- Ana sayfa
- Yargı kararı
İlk Derece Mahkemesi Diyarbakır 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2025/1545 K. 2026/907
Karar tarihi: 22 Eylül 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 107
- 2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU, m. 57
- 2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU, m. 90
- 2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU, m. 91/1
Karar metni
T.C.
DİYARBAKIR
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
- DAVA
- Sigorta (Kaza Sigortası Kaynaklı)
- DAVA TARİHİ
- 07/11/2025
- KARAR TARİHİ
- 22/09/2026
Mahkememizde görülmekte olan Sigorta (Kaza Sigortası Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Diyarbakır ili Kayapınar ilçesinde .....tarihinde meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasında, davalı şirkete .....numaralı ZMMS poliçesiyle sigortalı .....plakalı araç sürücüsünün kaza tespit tutanağına göre yüzde yüz kusurlu bulunduğunu, müvekkiline ait .....plakalı .....marka .....kilometredeki orijinal aracın kaza sebebiyle kapsamlı parça değişimi, tamir, onarım ve boya işlemi görerek TRAMER kayıtlarına hasar kaydı işlendiğini ve ikinci el piyasa rayiç değerinde düşüş meydana geldiğini, ekspertiz sürecinin tamamlandığını, Yargıtay içtihatları doğrultusunda değer kaybının zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatı kapsamında gerçek zarar kalemlerinden olduğunu ve bilirkişi marifetiyle hasarsız hal ile kaza sonrası rayiç değer tespiti gerektiğini, davalı sigorta şirketine PTT aracılığıyla yapılan ve .....tarihinde tebliğ edilen başvuru neticesinde davalının .....tarihinde gerçek zararın çok altında kalan 22.000 TL kısmi ödeme yaptığını, bakiye değer kaybının tahsili amacıyla başvurulan arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamadığını, sigorta ilişkisinin ticari iş niteliği taşıması sebebiyle avans faizi işletilmesi gerektiğini ileri sürerek, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107. maddesi uyarınca bedel artırım hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10 TL değer kaybı bedelinin kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; .....plakalı aracın müvekkili şirket nezdinde .....- .....vadeli Karayolu Zorunlu Mali Mesuliyet Poliçesi ile sigortalı olduğunu, poliçe sorumluluğunun araç başına azami 120.000,00 TL ve kaza başına 240.000 TL limit dahilinde sigortalının kusuruyla sınırlı bulunduğunu, davacının kullanılamama ve değer kaybı nedeniyle yaptığı giderleri bilebilecek durumda olması karşısında HMK m. 107 uyarınca belirsiz alacak davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığından davanın öncelikle usulden reddi gerektiğini, esasa ilişkin olarak ise .....tarihli kazaya istinaden .....tarihinde 22.000 TL değer kaybı ve .....tarihinde 11.880 TL rücu olmak üzere toplam 33.880 TL ödeme yapılarak müvekkilinin sorumluluğunu yerine getirdiğini ve yapılan ödemelerin poliçe limitinden mahsubunun zorunlu olduğunu, kabul anlamına gelmemek üzere değer kaybı zararının .....tarihli değişiklikleri içeren Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ekindeki hesaplama formülüne göre belirlenmesinin kanuni gereklilik olduğunu, davacının henüz aracını satmamış olması sebebiyle fiilen doğmuş bir zarardan bahsedilemeyeceğini, ayrıca aracın geçmiş hasar kayıtlarının Sigorta Bilgi Merkezi nezdinde araştırılması gerektiğini, zira aynı yerde birden fazla hasar bulunması, araç geçmişinde üç veya daha fazla hasar kaydı yer alması yahut aracın 165.000 kilometreden fazla olması durumunda değer kaybı oluşmayacağını, sadece kaza tespit tutanağına dayanılarak kusur yüklenemeyeceğinden uzman bilirkişi heyetinden kusur raporu alınmasının zorunlu olduğunu ve gerekli belgelerle başvuru yapılmadan temerrüdün oluşmayacağını, talep edilebilecek faizin de ancak yasal faiz olabileceğini ileri sürerek, davanın öncelikle hukuki yarar yokluğundan usulden, mahkeme aksi kanaatte ise esastan reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini savunmuştur.
DELİLLER:
.....Sigorta ve Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne yazılan müzekkerelere cevap verildiği görüldü ve dosya arasına alınmıştır.
Davacı vekilinin .....tarihli dava değer artırım dilekçesi sunmuş olduğu ve davalı tarafa usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiş olduğu görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, trafik kazasından kaynaklı davalı sigorta şirketine yöneltilmiş tazminat istemine ilişkin olduğu, taraflar arasında ki uyuşmazlığın; davaya konu .....tarihli kazanın meydana gelmesinde davalı sigorta şirketince sigortalanan araç sürücüsü davalının kusurlu olup olmadığı, kaza nedeniyle davacının aracında hasar meydana gelip gelmediği gelmiş ise bu kaza nedeni ile aracın pert olup olmadığı, değer kaybı bedelinin talep edilip edilemeyeceği, edebilecekse miktarının tespiti ve tahsili istemine ilişkin olduğu anlaşıldı.
Dosyanın incelenmesinde, .....plaka sayılı aracın davaya konu kazanın meydana geldiği tarihi de kapsar şekilde davalı sigorta şirketi tarafından sigortalandığı, dava açılmadan önce davacı tarafından davalı sigorta şirketine yapılan başvuru üzerine değer kaybına ilişkin 22.000,00 TL kısmi ödeme yapıldığı, dava açılmadan önce arabuculuk sürecinin görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığı anlaşılmaktadır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur."; 85/1 maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”; 85/son maddesinde ise, “İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” düzenlemelerine yer verilmiştir. Anılan yasal düzenlemeler gereğince davalı sigorta şirketi, düzenlenen sigorta poliçesi ile sigortalı aracın sürücüsünün kusuru nedeniyle meydana gelen trafik kazalarında üçüncü kişilere verilen zararı, zararın türüne göre poliçede belirtilen teminat üst limiti ile üstlenmiştir.
Mahkememize sunula .....tarihli trafik bilirkişi raporunda özetle; "Davalı .....Sigorta Anonim Şirketi tarafından ZMMS poliçesiyle sigortalanmış bulunan dava dışı sürücü idaresindeki .....plakalı aracın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 57. maddesi ile 84/h bendi uyarınca kavşaklarda geçiş önceliğine uymama kuralını ihlal etmesi sebebiyle olayda %100 oranında asli kusurlu olduğu, davacı taraf olan .....plakalı araç sürücüsünün ise herhangi bir kural ihlali ve kusurunun bulunmadığı yönünde kanaat bildirilmiştir." Raporda mütalaa edilmiştir. Anılan rapordaki tespitlerin dosya kapsamı ile uyumlu olduğu kanaatine varılarak davalı sigorta şirketi tarafından sigortalanan araç sürücüsünün %100 oranında kusurlu olduğu kabul edilmiştir.
Trafik kazası neticesinde oluşan değer kaybı "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir. Anayasa Mahkemesi’nin 17/7/2020 tarihli ve 2019/40 E., 2020/40 K. sayılı Kararı ile, 2918 Sayılı Yasanın 90. Maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin ve ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olması, Anayasa Mahkemesi kararlarının, devam eden uyuşmazlıklar açısından uygulanacak olması karşısında, hesaplamanın ZMMS Genel Şartları ekindeki hesaplama yöntemine göre yapılamayacağından, bu nedenle öncelikle değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında göz önüne alınmalı, aracın hasarsız hali ile onarıldıktan sonraki değer arasındaki fark bilirkişi tarafından değerlendirilerek, değer kaybı olup olmadığı belirlenmelidir.
Anılan ilkeler doğrultusunda düzenlenen .....tarihli makine mühendisi bilirkişi raporunda özetle; " dava konusu trafik kazasının oluşumunda davalı sigorta şirketine ZMMS poliçesi ile sigortalı .....plakalı araç sürücüsünün %100 oranında kusurlu, davacıya ait .....plakalı araç sürücüsünün ise kusursuz olduğu, dava konusu araçta meydana gelen hasarın ağırlıklı olarak motor kaputu ve sağ ön çamurluk üzerinde yoğunlaştığı, hasarın taşıyıcı şasi sistemine sirayet etmeyerek lokal nitelikte ve düşük-orta ölçekli kaldığı, eksper raporunda belirtilen işçilik giderlerinin hasarın onarımı için gerekli işlemler ile uyumlu ve piyasa rayiçlerine uygun olduğu, gerçekleştirilen kaporta onarım ve boya işlemlerinin metal kaporta aksamlarını kapsaması ve aracın ön kesiminde yer alması nedeniyle aracın ikinci el piyasa değeri üzerinde doğrudan etkili bulunduğu, araç geçmiş hasar kayıtlarının incelenmesi neticesinde hasar gören motor kaputu ve sağ ön çamurluğun kaza öncesinde herhangi bir hasar kaydına konu olmayıp orijinal olduğu, yapılan piyasa araştırmaları neticesinde aracın kaza tarihi itibarıyla hasarsız ikinci el piyasa değerinin yaklaşık 1.200.000 TL, onarım sonrası ikinci el piyasa değerinin yaklaşık 1.150.000 TL olduğu ve bu doğrultuda araçta 50.000 TL değer kaybı meydana geldiği, hasar miktarı, sovtaj değeri ve teknik durum birlikte değerlendirildiğinde aracın PERT-TOTAL kapsamında olmayıp onarımının teknik ve ekonomik olarak mümkün bulunduğu, davalı sigorta şirketi tarafından davacı tarafa .....tarihinde 22.000 TL değer kaybı ödemesi yapıldığı ve bu ödemenin mahsubu neticesinde davacı tarafın 28.000 TL bakiye değer kaybı alacağının bulunduğu yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir." raporda ibraz edilmiştir. Anılan rapordaki tespitlerin dosya kapsamı ile uyumlu olduğu kanaatine varılarak dava öncesinde yapılan kısmi ödemenin mahsubu neticesinde davacının talep edebileceği bakiye değer kaybı zararının 28.000,00 TL olduğu kabul edilmiştir.
Davalı sigorta şirketi, sigortalısının kusuru oranında tazminatla yükümlü olup, tespit edilen değer kaybının tamamının ödenmesinden sorumludur. Buna göre tüm dosya kapsamı ile dava değer artırım dilekçesi birlikte değerlendirildiğinde; davacının talep edebileceği bakiye değer kaybı miktarının 28.000,00 TL olduğu kabul edilerek ilgili miktara davalı sigorta şirketinin temerrüt tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz uygulanmasına karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
G.D: Gerekçesi gerekçeli kararda açıklandığı üzere;
HÜKÜM:
1-28.000,00 TL değer kaybı alacağının davalı sigorta şirketinin( sigorta teminat limiti ile sınırlı kalmak kaydıyla) temerrüt tarihi olarak sigorta şirketine başvurunun tebliğinden itibaren 8 iş günü sonrası olan .....itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2- Kabul edilen bedel 28.000,00 TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 1.912,68 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 615,40 TL peşin harcın düşümü ile eksik kalan 1.297,28 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad KAYDINA,
3-Davacı tarafından yatırılan 615,40 TL peşin harç ve 615,40 TL başvuru harcı olmak üzere toplam 1.230,80 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından tebligat ve posta masrafı ve bilirkişi ücreti olarak sarf edilen toplamda 10.100,00 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 28.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,
7- HMK.'nın 333. maddesi ve HMKY'nin 47. maddesi gereğince gider avansının kullanılmayan kısmının yazı işleri müdürü tarafından ilgilisi hesap numarası bildirilmiş ise hesabına aktarılmasına, aksi halde masrafın gider avansından karşılanmak suretiyle PTT vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilerek iadesinin sağlanmasına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda kararın miktar itibariyle KESİN olduğu gözetilerek Diyarbakır Bölge Adliye Mankemesine istinaf yolu KAPALI olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
