- Ana sayfa
- Yargı kararı
Danıştay 4. Daire E. 2025/5712 K. 2026/570
Karar tarihi: 12 Şubat 2026
Atıf yapılan maddeler
- 3194 sayılı İMAR KANUNU, m. 4
- 2872 sayılı ÇEVRE KANUNU, m. 10
- 39647 sayılı ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ YÖNETMELİĞİ, m. 4
Karar metni
T.C.
DANIŞTAY
DÖRDÜNCÜ DAİRE
- Esas No
- 2025/5712
- Karar No
- 2026/570
- TEMYİZ EDENLER
- I- (DAVALILAR) 1- ... Bakanlığı
- VEKİLİ
- Av.... 2- ... Valiliği
- VEKİLİ
- Av.... II- (DAVALILAR YANINDA MÜDAHİL) ... Tekstil Ticaret Limited Şirketi
- KARŞI TARAF (DAVACILAR)
- 1-... 2- ...3-... 4- ... 5- ...Derneği 6- ... Derneği
- MÜDAHİL (DAVACILAR YANINDA)
- ... Derneği
- İSTEMİN KONUSU
- ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Ankara ili, Çubuk ilçesi, ... ve ... ... Köyleri, ... ... Mevkiinde, davalılar yanında müdahil tarafından yapılması planlanan "... (Eski İR:...) Ruhsat Numaralı Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi" projesi ile ilgili olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca verilen ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu" kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, kalker ocağının yerleşim yerlerine çok yakın bir alanda bulunması nedeniyle yakın yaşam alanlarında gürültü ve toz izlemesi planlamasının yapılmadığı, kalker üretimi sırasında kullanılacak araç, işletme içi ve işletme dışı taşıma mesafeleri ve sefer sayısı verilerinin düşük kaldığı, bu durumun işletmenin faaliyetlerinin çevresel etkisinin doğru hesaplanmamasına neden olduğu, ÇED Raporunun, yöre halkının yaşam biçimini korumayı, gerekli çözümleri üretmeyi ve gerekli katkıyı sağlamaya ilişkin hususları içermediği, Kalker Ocağı ve Kırma Eleme tesisinden çıkacak toz ve gazların bitkiler üzerinde olumsuz etkisi olacağı, tarımsal faaliyetlerin zarar göreceği anlaşıldığından, söz konusu proje ile ilgili olarak alınan ÇED Olumlu kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: 1-) Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından; dava konusu işlemin 2872 sayılı Kanun, ÇED Yönetmeliği ve diğer ilgili mevzuat kapsamında hukuka uygun olarak tesis edildiği, Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğu, yapılması planlanan projeye ilişkin ÇED Raporunda yer verilen önlem ve taahhütlerin yeterli olduğu, dolayısıyla temyiz isteminin kabulü ile aksi yöndeki Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
2-) Davalı Ankara Valiliği tarafından; dava konusu işlemin, hukuka ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak tesis edildiği, hükme esas alınan bilirkişi raporundaki tespitlerin dosyadaki bilgi ve belgelerle çeliştiği belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
3-) Davalı idareler yanında müdahil tarafından; Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun hatalı olduğu, yapılması planlanan projeye ilişkin ÇED Raporunda yer verilen önlem ve taahhütlerin yeterli olduğu, ziraat mühendisliği yönünden yapılan değerlendirmelerin bilirkişinin kişisel ve soyut görüşlerini içerdiği, dolayısıyla yargılamada dikkate alınamaz nitelikte olduğu, faaliyet devam ettiği sürece genel denetimler dışında, iki yılda bir emisyon teyit ölçümlerinin yapılması, yine 5 yılda bir çevre izin sürecinin yenilenmesi gerektiği, bu sayede faaliyetin çevreye olan etkilerinin de sürekli olarak kontrol edileceği, ASKİ kuyusu ile ilgili izleme programı oluşturulacağı, altı ayda bir analiz yapılacağı ve analiz sonuçlarının DSİ 5. Bölge Müdürlüğüne sunulacağı, ayrıca Kırma Eleme Tesisinin tamamının fabrika usulü kapatılacağı, projenin geçekleşmesi durumunda olası etkilerin çevre mevzuatında izin verilen yasal sınırların altında kalacağı, bu haliyle, dava konusu ÇED Olumlu kararında hukuka aykırılık bulunmadığı, temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Ankara ili, Çubuk ilçesi, ... ve ... Köyleri, ... Tepe Mevkiinde, davalılar yanında müdahil tarafından yapılması planlanan "... (Eski İR:...) Ruhsat Numaralı Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi" projesi ile ilgili olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca verilen ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu" kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 10. maddesinde; "Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez..." hükmüne yer verilmiştir.
25/11/2014 tarih ve 29186 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve başvuru tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 4. maddesinde; ''Çevresel etki değerlendirmesi olumlu kararı: Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu hakkında Komisyon tarafından yapılan değerlendirmeler dikkate alınarak, projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğunun belirlenmesi üzerine projenin gerçekleşmesinde çevre açısından sakınca görülmediğini belirten Bakanlık kararı" olarak tanımlanmıştır. Aynı Yönetmeliğin 6. maddesinde ise; "(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki bir projeyi gerçekleştirmeyi planlayan gerçek veya tüzel kişiler; Çevresel Etki Değerlendirmesine tabi projeleri için; ÇED Başvuru Dosyasını, ÇED Raporunu, Seçme Eleme Kriterleri uygulanacak projeler için ise Proje Tanıtım Dosyasını, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara hazırlatmak, ilgili makama sunulmasını sağlamak ve proje kapsamında verdikleri taahhütlere uymakla yükümlüdürler. (2) Kamu kurum/kuruluşları, bu Yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi sürecinde proje sahiplerinin veya Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların isteyeceği konuya ilişkin her türlü bilgi, doküman ve görüşü vermekle yükümlüdürler. (3) (Değişik:RG-26/5/2017-30077) Bu Yönetmeliğe tabi projeler için "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararı veya "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. Ancak bu durum söz konusu teşvik, onay, izin ve ruhsat süreçlerine başvurulmasına engel teşkil etmez. (4) Bu Yönetmelik hükümlerine göre karar tesis edilmeden önce, projenin gerçekleştirilmesinin mevzuat bakımından uygun olmadığının tespiti halinde, aşamasına bakılmaksızın süreç sonlandırılır." kuralına, 7. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğin; a) Ek-1 listesinde yer alan projelere, b) "ÇED Gereklidir" kararı verilen projelere, c) Kapsam dışı değerlendirilen projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesi ek-1 listesinde belirtilen eşik değer veya üzerinde olan projelere, ÇED Raporu hazırlanması zorunludur." kuralına yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin Ek-III bölümünde; Çevresel Etki Değerlendirmesi Genel Formatının ihtiva etmesi gereken hususlar düzenlenmiş, Bölüm I: Projenin tanımı ve özellikleri; a) Proje konusu yatırımın tanımı, özellikleri, ömrü, hizmet maksatları, önem ve gerekliliği, b) Projenin yer ve teknoloji alternatifleri, proje için seçilen yerin koordinatları Bölüm II: Proje Yeri ve Etki Alanının Mevcut Çevresel Özellikleri; Proje alanının ve önerilen proje nedeniyle etkilenmesi muhtemel olan çevrenin; nüfus, fauna, flora, jeolojik ve hidrojeolojik özellikler, doğal afet durumu, toprak, su, hava, atmosferik koşullar, iklimsel faktörler, mülkiyet durumu, kültür varlığı ve sit özellikleri, peyzaj özellikleri, arazi kullanım durumu, hassasiyet derecesi (Ek-5’deki Duyarlı Yöreler Listesi de dikkate alınarak) benzeri özellikleri Bölüm III: Projenin İnşaat ve İşletme Aşamasında Çevresel Etkileri ve Alınacak Önlemler, Projenin; a) Çevreyi etkileyebilecek olası sorunların belirlenmesi, kirleticilerin miktarı, alıcı ortamla etkileşimi, kümülatif etkilerin belirlenmesi, b) Sera gazı emisyon miktarının belirlenmesi ve emisyonların azaltılması için alınacak önlemler, c) Projenin çevreye olabilecek olumsuz etkilerinin azaltılması için alınacak önlemler, ç) İzleme Planı (inşaat dönemi), Bölüm IV: Halkın Katılımı; a) Projeden etkilenmesi muhtemel ilgili halkın belirlenmesi ve halkın görüşlerinin çevresel etki değerlendirmesi çalışmasına yansıtılması için önerilen yöntemler, b) Görüşlerine başvurulması öngörülen diğer taraflar, Notlar ve Kaynaklar; Ekler: Çevresel Etki Değerlendirmesi Başvuru Dosyası hazırlanmasında kullanılan bilgi ve belgeler ile raporda kullanılan tekniklerden rapor metninde sunulamayan belgeler, Proje için seçilen yerin koordinatları, Proje için belirlenen yer ve alternatiflerinin varsa; çevre düzeni, nazım, uygulama imar planı, vaziyet planı veya plan değişikliği teklifleri, Proje ile ilgili olarak daha önceden ilgili kurumlardan alınmış belgeler şeklinde düzenlemeler yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca; çevresel etki değerlendirmesi ile, gerçekleştirilmesi planlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ya da olumsuz etkilerinin belirlendiği, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin irdelendiği, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin değerlendirildiği, ayrıca projelerin uygulanmasının izlendiği ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaların belirlendiği bir süreç öngörülmüş olup, Yönetmelik kapsamında yer alan bir faaliyet nedeniyle hazırlanacak ÇED raporunda özel format uyarınca, projenin gerçekleştirileceği yer ile alternatif alanlar belirlenerek projenin hizmet amacı, önem ve gerekliliği kapsamında yerin ve etki alanının çevresel özellikleri, çevresel etkiler ve alınacak önlemlerin tartışılması, faaliyet yerinin belirlenmesinde ise, faaliyetin büyüklüğü, amacı, ulaşım, iklim, toprağın ve çevrenin özellikleri, olası etkiler ve etkilerin azami giderilme olanakları gibi unsurların etkili olması, bu bağlamda, sürdürülebilir kalkınma ve sürdürülebilir çevre dengesinin sağlanması yolunda belirtilen nitelikteki bir faaliyete en uygun yerin seçilmesi esastır.
Çevresel etki değerlendirmesi; gerçekleştirilmesi planlanan projenin, çevreye olabilecek olumlu ya da olumsuz etkilerinin belirlenmesi, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin belirlenerek değerlendirilmesi amacıyla yapıldığından, ÇED sürecinde verilen kararların iptali istemiyle açılacak davalarda, yukarıda belirtilen Yönetmeliğin Ek III. bölümündeki unsurlar yönünden, ÇED kararlarının bir bütün olarak çevresel etkilerinin irdelenmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlığın çözümü için İdare Mahkemesince, Şehir ve Bölge Plancısı, Çevre Mühendisi, Ziraat Mühendisi, Orman Mühendisi, Hidrojeoloji Mühendisi, Biyolog, Jeoloji Mühendisi ve iki Maden Mühendisinden oluşan bilirkişi heyetine mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup; hazırlanan bilirkişi raporunda, imar mevzuatı, imar planlama ve şehircilik yönlerinden; Projenin; plana esas orman görüşü dikkate alınarak hazırlanmış olan üst kademe “1/25000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı”nın fiziki yapısı ile plan hükümlerine, ilke ve esaslarına, dolayısıyla imar mevzuatına aykırı olduğu, ancak 3194 sayılı İmar Kanunu'nun İstisnalar: 4. maddesi hükmünden 6831/3373 sayılı Orman Kanunu'nun özel bir kanun olduğu ve İmar Kanununa göre önceliğinin bulunduğu, bu nedenle esas itibariyle dava konusunun; Orman Kanunu'na göre de değerlendirilmesi gerektiği, orman mühendisliği ve orman alanları yönünden; taahhüt edilen tedbirlerin yerine getirilmesi halinde ormanlar ve ormancılık çalışmaları üzerinde olumsuz etkisinin olmayacağı, ziraat mühendisliği, tarım toprakları ve tarımsal faaliyetler yönünden; gelecekteki gıda güvenliğini dikkate aldığımızda Kalker Ocağı ve Kırma Eleme tesisinden çıkacak toz ve gazların bitkiler üzerinde olumsuz etkisinin olacağı, tarımsal faaliyetlerin zarar göreceği, gıda arzının azalacağı, jeoloji mühendisliği yönünden; ÇED raporunun ilgili bölümlerinin genel jeoloji-jeolojik yapı ve maden yatakları-jeokimya bağlamında incelenerek, yapılan keşif sırasında elde edilen verilerle birlikte değerlendirildiğinde, ÇED Raporunda, belirtilen hususlara ilişkin yer verilen bilgilerin yeterli olduğu sonucuna varıldığı, hidrojeoloji mühendisliği yönünden; dava dosyasına konu olan faaliyetlerin yer aldığı alanda yeraltısuyu oluşumu ve hareketi ile ilgili olarak yapılan çalışmaların, faaliyetin etki alanında olabilecek en önemli su noktasının yöre halkının içme-kullanma suyu ihtiyacının bir kısmının karşılandığı ASKİ kuyusu olduğu, ÇED Raporunun hazırlanması kapsamında yapılan jeolojik, hidrojeolojik ve jeofizik çalışmalarından elde edilen bilgiler ışığında, ASKİ kuyusunun “su miktarı” açısından etkilenmesinin beklenmediği, ancak “su kalitesi” açısından etkilenme tehlikesinin bulunduğu, bu tehlike nedeniyle, işletme sırasında ocak içinde ortaya çıkabilecek kirletici unsurların (iş makinalarında çıkabilecek mazot, yağ vb atıklar ile çalışan insanlardan kaynaklanabilecek kirleticilerin) usulüne uygun bir şekilde toplanarak bertarafının sağlanması gerektiği, bu yönde ÇED Raporunda verilen taahhütlerin yerine getirilmesinin izlenmesi koşuluyla faaliyete izin verilmesinde bir sakınca görülmediği, maden mühendisliği yönünden; ÇED raporunda belirtilen taahütlere ve üretim koşullarına uygun hareket edildiğinde projenin madencilik mühendisliği açısından toz, gürültü, titreşim, taş savurma ve hava şoku gibi çevresel olumsuzluklara neden olmayacağı, işletme faaliyete geçtiğinde projede öngörülen patlatma değerlerine göre oluşan titreşim, hava şoku, taş savrulması gibi olumsuz etkilerin ölçülmesi gerektiği, eski çalışmalardan kalmış ve hemen yamacın tepesinde aşağıya yuvarlanacakmış gibi tehlikeli konumda olan taşların, İş Güvenliği açısından acilen yamaçtan uzaklaştırılması gerektiği, biyoloji alanı yönünden; Kalker Ocağı ve Kırma Eleme tesisi faaliyetlerinin, ilgili coğrafi bölgenin biyolojik çeşitliliği için ciddi bir tehlike arz etmekte olduğu, bölgede son derece önemli olan türlerin bulunmakta olduğu ve bunların tüm dünyada arasında yalnızca o bölgede bulunan Ayaş Çançiçeği adlı bitki türünün nesli tükenme tehlikesi ile karşı karşıya olduğu, bu bitki için bir sonraki aşamanın doğada hiçbir yerde bulunamayacağı, ancak ve ancak özel laboratuvarda numune olarak varlığını sürdürmek zorunda olması demek olduğu, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın bu bitki türüne dair mevcuttaki koruma çalışmaları da dikkate alındığında, kalker ocağı faaliyetlerinin uygun olmadığı ve son verilmesi gerektiği, çevre mühendisliği yönünden; sürdürülebilir kalkınmanın, ekonomik gelişmeyi, sosyal unsurları ve çevre unsurlarını birlikte yapınca kabul ettiği, ÇED Raporunda bunun sağlanmadığı, civar köylerin yaşam standartlarının ve suya erişimlerinin engellenmediğinin proje kapsamında ortaya konması gerektiği, ÇED raporunda projenin çevresel etkiler için engelleneceği, azaltılacağı veya yapılacağının taahhüt edildiği, ÇED Raporunda sürekli izleme hakkında bir planlama görülmediği, örneğin yakın yaşam alanlarında gürültü ve toz izlemesi planlamasının bulunmadığı, kalker işletmesinin ekonomik ömrünün 29 yıl olduğunun ifade edildiği, bölgede 29 yıl boyunca sağlıklı yaşam standartlarını izleyecek bir sisteme ihtiyaç bulunduğu, ÇED Raporunda yer alan hava kalitesi modellemesinin, izlenebilir olması gerektiği, mevcut durumda ilgili firmanın beyanı dışında bir gözlem veya deneme yapmanın mümkün olmadığı, bu durumun izlenebilirliği ortadan kaldırdığı (dışarıdan bir izleyici için, model hatalıdır veya yanlış kurgulanmıştır denemeyeceği), kalker üretimi sırasında kullanılacak araç, işletme içi ve işletme dışı taşıma mesafeleri ve sefer sayısı verilerinin düşük kaldığı, bu durumun işletmenin faaliyetlerinin çevresel etkisinin doğru hesaplanmamasına neden olduğu, ÇED Raporunun, yöre halkının yaşam biçimini korumayı, gerekli çözümleri üretmeyi ve gerekli katkıyı sağlamayı içermediği, davalı ÇED formatının klasik bir yaklaşımla belirlendiği ve uygulandığı, öte yandan bu işletmenin önceki faaliyetleri üzerinden yaşanmış deneyimlerinin var olduğu ve bu dönemlerde ortaya çıkan sakıncalar da dikkate alınarak bir çevresel etki değerlendirme planlaması yapılmasına ihtiyaç duyulması gerektiği değerlendirmelerine yer verildikten sonra; ulaşılan bu sonuçlar doğrultusunda, söz konusu proje işlemlerinin; orman, hidrojeoloji, jeoloji ve maden mühendisliği alanları yönlerinden sakınca taşımamakla birlikte, imar mevzuatı, şehircilik ve planlama esasları, toprak koruma ve biyoloji alanları ile ziraat ve çevre mühendisliği yönlerinden uygun olmadığı, biyolojik çeşitliliğe, flora ve faunaya, çevreye, insan sağlığına olumsuz yönde etkisinin olacağı, bölge ihtiyaçlarına ve kamu yararına uygun olmadığı yönünde görüş bildirildiği görülmektedir.
Bu durumda, her ne kadar İdare Mahkemesince, dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporu birlikte değerlendirildikten sonra, dava konusu proje ile ilgili olarak alınan ÇED Olumlu kararında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle söz konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, hükme esas alınan Bilirkişi Raporunda; ziraat mühendisliği, tarım toprakları ve tarımsal faaliyetler yönünden yapılan değerlendirmelerin, herhangi bir somut veri ve bilimsel tespite dayandırılmadığı, başka bir deyişle soyut ve teorik açıklamalar yapılmak suretiyle kanaate ulaşıldığı, hidrojeoloji mühendisliği yönünden yapılan değerlendirmede, projenin su kaynaklarına etkisinin olup olmadığının, civar köylerin suya erişimlerinin engellenip engellenmediğinin, ayrıntılı ve somut bir değerlendirme yapılmak suretiyle açıklığa kavuşturulması gerektiği, ayrıca, çevre mühendisliği yönünden yapılan değerlendirmede, bir kısım eksikliklerden bahsedilmiş ise de, projenin çevreye olan etkilerinin katlanılabilir düzeyde olup olmadığının açıklanmadığı, öte yandan, biyoloji alanı yönünden, nesli tükenme tehlikesi bulunan Ayaş Çançiçeğinin proje alanında bulunup bulunmadığının da somut verilerle ortaya konulmadığı sonucuna varılmıştır.
Yukarıda verilen bilgiler ışığında, bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek nitelik ve yeterlilikte olmadığı sonucuna varıldığından; dava konusu projenin gerçekleştirilmesinin, çevreye olacak muhtemel olumsuz etkilerinin ve alınacak önlemlerin yeterli olup olmayacağı hususlarının tespiti ile uyuşmazlığın tereddüte mahal vermeyecek şekilde çözümlenebilmesi amacıyla, tarafların iddia ve savunmaları da dikkate alınarak, mevcut bilirkişi heyetinden ek rapor alınmak ya da Mahkemece gerekli görülmesi halinde yeni oluşturulacak bilirkişi heyetine yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle, yukarıda belirtilen eksik ve çelişkili hususlar Mahkemece açıklığa kavuşturulduktan sonra, uyuşmazlığın esası hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, karara esas alınabilecek nitelikte ve yeterlilikte olmayan bilirkişi raporuna dayanılarak verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:... K:... sayılı kararının, Üye ...'in karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 12/02/2026 tarihinde karar verildi.
(X) KARŞI OY:
Dava, Ankara ili, Çubuk ilçesi, ... ve ... ... Köyleri, ... ... Mevkiinde, davalılar yanında müdahil tarafından yapılması planlanan "... (Eski İR:...) Ruhsat Numaralı Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi" projesi ile ilgili olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca verilen ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu" kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlıkta; her ne kadar İdare Mahkemesince, dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporu birlikte değerlendirildikten sonra, dava konusu proje ile ilgili olarak alınan ÇED Olumlu kararında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle söz konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; dava konusu işlemin tesis edilmesinden önce projeye ilişkin olarak ilgili kurumların olumlu görüşlerinin alındığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunda eksiklik olarak belirtilen hususların ÇED Raporunu kusurlandıracak nitelikte olmadığı, projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin ÇED Raporunda yer verilen önlem ve taahhütlerin yerine getirilmesi kaydıyla hukuken kabul edilebilir seviyelerde olduğu anlaşıldığından, dava konusu ÇED Olumlu kararında hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, temyiz istemi kabul edilerek, Mahkeme kararının bozulması ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği görüşü ile Dairemiz kararına katılmıyorum.
