilirken bu süre içerisinde ayrıca harç ve teminat istenilmemesi anılan maddede yer alan "geçen sürenin ruhsat süresine eklenmesini ve bu sürede yükümlülüklerinin askıya alınmasını talep eder." hükmünden kaynaklandığı, başka bir ifadeyle; Kanun koyucu, mücbir sebep hali sebebiyle arama faaliyetini yerine getiremeyen hak sahibine esasen ek bir süre vermemekte, mücbir sebep süresince yükümlülüklerini askıya alarak, bu süreyi işlememiş kabul etmek suretiyle arama ruhsat süresinin son gününe ilave ettiği, bu durumda; 5686 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca yapılan uzatma taleplerinin harç ve teminata bağlı olduğu sonucuna varıldığından, davacının talebinin ruhsat harcı ve teminat ödenmesi halinde değerlendirileceğine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki Mahkeme kararında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, mevcut arama ruhsatı için tekrar harç istenmesi ve teminat talebinde bulunulmasının hukuka aykırı olduğu, ek süre verilmesi talebinin kanundan doğan doğal hakkı olduğu ve süre verilmesi için tekrar teminat alınması gibi bir yasal düzenlemenin mevcut olmadığı, söz konusu durumun yeni bir ruhsat başvurusu olmadığı, talebinin arama ruhsatının bir yıl süre ile uzatılması olduğu dolayısıyla yeniden harç ve teminat yatırma zorunluluğu bulunmadığı, bu nedenle tesis edilen dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Bursa ili, İnegöl ilçesi, Karacakaya mevkiinde bulunan 1500 hektarlık alan için davacı tarafından Jeotermal Kaynak Arama Ruhsatı başvurusunda bulunulması üzerine, 13/08/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere davacıya 3 yıl süreli ... sayılı (207 nolu) jeotermal kaynak arama ruhsatı düzenlenmiştir. Davacının, 14/07/2021 tarihli dilekçesi ile 3 yıllık ruhsat süresinin 13/08/2021 tarihinde sona ereceği, Covid 19 salgını nedeni ile hak mağduriyeti yaşandığından bahisle harç ve teminat alınmaksızın ruhsat süresi bitim tarihine 1 yıllık sürenin eklenmesi talebinde bulunulmuş ve davacının bu talebinin 5686 Sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca beklenmeyen hal olarak değerlendirilerek davalı idare tarafından ... tarih ve ... sayılı işlem ile kabul edilmesi üzerine 1 yıllık ek süre ruhsat süresine eklenmiştir. Davacı tarafından bu kez de 05/07/2022 tarihli dilekçe ile başvuru yapılarak 5686 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 3. fıkrası gereğince, ruhsat süresinin 1 yıl uzatılması talebinde bulunulduğu, davacının bu başvurusunun, Bursa Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemiyle "ruhsat harcının yatırılması ve mevcut teminat değerinin güncel değerlere göre yenilenmesi halinde süre uzatım talebinin değerlendirmeye alınacağı" belirtilerek reddedilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasa'nın "Vergi ödevi" başlıklı 73. maddesinde, "Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır." hükmüne yer verilmiştir. 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu'nun 5. maddesinin 3. fıkrasında "Arama ruhsatı süresi üç yıldır. Faaliyetlerin olumlu gelişmesi ve ilave etütlere ihtiyaç duyulması halinde revize proje verildikten sonra idarece uygun bulunması halinde bir yıl uzatılır ve uzatma MAPEG'e bildirilir. Arama ruhsatı süre uzatım talebi, ruhsat süresi bitiminden önce idareye yapılır."; 8. maddesinin 1. fıkrasında "Ruhsat sahibi, mücbir sebep veya beklenmeyen halin ortaya çıkması durumunda, gerekçe ve süre belirtmek kaydıyla on gün içinde idareye müracaat ederek geçen sürenin ruhsat süresine eklenmesini ve bu sürede yükümlülüklerinin askıya alınmasını talep eder. Ruhsat sahibi tarafından idareye yapılan müracaat tarihi, mücbir sebebin başlama tarihi olarak kabul edilir."; "Devir, sicil, ihale, harç, teminat ve idare payı" başlıklı 10.maddesinde; "...ç) Harç: Jeotermal kaynaklar için 1000 Türk Lirası, doğal mineralli sular için 500 Türk Lirası arama ruhsat harcı alınır. İşletme ruhsatları için bu harç miktarları dört kat olarak uygulanır. d) Teminat: Ruhsat aşamasına bağlı olarak, hektar başına, ruhsat harcının % 1’i tutarında ruhsat teminatı alınır. Bu oranı, % 50 oranında artırmaya veya eksiltmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Ancak teminat 15.000 Türk Lirasından az olamaz. Teminatın asgarî miktarı ve harçlar, her yıl Maliye Bakanlığınca belirlenen yeniden değerleme oranlarına göre artırılır. Bu madde uyarınca önceden alınan işletme ruhsatı teminatları, beş yılda bir Maliye Bakanlığınca belirlenen yeniden değerleme oranlarına göre artırılarak güncelleştirilir. Bu Kanuna göre tamamlanması veya yenilenmesi gereken teminatlar güncel teminat üzerinden alınır." hükümlerine yer verilmiştir. Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin ii) bendinde, "Teminat: Kaynağın değerlendirilmesine yönelik faaliyetlerde, kamu can ve mal sağlığını etkileyecek durumların oluşması ve ruhsat sahibi tarafından gerekli tedbirlerin alınmaması halinde kullanılmak üzere arama, işletme ve bloke alanları için nakdi para, banka ve özel finans teminat mektubu, Devlet bono ve tahvili olarak idareye verilen güvence kapsamındaki geçici ödemeyi,"; mm) bendinde, "(Ek:RG-24/9/2013-28775) Harç: Ruhsat sahipleri tarafından, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca her yıl için tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranı dikkate alınarak yatırılan miktarı,"; 7. maddesinin 2. fıkrasında "Arama ruhsatı idarece sicile işlendiği tarihte yürürlüğe girer ve bu tarihten itibaren arama ruhsat süresi üç yıldır. Arama ruhsatı verilen alan koordinatları ile birlikte MAPEG'e gen geç onbeş gün içinde bildirilir. Ruhsat verilen alan MAPEG tarafından kayıtlara alınır. Arama ruhsatı sürecinde arama faaliyet raporunda belirtilen çalışamalar sonucunda faaliyetlerin olumlu gelişmesi ve ilave etütlere ihtiyaç duyulması halinde, ruhsat sahibi tarafından ruhsat süresi bitiminden önce revize proje ile arama ruhsatı süre uzatımı için idareye başvuru yapılır. Ancak beklenmeyen hallerde ruhsat süresi bitiminden sonra da başvuru yapılabilir. Bu çalışmaları gerçekleştirmeden yapılan süre uzatım talepleri kabul edilmez. Verilen revize projenin idarece uygun bulunması halinde en geç bir ay içinde süre uzatım talebi sonuçlandırılarak, arama ruhsat süresi bir yıl uzatılır ve en geç onbeş güç içinde MAPEG'e bildirilir"; 18. maddesinin 1. fıkrasında; "Ruhsatların verilmesi için harç ve teminatın yatırılması zorunludur. Harç ve teminat ödenmediği takdirde ruhsat talebi ve projeler uygun olsa bile ruhsat verilmez"; 19. maddesinin 1. fıkrasında; "Arama ve işletme ruhsatlarının alanlarına bağlı olarak hektar başına ruhsat harcının yüzde biri tutarında teminatı İdarece alınır. Teminat miktarı 15000 Türk Lirasından az olamaz." düzenlemeleri yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlıkta, davacının uhdesinde bulunan ... sayılı jeotermal ve mineralli su arama ruhsatının süresinin dolmak üzere olması nedeniyle sürenin bir yıl uzatılması istemiyle yapılan 05/07/2022 tarihli başvurunun ruhsat harcı ve teminat ödenmesi halinde talebin değerlendirileceği belirtilerek süre uzatma talebinin davalı idarece reddedildiği görülmektedir. Davacıya 14/07/2021 tarihli başvurusu üzerine 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunun 8. maddesi uyarınca mücbir sebep ve beklenmedik hal durumlarına ilişkin olarak ek süre verilmesi ile aynı Kanun'un 5. maddesinin 3. fıkrası uyarınca arama ruhsatı süresinin uzatılması başvurusunun farklı hukuki sebeplere dayandığı, buna göre mücbir sebep ve beklenmedik hal nedeniyle davacıya 1 bir yıl ek süre verilmiş olmasının, davacının 5686 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 3. fıkrası uyarınca arama ruhsatı süresi uzatılması talebinde bulunmasını engellemeyeceği anlaşılmaktadır. Bakılan davada, anılan arama ruhsatı süresinin 13/08/2022 tarihinde sona ereceği, bu tarihten önce arama ruhsat revize projesi eklenerek 05/07/2022 tarihinde süre uzatımı talebinde bulunulduğu, dolayısıyla davacı tarafından yapılan başvurunun yeni bir ruhsat başvurusu niteliğinde olmadığı anlaşılmaktadır. Yukarıda metnine yer verilen mevzuat hükümlerine göre yeni ruhsat başvurularında harç ve teminat yatırılmasının zorunlu olduğu ancak 5686 Sayılı Kanun'un 5/3. maddesi uyarınca yapılacak süre uzatım başvurularında ise harç ve teminat yatırma zorunluluğuna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği görülmektedir. Bu durumda, mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin ancak kanunla düzenlenebileceği, 5686 Sayılı Kanun'un 5/3. maddesi uyarınca yapılacak süre uzatım başvurularında ise harç ve teminat yatırma zorunluluğuna ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği görülmektedir. Bu itibarla davacının 5686 Sayılı Kanun'un 5/3. maddesi uyarınca, arama ruhsatı süresi bitmeden dilekçesine arama ruhsat revize projesini de ekleyerek yaptığı ruhsat süresini uzatma başvurusu hakkında, anılan Kanun ve Yönetmelik hükümleri uyarınca arama ruhsatına konu olan faaliyetin olumlu gelişip gelişmediği, ilave etütlere ihtiyaç duyulup duyulmadığı ve sunulan revize projenin uygun bulunup bulunmadığı hususlarında inceleme yapılarak sonucuna göre işlem tesis edilmesi gerekirken; davacı tarafından yapılan başvurunun yeni bir ruhsat başvurusu olarak değerlendirilerek ruhsat harcının yatırılması ve mevcut teminat değerinin güncel değerlere göre yenilenmesi şartına bağlaması suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne, kararın kaldırılmasına, davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 10/02/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Kaynakta görüntüle ↗