mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi Bursa 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/247 K. 2026/565

Karar tarihi: 23 Eylül 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

BURSA

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

Av.

DAVALI: 1-

VEKİLİ: Av.

DAVALI: 2-

VEKİLLERİ: Av.

Av.

DAVA: Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 29/10/2025

KARAR TARİHİ: 23/09/2026

... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 31/10/2025 tarih 2025/... Esas ve 2025/... Karar sayılı görevsizlik kararı ile mahkememize tevzi olan davanın açık muhakemesi sonunda ;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili ...'un ... ilinde faaliyet gösteren ... İnşaat ile ... İnşaat Danışmanlık San. Tic. Ltd. Şti. vasıtasıyla inşaat taahhüt işleri yürüttüğünü, devam eden projelerde kullanılmak üzere sabit mobilya, mutfak dolabı ve kapı doğraması tedariki amacıyla davalı şirket ve şirket yetkilisiyle 15.05.2025 tarihinde sözlü olarak toplam 2.500.000 TL bedelli bir ticari nitelikte mal tedarik sözleşmesi akdedildiğini, taraflar arasında kararlaştırılan teslim tarihinin 30.08.2025 olduğunu, sözleşme kapsamında bedelin ifası için, keşidecisi ... İnşaat Ltd. Şti. olan ve müvekkili ... tarafından ciro edilen çeklerin davalılara teslim edildiğini, müvekkilinin edimlerini tamamen ifa etmiş olmasına rağmen, davalıların taahhüt ettikleri mobilya ve imalatları 30.08.2025 tarihinde teslim etmediğini, teslimi sürekli ertelediğini, telefonlara cevap vermediğini ve müvekkilini oyaladığını, buna rağmen davalıların hiçbir teslimat yapmaksızın ... seri numaralı çeki bankaya ibraz ederek bedelini tahsil ettiklerini, bu tahsilatın haksız olduğunu, ortada ifa edilmiş bir mal teslimi olmadığını, müvekkilinin bu durum üzerine ... 29. Noterliği’nin 19.09.2025 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle sözleşmenin feshedildiğini bildirdiğini, ... seri numaralı, 31.09.2025 keşide tarihli ve 600.000 TL bedelli çeke dayalı olarak ... İcra Müdürlüğü’nün 2025/... Esas sayılı dosyasında yürütülen takibin 2004 sayılı İİK m.72/3 uyarınca durdurulmasına, mevcut hacizlerin ilerletilmemesine ve yeni haciz yapılmamasına yönelik ihtiyati tedbir konulmasına, ... Bankası ... Şubesi ... seri numaralı (31.10.2025 keşide tarihli, 600.000 TL bedelli) çek ile ... seri numaralı (31.11.2025 keşide tarihli, 700.000 TL bedelli) çek hakkında 2004 sayılı İİK m.72/2 kapsamında; bu çeklerin devri, ciro edilmesi, bankaya ibrazı ve icra takibine konulmasının tedbiren yasaklanmasına, davanın kabulüne, ... seri numaralı, 31.08.2025 keşide tarihli ve 600.000 TL bedelli çek yönünden, müvekkilinin yaptığı ödemenin davalılardan, ödeme tarihinden itibaren ticari temerrüt faiziyle birlikte tahsiline, .... seri numaralı, 31.09.2025 keşide tarihli ve 600.000 TL bedelli çek yönünden: ... İcra Müdürlüğü’nün 2025/... Esas sayılı dosyasındaki takibe ilişkin olarak müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine ve bu takip kapsamında cebren tahsil edilen tutarların davalılardan ödeme tarihinden itibaren ticari temerrüt faiziyle birlikte iadesine, ... seri numaralı (31.10.2025 keşide tarihli, 600.000 TL bedelli) çek ile ... seri numaralı (31.11.2025 keşide tarihli, 700.000 TL bedelli) çek yönünden: müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine ve bu çek asıllarının derhal müvekkiline iadesine, davalıların elinde bulundurduğu ... seri numaralı (31.10.2025 keşide, 600.000 TL) ve ... seri numaralı (31.11.2025 keşide, 700.000 TL) çeklerin üçüncü kişilere devrinin engellenmesi amacıyla, HMK m.389 ve devamı uyarınca ihtiyati tedbir olarak bu çeklerin asıllarının mahkeme veznesine tevdiine, İİK m.72/5 uyarınca davalıların kötü niyetli takibi nedeniyle alacağın %20’sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP: Davalılar vekilinin cevap dilekçesinde özetle; 29.10.2025 tarihli dava dilekçesinin 07.02.2026 tarihinde tebliğ edildiğini, HMK m. 127 uyarınca yasal süresi içinde cevapların sunulduğunu, dava dilekçesindeki müvekkil aleyhine olan tüm hususlara itiraz edildiğini, davacının taraflar arasında mal tedarik sözleşmesi bulunduğu ve çeklerin bu kapsamda verildiği iddiasının kambiyo hukukunun soyutluk ilkesine aykırı olduğunu, çeklerin geçerliliğinin temel borç ilişkisinden bağımsız olduğunu, ispat yükünün davacıda bulunduğunu, müvekkil ... Ahşap Mobilya Metal Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin dava dışı iflas halindeki ... Dayanıklı Tüketim Malları İnşaat Mobilya İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ve yetkilisi ... ile ticari ilişkisi bulunduğunu, bu şirketten olan alacakların tahsil edilemediğini, ...'un borcun tasfiyesi amacıyla davacıya ait çekleri müvekkile teslim ettiğini, çeklerin ifa yerine ödeme niteliğinde olduğunu, davacı ile müvekkil arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmadığını, davacının gerçekte var olmayan bir ilişki kurgulayarak kambiyo senetlerinin soyutluk ilkesini bertaraf etmeye çalıştığını, davacının kötü niyetli olduğunu, davanın hukuki ve fiili dayanaktan yoksun olduğunu, alacağın tahsilini engelleme amacı taşıdığını belirterek davanın reddini, davacının haksız ve kötü niyetli olması sebebiyle İİK m. 67/2 uyarınca takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME:

Dava; mal tedariki sözleşmesine istinaden avans olarak verildiği iddia edilen 4 adet çek karşılığında malların teslim edilmediği iddiası ile dava konusu çekler yönünden borçlu olunmadığının tespitine ilişkindir.Davacı, taraflar arasındaki mobilya, mutfak dolabı, kapı doğraması alım satımı ilişkisi çerçevesinde avans mahiyetinde çekler verildiğini ancak karşı tarafın malı teslim etmediğini, bu nedenle bedelsiz kalan çeklerden dolayı borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı taraf; mevzubahis çeklerin dava dışı üçüncü kişinin borcuna mahsuben verildiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Somut olayda ihtilaf ispat yükünün hangi tarafa düştüğünden kaynaklanmaktadır.Menfi tespit davalarında kural olarak ispat yükü alacaklı olduğunu iddia eden davalı taraftadır. Ne var ki davalı alacağı kambiyo senetlerinden olan Çek’e dayandığından senede karşı senetle ispat kuralı gereği ispat yükü yer değiştirerek davacıya geçer.Çek nakit para hükmünde olup mevcut bir borcun ifası amacıyla verilmiş sayılır. Çek lehtarının avans mahiyetinde verildiğine dair açık bir ikrar yada kabulü olmadıkça ispat yükü yer değiştirmez. Çek düzenleyen kendi borcuna mahsuben ödemede bulanabileceği gibi somut vakıada (davalının da kabulünde) olduğu üzere üçüncü bir kişinin borcunu ifa amacıyla da verilmesi mümkündür. Bu halde dahi ispat yükünün yer değiştirmesi sözkonusu olamaz.Uyuşmazlığın; HMK 200. Maddesinde düzenlendiği üzere: “Bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri ikibinbeşyüz Türk Lirasını geçtiği takdirde senetle ispat olunması gerekir. Bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri ödeme veya borçtan kurtarma gibi bir nedenle ikibinbeşyüz Türk Lirasından aşağı düşse bile senetsiz ispat olunamaz” şeklindeki amir hükmü kapsamında değerlendirilmesi gerekir.Davacı, mevcut delil durumuna göre çeklerin bir satım sözleşmesine istinaden avans olarak verildiğini ve sözleşmenin varlığını ispatlayamamıştır.Bu durumda davacının yegane ispat vasıtası olarak yemin delili kalmıştır. Mahkemizce yapılan incelemede ne dava dilekçesinde ne de cevaba cevap dilekçesinde yemin deliline de dayanmadıkları görülmüştür. Bu sebeple davacıya yemin delili hatırlatılmaksızın, davanın ispatlanamadığı gözetilerek reddine karar vermek gerekmiştir.Her ne kadar, dava değeri olarak 4 adet çek bedeli olan 2.500.000,00 TL gösterilmiş ise de, 29/01/2026 tarihli ara karar ile verilen tedbir kararı, davacının teminat yatırmaması sebebiyle uygulanmadığından, yalnızca 04/02/2026 tarihli ara karar ile ihtiyati tedbir kararı verilen 600.000,00 TL'lik bir adet çek yönünden tedbir kararı uygulandığından, bu icra takibi yönünden gecikmeye sebebiyet verildiği gözetilerek, İ.İ.K. 72/4. Maddede yer alan tazminata yalnızca bu icra takibi yönünden hükmedilmesi gerekmiştir. Bu icra takibinde ise yalnızca alacaklı olarak ... yer aldığından diğer davalı yönünden tazminata hükmedilmesine lüzum görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;

1-Davanın REDDİNE.

Davalının alacağına geç kavuşmasına sebebiyet verecek şekilde 669.801,37-TL'lik kısım yönünden ihtiyati tedbir kararı uygulandığından İİK 72/4 uyarınca bu miktarın %20'si oranında hesaplanan 133.960,27-TL tazminatın davacıdan alınarak davalı ...'a verilmesine

2-Harçlar yasası gereğince alınması gereken 732,00-TL harç ile arabuluculuk ücreti olan 4.700,00-TL'nin toplamı olan 5.432,00-TL'nin peşin alınan 42.693,75-TL'den mahsubu ile bakiye 37.531,75-TL'nin karar kesinleştikten sonra istemi halinde iadesine,

3-Davacı tarafından yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Davalılar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. Uyarınca takdir ve tayin olunan 367.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,

5-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın hükmün kesinleşmesinden sonra ve talep halinde 6100 sayılı HMK'nun 333. maddesi uyarınca yatıran tarafa İADESİNE

Dair, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize iletilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde ... açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar taraf vekillerinin yüzlerine karşı açıkça okundu, usulen anlatıldı. 23/09/2026

Başkan

✍e-imzalı

Üye

✍e-imzalı

Üye

✍e-imzalı

Katip

✍e-imzalı