- Ana sayfa
- Yargı kararı
İlk Derece Mahkemesi Diyarbakır 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/1062 K. 2026/52
Karar tarihi: 17 Eylül 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 1472
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 1481
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 20/1
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 114/1-c
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 331/2
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 343
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 344
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 345
Karar metni
T.C.
DİYARBAKIR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
- DAVA
- İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
- DAVA TARİHİ
- 15/06/2026
- KARAR TARİHİ
- 17/09/2026
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
İDDİA VE TALEP:
Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Borçlu .....Tarafından Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün .....Esas sayılı dosyasında yürütülen ilamsız icra takibine davalı tarafça yasal süresi içerisinde itiraz edildiğini, bu itirazların hukuki dayanaktan yoksun ve kötü niyetli olduğunu, dava şartı olan zorunlu arabuluculuk sürecinin anlaşamama ile sonuçlandığını, davalıya ait .....plakalı aracın .....tarihinde karıştığı trafik kazası neticesinde müvekkil şirkete kasko sigortalı .....plakalı araçta maddi hasar meydana geldiğini, müvekkil şirketin sigortalısına ödeme yaparak Türk Ticaret Kanunu'nun 1472. maddesi uyarınca halefiyet hakkını kazandığını, davalının meydana gelen zarardan sorumlu olduğunu, müvekkil şirket alacağının likit nitelikte bulunduğunu, davalının takibe yönelik itirazlarının soyut ve mesnetsiz olduğunu, alacağın tahsilini geciktirmeye yönelik hareket edildiğini, Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün .....Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptalinin gerektiğini, icra takibinin kaldığı yerden devamına karar verilmesinin zorunlu olduğunu, davalının haksız itirazı nedeniyle İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesi uyarınca takip konusu alacağın yüzde 20'sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, İtirazın İptali istemine ilişkindir.
Eldeki davada öncelikli olarak belirlenmesi gereken husus görevli mahkemenin tespitine ilişkindir. Mahkemece bir davada, dava şartlarının bulunup bulunmadığı, 6100 sayılı HMK. 114/1 maddesinde gösterilen sıralamaya göre değerlendirilmelidir. Görevli olmayan bir mahkemede açılan davada, öncelikle görevli mahkemenin belirlenmesi gerekir.
Uyuşmazlık, dava konusu olayda Mahkemenin görevli olup olmadığı, dava dışı sigortalının aracında meydana gelen zarardan davalının sorumlu olup olmadığı, sorumlu ise ne miktar sorumlu olduğu noktasında toplanmaktadır.
Davanın, dava dışı kasko sigortalısı adına kayıtlı araç ile davalı adına kayıtlı aracın karıştığı trafik kazası nedeniyle davacı sigorta şirketi tarafından ödenilen bedelin davalı karşı araç sahibine rücusu amacıyla açılan ve temelinde halefiyet ilkesine dayanan dava olduğu anlaşılmıştır.
Halefiyet, bir kişinin hukuken diğerinin yerine geçmesi anlamına gelir. 6102 sayılı TTK m. 1472(1) hükmünde sigorta tazminatını ödeyen sigortacının, hukuken sigorta ettirenin (başkası hesabına sigortada sigortalının) yerine geçeceği ifade edilmiştir. Bu nedenle hukukumuzda yasal halefiyete iliş-kin olarak tazminat alacağının yasa uyarınca sigortacıya geçmesi ilkesi benimsenmiştir. Yasal halefiyet zarar sigortalarında söz konusu olup, mal sigortaları bakımından 6102 sayılı TTK m. 1472 hükmünde, sorumluluk sigortaları bakımından 6102 sayılı TTK m. 1481 hükmünde düzenlenmiştir. Bu madde uyarınca sigortacı, sigorta bedelini ödedikten sonra hukuken sigorta ettiren yerine geçer ve dava, tazmin ettiği bedel nispetinde sigortacıya intikal eder. Bu şekilde sigortalısının haklarına halef olan sigorta şirketinin, ödediği tazminat miktarınca hukuken sigortalı yerine geçerek açtığı rücu davası, aslında bir tazminat davası olup, bu niteliği itibariyle aynı zamanda şahsî nitelikte bir eda davasıdır. Burada sigortacı, sigorta ettiren yerine geçtiği için şahsî ve rücu ödediği bedelle sınırlı olduğundan dolayı da cüz’î haleftir (Yargıtay HGK, 05.02.2019, E. 2017/17-1088, K. 2019/65 tarih ve sayılı kararı).
Davacı sigorta şirketi, bu davayı sigortalısının halefi olarak açtığına göre, uyuşmazlığın çözümünde de sigortalı ile davalı arasındaki ilişkinin hukuki mahiyeti nazara alınmalıdır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 22/03/1944 tarihli, E. 1939/37, K. 1944/9 sayılı (RG, 03/07/1944–5746) ve 17/01/1972 tarihli E. 1970/2, K. 1972/1 sayılı (RG, 20/03/1972– 14134) kararları “sigortacının sorumlu kişi aleyhine açacağı dava sigorta poliçesinden doğan bir dava değildir. Bu nedenle, halefiyet davası bir ticari dava sayılamaz. Bu dava, aynen sigortalı kimsenin sorumlu kişiye karşı açmış olduğu bir dava gibidir. Sigortalının muhtelif mahkemelerde dava açma hakkı varsa aynı hak sigortacının halefiyet hakkına dayanan rücu davası için de söz konusudur.” şeklinde vurgulanmıştır. Buna göre; sigortacının halefiyete dayalı olarak açtığı davada, davanın nitelendirmesi yapılırken, davacının sigortalısı ile zarara neden olduğu iddia edilen arasındaki hukukî ilişkiye bakılması gerekir. Başka bir anlatımla, TTK’nın yukarıda anılan hükümleri kapsamında sigortacının halefiyetine dayalı dava, mutlak ticarî dava olmayıp; sigortalı ile zarara sebep olan arasındaki hukukî ilişkinin ticarî davaya sebebiyet vermesi halinde ticarî dava olarak kabul edilir.
Buna göre gelen müzekkere cevaplarında sigortalı .....mükellefiyet kaydının olmadığının bildirildiği haliyle temeldeki ilişkide taraflar arasında nisbi ticari dava bulunmadığı bu nedenle de sigortalının haklarına halef olarak davayı açan sigorta şirketi yönünden de davanın nisbi ticari dava sayılamayacağı anlaşılmıştır.
Açıklanan nedenler ile Mahkememizin işbu uyuşmazlığa bakmakla görevli olmadığı, görevli Mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu kanaati ile açılan davanın usulden reddine ilişkin aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Nedenleri gerekçeli kararda açıklandığı üzere;
1-Mahkememizin görevsizliği nedeni ile HMK'nın 114/1-c. maddesi uyarınca, göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile HMK'nın l15/2. maddesi gereğince, davanın USULDEN REDDİNE, görevli Mahkemenin DİYARBAKIR ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ olduğunun tespitine,
2-Karar kesinleştiğinde ve istek halinde dava dosyasının görevli ve yetkili Diyarbakır Asliye Hukuk Mahkemesi'ne tevzi edilmesi için Diyarbakır Adliyesi Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna gönderilmesine,
3-HMK'nın 20/1. maddesi uyarınca verilen kararın kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde taraflardan birinin mahkememize başvurarak, dava dosyasının görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmemesi halinde, HMK'nın 331/2. maddesi gereğince, dava dosyanın re'sen mahkememizce ele alınarak davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesine,
4-HMK'nın 331/2. maddesi gözetilerek, davaya görevli mahkemede devam edilmesi halinde harç, ara buluculuk ücreti, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin görevli mahkemece karara bağlanmasına,
Dair, tarafların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.
