mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/1184 K. 2026/670

Karar tarihi: 16 Eylül 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C. İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO
2026/1184 Esas
KARAR NO
2026/670
DAVA
5464 S.K. Uy.Tacirlere Verilen Kurumsal Banka Ve K.Kartlarından Kaynaklanan (5411 S.K. 142/1 Hariç) (Alacak)
DAVA TARİHİ
02/08/2023
KARAR TARİHİ
16/09/2026

Mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

TALEP

Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; müvekkili bankanın ... Şubesi ile ... Belediye Başkanlığı arasında 01.07.2021tarihinde 36 ay süreli Kamu Kurumları Kurum Maaş Ödemesi Protokolü'nün imzalandığını, bu protokol gereği müvekkili Banka'nın, protokol içeriğinin gerçekleşmesi ve 15.07.2021 tarihinden itibaren ilk maaş ödemesinin yapılması şartıyla ve ilgili personelin maaş ödemelerinin 36 ay boyunca Banka aracılığıyla gerçekleştirilmesi karşılığında kişi (personel) başı aylık 120,00 TL üzerinden yapılacak hesaplama ile mevcut olduğu bildirilen 88 personele peşin olarak toplam 380.160,00 TL promosyon ödemesi yaptığını, ancak bu protokolün davalı Kurum tarafından müvekkili Banka'ya hitaben yazılan 25.08.2022 tarih ... sayılı yazı ile haksız ve hiçbir gerekçe gösterilmeksizin belirlenen süreden önce 24.08.2022 tarihi itibariyle feshedildiğini, davalı kurumun sözleşmeyi haksız feshi üzerine ilgili personellerin almış oldukları promosyon bedellerinin kalan süreye karşılık gelen kısımlarını davalı Kurumun müvekkili Banka nezdindeki vadesiz hesabına iade ettiğini, davalı Kurumun sözleşmeyi haksız feshi üzerine müvekkili Bankaya cezai şart ve damga vergisi bedellerini de ödemesi gerektiğinden müvekkili Banka tarafından ... 1. Noterliğinin 31.05.2023 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile" tarafların karşılıklı rızası ile imzalanan söz konusu protokolün 10.2 maddesi ile protokol süresi çerisinde Kurumun başka bir banka ile maaş anlaşması yapamayacağı açıkça hüküm altına alındığını, aynı protokolün 11. Maddesi ile protokolün fiilen durdurulması, vazgeçilmesi ya da süresinden önce feshedilmesi durumunda oluşan Banka zararları ile birlikte, Kurum'dan ceza talep edileceğinin açıkça hüküm altına alındığını, bu itibarla, sözleşme kapsamında doğabilecek Banka zararlarını talep ve dava hakkı saklı kalmak üzere; 11. Madde hususlarının davalı kuruma ihtar edildiğini, davalı Kurum'un göndermiş oldukları ihtarnameye rağmen protokol gereği protokolün feshi halinde müvekkili bankaya ödemesi gereken cezai şart ve damga vergisi bedellerini ödemediğini, halbuki Banka zararının davalı kurum tarafından ödeneceğinin protokolün 11. maddesinde hüküm altına alındığını, ... 1. Noterliğinin 31.05.2023 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin davalı kuruma 02.06.2023 tarihinde tebliğ edilmiş olmasına rağmen davalı Kurum tarafından, yapmış oldukları haksız fesih nedeniyle protokol gereği müvekkil Banka'ya ödemeleri gereken cezai şart ve damga vergisi bedellerinin ödenmediğini, tarafların karşılıklı rızası ile imzalanan söz konusu protokol gereği, protokolün fiilen durdurulması, vazgeçilmesi ya da süresinden önce feshedilmesi durumunda davalı Kurum'un oluşan Banka zararları ile birlikte cezai şart talep edileceği açıkça hüküm altına alındığını, ilgili protokolün 4.3. maddesinde belirtilen promosyon tutarı 380.160,00 TL olduğundan müvekkili Banka'nın protokolün 11. maddesi gereği 380.160,00 TL cezai şart ile müvekkili Banka'nın geçerliliğine ve uyulacağına inandığı protokol nedeniyle peşin ödediği ancak protokolün davalı Kurum tarafından süresinden önce feshedilmiş olması nedeniyle müvekkili Banka'nın uğradığı menfi zararı olan 3.604 TL damga vergisinin davalı Kurum tarafından Banka'ya ödenmesinin gerekmekte olduğunu beyan ederek, yukarıda izah edilen ve resen dikkate alınacak nedenlerle, davalı tarafından haksız olarak feshedilen Kamu Kurumları Kurum Maaş Ödemesi Protokolü gereği, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davalı Kurum tarafından müvekkili Banka'ya ödenmesi gereken 380.160 TL cezai şart tutarı ile 3.604 TL damga vergisinin toplamı olan 383.764 TL müvekkili bankanın alacağının, temerrüt tarihinden itibaren müvekkili ...A.Ş.'nin, ticari krediler için belirleyip T.C. Merkez Bankası'na bildirdiği en yüksek faizin % 50 fazlası oranında temerrüt faizi ile birlikte davalı ... Belediye Başkanlığı'ndan tahsiline karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında 01.07.2021 tarihli Kamu Kurumları Maaş Ödeme Protokolünün imzalandığını, 2021-2023 yılları arasında ülkemizde yaşanan enflasyon, devalüasyon, ekonomik kriz ve buna bağlı olarak meydana gelen hayat pahalılığı karşısında olağan dışı ekonomik sebeplerle verilen yüksek zam oranları karşısında kurum personelinin ihale öncesi bildirilen toplam 625.000 TL aylık nakit akışının 1.740.000 TL'nin üzerine çıktığını, dolayısıyla davacı şirketin işlettiği ve buna bağlı olarak elde ettiği gelir beklentisinin de artarak değiştiğini, öngörülemeyen bu durum karşısında müvekkili İdare tarafından davacı şirket hesabına yatırılan rakamlarda olağan dışı artışın gözlemlenmesi sebebiyle müvekkil İdare tarafından davacıya 03.08.2022 tarih, E- ... sayılı yazı ile ek protokol ile ilave ödeme yapılmasının talep edildiğini, davacı şirketin 12.08.2022 tarihli cevabi yazısı ile taleplerinin reddedildiğini, bu yazıda değişiklik yapılması halinde öngörülen aktüeryal hesabın Banka aleyhine değişeceği beyan edilmişse de olağan dışı artış neticesinde Banka hesaplarına düzenli olarak aylık maaş sebebiyle toplam 625.000 TL aktarılması öngörülürken her ay 1.740.000 TL aktarılması neticesinde oluşan Bankanın elde edeceği gelir beklentisi ve elde edilen gerçekleşen artıştan hiç bir şekilde söz edilmediğini, maaş ödemelerinin bankalar açısından bir faydasının da, söz konusu maaş ödeme tutarlarının ödemeden önce banka hesaplarında tutulduğu veya 2 günlük sürede değerlendirilmesiyle elde edilen faiz geliri olduğunu, hal böyle iken davacının zarara uğradığı ya da uğrayacağı iddiasının abesle iştigal olduğunu, görülen lüzum üzerine müvekkil İdare tarafından 25.08.2022 tarih, ... sayılı yazı ile sözleşmenin feshedildiğini, yapılan fesih işleminden sonra 15.12.2022 tarih, ... sayılı yazı ile fesih tarihinden sonra sözleşme bitiş tarihine kadar kalan 21 aya tekabül eden 214.200 TL'nin davacı bankanın hesabına yatırıldığını, müvekkil İdarenin öncelikli olarak ek protokol talebinde bulunduğunu, bu talebin kabul görmemesi üzerine fesih yoluna başvurduğunu, sözleşmenin müvekkil İdare tarafından feshedilmesi üzerine yeni ihale yapılmasına yönelik sürecin başladığını, bu süreçte davacı İhaleye teklif vermeyeceğini beyan ettiğini ve devam eden süreçte ihalenin bir başka banka üzerinde kaldığından yeni bir sözleşmenin imzalandığını, sözleşmenin "Süre ve Fesih" başlıklı 11. Maddesi incelendiğinde, davacı tarafından sözleşmenin feshedilmesine ve fesih halinde uygulanacak yaptırıma dair tek bir cümle dahi bulunmadığını, cezai şartta amacın; asıl borcun ifasını teminat altına almak ve ifa edilmemeden doğacak zararı önceden tespit etmek olması gerektiğini, dava konusu işlemde müvekkil İdarenin gerek fesih tarihine kadar ve gerekse fesih tarihinden sonra davacının asıl alacağın feshi ve doğacak zarar noktasında davacıyı zarara uğratmış olmasının imkansız olduğunu, zira ekli ihale şartnamesinde taahhüt edilen nakit akış miktarının aylık toplam 625.000 TL olduğunu, sözleşmenin imza tarihi, 2021/Temmuz dönemi olduğunu, sözleşmenin fesih tarihinin 2022/Ağustos dönemi olduğunu, sadece aradan geçen 13 ayda müvekkil İdarenin davacı Banka'ya sağlamış olduğu nakit akışının taahhüt edilenin 3 katı üstüne çıkıp 1.740.000 TL seviyesine ulaştığını, hal böyleyken davacının doğacak zararı bulunmadığı gibi, sözleşme ile taahhüt edilenin kat be kat üstünde kar ederek gelir elde ettiği hususunun da açıkça ortada olduğunu, bu durumda davacı tarafından cezai şartın amacına aykırı davranıldığı hususunun da sabit olduğunu, genel işlem koşulunun sözleşmelerde genellikle bankalar gibi kurumsal şirketler tarafından kararlaştırıldığını, her bir müşteri ya da çalışan için ayrı ayrı baştan sözleşme hükümleri düzenlemek yerine tip sözleşmeyle taraflar arasındaki hukuki ilişkinin kurulduğunu, bu tarz sözleşmelerde sözleşme hükümleri taraflar arasında tartışılmadan kararlaştırıldığını, müvekkili İdareye ibraz edilen sözleşmenin davacı tarafından tek bir taraf olarak tek başına hazırlanıp, karşı tarafa sunulan sözleşme olduğu hususunun şüphesiz olduğunu, edimler arasında eşitsizlik bulunduğu, tek taraflı hazırlandığı hususunun kolaylıkla anlaşılmakta olduğunu, temerrüt faizi ve ferilerinin dava konusu olayda uygulanma imkanının bulunmamakta olduğunu, miktarını belirlemekte serbest olsa da, md. 182/3 hâkimin aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirebileceğini düzenlemekte olduğunu, ülkemizde yaşanan olağan dışı ekonomik sürecin, cezai şart dahil sözleşmenin tek taraflı olarak davacı tarafından hazırlanıp imzalanmak üzere müvekkili İdareye ibraz edilmesi hususunun, ek protokol talebinin reddedilmesi ve davacı Bankaya müvekkil tarafından düzenli olarak yatırılan maaş ödemesindeki artış miktarı ve buna bağlı olarak Bankanın kullanım gücündeki artış dikkate alındığında davacının cezai şart talebinin haksız ve kötü niyetli olduğunun aşikar olduğunu savunarak, açıklanan ve resen dikkate alınacak nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...karar sayılı 19/10/2023 tarihli "İş bu kamu kurum maaş ödemesi protokolü alacağından kaynaklı alacak dosyasının banka alacağı olması nedeniyle ihtisas mahkemeleri olan İstanbul Anadolu ... veya ... Asliye Ticaret Mahkemelerine tevzi edilmek üzere İstanbul Anadolu Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosu'na gönderilmesine" kararı ile dosyanın mahkememiz... Esas sırasına kaydı yapıldığı, mahkememiz yargılaması akabinde ... Esas - 2024/953 karar sayılı 20/11/2024 tarihli ''Görevsizlik kararının kesinleşmesinden veya kanunyoluna başvurulmuş ise bu başvurunun reddi tarihinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize başvurulduğu takdirde dosyanın görevli İstanbul Anadolu Adliyesi Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, '' kararı ile dosyanın .... Asliye Hukuk Mahkemesi'ne tevzisi yapılarak 2025/14 esas sırasına kaydı yapıldığı, 2025/14 Esas - 2025/19 karar 16/01/2025 tarihli kararı ile dosyanın karşı görevsizlik kararı verilerek ''-Karşı görevsizlik kararı verildiğinden, kararın istinaf edilmeden kesinleşmesi halinde merci tayini için dosyanın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi'ne resen gönderilmesine,'' kararı dosyanın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi'ne gönderildiği, akabinde;

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37: H.D.'nin 2025/2167 esas, 2026/761 karar sayılı 10/04/2026 tarihli karar ile yargı yeri olarak mahkememiz belirlenmekle mahkememiz esas defterinin 2026/484 Esas sırasına kaydı yapıldığı, Hakimler ve Savcılar Kurulunun 30.06.2026 tarih ve 1420 sayılı kararı ile .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin faaliyetinin durdurulmasına ve dava ve işlerinin mahkememize tevzi ile devredilmesine ilişkin karar gereğince yeni esas alarak yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle, 01/07/2021 tarihli ve 36 ay süreli kamu kurum maaş ödemesi protokolünün haksız olarak feshedildiğini ileri sürerek davalı Belediyeden taraflar arasındaki protokol kapsamında tazminat talebine ilişkin bankaca alacağı davasıdır.

Usulünce duruşma açılarak; tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip ihtilaflı ve ihtilafsız konular ön inceleme duruşmasında resen belirlenerek uyuşmazlığın çözümü doğrultusunda tarafların tüm delilleri tahkikat duruşmalarında toplanıp bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.

Tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi sonucunda uyuşmazlığın; davacı banka ile davalı belediye arasında kamu kurumları maaş ödemesi protokolünün ihtilafsız olduğu, ihtilafın davalının sözleşmeyi haklı olarak fesih edip etmediği, haksız fesih halinde davacının cezai şart ve damga vergisi talep edip etmeyeceği edecek ise miktarının ne olduğu hususunda toplandığı anlaşılmıştır.

Tarafların delilleri toplanarak, tarafların iddia ve savunmaları, dosya kapsamı ile mahkememizce yapılan ön inceleme duruşmasında zapta geçen beyanlar ve uyuşmazlık tespiti dikkate alınarak davacı alacağının bulunup bulunmadığının tespiti için dosya üzerinde inceleme yapmak suretiyle dosyada mübrez 10/07/2024 tarihli bilirkişi heyet kök raporu tanzim ettirilmiştir.

Dosyada mübrez bilirkişi heyet kök raporunda özetle; Sayın Mahkeme’nin görevlendirme ara kararı uyarınca dosya kapsamındaki belgelerin incelendiğini, uyuşmazlık konusunun somut olay özelinde irdelendiğini, davacının cezai şart talep hakkının doğduğu sonucuna varıldığını, nihai takdirin Sayın Mahkemeye ait olduğunu, 380.160,00 TL tutarındaki cezai şarttan tenkis yapılıp yapılmayacağının ve oranının TMK. m. 4 hükmüne göre takdirinin münhasıran Sayın Mahkeme’nin yargı yetkisi dâhilinde bulunduğunu, feshin niteliği gereği damga vergisinin istirdadı talebine iştirak edilmediğini, Sayın Mahkeme’nin görüşe uygun görmemesi halinde kalan 23 aylık devre bakımından sorumluluğa isabet eden 2.352,56 TL tutarının rücu edilebileceğini, davalının tacir sıfatı bulunmaması nedeniyle temerrüt faizi kararlaştırmasının TBK. m. 88-120 hükümlerine aykırı olduğunu, 10.06.2023 tarihinden 31.05.2024 tarihine kadar %18 oranında faiz uygulanması gerektiğini, 01.06.2024 tarihinden sonrası için %48 oranında veya yasal faiz oranının iki katına tekabül eden akdi faiz ile temerrüt faizi yürütülmesinin istenebileceği kanaatine varıldığını bildirmişlerdir.

Davalının fesihte ileri sürdüğü sebepler mücbir sebep oluşturmadığı, davalıların sözleşmeyi fesih etmesinde haksız olduğu, sözleşme süresinin 36 ay olduğu, sözleşmenin 13 ay geçerli kaldığı, 23 ay dolmadan sözleşmenin fesih edildiği ve davacının protokol kapsamında ceazi şart talep edebileceeği, davacının alınan bilirkişi raporuna göre 380.160,00 TL cezai şart talep edebileceği, davalının belediye olduğu TTK 16 md göre tacir olmadığı, sözleşmenin yürürlükte kalan süresi, protokolün personel maaş promosyon verilmesine dair oluşu, cezai şartın fahiş olması nazara alınarak mahkememizce %50 oranında indirim yapılmıştır. Mahkememizce resen indirim uygulandığı için reddedilen bu kısım için davalı lehine yargılama gideri verilmemiştir. Sözleşme feshinin geçmişe yönelik olmamasına nazaran ödenen damga vergisinin davacının talep edemeyeceği anlaşıldığından davanın kısmın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

Davanın KISMEN KABULÜNE,

1-190.080,00TL cezai şartın 02.08.2023 tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 1 ve 2/1 hükmü uyarınca üst sınır olan yıllık %18 akdi faiz/temerrüt faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine

2- Damga vergisine dair talebin REDDİNE,

3- Fazlaya dair talebin REDDİNE,

4-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 26.214,91 TL ilam harcından peşin alınan 6.553,73 TL harcının mahsubu ile bakiye 19.661,18 TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydedilmesine,

5-Davacı tarafından sarf edilen 269,85 TL Başvuru Harcı, 6.553,73TL Peşin Harç olmak üzere toplam 6.823,58 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre alınan 1320 TL arabulucu ücretinin kabul red oranına göre hesaplanan 1307,60 TL'nin davalıdan alınarak Hazineye İrat kaydedilmesine,

7-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre alınan 1320 TL arabulucu ücretinin kabul red oranına göre hesaplanan 12,4 TL'nin davacıdan alınarak Hazineye İrat kaydedilmesine,

8-Davacı tarafından sarf edilen 10.000 TL bilirkişi ücreti, 1.040 TL posta masrafı olmak üzere toplam 11040 TL den kabul red oranına göre hesaplanan 10.936,00TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın iş bu davacı üzerine bırakılmasına,

9-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 61.202,01TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,

10-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 1.251,44TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine,

11-HMK 333 ve gider avansı tarifesinin 5. maddesi gereğince gider avansının kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesinden ilgili tarafa iadesine,

Kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar davacı vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı açıkça okunup anlatıldı.16/09/2026

KatipHakim