mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Bölge Adliye Mahkemesi Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E. 2026/439 K. 2026/1018

Karar tarihi: 23 Eylül 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

ANTALYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

KARAR TARİHİ
23/09/2026
İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
ALANYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ
16/12/2025
DAVANIN KONUSU
Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
YAZIM TARİHİ
23/09/2026

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.

Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili, davacı şirket ile davalı taraf arasında 2021'den itibaren inşaat malzemelerinin alım-satımı ile ilgili ticari ilişki bulunduğunu, taraflar arasında bulunan ticari ilişki, günümüze kadar gerek ödeme konusunda gerek karşılıklı edimlerin ifası konusunda herhangi bir sorun yaşanmadan devam ettiğini, davacının iş yapmış olduğu Alanya'da bulunan bir şantiyede kullanılmak üzere davalı taraftan inşaat malzemeleri siparişi verildiğini, buna istinaden davaya konu çek davacı tarafından, davalı tarafa aralarında gerçekleşecek olan ticarete istinaden düzenlenip teslim edildiğini, ancak gerçekleşmesi düşünülen ticaret davacının iş yapmış olduğu şantiyedeki aksaklıklar sebebiyle siparişin verildiği günün ertesinde siparişin iptal edildiği bilgisi davalı tarafa iletildiği, buna istinaden davacı, davalı tarafa daha öncesinde teslim edilen dava konusu çekin iade edilmesi husunda talepte bulunulduğunu, davalı tarafça, davalıya dava konusu çek bedeli karşılığında hiçbir ürün teslimi yapılmadığını, belirterek Alanya İcra Müdürlüğü’nün ...E. Sayılı dosyasına konu çekten dolayı davacının borçlu olmadığının tespitine ve kötü niyet tazminatına hükmolunmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davalı vekili, kambiyo senetleri doğumlarına neden olan hukuki işlemle bağlı durumda bulunmayan senetler olduğunu, davacının iddiasını yazı belge ile ispatlaması gerektiğini belirterek davanın reddine ve kötü niyet tazminatına hükmolunmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...davacı, davaya ve takibe konu çekin avans olarak verildiğini, malların tümünün teslimi yapılmadığını, belirterek menfi tespit istemi ile dava açmıştır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığım ispat için menfi tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf o vakıayı ispat etmeye mecburdur (MK.nun 6). İspat yüküne ilişkin bu genel kural menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir. Satış sözleşmesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 207 vd. maddelerinde düzenlenmiştir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 207/2. madde hükmü gereği, sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir adet bulunmadıkça satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdürler. Aynı anda ifa kuralının iki işlevi vardır. Birincisi taraflara, karşı tarafın kendi edimini teklif etmeden kendisinden ifa talep edemeyeceğini ileri sürerek ifadan kaçınma (ödemezlik defi) imkanı sağlaması; ikincisi ise edimlerin aynı anda ifa edildiği karinesini oluşturmasıdır. Kural olarak çek bir ödeme vasıtası olup, aksi kararlaştırılmadıkça mevcut bir borcun tediyesi amacı ile verildiği yönünde bir karine bulunur, bu karinenin aksini iddia eden davacının çeklerin avans olarak verildiğini ve karşılığında mal teslim edilmediğini yazılı delille ispatlamakla yükümlüdür. Kambiyo senetlerinin ticari defterlere kaydı zorunlu değildir. Mahkemece, dava konusu senedin kambiyo senedi vasfında olup sebepten mücerret olduğu ve davacının söz konusu senet nedeniyle borçlu bulunmadığını kesin delille ispat yükü altında bulunduğu gözetilerek ve ispat yükü kendisinde bulunan davacının delilleri değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir. Dava konusu çek davalının ticari defterinde kayıtlı olmadığı, davacının dava konusu çek nedeni ile borçlu olmadığını kesin delillerle ispatlayamadığı, verilen kesin süre içinde de yemin metni sunmadığı anlaşılmakla ispat olunamayan davanın reddine karar verilmesi gerekmiştir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72/4. madde koşulları oluşmadığından davalı lehine tazminata hükmedilmesi talebinin reddine" şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece çekin mücerretliği ilkesini mutlaklaştırarak ispat yükünün davacıya yüklenmesinin hatalı olduğunu, davalıya ait defterlerde çekin bulunmamasının göz ardı edildiğini, dava konusu çekin hangi borca ilişkin olduğu husususun tespit edilmediğini, mahkemece eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu, mahkemece ileri sürülen iddiaların yazılı delille ispatlayamadıkları belirtilip yemin teklif etme hakkını hatırlatmadığını, bu durum savunma hakkını kısıtladığını beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesine göre açılmış menfi tespit istemine ilişkindir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Mahkemece yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.

HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, çekin sipariş avansı olarak verildiği iddiasının davacı tarafça kesin delillerle ispat edilememiş olmasına, mahkemece verilen kesin sürede davacı tarafça yemin deliline de başvurulmamasına, davanın reddine yönelik kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacı vekilinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 732,00 TL maktu istinaf karar harcının peşin olarak alındığından yeniden alınmasına YER OLMADIĞINA,

3-Davacının istinaf başvurusu nedeniyle yaptığı yargılama masraflarının kendi üzerinde BIRAKILMASINA,

4-Kullanılmayan istinaf gider avansının 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince ilgilisine İADESİNE,

5-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

6-Kararın Dairemiz tarafından taraflara TEBLİĞİNE,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b-1 bendi gereğince aynı kanunun 361/1 maddesi gereğince Dairemiz kararının tebliğinden itibaren İKİ HAFTALIK süre içinde Yargıtay nezdinde TEMYİZ kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.

...