mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Bölge Adliye Mahkemesi Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E. 2026/655 K. 2026/1474

Karar tarihi: 25 Eylül 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

KONYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

5. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
Konya .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ
19/02/2026
NUMARASI
... Esas - ... Karar
VEKİLLERİ
Av... Av...
DAVANIN KONUSU
Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ
25/09/2026
G. KARAR YAZIM TARİHİ
28/09/2026

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin davalı şirket ile yaptığı anlaşma uyarınca, davalı şirkete ait ...... plakalı kamyon üzerine 3 tonluk vinç sistemi, kanca kablo kaldırma

sistemi, mazot tankı ve ...... direk çakma sistemini imal ederek işçilik dahil monte ettiğini, araç üzerinde yapılan işlemler için Türk Standartları Enstitüsü’nden Münferit Araç Uygunluk Belgesinin müvekkili şirket tarafından alındığını, yapılan iş ile ilgili davalı şirket

tarafından toplamda 123.000,00 TL kısmi ödeme yapıldığını, ancak bakiye borcun ödenmediğini, makul sürenin geçmesi ve

yapılan işe ilişkin hem maliyet hem de işçilik bedellerinin artması sonucunda Konya .... Asliye Ticaret

Mahkemesi’nin ... D. İş sayılı dosyası üzerinden delil tespiti yaptırılarak 24/01/2022 tarihli bilirkişi raporu aldırıldığını, bakiye borcun ödenmesi için davalıya ihtarname gönderildiğini, ancak ödeme yapılmadığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL alacağın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiş; 24/05/2023 tarihli ıslah dilekçesinde; 10.000,00 TL alacak talebini 412.000,00 TL'ye arttırmıştır.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafından müvekkili şirkete gönderilen ihtarnamede bedelin dolar üzerinden istenmesinin hukuka uygun olmadığını, müvekkili şirketle davacı şirketin aralarındaki ticari ilişki gereği yaptırdığı iş nedeniyle yaptıkları anlaşmada bedeli Türk lirası

üzerinden belirlediklerini, bu nedenle gönderilen ihtarnamenin gerçek borcu yansıtmadığını, konusu para olan bir borcun ülke parasıyla ödeneceğini, kaldı ki taraflar arasında yazılı bir

sözleşmenin bulunmadığını, borcun dolar cinsinden ödenmesinin istenemeyeceğini, bunun yanında müvekkili şirketin davacı şirkete yaptırdığı iş gereği ödemesi gereken bedeli ödediğini ve davacıya herhangi bir

borcunun bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

DAİREMİZİN 12.12.2024 TARİHLİ VE ... ESAS - ... KARAR SAYILI KARARINDA ÖZETLE; "...Dava, Eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedeli alacağı isemine ilişkindir.

Eser Sözleşmeleri 6098 Sayılı TBK'nın 470 vd.maddelerinde düzenlemiş olup, eser sözleşmesinde yüklenicinin eseri tamamlayıp teslim ettiğini, iş sahibi ise bedeli ödediğini ispat ile yükümlüdür. 4721 sayılı TMK'nın 6. maddesine kanunda aksine özel bir düzenleneme olmadıkça taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. Bu durumun usul hukukuna yansıyan hali 6100 sayılı HMK'nın 190. maddesinde belirtilmiş olup, buna göre iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükü altındadır.

Taraflar arasında yazılı sözleşme bulunmamakta ise de, davalının davacı ile aralarında davalıya ait ...... plakalı araç üzerine vinç sistemi, kaldırma sistemi, mazot tankı ve direk çakma sistemini imal edilerek montajının yapıldığını kabul ettiği anlaşılmakla, taraflar arasında bir eser sözleşmesinin varlığına ilişkin uyuşmazlık bulunmamaktadır. Ayrıca davalı tarafından davacıya 123.000,00 TL ödeme yapıldığı da davacının kabulündedir. Uyuşmazlık, davacının eser sözleşmesi nedeniyle yapılan iş karşılığı dava miktarı kadar ödenmeyen bakiye alacağının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Eser sözleşmelerinde sözleşme ilişkisinin varlığı çekişmesiz iken tarafların bedelde anlaşamamaları halinde; gerçekleştirilen iş bedelinin, TBK'nın 481. maddesi gereğince yapıldığı yer ve zamanda eserin değerine ve yüklenicinin giderine bakılarak tespiti gereklidir. Bundan anlaşılması gereken eserin teslim tarihindeki mahalli piyasa rayiçlerine göre değerinin belirlenmesidir. Piyasa rayiçlerinin içinde yüklenici kârı ve KDV de yer aldığından bulunan rakama ayrıca KDV ve yüklenici kârı eklenmez. (Y. 15. HD. 2017/621 E. 2017/2421 K., 2011/4797 E. 2012/353 K. Sayılı içtihatlarında belirtildiği gibi).

Öte yandan, ticari defterlerin delil olmasına ilişkin düzenleme HMK 222. maddede yer almaktadır. Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK 222/1). Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2). İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. (Ek cümle:22/7/2020-7251/23 md.) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz (HMK 222/3). Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK 222/4).

Eldeki davada, tarafların her ikisinin de tacir olduğu, davalı şirketin sözleşmeden kaynaklı borcun ödediğine yönelik savunması karşısında, mahkemece taraflara ticari defterlerini ibraz etme hususunda HMK 219. ve 220. maddeleri gereğince kesin süre verilmesi, ticari defterlerin ibraz edilmesi halinde defterler üzerinde inceleme yaptırılıp, davaya konu sözleşme kapsamındaki işe dair düzenlenmiş bir fatura bulunup bulunulmadığı, taraf defterlerinde kayıtlı olup olmadığı araştırılarak, fatura davalı defterinde kayıtlı ise iş bedeli olarak faturada yazan miktarın iş bedeli olarak kabulünün gerekeceğinin gözden kaçırılmaması, yine davalının ödeme savunması kapsamınmda ticari defterlere göre davacının davalıdan alacağı bulunup bulunmadığı hususunda inceleme içerir şekilde bilirkişi raporu aldırılarak karar verilmesi gerekmekte olup, eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı olmuştur.

Ayrıca, davaya konu işe ilişkin fatura düzenlenmediğinin ya da kayıtlı olmadığının anlaşılması halinde ise; 6098 sayılı TBK'nın 481. maddesi gereğince iş bedelinin tespiti gerekmekte olup, bu yönde alınacak rapor uyarınca karar verilmesi gerekmektedir. Ancak somut olayda, dosya kapsamında alınan bilirkişi rapor ve ek raporlarında ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda yapılan imalatların toplam bedeli 454.000,00 TL hesaplanmış ve ayrıca 81.000,00 TL KDV'de eklenerek davacı tarafından yapılan işin bedeli toplam 535.000,00 TL olarak belirlenmiş olup, mahkemece de KDV de ekli olarak belirlenen bedele hükmedilmesi hatalı olmuştur." gerekçesiyle 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6.maddesi uyarınca Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/06/2023 Tarihli, 2022/404 Esas - 2023/392 Karar sayılı kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda;"...Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedelinin tahsiline ilişkin alacak isteminden ibarettir.

Davacı, davalıya ait ...... plakalı araç üzerine vinç sistemi, kaldırma sistemi, mazot tankı ve direk çakma sistemi imal edilerek montajının yapıldığını, davalı tarafça 123.000,00 TL tutarında ödeme yapıldığını, ancak bakiye iş bedelinin ödenmediğini iddia etmiş, davalı ise iş bedeli olan 123.000,00 TL'nin ödendiğini ve bakiye borcunun bulunmadığını savunmuştur.

İddia ve savunma bir bütün halinde değerlendirildiğinde, Bam kararı doğrultusunda tarafların ticari defterleri incelenmiş ve tarafların ticari defterlerinde davaya konu olaya ilişkin fatura kesilmediği anlaşılmış ve yine bam kararı doğrultusunda 6098 sayılı TBK'nın 481. maddesi gereğince iş bedelinin tespiti için dosyanın bilirkişiye tevdine karar verilmiştir. Davacı vekiline de bilirkişi ücretini yatırması için kesin süre verilmiş anacak kesin süre içinde davacı vekili tarafından bilirkişi ücreti yatırılmamıştır. Bu durumda davacının davasını ispatlayamadığı kanaatine ulaşılmış ve aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir." gerekçesiyle; davacının davasının reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Yerel mahkeme kararının usule ve hukuka aykırı olduğunu, mahkemece bilirkişi raporu esas alınarak hüküm tesis edildiğini ancak istinaf bozma ilamında taraflar arasındaki eser sözleşmesi ilişkisine binaen imalat bedelinin ve taraf defterlerinin karşılaştırmalı şekilde incelenmesine hükmedilmesine rağmen bilirkişi raporuda taraflar arasındaki sözleşme konusu imalatın gerçek piyasa rayicine uygun bedelinin araştırılmadığını, yalnızca defter kayıtlarına dayalı eksik ve yanlış değerlendirme yapıldığını, bilirkişice yalnızca davalı firmanın müvekkili firmaya yapmış olduğu ödeme yönünden bir tespit yapıldığını, davacı firmanın gerçekleştirdiği imalatların miktarının belirlenmediğini, 08.07.2025 tarihli bilirkişi raporunda, davacı tarafın ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu ve HMK'nun 222 ile TTK'nun 64/3. maddeleri uyarınca lehine delil niteliğinde bulunduğunun kabul edildiği ancak davacının davalıya borçlu olduğuna ilişkin değerlendirmenin çelişkili ve hukuka aykırı olduğunu, mahkemenin hüküm tesis ederken esas aldığı bilirkişi raporunda, davalı tarafın ticari defterleri ibraz edilmediğinden, bu defterlerin usulüne uygun tutulup tutulmadığının belirlenemediğini, usulsüz veya ibraz edilmeyen defterlerin davalı lehine delil teşkil edemeyeceğini, buna rağmen davalının sunduğu muavin defter özetleri esas alınarak borç alacak bakiyesi çıkarılmasının, TTK ve HMK hükümlerine aykırı olduğunu, istinaf bozma ilamında tarafların tacir olmasından kaynaklı uyuşmazlığın usulüne uygun düzenlenen ticari defterler üzerinden karara bağlanacağı sabit olduğundan müvekkili firmanın sunmuş olduğu ticari defterler dikkate alınarak hüküm tesis edilmesi gerekirken mahkemenin yalnızca muavin defterini dikkate alarak hüküm tesis etmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:

Dairemizce Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedeli alacağı isemine ilişkindir.

Eser Sözleşmeleri 6098 Sayılı TBK'nın 470 vd.maddelerinde düzenlemiş olup, eser sözleşmesinde yüklenicinin eseri tamamlayıp teslim ettiğini, iş sahibi ise bedeli ödediğini ispat ile yükümlüdür. 4721 sayılı TMK'nın 6. maddesine kanunda aksine özel bir düzenleneme olmadıkça taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. Bu durumun usul hukukuna yansıyan hali 6100 sayılı HMK'nın 190. maddesinde belirtilmiş olup, buna göre iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükü altındadır.

Taraflar arasında yazılı sözleşme bulunmamakta ise de, davalının davacı ile aralarında davalıya ait ...... plakalı araç üzerine vinç sistemi, kaldırma sistemi, mazot tankı ve direk çakma sistemini imal edilerek montajının yapıldığını kabul ettiği anlaşılmakla, taraflar arasında bir eser sözleşmesinin varlığına ilişkin uyuşmazlık bulunmamaktadır. Ayrıca davalı tarafından davacıya 123.000,00 TL ödeme yapıldığı da davacının kabulündedir. Uyuşmazlık, davacının eser sözleşmesi nedeniyle yapılan iş karşılığı dava miktarı kadar ödenmeyen bakiye alacağının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Eser sözleşmelerinde sözleşme ilişkisinin varlığı çekişmesiz iken tarafların bedelde anlaşamamaları halinde; gerçekleştirilen iş bedelinin, TBK'nın 481. maddesi gereğince yapıldığı yer ve zamanda eserin değerine ve yüklenicinin giderine bakılarak tespiti gereklidir. Bundan anlaşılması gereken eserin teslim tarihindeki mahalli piyasa rayiçlerine göre değerinin belirlenmesidir. Piyasa rayiçlerinin içinde yüklenici kârı ve KDV de yer aldığından bulunan rakama ayrıca KDV ve yüklenici kârı eklenmez. (Y. 15. HD. 2017/621 E. 2017/2421 K., 2011/4797 E. 2012/353 K. Sayılı içtihatlarında belirtildiği gibi). Dairemizin 12.12.2024 tarihli ve ... Esas - ... Karar sayılı kararı sonrası ilk derece mahkemesince yapılan yargılama da ticari defterler üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmış ve tarafların ticari defterlerinde davaya konu sözleşmeye ilişkin fatura kesilmediği anlaşılmıştır. Mahkemece 6098 sayılı TBK'nın 481. maddesi gereğince iş bedelinin tespiti için dosyanın bilirkişiye tevdine karar verilmişse de davacı vekiline de bilirkişi ücretini yatırması için kesin süre verildiği, ancak kesin süre içinde davacı vekili tarafından bilirkişi ücreti yatırılmadığından ve davacının davasını ispatlayamadığından bahisle davanın reddine karar verilmiştir.

6100 sayılı HMK'nın 114/1-g maddesinde, gider avansı dava şartı olarak belirlenmiş, 120/2. maddesinde gider avansının yeterli olmadığının anlaşılması halinde tamamlanması için süre verileceği 324. maddesinde ise delil ikamesi için gereken avansın yatırılmaması halinde o delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılacağı belirtilmiştir.

HMK 120.maddesi; "Taraflardan her birinin ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen delil avansına ilişkin 324'üncü madde hükümleri saklıdır" hükmü de ilave edilmiştir.

Öncelikle belirtmek gerekir ki, dava konusu uyuşmazlık, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hal kapsamında kalmaktadır. Bu itibarla mahkemece bilirkişi incelemesi yoluna başvurmasında bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

HMK'nın 94. maddesinde "Hâkim, tayin ettiği sürenin kesin olduğuna karar verebilir. Bu takdirde hâkim, tayin ettiği kesin süreye konu olan işlemi hiçbir duraksamaya yer vermeyecek şekilde açıklar ve süreye uyulmamasının hukuki sonuçlarını açıkça tutanağa geçirerek ihtar eder. Kesin olduğu belirtilmeyen süreyi geçirmiş olan taraf yeniden süre isteyebilir; bu şekilde verilecek ikinci süre kesindir ve yeniden süre verilemez." hükmü bulunmakta olup 6100 sayılı HMK'nın 324. maddesinde de; taraflardan her birinin ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorunda olduğu, avans yükümlülüğünü yerine getirmediği takdirde delilin ikamesinden vazgeçmiş sayılacağı ifade edilmiştir.

Ancak, kesin sürenin kaçırılması; o delile veya hakka dayanamamak gibi ağır sonuçları birlikte getirmekte, bazen davanın kaybedilmesine dahi neden olmaktadır. Bu itibarla geciken adaletinde bir adaletsizlik olduğu düşüncesinden hareketle, davaların yok yere uzamasını veya uzatılmak istenmesini engellemek üzere düzenlenen kesin süre kuralı, kanunun amacına uygun olarak kullanılmalı, davanın reddi için bir araç sayılmamalıdır. Öncelikle, kesin süreye ilişkin ara kararı her türlü yanlış anlaşılmayı önleyecek biçimde açık ve eksiksiz yazılmalı, yapılacak işler teker teker belirtilmelidir. Bunun yanında verilen süre yeterli, emredilen işler, gerekli ve yapılabilir nitelik taşımalı, ayrıca hakim süreye uyulmamanın sonuçlarını açıkça anlatmalı, tarafları uyarmalıdır.

Somut olayda mahkemece, kesin süreyi ihtiva eden mahkemenin 02.01.2026 tarihli ara kararında; davacıya ilave 7.000,00 TL delil avansı yatırması için süre verilmişse de, kurulan ara kararda hangi uzman bilirkişiden ne kapsamda bilirkişi raporu alınacağı, bilirkişi ücretinin ne kadar olacağı, ücretin nereye yatırılması gerektiği gibi hususların ara kararda açıklanmadığı, bu haliyle, mahkemece bilirkişi incelemesi için oluşturulan ara kararının kesin sürenin sonuçlarının uygulanmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşılmıştır. Hal böyle olunca; mahkemece, davacı tarafa, 6100 sayılı HMK'nın 324. maddesi uyarınca bilirkişi incelemesi için delil avansı yatırması için yeniden yöntemine uygun şekilde, makul bir süre verilmesi ve ara kararı gereklerinin yerine getirilmesi durumunda dosyanın konusunda uzman bilirkişiye tevdi ile 6098 sayılı TBK'nın 481. maddesi gereğince iş bedelinin tespiti gerekmektedir. Bundan sonra ise, toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek hasıl olan sonuca göre hüküm tesisi gerekecektir. Mahkemece bu hususlar gözetilmeksizin, usulüne uygun şekilde oluşturulmayan ara kararına sonuç bağlanmak suretiyle yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olmuştur.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,

6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6.maddesi uyarınca Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 19/02/2026 Tarihli, ... Esas - ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

1-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

2-Davacı tarafından yatırılan 732,00 TL istinaf karar harcının talep halinde İlk Derece Mahkemesince kendisine iadesine,

3-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin İlk Derece Mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,

4-Karar tebliğ ve harç iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesince yerine getirilmesine,

Dair; dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oy birliğiyle kesin olarak karar verildi. 25/09/2026

...

Başkan

...

e-imzalıdır

...

Üye

...

e-imzalıdır

...

Üye

...

e-imzalıdır

...

Katip

...

e-imzalıdır

Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında Elektronik İmza ile imzalanmıştır.