mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2020/56 K. 2026/377

Karar tarihi: 22 Eylül 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

İSTANBUL

17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO
2020/56 Esas
KARAR NO
2026/377
DAVA
Alacak (Deniz Taşımacılığı Kaynaklı)
DAVA TARİHİ
12/02/2020
KARAR TARİHİ
22/09/2026

Mahkememizde görülmekte olan Deniz Ticaret (Deniz Taşımacılığı Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, ... IMO numaralı M/V ... gemisinin maliki ve donatanı olduğunu, geminin İskenderun + Mersin - ... seferinde Davalı şirket çalışanı ... ile ... üzerinden yapılan görüşmeler doğrultusunda davalı şirket ile arasında organik bağ bulunan ve davalı şirketin garantörü olduğu ... ... LTD ile müvekkili arasında 10.07.2019 tarihli navlun sözleşmesinin akdedildiğini, davalının, kendisi ile arasında organik bağ bulunan kiracı tarafından geminin İskenderun + Mersin - ... seferinde yükleme limanları olan İskenderun ve Mersin Limanlarında acentelik hizmeti alınmak üzere gemi acentesi olarak tayin edildiğini, davalının ayrıca aynı seferin dönüşünde .../... Limanı'nda acentelik hizmeti alınmak üzere geminin dava dışı bir kiracısı tarafından (09.08.2019) tarihli başka bir navlun sözleşmesinin tarafı olarak tayin edildiğini, acente tarafından yapılacak/yapılması muhtemel masraflara ve acentelik hizmet bedeline karşılık olmak üzere, acentenin proforma faturasına istinaden donatan tarafından acenteye henüz acentelik hizmeti alınmadan önce peşin olarak bir para ödendiğini, sonrasında, limanda yapılan masrafların acentelik hizmet bedeli donatan tarafından gönderilen avanstan düşülmekte, donatanın borçlu olması halinde bakiye ücret donatan tarafından acenteye ödenmekte olduğunu, acentenin borçlu olması halinde ise avanstan artan tutarın donatana iadesi acente tarafından yapıldığını, bu ahvalde, deniz ticareti uygulamasında mutad olduğu üzere İskenderun ve Mersin Limanlarında tahakkuk etmesi muhtemel liman masraflarına ve acentelik hizmet bedeline karşılık olmak üzere müvekkili tarafından 29.07.2019 tarihinde davalı yana 29.963,00 USD tutarında avans ödemesi yapıldığını, akabinde, davalı tarafından İskenderun ve Mersin Limanlarında gerçekleştirilen acentelik hizmetlerine ilişkin olarak sırasıyla 31.07.2019 tarihli 16.292.00 USD ve 31.07.2019 tarihli 13.671.00 USD bedelli iki adet fatura tanzim edildiğini, dönüş seferinde geminin dava dışı başka bir kiracısının da davalıya .../... Limanında acente olarak tayin etmesi ile birlikte müvekkilinin 16.09.2019 tarihinde davalıya 18.100,00 USD tutarında bir avans ödemesi daha yaptığını, davalı tarafından 30.09.2019 tarihinde acentelik hizmetlerine ilişkin olarak 6.445,00 USD tutarında ilave faturanın tanzim olduğunu, davalı tarafından tanzim olunan ... numaralı ve 31.07.2019 tarihli faturanın gözetim ücretine ilişkin olan 2.979,00 USD'lik kısmına, ... numaralı ve 31.07.2019 tarihli faturanın gözetim ücretine ilişkin olan 835.00 USD'lik kısmına, ... numaralı ve 21.09.2019 tarihli faturanın gözetim ücretine ilişkin olan 2.865,00 USD'lik kısmına toplamda 6.679,00 USD 'likfatura bedeline noter ihtarı vasıtasıyla itiraz ettiğini ve bu ahvalde ... numaralı, 30.09.2019 tarihli ve 6.679,00 USD bedelli iade faturasını tanzim ettiğini, ayrıca, İskenderun + Mersin - ... seferinin tahliye limanı olan ... Limam'nda Navlun Sözleşmesi uyarınca 7.661,11 USD dispeç tutarı tahakkuk ettiğini, akabinde, davalını geminin dava dışı bir başka kiracısı tarafından acente olarak atanması üzerine Davalı .../... Limam'nda yapılmış acentelik hizmetlerine ilişkin olarak müvekkili adına 11.10.2019 tarihli ve 12.519,00 USD bedelli bir fatura tanzim ettiğini, taraflar arasındaki ticari ilişki ve cari hesap uyarınca müvekkilinin, davalının bakiye alacağı olan 1.846,11 USD'yi 17.10.2019 tarihinde davalının hesabına yatırdığını, müvekkilinin davalı ile kiracı arasında organik bağ bulunması ve davalının kiracının garantörü olması sebepleriyle davalı ve kiracı için ortak bir cari hesap tuttuğunu, bu ortak cari hesap uyarınca müvekkilinin davalıya yapmış olduğu ödemelerin davalı tarafından müvekkili adına kesilmiş olan faturaların iade faturasına konu gözetim ve ... Limanı'nda tahakkuk eden 7.661,11 USD dispeç tutarı karşılığı olduğunu, ancak haksız ve hukuka aykırı olarak davalının, müvekkilinin iade faturasını ve dispeç tutarının kendisine ödenmiş olmasını kabul etmediğini ve müvekkilinin kendisine ödemiş olduğu bedelin tanzim etmiş olduğu faturaları kapattığını ve müvekkili lehine 982,11 USD (7.661,11 USD - 6.679,00 USD) arttığından bahisle ilgili bedeli iade ettiğini 22.10.2019 tarihinde müvekkiline bildirdiğini belirterek müvekkilinin davalıya yapmış olduğu ödemelerin 7.661,11 USD'lik kısmının kiracı adına tahakkuk eden dispeç ücretine istinaden yapıldığının ve davalı adına bir gözetim ücreti tahakkuk etmediğinin tespitini, 1 nolu talebin kabul görmemesi halinde ise temerrüt tarihinden itibaren davalının haksız bir şekilde uhdesinde tuttuğu ve davalının sebepsiz zenginleşmesine sebebiyet veren 6.679,00 USD gözetim ücretinin faiziyle birlikte iadesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının ... 'da mukim dava dışı ... ... Limited isimli firma ile, davacının sahibi bulunduğu ... isimli gemisiyle İskenderun- Mersin-... limanları arasında yük taşımak üzere, 10.07.2019 tarihli bir navlun sözleşmesi akdettiğini, davacı tanımadığı ve daha önce iş yapmadığı bu firmaya gemisini kiralamadan önce gemi brokerliği yapan ve ... 'ya da bu yönde hizmet veren müvekkilinden ... 'nun sözleşmeden doğan edimlerini yerine getireceğinin garantisini vermesini talep ettiğini ve müvekkilinin de kendisinin sözleşmeye garantör olarak yazılmasını kabul ettiğini, davacı nın ...'ya navlun sözleşmesi finalinde 9.160,71 USD dispeç borcu oluştuğunu ve 25.10.2019 tarihinde bumın 7.601,11 USD 'sini ödemiş neticede şuanda 1.559,60-USD borcu bulunduğunu, müvekkilinin davacının donatanı bulunduğu ... gemisine acentelik hizmeti verdiğini, bu hizmetler 29.07.2019, 31.07.2019 ve 17.09.2019 tarihlerinde sırasıyla İskenderun, Mersin ve Batıcım limanlarında verildiğini, 21.10.2019 tarihli ceza kararlarından da görüleceği üzere ... gemisinde yük fazlalığı tespit edildiğini ve müvekkilinin alt acentesine ceza kararının tebliğ edildiğini, faturalara süresinde usulüne uygun şekilde itiraz ettiğini gösteren herhangi bir belge koymadığını, müvekkili şirketin gemilere teknik ve ticari işletme, brokerlik ve acentelik hizmeti veren bir şirket olduğunu, dolayısıyla ... adına da brokerlik hizmeti verdiğini, davacının ... 'ya 9.160,71 USD dispeç borcu bulunmakta (ancak bunun 7.661,11-USD 'sini kabul etmekte), müvekkil şirkete ise 864 USD borcu bulunduğunu, müvekkilinin, ...'nun davacıya yapacağı ödemelere garanti verdiğini ancak davacı ile ... arasındaki sözleşmenin tarafı haline gelmediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizin 14/09/2020 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi heyetinde aldırılan raporda özetle; İncelenen davacı şirkete ait 2019 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterlerinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2019 yılı ticari defterlerinin TTK. Hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davacı şirketin 2019 yılma ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, İncelenen davalı şirkete ait 2019 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davalı şirketin 2019 yılı ticari defterlerinin TTK. Hükümlerine göre usulüne uygun 2019 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil taşıdığı, tarafların 2019 yılına ait ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi neticesinde; Tarafların arasında bulunan ticari ilişkide USD ve TL para cinsinden cari hesap kullanarak tarafların alacak ve borcunu takip ettiği davacı şirketin düzenlediği Gözetim Ücreti ladesi faturasından kaynaklı olarak 31.12.2019 tarihi itibariyle davalı ... ... ve Tic. A.Ş.'den 6.679,00 USD alacağının bulunduğu, davalı şirketin tarafına düzenlenen Gözetim Ücreti İadesi faturasını kabul etmemesinden kaynaklı olarak 31.12.2019 tarihi itibariyle davacı ... Denizcilik A.Ş. 'ye herhangi bir borcunun bulunmadığı, Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ uyarınca gözetim ücreti tahakkuk ettirilebilmesi için gözetim hizmetinin talep edilmiş ve verilmiş olmasının gerektiği, İskenderun + Mersin - ... taşıması bakımından teknik değerlendirmede gözetim hizmeti alınmadığı hususu saptandığından ilgili gözetim ücretinin iadesinin gerektiği, .../... Limanı için verilen acentelik hizmeti bakımından burada uygulanan cezanın kaldırılması için hizmet veren (alt) acentenin davalının ifa yardımcısı olarak hareket ettiği kabul edilirse .../... Limanı bakımından davalının Tebliğ'de belirtilen "eşyadaki eksiklik veya fazlalıkların takibi" hizmetini verdiğinin kabul edilebileceği ve bu hususun Mahkemenin takdirinde olduğu, dispeç bedeline ilişkin yapıldığı iddia olunan ödemenin bu bedele ilişkin olup olmadığının, uygulamada karşılaşılan bir hal olsa da bu ödemeyi davalının aracı sıfatıyla tahsil edip etmediğinin dosyadan anlaşılamadığı, davalı ile dava dışı taşıtan arasında organik bağ bulunup bulunmadığı ve bu sebebe dayalı olarak mahsup talebinin yerinde olup olmadığının Mahkemenin takdirinde olduğu belirtilmiştir.

Mahkememizin 12/12/2023 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, aldırılan bilirkişi raporunda özetle; Tarafların yasal ticari defter kayıtlarına göre davacının davalıdan 6.679 USD alacaklı gözüktüğü, bu alacağın, davalı tarafından davacının sahibi olduğu ... isimli gemiye verilen hizmetler için tanzim etmiş olduğu fatura bedelleri içerisinde yer alan 2.979 USD +835 USD + 2.865 USD tutarlı Gözetim Ücretleri'nin kabul edilmeyerek, davalı adına tanzim edilen iade faturası tutarından kaynaklandığı, gözetim ücretine ilişkin olarak 2008 tarihli Tebliğ'de yapılan tanım ile T.C. Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü'nün dosyada bulunan 23/12/2019 tarihli cevabi yazısındaki açıklama birlikte değerlendirildiğinde; ayrıca kurulumuzda bulunan uzman bilirkişinin teknik incelemesi sonucunda davacının davalıdan gözetim hizmeti talep etmediği sonucuna varması ile kurulumuzda bulunan mali müşavir bilirkişinin, davadışı ... Deniziclik tarafından davalı ... adına tanzim edilen fatura tutarları ve fatura dayanağı belgelerde "gözetim ücreti" bilgilerinin ve tutarlarının yer almadığını tespit etmesi karşısında, davalının davacıdan gözetim ücreti adı altında bir ücret talep edemeyeceği, davacı tarafından davalıya ödenen fatura bedelleri içerinde yer alan toplam tutarı 6.679 USD olan Gözetim Ücretlerinin davacıya iade edilmesi gerektiği, dava dışı ... Denizciliğin, ...'ın İzmir bölgesindeki alt acentesi olduğu; ... ile ... ... arasında organik bağ bulunduğunun ortaya konulamadığı belirtilmiştir.

Dava; davacı ile dava dışı kiracı ... ... arasındaki kira ilişkisi kapsamında İskenderun ve Mersin Limanlarında acente olarak tayin edilen davalıya yapılan ödemenin, kiracı ... ...'e tahakkuk ettirilen dispeç tutarına ilişkin olduğunun ve gözetim ücreti tahakkuk etmediğinin tespiti, bu talebin kabul edilmemesi halinde davalı tarafça gözetim hizmetine ilişkin olduğu ileri sürülen 6.679,00 USD nin iadesi isteğine ilişkindir.

Dava dışı ... ... Ltd ile davacı arasında, davalı şirketin aracılığı ve yine davalı şirketin garantörü olduğu 10.07.2019 tarihli Gemi'nin İskenderun + Mersin - ... seferi ile ilgili bir navlun sözleşmesi (charter party) 'nin akdedildiği anlaşılmaktadır. Yine dosyaya sunulan belgelere göre davalı firma 10.07.2019 tarihli navlun sözleşmesine dayanılarak yükleme limanları olan İskenderun ve Mersin Limanlarında acentelik hizmeti alınmak üzere gemi acentesi olarak tayin edildiği anlaşılmaktadır.

Davacı vekili dava dilekçesinde İskenderun ve Mersin Limanlarında tahakkuk etmesi muhtemel liman masraflarına ve acentelik hizmet bedeline karşılık olmak üzere müvekkili tarafından farklı tarihlerde davalı tarafa avans ödemeleri yapıldığını, dava dışı taşıtan ... ... ile davalı ... arasında organik bağ bulunduğunu, davalıya yapılan ödemenin ... adına tahakkuk ettirilen dava anılan şirket tarafından davacıya yansıtılan dispeç tutarına ilişkin olduğunun tespitini talep etmiştir. Bilirkişi raporunda anılan şirketler arasında organik bağ bulunduğuna ilişkin olarak, adresini verilen linke tıklandığında ... ... şirketinin yetkilisi olarak ismi çıkan ... isimli kişinin, davalı şirketin bünyesinde bulunduğu Yıldırım Holding'de yönetici müdür olarak çalıştığını beyan edildiği, 5/7/2021 tarihli dilekçede yer alan linkin adresi girildiğinde "...'"nin ana sayfası açılmakta olup, ilgili sayfada sözü edilen kişiye dair bir veriye rastlanmadığı, bu şirketler arasında organik bağ bulunduğunu ortaya koyan, örneğin adres ortaklığını, unvan benzerliğini veya ortakların aynı yahut ilişkili kişilerden oluştuğunu ispatlayan bir belge dosyaya sunulmadığı, buna göre, dosyadaki mevcut belge ve bilgiler çerçevesinde gerek davalı ile ... ... gerekse ... ... ile ... Denizcilik arasında organik bağ bulunmadığı yönünde kanaat bildirilmiş, ... Shippingin ortaklik bilgisi ve sicil kayıtlarının celbi için yazılan istinabe yazısına yanıt alınamamıştır. Buna göre organik bağ ilişkisi ortaya konulamadığından davacının terditli taleplerinden 7.661,00 USD'nin dispeç tutarı olarak ödendiğinin tespiti talebinin reddi gerekmiştir.

Davacının diğer talebi gözetim hizmetine ilişkindir. Davacı yanın banka aracılığı ile davalı yana iş avansı olarak toplam 49.909,12 USD ödeme yaptığı, davacının davalı tarafından düzenlenen faturalarda gözetim ücretine ilişkin tutarlar bakımından 30.09.2019 tarihinde ... seri numaralı 6.679,00 USD bedelli "Gözetim Ücreti ladesi" açıklamalı faturayı davalı yana düzenlediği, davalı yanın tarafına düzenlenen iade faturasını kabul etmeyerek ticari defterlerinde kayıt altına almadığı anlaşılmaktadır.

Gemi acenteleri, acentelik ilişkisinin devamı süresince vermiş oldukları hizmetlere karşılık ücrete hak kazanmaktadır. Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğde acentelik hizmetleri ile acente tarafından verilen diğer hizmetler tanımlamış, tanımlanan hizmetlere ilişkin taban ücretleri belirlenmiştir. Tanımlar başlıklı 4. maddenin 1. fıkrasının (d) bendine göre gemi acentelik hizmeti, Türk limanlarına gelen her türlü deniz taşıma ve araçlarının yolcu, yük, bakım/onarım, sörvey, ikmal, personel değişikliği, yükleme/boşaltma, kılavuz/römorkör alma vb. işlemlerinin, ilgili kişi, kuruluş ve birimler nezdinde ifasını ve Türkiye Cumhuriyeti Kanunlarının öngördüğü kuralların noksansız uygulanması ve bu işlerle ilgili her türlü bilginin zamanında doğru ve noksansız olarak bildirilmesi olarak belirtilmiştir. Hükmün (f) bendinde ücretlerin tanımlarına yer verilmiştir. Buna göre Acentelik ücreti, gemi acenteliği hizmeti yapan gerçek veya tüzel kişilere, yaptıkları hizmetlere karşı bu Tebliğin ekinde bulunan taban ücretlerden az olmamak üzere gemi sahibi, kaptanı, işleteni veya kiracısı tarafından ödenen ücret; Gözetim ücreti ise acentelik ve koruyucu acentelik hizmetlerine ek olarak, gemi işlemlerinin ilgili kişi, kuruluş ve birimler nezdinde acente tarafından takip edilmesi, yerine getirilmesi, işin hızlandırılması, en kısa süre içinde ve salimen eşyanın tahliyesi ve yüklemenin sağlanması, evrak işlemlerinin yapılması, yükün teslim alınması ve teslim edilmesi, eşyadaki eksiklik veya fazlalıkların takibi karşılığı olarak, deniz taşıt ve araçlarının sahibi, kaptanı, işleteni veya kiracısı tarafından ödenen ücret olarak belirtilmiştir.

Tarife Tebliği'nde verilen hizmetlere ve ücretlere ilişkin tanımlar incelendiğinde "gözetim hizmeti"nin "acentelik hizmeti" kapsamında olmadığı, her iki hizmet bakımından ayrı tanımlar yapıldığı anlaşılmaktadır. TC. Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü'nün yazısında ise "gerek Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ de gerekse Gemi Acenteleri Yönetmeliğinde gözetim ücretinin zorunlu veya ihtiyari olduğu konusunda bir ifade bulunmadığı bu hizmetlerin deniz taşıt ve araçlarının sahibi, kaptanı, işleteni veycretinin zorunlu veya ihtiyari olduğu konusunda bir ifade bulunmadığı bu hizmetlerin deniz taşıt ve araçlarının sahibi, kaptanı, işleteni veya kiracısı tarafında talep edilmesi ve acentenin de bu hizmetleri sağlaması halinde gözetim ücreti talep edebileceği ve uygulamada da bu hizmetlerin talebe bağlı olması gerektiği" belirtilmiştir. Buna göre, gözetim ücretinin acentelik ücretinden ayrı olarak düzenlenmiş olduğu, acentenin gözetim ücretine hak kazanabilmesi için bu hizmetin talep edilmesi ve hizmetlerin fiilen verilmiş olması gerektiği anlaşılmaktadır. Bilirkişi raporlarında da taraflar arasındaki mail yazışmaları incelenmiş olup davacı yanın gözetim ücreti talep etmediği anlaşılmakla davacı tarafça avans olarak yatırılan tutar içerisinde yer alan toplam 6.679,00 USD nin davacı yana iadesinin gerektiği anlaşıldığından bu talep yönünden davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM:

1-Davacının terditli taleplerinden 7.661,00 USD'nin dispeç tutarı olarak ödendiğinin tespiti talebinin REDDİNE,

2- Davacının 2 nolu talebinin KABULÜ ile 6.679,00 USD asıl alacağın 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca dava tarihinden itibaren işleyecek dolar faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

3-Karar harcı olan 2.760,26 TL'den peşin alınan 689,09 TL'nin mahsubu ile bakiye 2.071,17 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

4-Davacının peşin olarak yatırdığı 689,09 TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Davacı yargı gider toplamı olan 15.863,90 TL'nin ( 54,40 TL başvurma harcı, 809,50 TL posta gideri ve 15.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 7.387,81 TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,

6-Davalı yargı gider toplamı olan 100,00 TL posta giderinin davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 53,43 TL'sinin davacıdan alınıp davalıya ödenmesine, bakiye giderin davalı üzerinde bırakılmasına,

7-Davacı için takdir edilen 40.407,95 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,

8-Davalı vekili için takdir edilen 45.000,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,

9-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 614,72-TL sinin davalıdan, 705,28-TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

10-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine

Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.22/09/2026

KatipHakim