mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Bölge Adliye Mahkemesi Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E. 2026/1318 K. 2026/1129

Karar tarihi: 17 Eylül 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

KONYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

6. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
Konya .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
EK KARAR TARİHİ
25/03/2026
NUMARASI
... Esas - ... Karar
DAVA
Menfi Tespit
İSTİNAF KARARININ KARAR TARİHİ
17/09/2026
YAZIM TARİHİ
21/09/2026

Davacı tarafından davalı aleyhine Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile açılan menfi tespit davasında 25/03/2026 tarihinde tesis edilen davacının istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına ilişkin ek karara karşı davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Ereğli/Konya İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına ve takibe konu çeke dayalı herhangi bir borcunun bulunmadığını, taraflar arasındaki hukuki ilişkiyi kabul etmediklerini, zamanaşımı ve hak düşümü itirazlarının bulunduğunu, dava öncesinde zorunlu arabuluculuğa başvurulduğunu ancak taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını, Ereğli/Konya Cumhuriyet Başsavcılığının ... Soruşturma sayılı dosyasının davacının borçlu olmadığına karine teşkil ettiğini belirterek; soruşturma dosyasının bekletici mesele yapılmasını, takibe konu çekin vasfının incelenebilmesi için çek aslının dosyaya getirtilmesini, davacının Ereğli/Konya İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından ve takibe konu çekten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine, davalının haksız ve kötü niyetli olması nedeniyle %10 para cezasına ve %20 icra kötü niyet tazminatına mahkûm edilerek tazminatın davacıya ödenmesine, ihtiyati tedbir olarak icra takibinin öncelikle teminatsız şekilde durdurulmasına, aksi halde mahkemece belirlenecek nakdi teminat karşılığında dava sonuna kadar durdurulmasına, davacının adli yardımdan yararlandırılmasına, yargılama giderleri, arabuluculuk masrafları ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Davacı vekilinin 01/09/2025 tarihli adli yardım talepli dava dilekçesi ekinde sunulmuş olan fakirlik belgesi ile adli yardım talep edildiği, bu talep değerlendirilerek adli yardım talebinin reddine karar verildiği, ret kararına karşı yapılan itirazın 05/09/2025 tarihinde reddedildiği, davacı vekilinin yine aynı belgelere dayanarak 16/09/2025 tarihinde adli yardım talep ettiği bu talebin de mahkememizce değerlendirilerek 16/09/2025 tarihinde reddine karar verildiği, davacı vekilinin bu sefer 22/09/2025 tarihli dilekçesi ile adli yardım talep ettiği, mahkememizce yapılan araştırma neticesinde dosyaya kazandırılan belgelere göre yine talebin reddine karar verildiği, davacı vekilinin itirazı neticesinde itiraz merci tarafından 03/10/2025 tarihinde itirazın reddine kesin olmak üzere karar verildiği görülmüştür.

Mahkememizce buna binaen 06/10/2025 tarihli muhtıra davacı vekiline tebliğ edilmiş ve eksik harç ve gider avansının yatırılması gerektiği bildirilmiştir. Ancak davacı vekilinin eksik harçları ve avansı tamamlamadığı ve yeniden mahkememizce daha önce değerlendirilen belgelere dayanarak adli yardım talep ettiği, Mahkememizce adli yardım talebinin reddine ilişkin 27/10/2025 tarihinde KESİN OLARAK karar verildiğine ilişkin karar verilmiştir.

Gider avansı HMK' nun 114/1-g maddesi gereğince dava şartıdır. Bu aşamadan sonra HMK gereğince öncelikle dava şartlarının incelenmesi gerekmektedir.

Eldeki davada gider avansı eksik olduğundan HMK nun 114/1-g maddesi ve HMK nun 115/2. maddesi gereğince dava şartlarından olan gider avansı ile ilgili hususun sonradan giderilmesi mümkün olduğundan bu konuda davacı vekiline gider avansını karşılaması aksi halde HMK nun 115/2. maddesi gereğince dava şartlarından olan gider avansının karşılanmaması (dava şartı yokluğu) nedeniyle davanın usulden reddine karar verileceği ihtarını içerir muhtıra yazılmış, işbu muhtıra tebliğ edilmesine rağmen davacının kesin/yasal süre içinde dava şartı noksanını tamamlamadığı görülmüştür. Davacı vekili muhtıra ile belirlenen sürenin son günü yine adli yardım talebi göndermiştir.

Adli yardım 6100 sayılı HMK'nın 334 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan maddelere göre adli yardımın şartları“ödeme gücünden yoksun olma” ve “talebin açıkça dayanaktan yoksun olmaması”dır. Adli yardım isteğinde bulunan kimsenin, kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin gereken yargılama giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olması gerekir (m. 334/1). Adli yardım talebinde bulunan kimsenin yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri de mahkemeye ibraz etmesi gerekir. Yardım talebinde bulunanın ödeme gücünden yoksun olup olmadığı bu belgeler incelenerek belirlenecektir.

Yine aynı Kanunun 337/2. Maddesinde "... İtiraz incelemesi neticesinde verilen karar kesindir. Adli yardım talebi reddedilirse, ödeme gücünde sonradan gerçekleşen ciddi bir azalmaya dayanılarak tekrar talepte bulunulabilir.(HMK m. 337/2 Değişik : 11/4/2013-6459/ 23 md.)

İzmir BAM 20. HD ... E. ... K. Sayılı kararında "..Dairemizin ... esas sayılı dosyasının 22/01/2021 tarihli ara kararı ile davalı ......'ün adli yardım talebinin reddine karar verildiği, verilen karara itiraz edilmesi üzerine dosyanın BAM 21. Hukuk Dairesine gönderilmiştir.

İzmir BAM 21. Hukuk Dairesinin ... D.İş Esas ve ... D.İş Karar sayılı kararı ile adli yardım talebinin reddine dair dairemizin ara kararına yapılan itirazın reddine karar verildiği,

İtirazın reddedilmesi üzerine dairemizin 25/03/2021 tarihli kararı ile dosyanın harçları tamamlanmak üzere ilk derece mahkemesine geri çevrilmesine karar verildiği görülmüştür.

Bu kerre; ...... ve ...... vekilinin ...... yönünden nispi harcı yatırmayarak, maktu istinaf karar harcını yatırmak suretiyle 07/05/2021 tarihli dilekçesi ile yeniden adli yardım talebinde bulunduğu ve bu talebin değerlendirilmesi için talep dairemiz huzuruna gönderilmiştir.

Adli yardım talebinin reddine ilişkin kararlara karşı, tebliğinden itibaren bir hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçe vermek suretiyle itiraz edilebilir. Kararına itiraz edilen mahkeme, itirazı incelemesi için dosyayı o yerde adli yardım talebi yapılan hukuk mahkemesinin birden fazla dairesinin bulunması hâlinde, numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için birinci daireye, o yerde adli yardım talebi yapılan hukuk mahkemesinin tek dairesi bulunması hâlinde ise aynı işlere bakmakla görevli en yakın mahkemeye gönderir. İtiraz incelemesi neticesinde verilen karar kesindir. Adli yardım talebi reddedilirse, ödeme gücünde sonradan gerçekleşen ciddi bir azalmaya dayanılarak tekrar talepte bulunulabilir.(HMK m. 337/2 Değişik : 11/4/2013-6459/ 23 md.)

Somut olayda; madde hükmünde açıkça belirtildiği üzere adli yardım talebinin reddine ilişkin karara karşı yapılan itiraz incelemesi sonucunda verilen karar kesindir. Adli yardım talebi reddedilen taraf ödeme gücünde sonradan gerçekleşen ciddi bir azalmaya dayanarak yeniden talepte bulunabilir. Davalılar vekili Av. ......, müvekkili ...... yönünden yeniden adli yardım talebinde bulunmuş ise de; talebinin daha önceden değerlendirildiği ve talebi ile ilgili evvelce bir ret kararı verildiği ve ret kararının itiraz sonucunda kesinleştiği, ödeme gücünde sonradan gerçekleşen ciddi bir azalmanın oluştuğuna dair bir belge ve delil sunulmadığı, kaldı ki; bu kadar kısa sürede ödeme gücünde ciddi bir azalmanın olmasının da hayatın olağan akışına aykırı olduğu anlaşılmakla; yeniden adli yardım talepli dilekçesinde yer verdiği itirazların yerinde olmaması nedeniyle reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.." şeklinde açık kanun hükmüne dayalı olarak karar vermiştir.

Bu kararda da belirtildiği üzere davacı tarafın, kısa sürelerle ve ödeme gücünde ciddi bir azalma olmadan (kesinleşen adli yardım talebinin reddi kararına rağmen) adli yardım talebini aynı belgelerle devamlı olarak yenileyerek her seferinde usuli işlemlerin yapılmasının önüne geçmesi HMK 337. Maddesi uyarınca kanuna ve hukuka aykırıdır. Bu durum karşısında dava şartı yokluğu nedeniyle asıl ve birleşen davanın usulden reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..." gerekçesiyle; davanın dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk derece mahkemesine fakirlik belgesi ve emsal adli yardım kabul kararları sunularak adli yardım talebinde bulunulmasına rağmen talebin reddedildiğini, harç ve masrafların yatırılmaması nedeniyle asıl ve birleşen davaların dava şartı yokluğundan usulden reddedilmesinin savunma hakkını kısıtladığını ve adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini, farklı mahkemelerce adli yardım konusunda çelişkili kararlar verildiğini, ekonomik koşullar ve hakkaniyet gereği takdirin davacı lehine kullanılması gerektiğini, ayrıca hükmedilen vekâlet ücreti ile yargılama giderlerinin de hatalı olduğunu belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

EK KARAR: İlk derece mahkemesince istinaf talebine ilişkin yapılan değerlendirme sonucunda; "...Davacı vekilinin adli yardım talepli istinaf başvurusu Konya BAM 6.Hukuk Dairesinin ... esas ... karar sayılı kararı ile talebin reddine karar verildiği, itiraz üzerine Konya BAM 7.Hukuk Dairesinin ... D.iş sayılı 03/03/2026 tarihli kararı ile itirazın reddine karar verildiği, harç eksikliğinin ikmali için dosyanın mahkememize geri çevrildiği anlaşılmıştır.

Eksik harcın HMK'nun 344. maddesi gereğince bir haftalık kesin sürede yatırılması için muhtıra düzenlendiği, bu muhtıranın 17/03/2026 tarihinde tebliğ edildiği, bir haftalık kesin süre içerisinde eksik harcın yatırılmadığı anlaşılmakla istinaf kanun yoluna başvurunun yapılmamış sayılmasına karar vermek gerekmiştir.

Davacı vekili 24/03/2026 tarihinde yeniden adli yardım talebinde bulunmuş ise de; bu talebinin daha önceden değerlendirilerek reddine karar verildiği, itiraz üzerine de itirazın reddine karar verildiği anlaşılmakla, adli yardım talebi hakkında yeniden bir karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir..." gerekçesiyle; istinaf harçları yatırılmadığından HMK 344. maddesi gereğine davacı vekilinin istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

EK KARARIN İSTİNAFI: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; asıl karara ilişkin istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrar ederek; istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına ilişkin 25/03/2026 tarihli ek kararın da usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, ilk derece mahkemesinin asıl kararı ile 25/03/2026 tarihli ek kararının kaldırılmasına, adli yardım talebinin kabulüne, istinaf incelemesinin adli yardımlı olarak yapılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava; menfi tespit istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 344. maddesinde "İstinaf dilekçesi verilirken, istinaf kanun yoluna başvuru için gerekli harçlar ve tebliğ giderleri de dâhil olmak üzere tüm giderler ödenir. Bunların hiç ödenmediği veya eksik ödenmiş olduğu sonradan anlaşılırsa, kararı veren mahkeme tarafından verilecek bir haftalık kesin süre içinde tamamlanması, aksi hâlde başvurudan vazgeçmiş sayılacağı hususu başvurana yazılı olarak bildirilir. Verilen kesin süre içinde harç ve giderler tamamlanmadığı takdirde, mahkeme başvurunun yapılmamış sayılmasına karar verir. Bu karara karşı istinaf yoluna başvurulması hâlinde, 346 ncı maddenin ikinci fıkrası hükmü kıyas yoluyla uygulanır." hükmü düzenlenmiştir.

Aynı kanunun 346. maddesinde "İstinaf dilekçesi, kanuni süre geçtikten sonra verilir veya kesin olan bir karara ilişkin olursa, kararı veren mahkeme istinaf dilekçesinin reddine karar verir ve 344 üncü maddeye göre yatırılan giderden karşılanmak suretiyle ret kararını kendiliğinden ilgiliye tebliğ eder. Bu ret kararına karşı tebliği tarihinden itibaren bir hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir. İstinaf yoluna başvurulduğu ve gerekli giderler de yatırıldığı takdirde dosya, kararı veren mahkemece yetkili bölge adliye mahkemesine gönderilir. Bölge adliye mahkemesi ilgili dairesi istinaf dilekçesinin reddine ilişkin kararı yerinde görmezse, ilk istinaf dilekçesine göre gerekli incelemeyi yapar." hükmü düzenlenmiştir.

Somut olayda; ilk derece mahkemesi tarafından 03/11/2025 tarihli karar ile davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekilince 16/12/2025 tarihli dilekçe ile adli yardım talepli olarak istinaf kanun yoluna başvurulduğu, dairemizce davacının adli yardım talebinin HMK'nın 336/2. maddesi gereğince itirazı kabil olmak üzere reddine karar verildiği, davacı tarafça yapılan itiraz üzerine itirazın değerlendirilmesi için dosyanın BAM 7. Hukuk Dairesi'ne gönderildiği ve dairece itirazın reddine karar verilmesi üzerine dosyanın HMK'nın 344. maddesi gereğince 2.002,00 TL istinaf başvuru harcı ve 732,00 TL istinaf karar harcının bir hafta içerisinde yatırılması hususunda davacı vekili adına usulüne uygun muhtıra düzenlenmesi için geri çevrilmesine karar verildiği, İlk derece mahkemesince eksik harcın HMK'nın 344. maddesi gereğince bir haftalık kesin sürede yatırılması için davacı vekili adına muhtıra düzenlendiği, muhtıranın 17/03/2026 tarihinde davacı vekiline usulüne uygun tebliğ edildiği ve verilen sürede istinaf harçların yatırılmadığı, bu nedenle ilk derece mahkemesince davacının istinaf kanun yoluna başvurusunun yapılamamış sayılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun ...-... Esas ... Karar sayılı kararında bir muhtıranın geçerli olması için gereken özellikler belirtilmiştir. Buna göre; temyiz/istinaf harç ve giderlerinin eksik ödendiğinin anlaşılması halinde muhtıra gönderilerek kararı veren Hâkim veya Mahkeme Başkanı tarafından yedi günlük kesin süre içinde harç ve giderin tamamlanması, aksi halde temyiz/ istinaftan vazgeçmiş sayılacağı hususu temyiz/istinaf edene yazılı olarak bildirilir. Verilen süre içinde harç ve giderler tamamlanmadığı takdirde, mahkeme kararın temyiz/istinaf edilmemiş sayılmasına karar verir. Bu kararın da temyiz/istinaf edilmesi halinde 346/366.maddeleri hükümleri kıyasen uygulanır.

İlk derece mahkemesi hakimi tarafından davacıya istinaf harçlarının yatırılması için bir haftalık kesin süre verildiği, ayrıca yazılı olarak aksi halde istinaftan vazgeçmiş sayılacağı hususunun bildirildiği, muhtırada Hâkimin sicili ve e-imzasının bulunduğu görülmekle muhtıranın hâkim tarafından usulünce düzenlendiği, davacıya geçerli bir bildirimin yapılmasına rağmen verilen kesin sürede istinaf harçlarının yatırılmadığı anlaşıldığından istinaf kanun yoluna başvuran davacının ek karara yönelik istinaf başvuru talebinin HMK'nın 353/1.b.1.maddesi gereğince esastan reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacının istinaf başvuru talebinin ESASTAN REDDİNE,

2-Alınan harç yeterli olduğundan yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

3-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,

4-İstinaf başvurusunda bulunan davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

5-Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 359/4. maddesi gereğince; kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yapılmasına,

6-Dava dosyasının ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 17/09/2026 tarihinde oybirliği ile HMK'nın 362/1.a maddesi gereğince kesin olarak karar verildi.

Başkan ...

e-imzalıdır

Üye ...

e-imzalıdır

Üye ...

e-imzalıdır

Katip ...

e-imzalıdır

...