- Ana sayfa
- Yargı kararı
İlk Derece Mahkemesi Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2025/1283 K. 2026/1017
Karar tarihi: 23 Eylül 2026
Atıf yapılan maddeler
Karar metni
T.C.
BURSA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
- DAVA
- İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
- DAVA TARİHİ
- 09/10/2025
- KARAR TARİHİ
- 23/09/2026
- GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH
- 02/10/2026
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVA: Davacı vekili, müvekkili şirket ile davalı arasında bayilik sözleşmesi akdedilmiş olup anılan sözleşme uyarınca müvekkilin davalıya ait adlı ürünlerin pazarlama ve satışını yaptığını, davalıdan sipariş edeceği ürünlerin bedellerinin teminatını teşkil etmek üzere davalıya 4.800.000 TL tutarında teminat mektubu teslim ettiğini, siparişe konu ürünlerin ödeme vadeleri de 4 ve 5 ay olarak kararlaştırıldığını, buna göre davalının düzenlediği faturalarda ödeme vadesi, fatura tarihinden itibaren 4 ve 5 ay sonrasına isabet eden tarihler yazıldığını, müvekkilin 11.07.2024 tarihinde davalıdan siparişe konu ürünlerin bir kısmını, sevk edilmesini talep ettiğini, sevk edilmesini istediği bir kısım ürünlerin bilgilerini ve sevk adreslerini de davalı tarafa mail ile ilettiğini, ancak davalı taraf, müvekkilin kısmi sevk talebini kabul etmemiş; kısmi sevk işleminin yapılabilmesi için sözleşmenin 8.3 maddesini gerekçe göstererek müvekkilinden tüm ürünlerin bedellerini kapsayacak teminat mektubu verilmesini istediğini, oysa ki, davalı uhdesinde zaten teminat mektubunun bulunduğunu, buna rağmen davalı taraf kısmı sevk işleminde dahi tüm ürünlerin bedellerinin depo edilmesi gerektiğini ifade ettiğini, bu kez müvekkilin kısmen talep ettiği ürünlerin adet ve sevk adreslerini bu kez noter kanalı ile davalı tarafa ilettiğini, ancak davalı taraf cevabi ihtarnamesinde "mevcut teminat mektubu tutarının tüm ürünleri kapsayacak şekilde 17.440.000.00 TL' ye yükseltilmesini tekrarlamış aksi durumda kısmi sevk işleminin yapılamayacağını belirttiğini, bununla birlikte davalı taraf, henüz faturaların ödeme vadesi dahi gelmemişken ve kararlaştırılan 4 ve 5 aylık vade şartını görmezden gelerek 06.09.2024 tarihinde uhdesinde tuttuğu teminat mektubunu paraya çevirdiğini, teminat mektubunun paraya çevrildiği tarihte müvekkilin henüz vadesi doğmuş hiçbir borcunun bulunmadığını, müvekkilin, garantör bankanın yaptığı bildirimi üzerine mecburen teminat mektubunun bedelini davalıya transfer etmek zorunda kaldığını, davalı da teminat mektubunu muhatap bankaya iade ettiğini, dolayısıyla davalı taraf teminat mektubunu paraya çevirmiş olmasına rağmen, teminat mektubuna isabet eden malları da sevk etmediğini, bunun üzerine müvekkili şirketin 26.09.2024 tarihli noter ihtarnamesini keşide ederek teminat mektubunu haksız yere paraya çevrildiğini ayrıca bugüne kadar da ürünlerin tesliminin yapılmadığını belirterek siparişi iptal ettiğini, teminat mektubunun paraya çevrilmesi talebinde bulunulduğu sırada müvekkilin davalıya hiçbir muaccel borcu bulunmadığı halde davalının henüz vadesi gelmeyen ürünlerin bedellerini tahsil etmiş hale geldiğini, müvekkil şirketin davalıda emaneten duran malların toplamı tutarının 16.371.140,60 TL, 06.09.2024 itibarıyla vadesi gelmeyen toplam borcunun 11.961.140,13 TL olduğunu, görüldüğü üzere davalı taraf müvekkil şirketin toplam henüz vadesi gelmeyen 11.961.140,13 TL’lik borcu için; 16.371.140,60 TL’ değerindeki mallarına el koyduğunu, buna göre davalı taraf esasen bedeli ödenen veya paraya çevirme işleminden önce teminat mektubu ile teminat altında olan mallardan 4.410.000,47 TL'lik kısmına haksız yere el koymuş durumda olduğunu, müvekkilin teminat mektubunun paraya çevrilmesi ile bir kısım malların bedellerinin ödenmiş hale geleceğini iletmiş olmasına rağmen davalı taraf bu duruma aldırış etmemiş yine tüm mallara hapis uyguladığını tekrarlayarak, tüm borç ödenmeden kısmi dahi olsa herhangi bir ürün teslim etmeyeceğini ilettiğini, haksız yere paraya çevrilen teminat mektubu bedelinin tahsilinden sonra cari hesapta oluşan bakiyesinin davalıdan tahsili için ... 4. Genel İcra Dairesi 2024/... E. sayılı dosya ile icra takibi başlattığını, davalı taraf sipariş konusu ürünlerin bir kısmının bedeli, garanti altında olmasına rağmen tüm ürünlerin bedellerinin ödenmesini dayatması ve bu şekilde kısmi teslimden kaçınması satıcının temerrüt halinde olduğunu gösterdiğini, müvekkil şirketin TBK 212 madde uyarınca siparişi iptal ile davalıya ödediği bedeli davalıdan isteme hakkı bulunduğunu, bayilik sözleşmesinde davalı şirket lehine bir çok düzenlemenin genel işlem koşulu mahiyetinde olduğunu ileri sürerek davalının ... 4. Genel İcra Dairesi 2024/... E. sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamına, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili, davacının sevk talebi tarihi itibariyle davacı bayinin müvekkil şirkete 172.307,88 TL vadesi geçmiş olmasına rağmen hala ödenmeyen borcunun bulunduğu ve de müvekkil şirket hesaplarında Bayilik Sözleşmesi'nin 8.3.maddesi uyarınca süresinde ödemesi yapılmayan ya da çek vb ileri vadeli ödeme aracı teslim edilmeyen toplam 17.440.961,62 TL açık bakiyesinin bulunduğunu, Rehin Sözleşmesi’nin 2.2.maddesi uyarınca vadesi geçmiş borcunun ödenmemesi halinde, Bayi'nin ... olan tüm borcunun muaccel hale geleceği açıkça düzenlendiğini, dolayısıyla işbu hükümler uyarınca ve de bayi tarafından riski azaltmak için iş hacmiyle uyumlu şekilde ek teminatın da talep edilmesine rağmen müvekkil şirkete verilmediği göz önüne alındığında, müvekkil şirketin ürünlerin sevkiyatını durdurma hakkına ve teminat mektubunun paraya çevrilmesini talep etme hakkına sahip olduğunu, kaldı ki teminat mektubunun banka aracılığı ile paraya çevrilmediğini, davacı bayinin "ürünlerin satın alımından vazgeçilmesi" gibi hakkının bulunmadığını, zira ürünler aylar önce (Şubat, Nisan, Mayıs 2024 aylarında) zaten davacıya satılmış, ancak davacının talebi üzerine müvekkil şirkete ait depolarda depolandığını, davacı tarafça işbu "ürünleri satın almaktan vazgeçtiğini" bildirir ihtardan önce müvekkil şirkete sırf açık hesap bakiyesinin kapatılabilmesi amacıyla haksız ve mesnetsiz bir şekilde 05.09.2024 tarihinde müvekkil şirkete toplam 16.371.140,60 TL tutarında iade faturaları ve 81.000 TL tutarlı fiyat farkı faturası düzenlendiğini, bu faturalara itiraz edilerek davacıya iade edildiğini, davacının sözleşmedeki şartların genel işlem şartı mahiyetinde olduğuna yönelik iddiaların tarafların tacir olması ve basiretli tacir ilkesi gereğince hukuken dayanaksız olduğunu, müvekkil şirket tarafından davacı bayiden herhangi bir cezai şart kesintisi de yapılmadığını belirterek davanın reddine ve icra inkar tazminatına karar verilmesini istemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava; cari hesap bakiye alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.Davacı, davalı ile aralarında bayilik sözleşmesi akdedildiğini, sipariş edilen ürünlerin teslimini yapmaktan imtina eden davalının ek teminat talep ettiğini, davalının uhdesinde emaneten duran faturalara konu ürünlerin teslim edilmediğinden davalıya iade faturaları düzenlendiğini, cari hesaptan dolayı davalıdan fazla ödemeden dolayı alacaklı olduğunu, alacağın tahsili için başlatılan takibe yönelik itirazın iptalini istemiş, davalı ise, davacı bayinin sözleşmeye göre fatura bedellerini fatura tarihinden itibaren en geç 25 gün içinde ödenmesi gerektiğini, davacının sipariş edilen ürünlerin sevk talebi tarihinde vadesi geçmiş borcunun bulunduğunu, sevki istenen ürünlerin bedelinin sözleşme kapsamında alınan teminat tutarından fazla olduğunu, bu nedenle ek teminat talebinde bulunduğunu, bu talebin sözleşmeye dayandığını, ancak davalının ek teminat vermekten imtina ettiğini, davacının iade faturalarının da kabul edilmediğini belirterek davanın reddini istemiştir.Somut olayda; davalının davacıya ticari ilişki döneminde (01.01.2024-20.09.2024) 19 adet satış faturası ile 9 adet müşteri (hizmet) faturası düzenlendiği, ayrıca 14.02.2024 tarihli 90.000,00.-TL müşteriye ödeme kaydı bulunduğu, davacı tarafından davalıya düzenlenen ve her iki tarafın ticari defterlerinde kayıtlı 3 adet toplam 2.655,562,16 TL fatura kaydının bulunduğu, davalının ticari defterlerinde ayrıca 16 adet sonel pos tahsilatı (7.171.355,20.-TL) 2 adet müşteri ödemesi (4.890.000 TL) tutarında, 1 adet çek girişi (1.500.000 TL ) ve 10 adet müşteri alacak dekontu (1.046.359,42 TL) olmak üzere toplam 14.607.714,62 TL tutarında tahsilat ve dekont kaydı bulunduğu, bu tutarın davacı kayıtları ile uyumlu olduğu, taraflar arasındaki mutabakatsızlığın davacı tarafından davalıya düzenlenen 05.09.2024 tarihli 11 adet "standart radyatör, kompak radyatör ve kombi " mal/hizmet cinsi açıklamalı toplam 16.371.140,60 TL tutarında iade faturalarından ve 1 adet fiyat farkı açıklamalı 81.000 TL bedelli olmak üzere toplam 12 adet faturadan kaynaklandığı, davalı tarafından davacı iade faturaları kabul edilmemiş ise de; davalının davacıya düzenlediği iade faturalarının esasen davacının davalıya düzenlediği ve ancak içeriği emtiayı emaneten uhdesinde tuttuğu mallara ilişkin olduğu, dolayısıyla davalının davacıya düzenlediği faturalar içeriği emtiayı davacıya teslim etmediği, uhdesinde emaneten durduğu her iki tarafın kabulünde olduğu gibi emtianın teslim edildiği de ileri sürülmediğine göre davacının cari hesaptan dolayı toplam 11 adet 16.371.140,60 TL iade fatura bedelinin cari hesaptan mahsubu gerektiği, davalının 81.000 TL bedelli fiyat farkı faturasının sözleşmesel ve somut dayanağının ortaya konulmadığından bu fatura bedelinin cari hesapta dikkate alınmadığı, bu durumda 16.371.140,60.-TL iade faturası toplamından 11.961.840,13.-TL davalının davacıdan olan cari hesap borç bakiyesinden düşülmesi durumunda, 4.409.300,47.-TL davacının davalıdan takip tarihi itibariyle cari hesap bakiye alacağın bulunduğu, davalı borçlunun temerrüt tarihi 02.10.2024 olup bu tarih ile 10.10.2024 takip tarihi arasında işlemiş faiz alacağının 50.012,34 TL olarak hesaplandığı anlaşılmakla; davanın kısmen kabulüne, davalı borçlunun ... 4.Genel İcra Dairesinin 2024/... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazının 4.409.300,47 TL asıl alacak ve 50.012,34 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 4.459.312,81 TL alacak üzerinden iptali ile takibin bu tutar üzerinden devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, hükmolunan 4.459.312,81 TL alacağın %20’si oranında belirlenen 891.862,56 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, reddedilen kısım yönünden davacı icra takibinde haksız ise de, kötü niyetli olduğu ispat edilemediğinden davalı borçlunun kötü niyet tazminatı isteminin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.
HÜKÜM; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE, davalı borçlunun ... 4.Genel İcra Dairesinin 2024/... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazının 4.409.300,47 TL asıl alacak ve 50.012,34 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 4.459.312,81 TL alacak üzerinden iptali ile takibin bu tutar üzerinden devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine,Hükmolunan 4.459.312,81 TL alacağın %20’si oranında belirlenen 891.862,56 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Reddedilen kısım yönünden davacı icra takibinde haksız ise de, kötü niyetli olduğu ispat edilemediğinden davalı borçlunun kötü niyet tazminatı isteminin reddine,
2-Harçlar yasası gereğince alınması gereken 304.410,73.-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 54.846,73.-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 249.564,00.-TL harcın davalıdan alınarak hazineye İRAT KAYDINA,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca belirlenen 604.194,41.-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT m.13/3 uyarınca, 45.000,00.-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
6-6325 Sayılı Kanun 18/A-13 maddesi uyarınca 3.600,00.-TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin kabul ret oranına göre; 3.532,68.-TL'sinin davalıdan; 67,32.-TL'sinin davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
7-Davacı tarafından yapılan 55.549,63.-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Davacı tarafından yapılan 12.000,00.-TL bilirkişi ücreti ve 885,00.-TL tebligat ve posta giderinden oluşan toplam 12885,00.-TL yargılama giderinin kabul ret oranına göre (%98,13 kabul % 1,87 ret) 12.644,05.-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
9-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde 6100 sayılı HMK'nun 333. Maddesi uyarınca taraflara İADESİNE,
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde ... açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.23/09/2026
