mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/155 K. 2026/612

Karar tarihi: 15 Eylül 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

KONYA

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

DAVA
Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Menfi Tespit)

Mahkememizde görülmekte olan Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Menfi Tespit) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

İSTİNAF KALDIRMA KARARI ÖNCESİ BEYANLAR:

DAVA:

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin davalı bankadan 07.12.2005 tarihinde 11.000,00 TL kredi kullandıklarını, kredinin ödenmemesi üzerine davalı banka tarafından Konya . İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, müvekkilleri borçlarını ödemek istemişlerse de davalı bankanın yüksek faiz miktarı hesap ederek tahsilat yapmaya çalıştığını, daha sonra davalı bankanın alacağını ... A.Ş şirketine devrettiğini, müvekkilleri bu şirket ile de irtibat kurmuş iseler de yine karşılarına yüksek miktarlı faiz alacağı çıktığını, davaya konu icra dosyasından müvekkili ... ait Konya İli ... İlçesi ... Mahallesi ... Mevkiinde bulunan ... parselde tapuya kayıtla tarla vasıflı gayrimenkulü satışa çıkardıklarını, bu satışın olması halinde müvekkillerin telafisi imkansız zarar edeceklerini, dava süresince gerekli bilirkişi incelemesi yaptırılarak borcun kanuni olarak miktarının tespit edileceğini belirterek; Konya . İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasından müvekkillerin borçlu olmadıklarının tespitine, borçlu olmadıkları miktar üzerinden davalının %20 oranında inkar tazminatına mahkum edilmesine, icra dosyasından yapılacak olan gayrimenkul satışının dava sonuna kadar tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

CEVAP:

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacılar ile müvekkil banka arasında 07.12.2005 tarihli 20.000,00 TL tutarlı genel kredi sözleşmesi akdedildiğini, 28.11.2006 tarihinde bu tutarın 30.000,00 TL daha artırıldığını, borcun ödenmemesi üzerine 17.10.2008 tarihinde müvekkili banka tarafından hesap kat edilerek 21.10.2008 tarihinde Beyoğlu . Noterliği aracılığıyla ... yevmiye numarası ile borcun yedi gün içinde ödenmesi gerektiğinin ihtar edildiğini, buna rağmen davacıların herhangi bir ödeme yapmadıklarını, bu sebeple haklarında icra takibine geçildiğini, müvekkili bankanın alacaklarını ... A.Ş’ye temlik ettiğini ve artık dosya alacaklısı konumunda olmadıklarını, bu sebeple davalı taraf sıfatına haiz olmadıklarını, faiz miktarının yüksek hesap edilmediğini, ispat yükünün davacıya düştüğünü, davacı ... adına tapuda kayıtlı bulunan parselin, davacıların borcu ödememesi sebebiyle satışa çıkarılıp ihalesi yapıldığını, icra takibinden sonra açılan menfi tespit davalarının satışı durdurmadığını, davacının takibin üzerinden 10 yıl geçtikten sonra bu davayı açmasının hakkın kötüye kullanılması

ve TMK m.2/2’ye aykırılık oluşturacağını belirterek; davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacılar ile alacağı temlik eden banka arasında 07.12.2005 tarihli 20.000,00 TL tutarlı Genel Kredi Sözleşmesi akdedildiğini, 28.11.2006 tarihinde ise taahhütnamede belirtilen tutarın 30.000,00 TL daha artırıldığını, borcun ödenmemesi üzerine 17.10.2008 tarihinde temlik eden banka tarafından hesap kat edilerek 21.10.2008 tarihinde Beyoğlu . Noterliği aracılığıyla ... yevmiye numarası ile borcun yedi gün içinde ödenmesi gerektiğinin ihtar edildiğini, buna rağmen davacıların herhangi bir ödeme yapmadıklarını, bu sebeple haklarında Konya . İcra Müdürlüğü ... sayılı dosyasıyla icra takibine geçildiğini, faiz miktarının yüksek hesap edilmediğini, genel kredi sözleşmesi ve takip talebine bakıldığında asıl alacak ve faiz oranlarının gösterildiğini, ispat yükünün davacıya düştüğünü, davacı ... adına tapuda kayıtlı bulunan parselin, davacıların borcu ödememesi sebebiyle satışa çıkarılıp ihalesi yapıldığını, icra takibinden sonra açılan menfi tespit davalarının satışı durdurmadığını, davacının takipten 11 yıl geçtikten sonra davayı açmasının hakkın kötüye kullanılması ve TMK m.2/2’ye aykırılık oluşturacağını belirterek; davanın reddini talep etmiştir.

MAHKEMEMİZCE TOPLANAN DELİLLER VE YAPILAN İŞLEMLER:

Bilirkişiler (... ve ... ) 26.06.2026 tarihli ek raporunda özetle şu hususları belirtmiştir; davanın 11.01.2019 tarihinde Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasından dolayı borçlu olunmadığının tespiti amacıyla menfi tespit davası olarak açıldığı, yargılama sırasında takip borcuna karşılık taşınmaz satışından 18.02.2020 tarihinde 202.900,00 TL ve 23.12.2022 tarihinde 47.000,00 TL ödeme yapıldığı, ayrıca alacaklı tarafından 02.01.2023 tarihinde haricen tahsil bildiriminde bulunulduğu, önceki bankacı bilirkişi tarafından takip tarihi itibarıyla asıl borçlunun toplam borcunun 27.312,59 TL, diğer borçlunun ise 24.059,61 TL olarak hesaplandığı, alacağın tek bir kredi sözleşmesinden kaynaklanması ve müteselsil borçlulardan biri tarafından yapılan ödemenin diğer borçluyu da borçtan kurtarması ilkesi dikkate alınarak yapılan hesaplamada takip çıkış miktarı, tahsil harcı, icra vekâlet ücreti, takip masrafları, temerrüt faizi ve BSMV ile yapılan ödemelerin mahsubunun esas alındığı, dosyadaki önceki bilirkişi raporları arasındaki farklılıkların mahkemenin farklı tarihler esas alınarak hesaplama yapılmasına ilişkin görevlendirmeleri ile uygulanan faiz oranlarından kaynaklandığı, davacının 11.01.2019 dava tarihi itibarıyla 22.494,31 TL asıl alacak, 164.704,01 TL işlemiş temerrüt faizi, 8.006,99 TL BSMV ve 3.309,79 TL icra vekâlet ücreti olmak üzere toplam 198.515,10 TL borçlu olduğu, alacaklı vekilinin 02.01.2023 tarihinde dosyanın haricen tahsil nedeniyle kapatılmasını istediği ancak tahsil edilen miktarı bildirmediği, bu nedenle o tarihte kalan borcun haricen tahsil edildiğinin kabulü gerektiği, 02.01.2023 tarihi itibarıyla 1.838,90 TL asıl alacak, 36,27 TL işlemiş temerrüt faizi ve 1,81 TL BSMV olmak üzere toplam 1.876,99 TL bakiye borcun bulunduğu ve bu tutarın haricen tahsil edildiğinin kabulüyle davacının bu tarih itibarıyla istirdada konu edebileceği bir alacağının bulunmadığı, takip konusu borcun 02.01.2023 itibarıyla tamamen ödenerek dosyanın haricen tahsil şeklinde kapatılması ve takip dosyasındaki ödemelerin asıl borçlu tarafından yapılmış olması nedeniyle diğer davacı yönünden ayrıca hesaplama yapılmadığı, mahkemece farklı bir temerrüt veya yasal faiz oranı esas alınarak hesaplama yapılmasının istenmesi halinde yeniden ek rapor düzenlenebileceği kanaatine varılmıştır.

Davacılar vekili ... 13.07.2026 tarihli yenileme dilekçesinde özetle şu hususları belirtmiştir; davanın 30.06.2026 tarihli duruşmada önceki vekilin duruşmaya yetişememesi nedeniyle HMK’nın 150. maddesi uyarınca işlemden kaldırıldığı, işlemden kaldırılan davanın HMK’nın 150. maddesinde öngörülen yasal süre içerisinde yenilendiği belirtilerek; yenileme talebinin kabulüne, yeniden duruşma günü belirlenerek taraflara duruşma gününü bildirir tebligat çıkarılmasına ve yargılamaya kaldığı yerden devam edilmesine karar verilmesi talep edilmiştir.

KALDIRMA ÖNCESİ MAHKEMEMİZCE VERİLEN KARAR:

Mahkememizin 28/01/025 tarih ... Esas ve ... Karar sayılı kararında özetle: "... İstinaf ilamı nazara alınarak hüküm fıkrasının "1-Davacıların Davalı ... A.Ş yönelik davasında davalının pasif husumet ehliyeti olmadığından dava şartı yokluğundan davanın usülden REDDİNE," şeklindeki kısmı kaldırma öncesi olduğu şekliyle korunmuştur. Bilirkişi raporunda değinilen TBK 120. Maddesi hükmünün ticari işlerde uygulanmayacağı nazara alınarak faizin %30 oranında hesaplanmasına ilşkin bilirkişi hesabına itibar edilmemesi gerekmekte ise de; Mahkememizce 22/08/2025 tarihli bilirkişi raporundaki her iki davacınında alacağı bulunmadığı yönündeki görüşe itibar edilerek davanın reddine karar verilmiştir. Gerekçeli kararın yazımı sırasında aynı bilirkişilerce tanzim edilen 04/12/2025 tarihli raporda davacı ... halen borçlu olduğu ancak davacı ... fazla ödemesi bulunduğu yönündeki sonucun çelişki oluşturduğu halde sehven çelişki giderilmeden karar verildiği anlaşılmış ise de kısa karar ile gerekçeli karar arasında farklılık bulunamayacağından..." gerekçesiyle red kararı verilmiştir.

KALDIRMA KARARI VE GEREKÇESİ:

Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesi'nin 03/02/2026 tarihli ... Esas ve ... Karar sayılı ilamı ile; Dava; menfi tespit istemine ilişkindir. İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır. 6100 sayılı HMK’nun 27. maddesinde hukuki dinlenilme hakkı düzenlenmiştir. Bu hak adil yargılanma hakkının da en önemli unsurudur. Hukuki Dinlenilme Hakkı gereğince davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olup, bu hakkın yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içermektedir. Adil yargılanma hakkı da Anayasanın 36/1. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde düzenlenmiştir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin bazı kararları ile Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuruya ilişkin bazı kararlarında gerekçeli karar hakkının adil yargılanma hakkının somut görünümlerinden olduğu belirtilmiştir. Anayasa'nın 141/3. maddesine göre bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır. Adil yargılanma hakkının sağlanması kapsamında kararların gerekçeli olmasıyla ilgili kamu düzenine ilişkin hükümlere 6100 sayılı HMK'da da yer verilmiştir. 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesinde mahkeme kararlarında bulunması gereken hususlar sayılmıştır. Kanun'un 297/1-c maddesi gereğince karar "tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri" içermeli, 297/2 maddesi gereğince de hükmün sonuç kısmında taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir. Aynı Yasa'nın 298/2 madde hükmüne göre de gerekçeli karar tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz. Yargıtay HGK'nun ... E.-... K., ... E.-... K., ... E.-... K., ... Esas, ... Karar sayılı ilamlarında da belirtildiği üzere, mahkeme kararının gerekçesi o davaya konu maddi olguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukuksal düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyar, maddi olgular ile hüküm arasındaki mantıksal bağlantıyı gösterir. Tarafların o dava yönünden hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve kanun yolu denetiminin yapılabilmesi için ortada usulüne uygun şekilde oluşturulmuş, hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün bulunması zorunludur. Anayasanın 141/3 maddesi ve HMK'nun 297. maddesi bu amacı gerçekleştirmeye yöneliktir. Kararın gerekçesinin yeterli açıklıkta ve denetime elverişli olmaması ayrıca, kendi içerisinde çelişkiler barındırması yukarıda açıklanan ve Anayasa ile teminat altına alınan yargılamanın açıklığı, adil yargılanma hakkı prensibine ve kararların gerekçeli olması gerektiğine dair anayasa ve yasa hükümlerine de açıkça aykırıdır. İlk derece mahkemesince verilen kararda gerekçenin kendi içerisinde çelişkili olduğu, denetlemeye elverişli bir gerekçenin bulunmadığı, bu nedenle usule uygun şekilde oluşturulmuş bir hükmün bulunmadığı, kabule göre de icra dosyasında alacaklı vekilinin 02/01/2023 tarihinde dosyanın haricen tahsil nedeniyle kapatılmasını talep etmesi üzerine aynı tarihte dosyanın haricen tahsil nedeniyle infazen kapatılmasına karar verildiği, bu nedenle davanın istirdata dönüşüp dönüşmediği değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken çelişkili gerekçe ve yetersiz inceleme ile karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmadığından davacıların istinaf başvuru taleplerinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1.a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına..." gerekçesiyle mahkememiz kararı kaldırılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Davalı ... A.Ş. yönünden yapılan yargılamada;

Tarafların iddia ve savunmaları beraber değerlendirildiğinde uyuşmazlık konusunun dava tarihinde menfi tespit olarak ileri sürülmüşse de yargılama aşamasında istirdata dönüştüğü tespit edilmiştir.

Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır. Eş söyleyişle kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz edilmemiş veya itiraz edilmiş olmakla birlikte yerinde görülmemiş olması sebebiyle icra takibi kesinleşse dahi maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını ileri sürebilir. Bunun için, takip devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabileceği gibi, böyle bir menfi tespit davası açmamış ve borcu cebri icra tehdidi altında ödemiş ise, ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası açabilir (... İcra ve İflâs Hukukunda Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası, Ankara 2003, s. 233).

Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat, davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır; davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6). Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Y.HGK; ... E, ... K, 10/06/2021 T.)

Tüm dosya kapsamı beraber değerlendirildiğinde; davacılardan ... ile davalı ... arasında kredi sözleşmesi akdedildiği, diğer davacı olan ... müteselsilen kefil olduğu, davalı ... tarafından davacılara karşı Konya . İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile 24.517,85 TL asıl alacak, 2.574,37 TL işlemiş faiz, 128,72 TL BSMV, 65,30 TL ihtarname masrafı, 43,70 TL ihtiyati haciz masrafı ve 160,00 TL ihtiyati haciz vekalet ücreti olmak üzere toplam 27.489,94 TL'nin tahsili için ilamsız takip yapıldığı ve takibin kesinleştiği, davalı ... tarafından dosyadaki alacağın diğer davalı ... A.Ş.'ye temlik edildiği, davacıların icra takibine konu borçlarının bulunmadığı, talep edilen faiz alacağının fazla olduğu iddiası ile eldeki davayı açtığı anlaşıldığı, dava tarihinin 11/01/2019 olduğu, uzman bilirkişi tarafından yapılan hesaplamaya göre davacı asil borçlunun 198.515,10 TL borçlu olduğu, yargılamanın devamı sırasında ilgili icra dosyasının 02/01/2023'de haricen tahsil ile kapatıldığı, borcun yargılama sırasında yapılan tahsilatlar da dikkate alındığında 02/01/2023 itibariyle cari 1.876,99 TL borcunun bulunduğu, yapılan tahsilat sebebiyle borcun tamamının sona ermediği dikkate alındığında fazladan herhangi bir tahsilatın bulunmadığı görülmüş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Davalı ... A.Ş. yönünden yapılan yargılamada;

Davalı ... A.Ş. yönünden yapılan yargılama sonucunda yapılan istinaf incelemesinde;

"Davalı ... hakkında pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın esastan reddine karar verilmesi gerekirken usulden reddine karar verilmesi hatalı ise de davalı ... tarafından istinaf başvurusu yapılmadığından bu hususun te'kidiyle yetinilmiş ve davalı Akbank yönünden verilen karar kaldırma nedeni yapılmamıştır." şeklinde karar verildiği dikkate alındığında bu davalı yönünden pasif husumet yokluğu sebebiyle davanın reddine karar verilmiştir.

H Ü K Ü M: (Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere);

1-Davacıların davalı ... A.Ş yönelik davasında davalının pasif husumet ehliyeti olmadığından davanın REDDİNE,

2-Davacıların ... A.Ş. yönelik taleplerinin REDDİNE,

3-Mahkememizin bozma öncesindeki esas dosyası olan ... Esas ... Karar sayılı dosyasında yazılan 09/04/2025 tarihli 1 (bir) adet (... harç numaralı) yazılan harç tahsil müzekkeresinin İŞLEMSİZ İADESİNİN İSTENMESİNE,

4-Dava reddedildiğinden karar tarihi itibariyle alınması gereken 732,00 TL karar ve ilam harcından davacı tarafından yatırılan 469,46 TL'nin mahsubu ile eksik kalan eksik kalan 262,54 TL davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,

5-Davacı tarafça yapılan masrafların davacı üzerinde bırakılmasına,

6-Davalının yaptığı masraf bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

7-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,

8-Karardan sonra yapılacak masrafların davacı tarafa yüklenmesine

9-Davalı ... A.Ş. kendisi vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık asgari ücret tarifesine göre hesaplanan 27.489,94 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... A.Ş.'ye verilmesine,

10-Davalı ... Şirketi kendisi vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık asgari ücret tarifesine göre hesaplanan 27.489,94 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... Şirketine verilmesine,

Dair; davacılar vekili ve dahili davalı ... A.Ş. Vekilinin yüzüne karşı davalı ... A.Ş.'nin yokluğunda 6100 sayılı HMK'nın 341-345 maddeleri uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile Konya Bölge Adliye Mahkemesi'ne İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 15/09/2026

KatipHakim