- Ana sayfa
- Yargı kararı
İlk Derece Mahkemesi İstanbul 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E. 2017/86 K. 2026/195
Karar tarihi: 24 Eylül 2026
Atıf yapılan maddeler
Karar metni
T.C.
İSTANBUL
- ESAS NO
- 2017/86 Esas
- KARAR NO
- 2026/195
- DAVA
- Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
- DAVA TARİHİ
- 03/05/2017
- KARAR TARİHİ
- 24/09/2026
Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, müvekkili şirketin 33 yılı aşkın süredir plastik sektöründe faaliyet göstermekte olup, plastik gıda ambalajları, plastik çikolata ve şekerleme ambalajları, tek kullanımlık çatal, kaşık, bardak ile plastik kuru vb. ürünlerin üretimini yapmakta olduğunu, davalı tarafından tescil ettirilen davaya konu tasarımın tescil tarihinden çok önce müvekkili şirket tarafından piyasaya sunulmuş olduğunu, tasarımın yenilik ve ayırt edicilik unsuru taşımadığını ve harcıalem olduğunu, müvekkili şirketin davaya konu tasarım ile aynı özelliklere sahip ürünü 2013 yılının başından itibaren üretmekte ve piyasaya sunmakta olduğunu, müvekkili şirketin ... adını verdiği ancak daha sonra ... kodu ile satışına devam ettiği ürünün üretimini gerçekleştirmek amacıyla .... Ltd. Şti. ile kalıp yapılması konusunda anlaştığını, 28.11.2012 tarihinde ürünün çizimlerinin yapıldığını, 28.01.2013 tarihinde ise fatura ile kalıbı teslim aldığını ve ürünün üretimine başladığını, dolayısıyla müvekkili şirketin davalıya ait dava konusu tasarımı tescil tarihinden yaklaşık 1 yıllık bir süre önce üretmeye başladığını ve üretim sonrası satış yapmaya başlayarak ürünü kamuya sunduğunu, açıklanan nedenlerle davalı adına tescilli ... tarihli, ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili, müvekkilinin Şekerleme ve Çikolata Kutusu seri tasarımlar yaptığını, şekerleme ve çikolata kutusu tasarımını kimsenin tekeline alınamayacağını, davacı tarafın iddia ettiği gibi ... isimli, dava dışı ... Tic. Ltd. Şti. tarafından üretilen, ... kodlu ürün ile müvekkilinin... tescil numaralı ürünü arasında farklılıklar bulunduğunu, davacı tarafın talebinin kutu tasarımı basımından kendisine tekel hakkı tanınması olduğunu, müvekkilinin tescilli tasarımına dayanarak üretilen ürünleri ile muhatap şirketin ...kodlu ürünü arasında sadece bilgilenmiş kullanıcı değil sıradan müşteriler tarafından dahi ayırt edilecek ve her iki ürünü birbirinden farklı kılacak farkların mevcut olduğunu, her iki ürün de kendi markası ile satıldığından dolayı zaten markasal bakımdan ayırt edicilik sorunu bulunmadığını, öte yandan davacı tarafın sunduğu 28.01.2013 tarihli faturaların taraflarına tebliğ edilmediğini, bu nedenle faturaların ve görsel açıdan belirsiz olan delillerin huzurdaki davada delil olarak sunulamayacağını, açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Tarafların bildirmiş olduğu tüm deliller toplanmış, Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları istenmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılarak bilirkişi raporu dosya içerisine ibraz etmiştir.
Mahkememizin 29/06/2018 tarihli bilirkişi raporunda; "...Davacı .... Şti. firma vekilinin sunmuş olduğu 28.11.2012 tarihli teknik resimdeki kalıptan çıkacak olan ürünün tasarımı ile davalı ...Şti. 'ne alt ... no'lu endüstriyel tasarım tescil belgesindeki ürün tasarımlarının aynı olma derecesinde benzer olarak algılandıkları, İnternet üzerinden yapıları incelemelerde; Davalı ... Şti. 'ne ait ... no'lu endüstriyel tasarım tescil belgesindeki ürün tasarımlarının, yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olmadığına dair tarih bilgisi içeren bir görsele rastlanmadığı..." yönünde görüş ve kanaate ulaştıklarını bildirmişlerdir.
Mahkememizin 07/04/2019 tarihli bilirkişi raporunda; "...Davalıya ait ... tescil nolu tasarım ile, davacıya ait tasarımın ayniyat derecesinde benzer oldukları, gerek davacıya ait tasarımın kalıplarının teknik resimlerinin dosyada bulunan fotokopisi olan belge kapsamında, tescil tarihinden öncesine ait olduğundan dolayı ve gerekse internet çıktılarındaki ürünler kapsamında, davalıya ait ... nolu tasarımın yenilik vasfını kaybettiği, harcıalem bir tasarım olduğu ve hükümsüzlük şartlarının oluştuğu..." yönünde görüş ve kanaate ulaştıklarını bildirmişlerdir.
İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Dava; ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.
Davalı adına ... tarihli, ... tescil numaralı tasarımın 09-03, locarno sınıflarında tescilli olduğu anlaşılmaktadır.
Dosya kapsamında ... 3. ATM'nin ... Esas sayılı dosyasının kesinleşmesinin beklendiği, mahkememizce iflas idaresine müzekkere yazıldığı, iflas idaresi tarafından müzekkereye verilen yanıtta ... İflas sayılı dosyanın tasfiye şeklinin basit tasfiye olarak res'en yürütüldüğünün ve ikinci alacaklılar toplantısının yapılmayacağının bildirildiği, gelinen aşamada ... 3. ATM'nin ... Esas sayılı dosyasının kesinleşmesinin beklenilmesine gerek olmadığının anlaşıldığı, İflas idaresine usulüne uygun olarak dava dilekçesi, bilirkişi raporları, tensip zaptı, duruşma zaptı ve ara kararların tebliğ edildiği ve taraf teşkilinin sağlandığı anlaşılmıştır.
Tasarım hükümsüzlük talebi yönünden değerlendirme;
6769 sayılı SMK'da tescilli tasarımların korunma şartları belirlenmiştir.
Tasarım ve ürün; Madde 55- (1)Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Yenilik ve ayırt edicilik; Madde 56- (1)Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur. (4)Bir tasarımın aynısı; a)Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. (5)Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a)Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir. (6)Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır. Madde 57- (1)Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz. (2)Koruma talep edilen bir tasarım, BAŞVURU TARİHİNDEN VEYA RÜÇHAN TALEBİ VARSA RÜÇHAN TARİHİNDEN ÖNCEKİ ON İKİ AY İÇİNDE tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez. Madde 58- (1)Tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabilir. (2)Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır... Madde 59- (1)Tasarımdan doğan haklar münhasıran tasarım sahibine aittir. Üçüncü kişiler, tasarım sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz ya da bu tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunamaz. (2)Tescilsiz tasarım, sahibine birinci fıkrada belirtilen fiilleri engelleme hakkını sadece korunan tasarımın aynısının veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerinin kopyalanarak alınması hâlinde verir. Korunan tasarımın kendi tasarımından önce kamuya sunulduğunu makul yollarla bilmesi mümkün olmayan bir tasarımcı tarafından bağımsız olarak yapılan tasarımın koruma kapsamındaki tasarımdan kopyalanmış olduğu kabul edilmez.
Madde 77- (1)Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir: a)55 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, ... başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse. b)Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse. c)Sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise.... Madde 79- (1)Tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin karar geçmişe etkili olup, tasarıma bu Kanunla sağlanan koruma hiç doğmamış sayılır. 2)Tasarım sahibinin ağır ihmali veya kötüniyetli hareket etmesinden zarar görenlerin tazminat talepleri saklı kalmak üzere, hükümsüzlüğün geçmişe dönük etkisi aşağıdaki durumları etkilemez: a)Hükümsüzlüğe karar verilmeden önce tasarımın sağladığı haklara tecavüz nedeniyle verilen kesinleşmiş ve uygulanmış kararlar. b)Hükümsüzlüğe karar verilmeden önce yapılmış ve uygulanmış sözleşmeler. (3)İkinci fıkranın (b) bendinde belirtilen sözleşme uyarınca ödenmiş bedelin hakkaniyet gereğince kısmen veya tamamen iadesi talep edilebilir. (4)Tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin kesinleşmiş karar herkese karşı hüküm doğurur.
Davaya konu tescilli tasarım ile davacıya ait dosyada bulunan “...Ltd. Şti.” firmasına ait 28/11/2018 tarihli ve ... isimli plastik kalıp teknik resmine göre belirtilen tasarım bilirkişiler tarafından mukayese edilmiş, her iki tasarımın yukarı doğru genişleyen dikdörtgenler prizması şeklinde olduğu, her iki kabın kapaklı olduğu ve kapakların kaba bağlantı noktaları ile bağlandığı, kapların ayırt edici özelliği olan kapak bağlantılı kap tasarımının her iki tasarımda mevcut olduğu, aralarında her ne kadar bağlantı noktalarında fark olsa da bağlantı şekillerinin belirgin bir fark yaratmadığı, bu doğrultuda davacı tasarımı ile davalıya ait 2013 06813 nolu kap tasarımının ayniyet derecesinde benzer olduğu, tasarımcının esinlenme serbestiyetini hemen hemen hiç kullanmadığı, 07/04/2019 tarihli bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere; dosya kapsamında mevcut kalıp resimlerinin tarih içerdiği, yine ayırt edici özellik olarak belirlenen kapak bağlantılı kapların bülten yayın tarihinden önce 1 yıldan daha öncesinde de kamuya sunulduğunun tespit olunduğu, dosya kapsamında mevcut uzman görüşünde de 28/11/2012 tarihinde "..." ibare kodu ile aynıya yakın benzer ürünün kalıp çizimleri ve 28/01/2013 tarihinde aynı ibareyi taşıyan faturanın varlığı gözetilerek ürünün aynıya yakın benzerinin üretilmiş olması nedeniyle tasarımın yenilik özelliğini karşılamadığı sonucuna varıldığı, bu noktada 07/04/2019 tarihli bilirkişi raporu ile uzman görüşünün uyum içerisinde olduğu ve 29/06/2018 tarihli bilirkişi raporundaki eksikliğin giderildiğinin anlaşıldığı, böylelikle tüm dosya kapsamı, yukarıda açıklaması yapılan bilirkişi raporlarındaki hükme esas alınan kısımlar ve uzman görüşü ile yukarıda işaret olunan mevzuatla birlikte değerlendirildiğinde; davalıya ait ...tescil nolu tasarım ile, davacıya ait tasarımın ayniyet derecesinde benzer oldukları, davalıya ait ... nolu tasarımın yenilik vasfının bulunmadığı ve hükümsüzlük şartlarının oluştuğu anlaşılmakla, anılan tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ İLE davalı adına 07.10.2013 tarih, ... numara ile tescilli tasarımın hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 732,00 TL karar harcından peşin alınan 31,40 TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 700,60 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan: 4.827,60 TL bilirkişi + posta gideri ve 62,80 TL harç (peşin+başvuru) olmak üzere toplam 4.890,40 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen tasarım hükümsüzlüğü talebi yönünden hesaplanan 55.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
5-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının talep halinde ve karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 24/09/2026
