mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/686 K. 2026/949

Karar tarihi: 15 Eylül 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

BURSA

3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

DAVA
Alacak
DAVA TARİHİ
08/09/2026
KARAR TARİHİ
15/09/2026
GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH
15/09/2026

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 20.12.2025 tarihinde müvekkilinin kullanmakta olduğu ve ... Elektronik Makina Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. adına ruhsatlı ... plakalı otomobil ile ... Otoyolunu takiben ... istikametinden ... istikametine seyretmekteyken km 022-3/5+600 noktasına gelindiğinde aracın hortumu patladığını ve müvekkilinin aracı emniyet şeridine çekerek dört yönlü ikaz lambalarını yakılı bırakmak suretiyle zorunlu olarak beklemeye başladığını, bu bekleme anında aynı istikamette sağ şerit üzerinde seyreden ...'ın idaresindeki ... plakalı ... (6x2) isimli (2007 model) aracın emniyet şeridinde beklemekte olan müvekkilinin kullanmakta olduğu otomobile sağ ön kısımlarıyla sol arka çamurluk ve kapı kısımlarından çarpması suretiyle trafik kazası meydana geldiğini, çarpmanın etkisiyle kamyonun yolun sağında bulunan demir bariyerlere çarparak durduğunu, ... Trafik Şube Müdürlüğü ekiplerince düzenlenen maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağında bu oluş biçimini kayıt altına alındığını, ... idaresindeki ... plakalı aracın davalı ... Sigorta A.Ş. nezdinde kasko sigortalı olup poliçe numarasının ... olduğunu, davalı sigorta şirketinin söz konusu kasko poliçesi kapsamında sigortalısı ... ait aracın hasar bedelini karşıladığını, ilgili kaza neticesinde davalı adına hareket eden ... Sigorta Eksperlik tarafından düzenlenen ekspertiz raporu uyarınca toplam hasar tutarının 819.000 TL olarak belirlendiğini, anılan raporda müvekkilinin kullandığı ... plakalı aracın rücu muhatabı olarak gösterildiğini ve rücu oranının doğrudan %50 olarak esas alındığını, davalı sigorta şirketinin bağımsız ve tarafsız bir bilirkişi incelemesi yaptırmadan, kendi aldırdığı eksper raporu aracılığıyla belirlenen kusur oranını esas alarak rücu talebinde bulunduğunu, davalı şirket adına ... Danışmanlık A.Ş. tarafından müvekkiline hitaben yazılan 08.04.2026 tarihli yazıda toplam hasar bedelinin %50'si olan 409.500 TL'nin müvekkilinin sigortacısı ... Sigorta A.Ş. tarafından 300.000 TL olarak karşılandığının belirtildiğini ve müvekkilinden kalan 109.500 TL'nin yedi gün içinde davalının ... Bankası nezdindeki hesabına ödenmesinin talep edildiğini, kazanın oluş biçimini gösteren kaza tespit tutanağı, mevcut hasar verileri ve olayın maddi seyri birlikte değerlendirildiğinde kusurun %50 oranında müvekkiline yüklenmesini haklı kılan teknik ve hukuki temel bulunmadığını, ayrıca raporda müvekkiline %50 kusur atfedilmiş olmakla birlikte bu oranın nasıl belirlendiğine dair herhangi bir teknik gerekçe ya da bağımsız değerlendirme yer almadığını, kaza tespit tutanağında müvekkiline 59. madde kapsamında kural ihlali yazılmış olsa da bu tutanaktaki ihlal kaydının kusur oranını kesin biçimde belirleyemeyeceğinin ... içtihadıyla sabit olduğunu, nitekim ... 4. Hukuk Dairesinin 2024/... E. 2024/... K. Sayılı kararında açıkça vurgulandığı üzere kazaya ilişkin kaza tespit tutanağında tespit edilen kusur durumunun doğrudan esas alınarak karar verilmesinin hatalı olduğunu, HMK m. 266 gereğince çözümü özel veya teknik bilgi gerektiren hallerde tüm deliller değerlendirilmek suretiyle üniversite öğretim üyelerinden seçilecek uzman bilirkişilerden denetime elverişli, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmasının zorunlu olduğunu, davalı sigorta şirketinin bu zorunluluğu göz ardı ederek yalnızca kendi yaptırdığı ekspertize dayanmak suretiyle %50 kusur oranını müvekkile dayattığını ve tahsilat yoluna gittiğini, müvekkilinin kendisine yöneltilen talebi tereddütsüz biçimde kabul etmediğini, aksine davalı şirketin kendi eksper incelemesine dayanan kusur değerlendirmesi nedeniyle kendisini baskı altında hissederek ödeme yapmak zorunda kaldığını, kazanın oluşuna uygun kusur oranı bilirkişi incelemesiyle yeniden belirlendiğinde müvekkilinin üzerinde bırakılması gereken sorumluluk miktarı da buna paralel olarak azalacağını ve dolayısıyla davalı tarafından tahsil edilen bedelin bir kısmının hukuki sebebinin ortadan kalkacağını, bu nedenlerle uyuşmazlığın çözümünde asıl belirleyici hususun davalı şirketin kendi raporuyla ortaya koyduğu oran değil mahkemece atanacak uzman bilirkişi/heyet tarafından kaza tespit tutanağı, olay yeri bulguları, araçların konumları, çarpışma biçimi ve dosyadaki tüm deliller birlikte değerlendirilerek belirlenecek gerçek kusur dağılımı olduğunu, müvekkilinin gerçek kusur oranı %50'nin altında olup emniyet şeridinde usule uygun bekleyen aracın çarpmaya sebebiyet verdiğinden söz edilemeyeceğini, kaza anının maddi gerçeği incelendiğinde müvekkilinin zorunlu bir arıza üzerine emniyet şeridine çektiği ve dört yönlü ikaz lambalarını yakılı bırakarak beklediğinin görüldüğünü, emniyet şeridinin tam olarak bu tür zorunlu hallerde kullanılmak üzere tasarlanmış olup müvekkilinin bu şeridi kullanması mevzuata uygun bir davranış olduğunu, buna karşın .. idaresindeki kamyonun trafiğin seyir şeridine ait sağ şeritten ilerlerken emniyet şeridindeki müvekkiline ait araca çarparak kazaya neden olduğunu, kaza tespit tutanağında da ... 56/1-a maddesi kapsamında kural ihlali yazıldığının görüldüğünü, otoyolda emniyet şeridinde dört yönlü ikaz lambası yakılı olarak bekleyen bir aracın arkasından gelen ve şerit değiştiren bir kamyon tarafından çarpılması halinde bekleme konumundaki sürücünün kusur oranının %50 olarak belirlenmesi, olayın maddi gerçeğiyle örtüşmediğini, bağımsız trafik bilirkişilerince yapılacak incelemenin müvekkilinin kusur oranını önemli ölçüde düşük belirleyeceğinin kuvvetle muhtemel olduğunu, müvekkilinin %50 kusur oranını kabul etmeksizin, sigorta şirketinin bu miktarı tahsil etme hakkına sahip bulunduğunu düşünerek 109.500 TL'yi fiilen ödediğini, müvekkilinin kendisine yöneltilen talebi tereddütsüz biçimde kabul etmediğini, ... Danışmanlık A.Ş.'nin müvekkiline göndermiş olduğu yazısında 7 gün içinde ödeme yapılmaması halinde dava açılacağı ve cebri icra yoluna başvurulacağı açıkça belirtildiğini, bu baskı altında müvekkilinin gerçekte hangi oranın hukuken doğru olduğunu bilemeyeceğinden ve daha ağır hukuki sonuçlarla karşılaşmamak amacıyla 20.04.2026 tarihinde 109.500 TL'yi davalının ... Bankası nezdindeki hesabına ödediğini, bu ödemenin ... kredi kartı hesap özetinde aynı tarihte kayıt altına alındığını, TBK m. 78 uyarınca borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getiren kimsenin bunu ancak kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat etmesi halinde geri isteyebileceğini, somut olayda da müvekkilinin rücu yazısında belirlenen %50 oranının hukuken bağlayıcı olduğunu ve sigorta şirketinin bu miktarı tahsil etme hakkına sahip bulunduğunu düşünerek ödeme yaptığını, oysa gerçek kusur oranının bilirkişi incelemesiyle %50'nin altında tespit edilmesi halinde müvekkilinin ödediği 109.500 TL'nin tamamı ya da bir kısmının hiçbir hukuki dayanağı olmayacağını, bu durumda TBK m. 77 gereğince haklı bir sebep olmaksızın müvekkilinin malvarlığından zenginleşen davalının bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlü olduğunun tartışmasız olduğunu, TBK’nın 79. maddesi ise sebepsiz zenginleşen tarafın iade yükümlülüğünü düzenlediğini, müvekkilinin ödemesi gerçek borç miktarını aşan kısmı bakımından bu hükümler kapsamında geri alınması gerektiğini, arz ve izah edilen nedenlerle; davanın kabulüyle birlikte 20/12/2025 tarihli trafik kazası nedeniyle davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından müvekkilinden tahsil edilen rücu miktarının gerçek kusur oranı %50’nin altında olduğundan fazlaya ilişkin kısmının fazlaya ve bakiye alacağa ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00 TL’sinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca taraflarına iadesine, kusur oranının mahkemece alınacak uzman bilirkişi/heyet raporu ile yeniden tespiti ile fazla ödenen kısmın hesaplanmasına ve bu doğrultuda talebimizin arttırılabilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

GEREKÇE;

Dava; kasko sigorta poliçesi gereği sigortalısına ödeme yapan davalı sigorta şirketine zarardan sorumlu olduğu iddia edilen davacı tarafından rücuen yapılan fazla ödemenin tahsili istemine ilişkindir. HMK'nın 114/1-c maddesine göre “mahkemenin görevli olması” dava şartıdır. Aynı Kanun'un 115/1 maddesine göre mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Aynı maddenin 2 nolu bendine göre ise mahkeme dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Diğer taraftan Asliye Ticaret Mahkemeleri ile diğer Hukuk Mahkemeleri arasındaki ilişki, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5/3. maddesi uyarınca iş bölümü ilişkisi değil, görev ilişkisidir. Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 sayılı Hukuk Muhakemesi Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemelerce re'sen incelenir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesinde ticari davalar sayılmış, 5. maddesinde de ticari davalara Asliye Ticaret Mahkemesinde bakılacağı belirtilmiştir. 4. madde hükmüne göre bir davanın ticari dava sayılması için her iki tarafın tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması (nispi ticari dava) ya da tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın maddede 6 bent halinde sayılan davalardan olması (mutlak ticari dava) gerekir. Yine, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/II. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira, Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez. TTK'nun "Halefiyet" başlığı altındaki 1472. maddesinde; “Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder.” hükmüne yer verilmiştir. ... Kurulu'nun 22/03/1944 tarihli ... Esas ve ... Karar sayılı ilamında bu husus "Sigortacının sorumlu kişi aleyhine açacağı dava, sigorta poliçesinden doğan bir dava değildir. Bu nedenle, halefiyet davası bir ticari dava sayılamaz. Bu dava, aynen sigortalı kimsenin sorumlu kişiye karşı açmış olduğu bir dava gibidir. Sigortalının muhtelif mahkemelerde dava açma hakkı varsa aynı hak, sigortacının halefiyet hakkına dayanan rücu davası için de söz konusudur" şeklinde vurgulanmaktadır. Somut olayda, davacı tarafça davalı sigorta şirketine yapılan ödeme sigortalısının halefi olarak yapılmış olmasına göre, görevli mahkemenin tayininde sigortalı ile davacı arasındaki ilişkinin hukuki mahiyeti nazara alınması gerektiği, buna göre her ne kadar davalı sigorta şirketi nezdinde sigortalı ... plaka sayılı araç ticari kullanım amacı ile kayıtlı olup, davacının kullanmakta olduğu plakalı araç da ticari şirket adına kayıtlı ise de, davacı tacir olmayıp, davacının kazaya konu ... plakalı aracın sürücüsü olduğu, ayrıca davanın sigorta sözleşmesinden değil, davacının kusuru ile gerçekleşmesine sebebiyet verdiği iddia edilen haksız fiilden kaynaklandığı, sonuç olarak, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan bir dava olmadığı gibi taraflar arasındaki ihtilafın Ticaret Mahkemeleri'nin görevini belirleyen TTK'nın 4. Maddesinde sayılan hususları kapsamadığı anlaşıldığından bu hususla ilgili yargılama yapma görevi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne ait olup mahkememizin görevsiz olduğu sonuç ve kanaatine varılmakla; dava dilekçesinin görev yönünden usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;

1-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, Davanın Görev Dava Şartı Yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE, Davanın konusu itibariyle davaya bakmaya görevli mahkeme ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ olduğundan HMK 20. Maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden itibaren 2 haftalık süre içinde talep edilmesi halinde dosyanın görevli ... NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE,

2-Harç, masraf, avans ve vekalet ücreti hususlarının görevli mahkemece karara bağlanmasına, herhangi bir sebeple görevli mahkemede yargılamaya devam olunmaması halinde mahkememize iletilecek bir dilekçe ile yargılama giderlerine hükmedilebileceğine,

Dair, tarafların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde ... açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi.15/09/2026

KatipHakim