mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Danıştay 13. Daire E. 2025/1075 K. 2026/187

Karar tarihi: 21 Ocak 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/1075 E. , 2026/187 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2025/1075 Karar No:2026/187 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Multimedya Yayıncılık A.Ş. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : .... Kurulu VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacı şirkete ait "... ..." logosuyla yayın yapan televizyon kanalında ... tarihi saat...'de yayınlanan "..." isimli programda 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan, "Irk, dil, din, cinsiyet, sınıf, bölge ve mezhep farkı gözeterek toplumu kin ve düşmanlığa tahrik edemez veya toplumda nefret duyguları oluşturamaz." yayın ilkesinin ihlal edildiğinden bahisle aynı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 85.738,00-TL idari para cezası verilmesi ve fiilin tekrarlanması durumunda aynı maddenin beşinci fıkrası uyarınca işlem tesis edileceğine ilişkin... tarih ve... sayılı Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (Üst Kurul) kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K... sayılı kararda; davaya konu programda sarf edilen söylemlerde kullanılan ibareler ve ifadeler ağır eleştiri olarak nitelendirilebilecek ise de, düşüncelerini toplumla paylaşma ve ifade özgürlüğü sınırları kapsamında yapılan yorum ve ağır eleştirilerden ibaret olan söylemlerin, Anayasa ile güvence altına alınan düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti kapsamında kaldığı, bu haliyle ırk dil, din, cinsiyet, sınıfı, bölge ve mezhep farkı gözeterek toplumu kin ve düşmanlığa tahrik etme veya toplumda nefret duyguları oluşturacak nitelikte ifadeler olarak değerlendirilemeyeceği görüldüğünden, dava konusu Üst Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; davaya konu yayında sarf edilen ve Türkiye Cumhuriyetinin seçmen vatandaşlarına yöneltilen sözlerin, 6112 sayılı Kanun’un 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde düzenlenen "Irk, dil, din, cinsiyet, sınıfı, bölge ve mezhep farkı gözeterek toplumu kin ve düşmanlığa tahrik edemez veya toplumda nefret duyguları oluşturamaz." ilkesini ihlal ettiği anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu Üst Kurul kararında hukuka aykırılık, istinafa konu İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davalının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işleme konu edilen yayında sarf edilen söylemlerde kullanılan ibareler ve ifadelerin ağır eleştiri olarak nitelendirilebilecek ise de, düşüncelerini toplumla paylaşma ve ifade özgürlüğü sınırları kapsamında yapılan yorum ve ağır eleştirilerden ibaret olan söylemlerin, Anayasa ile güvence altına alınan düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti kapsamında kaldığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Davacı şirkete ait "... ..." logosuyla yayın yapan televizyon kanalında... tarihi saat ...'de yayınlanan "..." isimli sunuculuğunu F.E.'nin yaptığı, F.F., N.B. ve Ş.M.'nin konuk olarak katıldığı programda geçen diyaloglarda; "... Sebep biziz, oy kullananlar. Sen doğru düzgün oy kullanmayı bilmiyorsan... Sen yine yanlışı seçersin. Ve biraz abartarak söyleyeyim belki, bizim seçmenimizin önüne 100 kişi koy, bir tanesi emekçiden yana olsun, 99 tanesi emekçiden yana olsun, bir tanesi emekçi düşmanı olsun ferasetiyle gider emekçi düşmanına oy verir. Ben seçmene kızıyorum. Bu kadar cehalet olmaz. Bu kadar körlük olmaz. Yeter artık, ülkeyi mahvettiniz. Ülkeyi mahvettiniz ve hâlâ da mahvetmeye devam ediyorsunuz. - Nutuk atarak içeride belirli bir eğitimsiz, üç kuruşluk menfaati için her şeyi yapabileceği bir kitle varsa onlara yöneliyorsun. Zaten bu atılan nutuklar, efelenmeler falan filan dışarıya yönelik değil. Dışarısı biliyor senin ne kadar kıymeti harbiyenin olduğunu. Türkiye'de belirli bir kesim de biliyor ama içeride bir yüzde 50 yüzde 55'lik bir kesim var ki o bunları yutuyor. Amiyane deyimle yutuyor. - Ama onun sıkıntısını kalan Türkiye'nin yarısı çekiyor. Cehalet o boyutlarda ki. Hani eskiden de vardı cehalet ama giderek son zamanlarda daha da arttı... Onun beynindeki bütün bilgileri sıfırlayıp, reset edip yeniden bilgi yüklemek lazım. Yalan yanlış bilgiler o kadar nüfuz etmiş ki beyne hiçbir şey görmüyor. - Onu da... söyledi ya, yanmaz kefen satan, yanmaz terlik satan. Ya arkadaş yanmaz kefen... Allah müstahakınızı versin ya. Yanmaz kefen olur mu arkadaşlar ya? Yanmaz terlik olur mu? Bu dine de hakaret, akla da hakaret, bilime de hakaret, - Ama buna inanan insanlar oy kullanıyor bu ülkede. İnanması bir tarafa çok önemli değil diyeceksin ama oy kullanması vahamet.” ifadeleri sarf edilmiştir. Anılan ifadelerin davalı idare tarafından incelenmesi sonucunda,... tarih ve ... sayılı Üst Kurul kararıyla; ihlale konu programda sarf edilen sözlerin, "siyasi tercihlerinden dolayı seçmeni aşağılayan, hakaret eden, cehaletle suçlayan ifadelerin halkı provoke edici, kışkırtıcı, ayrıştırıcı nitelikte olup; yayıncı kuruluşlar tarafından her türlü yayın içerikleri, sunucu ya da program konuğu tarafından kullanılan ifadelerin kişi ve kurumların itibarlarını zedelemeyecek nitelikte olması hususuna özen göstererek bu türden yayınlara aracılık edilmemesi yayıncıların kamusal sorumluluğudur. İfade özgürlüğü, yayın özgürlüğünün temeli olmakla beraber yayın kuruluşlarının ekranları aracılığıyla izleyiciyle buluştuğu programlarında aşağılayıcı, ayrıştırıcı ve belli bir kesimi hedef gösteren ifadelerde bulunmamaları da yasal yükümlülükleri arasındadır. Dolayısıyla mezkur yayında, program konuğunun taraflı kişisel görüşlerle, kamuoyunda kanaat oluşturacak şekilde sarf etmiş olduğu sözler üzerine moderatör tarafından herhangi bir uyarı ve müdahalede bulunmamasının sorumlu yayıncılık anlayışıyla bağdaşmadığı gibi toplumu kin ve düşmanlığa tahrik edebilecek ve toplumun bir kesimine karşı nefret duyguları oluşturabilecek nitelikte ifadeler olduğu" kanaatine varılmak suretiyle 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin ihlal edildiğinden bahisle aynı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 85.738,00-TL idari para cezası verilmesi ve fiilin tekrarlanması durumunda aynı maddenin beşinci fıkrası uyarınca işlem tesis edileceğine ilişkin dava konusu işlem tesis edilmiş ve işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrasında, "Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir."; "Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti" başlıklı 26. maddesinde, "Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet Resmî makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar. Bu fıkra hükmü, radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yapılan yayımların izin sistemine bağlanmasına engel değildir. Bu hürriyetlerin kullanılması, millî güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği, Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması, suçların önlenmesi, suçluların cezalandırılması, Devlet sırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması, başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlanabilir. Haber ve düşünceleri yayma araçlarının kullanılmasına ilişkin düzenleyici hükümler, bunların yayımını engellememek kaydıyla, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin sınırlanması sayılmaz. Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir."; "Basın hürriyeti" başlıklı 28. maddesinde, "Basın hürdür, sansür edilemez. Basımevi kurmak izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz. Devlet, basın ve haber alma hürriyetlerini sağlayacak tedbirleri alır. Basın hürriyetinin sınırlanmasında, Anayasa'nın 26 ve 27 nci maddeleri hükümleri uygulanır. ..." kuralları yer almıştır. Öte yandan Anayasa'nın 90. maddesinin beşinci fıkrasında, "... Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır." kuralına yer verilmiştir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin "İfade özgürlüğü" başlıklı 10. maddesinde, "1. Herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak, kamu makamlarının müdahalesi olmaksızın ve ülke sınırları gözetilmeksizin, kanaat özgürlüğünü ve haber ve görüş alma ve de verme özgürlüğünü de kapsar. Bu madde, Devletlerin radyo, televizyon ve sinema işletmelerini bir izin rejimine tabi tutmalarına engel değildir. 2. Görev ve sorumluluklar da yükleyen bu özgürlüklerin kullanılması, yasayla öngörülen ve demokratik bir toplumda ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu güvenliğinin korunması, kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın, başkalarının şöhret ve haklarının korunması, gizli bilgilerin yayılmasının önlenmesi veya yargı erkinin yetki ve tarafsızlığının güvence altına alınması için gerekli olan bazı formaliteler, koşullar, sınırlamalar veya yaptırımlara tabi tutulabilir." kuralı yer almıştır. 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un ''Medya hizmet sağlayıcının bağımsızlığı ve sorumluluğu'' başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasında, ''Yayın hizmetlerinin içeriğine ve yayınlanmasına önceden müdahale edilemez ve yayınların içeriği önceden denetlenemez''; ''Olağanüstü dönemlerde yayınlar'' başlıklı 7. maddesinde, ''(1) Savaşlar, terör amaçlı saldırılar, doğal afetler ve benzeri olağanüstü durumların ortaya çıkardığı kriz zamanlarında da ifade ve haber alma özgürlüğü esas olup, yayın hizmetleri önceden denetlenemez ve yargı kararları saklı kalmak kaydıyla durdurulamaz. Ancak, millî güvenliğin açıkça gerekli kıldığı hâllerde yahut kamu düzeninin ciddî şekilde bozulmasının kuvvetle muhtemel olduğu durumlarda, Cumhurbaşkanı veya görevlendireceği Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan geçici yayın yasağı getirebilir. ...''; "Yayın hizmeti ilkeleri" başlıklı 8. maddesinde, "(1) Medya hizmet sağlayıcılar, yayın hizmetlerini kamusal sorumluluk anlayışıyla bu fıkrada yer alan ilkelere uygun olarak sunarlar. Yayın hizmetleri; ... b) "Irk, dil, din, cinsiyet, sınıfı, bölge ve mezhep farkı gözeterek toplumu kin ve düşmanlığa tahrik edemez veya toplumda nefret duyguları oluşturamaz. ..."; "İdarî yaptırımlar" başlıklı 32. maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Kanunun 8. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (d), (g), (n), (s) ve (ş) bentlerindeki yayın hizmeti ilkelerine aykırı yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlara, ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde ikisinden beşine kadar idarî para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz. Ayrıca, idarî tedbir olarak, ihlale konu programın yayınının beş keze kadar durdurulmasına, isteğe bağlı yayın hizmetlerinde ihlale konu programın katalogdan çıkarılmasına karar verilir. İhlalin mahiyeti göz önünde bulundurularak, bu fıkra hükümlerine göre idarî para cezası ile birlikte idarî tedbire karar verilebileceği gibi, sadece idarî para cezasına veya tedbire de karar verilebilir."; beşinci fıkrasında, "8 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerindeki ilkelerle dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapılmasını müteakip verilecek yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde, medya hizmet sağlayıcı kuruluşun yayınının on güne kadar durdurulmasına; ikinci tekrarı halinde ise, yayın lisansının iptaline karar verilir. ..." kurallarına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) göre, siyasi tartışma özgürlüğü, "tüm demokratik sistemlerin temel ilkesi"dir (AİHM kararı, Lingens/Avusturya, B. No: 9815/82, Karar tarihi: 08/07/1986, §41-42). Mahkemeye göre, hükûmetler yalnızca yasama organı ve yargı organlarınca denetlenmemelidirler, hükûmetlerin aynı zamanda halk ve kitlesel medya tarafından da denetlenmeleri gerekmektedir (AİHM kararı, Şener/Türkiye, B. No: 26680/95, Karar tarihi: 18/07/2000, §40). AİHM’nin yerleşik içtihatlarında da belirtildiği gibi, hükûmetler kullandıkları kamu gücünden dolayı kendilerine yöneltilmiş en ağır eleştirileri bile hoşgörü ile karşılamak zorundadır. Sağlıklı bir demokrasi, bir hükûmetin yalnızca yasama organı veya yargı organları tarafından denetlenmesini değil, aynı zamanda sivil toplum örgütleri, medya ve basın veya siyasi partiler gibi siyasal alanda yer alan diğer aktörlerce de denetlenmesini gerektirir (AİHM kararı, Castells/İspanya, B. No: 11798/85, Karar tarihi: 23/04/1992, §46). Ayrıca hükûmetlere ve siyasetçilere yöneltilen eleştirinin sınırı da özel kişilere göre daha geniştir (AYM kararı, Bekir Coşkun Kararı, B. No: 2014/12151, Karar tarihi: 04/06/2015, §69). İfade özgürlüğü, büyük ölçüde eleştiri özgürlüğünün güvence altına alınmasını hedeflemektedir ve düşüncelerin açıklanması ve yayılması sırasında kullanılan ifadelerin sert olması doğal karşılanmalıdır. Öte yandan, siyasi tartışma özgürlüğünün “tüm demokratik sistemlerin temel ilkesi” olduğu göz önüne alındığında diğer ifade türlerine nazaran, başvuru konusu konuşmalardaki gibi politikaları ve siyasileri eleştiren, politikaları veya siyasî açıklamaları muhalif bir tarzda ele alan siyasî ifade özgürlüğüne ayrıca önem vermek gerekmektedir (AYM kararı, Tansel Çölaşan, B. No: 2014/6128, Karar tarihi: 07/07/2015, §64). Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin yerleşik hale gelen içtihadında, sadece toplumun ve devletin olumlu, doğru ya da zararsız gördüğü “haber” ve “düşüncelerin” değil, devletin veya toplumun bir bölümünün aleyhinde olan, onlara çarpıcı gelen, onları rahatsız eden haber ve düşüncelerin de serbestçe ifade edilebilmesi ve bireylerin bu ifadeler nedeniyle herhangi bir yaptırıma tabi tutulmayacağından emin olmaları gerektiği; ifade özgürlüğünün, çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin temeli olduğu ve bu özgürlük olmaksızın “demokratik toplumdan” bahsedilemeyeceği ifade edilmektedir. (Handyside/Birleşik Krallık, B.No: 5493/72, 07/12/1976) Başka bir anlatımla, ifade özgürlüğüne müdahalenin, demokratik bir toplumda gerekli olup olmadığının incelenmesi bakımından, Mahkemeye, bu müdahalenin toplumsal ihtiyaç baskısını karşılayıp karşılamadığı, meşru amaçla orantılı olup olmadığı, müdahaleyi haklı kılmak için ulusal makamlar tarafından gösterilen gerekçelerin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. maddesinin ikinci fıkrası açısından ilgili ve yeterli olup olmadığını araştırma görevi yükler (Sunday Times/Birleşik Krallık, (no1), B.No:6538/74, 26/05/1979). Çatışan haklardan olan kişilik hakları ile ifade özgürlüğü arasındaki denge belirlenirken olayın; . Tartışmanın kamusal faydaya dönük olup olmadığı, . Tartışma konusu kişilerin tanınırlık düzeyi, (Kamuya mâl olma durumları) . Hedef şahsiyetin tartışma öncesi söz ve davranışları, (Kışkırtma olup olmadığı) . İleri sürülen bilgilerin sıhhati ve edinilme yöntemi, . Yayının biçimi ve muhtemel sonuçları, . Yaptırımın ağırlığı veya orantılılığı, yönlerinden tek tek incelenerek bir neticeye ulaşılması gerekmektedir. (Handyside/Birleşik Krallık, B.No: 5493/72, 07/12/1976) Yukarıda anılan kural ve içtihatlara göre, ifade özgürlüğünün Anayasa, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Kanunlar tarafından teminat altına alındığı, bu özgürlüğün haber veya fikir alma ve verme özgürlüğünü de içerdiği açık olmakla birlikte, anılan düzenleme ve yerleşik içtihatlar uyarınca söz konusu özgürlüğün sınırsız olmadığı da kuşkusuzdur. Bu durumda, davaya konu programda sarf edilen söylemlerde kullanılan ibareler ve ifadeler ağır eleştiri olarak nitelendirilebilecek ise de, düşüncelerini toplumla paylaşma ve ifade özgürlüğü sınırları kapsamında yapılan yorum ve ağır eleştirilerden ibaret olan söylemlerin, Anayasa ile güvence altına alınan düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti kapsamında kaldığı, bu haliyle ırk dil, din, cinsiyet, sınıfı, bölge ve mezhep farkı gözeterek toplumu kin ve düşmanlığa tahrik etme veya toplumda nefret duyguları oluşturacak nitelikte ifadeler olarak değerlendirilemeyeceği görüldüğünden, dava konusu Üst Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/01/2026 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.

Kaynakta görüntüle ↗