mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Danıştay 8. Daire E. 2024/2626 K. 2026/697

Karar tarihi: 10 Şubat 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

DANIŞTAY

SEKİZİNCİ DAİRE

Esas No
2024/2626
Karar No
2026/697
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI)
... Elektrik Tramvay ve Tünel İşletmeleri Genel Müdürlüğü
KARŞI TARAF (DAVACI)
...Sendikası
İSTEMİN KONUSU
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:

Dava konusu istem: Davacı tarafından, İETT'ye bağlı halk otobüslerinde aracın şoför mahallinde bulunan kamera ve sesli uyarı cihaz uygulamasının kaldırılması talebiyle yapılan 06/07/2022 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; kamusal alan niteliğini haiz bulunduğu kuşkusuz olan, halk otobüsü türü araçların iç kısmına ilişkin yapılan ses ve görüntü kaydı yapabilen kamera ve sesli uyarı cihaz uygulamasının, gerek sürüş güvenliğini ve yolcu güvenliğini artırmak, denetim ve yönetimini etkinleştirmek, gerekse şoför ve yolcu memnuniyetini artırmak amacıyla gerçekleştirildiği, diğer taraftan söz konusu uygulamanın özel hayatın gizliğini ihlal ettiğinden söz edilmesine hukuken olanak bulunmadığından davacı tarafından söz konusu uygulamanın kaldırılması talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ...Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesince, büyükşehir sınırları içerisinde ticari amaçla çalıştırılacak yük ve yolcu taşıtlarının çalışma şekil ve şartlarının belirlenmesi hususunda büyükşehir belediye başkanlığı bünyesinde kurulan Ulaşım Koordinasyon Merkezinin (UKOME) yetkili olduğu, bu hususta davalı idarenin işlem tesis etme görev ve yetkisinin bulunmadığı, dolayısıyla özel halk otobüslerinin şoför mahallinde bulunan kamera ve sesli uyarı cihaz uygulamasının kaldırılması hususunda davalı idareye hitaben düzenlenen dilekçenin, 3071 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca bu hususta işlem tesis etme yetkisini haiz bulunan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezine intikal ettirilmesi gerekirken söz konusu başvurunun yasal süre içerisinde cevap verilmeksizin zımnen reddi yönünde oluşan dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık, davanın reddine ilişkin idare mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin kesin ve icrai nitelikte olmadığı, davacının talebine konu kamera ve güvenlik sistemlerinin trafik ve yolcu güvenliğini sağlamaya yönelik olarak usul ve yasaya uygun olarak tesis edildiği, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY:

Dava, davacı tarafından İETT'ye bağlı halk otobüslerinde aracın şoför mahallinde bulunan kamera ve sesli uyarı cihaz uygulamasının kaldırılması talebiyle yapılan 06/07/2022 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 12. maddesinin a bendinde, il sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak, bu kapsamda belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtlarının çalışma şekil ve şartlarını belirlemek, il trafik komisyonlarının görev ve yetkileri arasında sayılmış, (b) bendinde, il sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirlerin alınmasının, karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartlarının çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhların tespit edilmesinin ve sayısının belirlenmesinin İl ve İlçe Trafik Komisyonlarının görev ve yetkileri arasında olduğu düzenlenmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinde, toplu taşıma hizmetlerini planlamak ve koordinasyonu sağlamak görevi büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmış; 9. maddesinde ise bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini planlama ve koordinasyonu sağlama yetkileri ile büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde il trafik komisyonuna ait yetkilerin ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.

Öte yandan, 15/06/2006 tarih ve 26199 sayılı RG.de yayımlanarak yürürlüğe giren Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 'Amaç' başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; büyükşehir belediyesi bünyesinde kurulan Alt Yapı Koordinasyon Merkezi ile Ulaşım Koordinasyon Merkezinin çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir." 'Bağlayıcılık' başlıklı 6. maddesinde, "Alt yapı koordinasyon merkezi ile ulaşım koordinasyon merkezi tarafından alınan ortak yatırım ve toplu taşımayla ilgili kararlar; büyükşehir belediyesi, büyükşehir dâhilindeki diğer belediyeler ve büyükşehir sınırları içindeki kamu kurum ve kuruluşları ile diğer gerçek ve tüzel kişileri bağlar." 'Görev ve yetkileri' başlıklı 18. maddesinde, "(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerini haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla,...d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, ... yetkilidir" denilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Dava konusu uyuşmazlıkta, sürüş güvenliğini artırmak, yolcu güvenliğini artırmak, ÖHO filosunun denetim ve yönetimini etkinleştirmek, yolcu memnuniyetini artırmak ve gelen şikayetler kapsamında şehir içi yolcu taşımacılığında kullanılan ÖHO araçlarındaki araç içi elektronik sistemlerin yenilenmesi konusunda davalı idare tarafından proje hazırlandığı, söz konusu proje kapsamında araç içi sistemleri oluşturan; kamera ve kayıt sistemleri tamamen yenilenmesi, ses- anons sistemlerini çalışır vaziyette tutulması, yolcu bilgilendirme sistemleri çalışır vaziyette tutulması, usb şarj ünitelerinin her araç için konumlandırılması, telemetri cihazının her araç için konumlandırılması, intercom (bas-konuş) cihazı her araç için konumlandırılması kararları alındığı, davacı sendika tarafından ise, büyükşehir belediye sınırları içinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapılan İETT'ye bağlı halk otobüslerinde aracın şoför mahallinde bulunan kamera ve sesli uyarı cihaz uygulamasına ilişkin kararın kaldırılması istemiyle 06/07/2022 tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar temyize konu Bölge İdare mahkemesince, davalı idareye hitaben düzenlenen dilekçenin 3071 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca bu hususta işlem tesis etme yetkisini haiz bulunan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezine intikal ettirilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı belirtilmiş ise de, Ulaşım Koordinasyon Merkezinin 25/06/2009 tarihli ve 2009/3-14 sayılı kararı ile kabul edilen Özel Halk Otobüsleri Çalışma Yönergesiyle araçlara kamera takılmasının öngörüldüğü, yine 09/05/2018 tarihli ve 2018/3-6 sayılı UKOME kararı ile tüm toplu taşıma araçları yönünden Toplu Ulaşım Denetimi ve Yönetimi/Taksi Yönetim Merkeziyle uyumlanmış cihazların ve araç kamera sisteminin çalıştırılmaması/cihazların arızalı olması ve çalışmayı durdurmasına rağmen ilgili idareye bilgi verilmemesinin yaptırıma bağlandığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda yukarıda belirtilen Ukome kararları ve Yönerge maddelerinin uygulanması niteliğinde olan ve İETT Genel Müdürlüğünün yönetim, yürütüm ve denetiminde toplu taşımacılık hizmetine ilişkin olarak yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Öte yandan, kamusal alan niteliğini haiz bulunduğu kuşkusuz olan, halk otobüsü türü araçların iç kısmına ilişkin yapılan ses ve görüntü kaydı yapabilen kamera ve sesli uyarı cihaz uygulamasının, gerek sürüş güvenliğini ve yolcu güvenliğini artırmak, denetim ve yönetimini etkinleştirmek, gerekse şoför ve yolcu memnuniyetini artırmak amacıyla gerçekleştirildiği anlaşıldığından, davacı tarafından söz konusu uygulamanın kaldırılması talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü, idare mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. Temyiz isteminin kabulüne,

2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,

4. Kesin olarak 10/02/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Kaynakta görüntüle ↗