mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Bölge Adliye Mahkemesi Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E. 2026/877 K. 2026/881

Karar tarihi: 22 Eylül 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

ANTALYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

11. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

KARAR TARİHİ
22/09/2026
İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ
03/04/2025
DAVANIN KONUSU
Alacak
YAZIM TARİHİ
22/09/2026

İlk Derece Mahkemesinin dava dosyası istinaf yasa yolu incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderilmiş olmakla, istinaf incelemesi sonucunda verilen kararın Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 04/05/2026 tarihli ... Esas ... Karar sayılı bozma ilamı üzerine HMK'nın 373/3. maddesi gereğince duruşmalı olarak yapılan açık yargılama sonucunda dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili; davalının keşidecisi olduğu, 5.000,00-Euro bedelli iki adet bonodan kaynaklı 10.000,00-Euro asıl alacağın tahsili amacıyla, Serik İcra Müdürlüğü'nün ... Esas (... Eski Esas) sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını ve takibin kesinleştiğini, bunun üzerine davalı tarafça Serik İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı dosyası ile "bononun zaman aşımına uğraması nedeniyle icranın geri bırakılması" talebi ile dava açıldığını, İcra Hukuk Mahkemesi kararında; "icra dosyasında yapılan son işlem tarihinin 05.10.2020 olduğunu, dosyanın işlemsiz bırakıldığını ve bonoların zaman aşımına uğramasından sonra 25.03.2024 tarihinde icra dosyasının yenilendiğini ve 3 yıllık zaman aşımının gerçekleştiği" gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilerek zaman aşımına uğramış iki adet bonoya dayalı alacakla ilgili icranın geri bırakılması kararı verildiğini ve kararın kesinleştiğini, davalının Serik İcra Hukuk Mahkemesinde açtığı davada, bonolar üzerindeki imzaya itirazının bulunmadığını ve icra dosyasına konu borcu ödediğine dair de iddiasının bulunmadığını, Serik İcra Hukuk Mahkemesi kararına göre, zaman aşımına uğramış bonolar nedeniyle TTK'nın 732. maddesi gereğince, bono bedelleri olan toplam 10.000,00.-Euro'nun bono vade tarihlerinden itibaren T.C.Merkez Bankası'nın kısa vadeli Euro cinsi mevduata uyguladığı faiz oranında işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davalı vekili; müvekkili aleyhine 03.10.2015 tanzim 03.11.2015 vade tarihli 5.000 Euro bedelli ve 03.10.2015 tanzim 25.11.2015 vade tarihli 5.000 Euro bedelli kambiyo senetlerini dayanak gösterilerek, müvekkili aleyhine Serik İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığını, icra takibi kesinleştikten sonra takip işlemleri yapılmadığından icra dosyasının işlemden kaldırıldığını, sonrasında 25/03/2024 tarihinde icra takibi yenilenerek ... numaralı esasa kaydedildiğini, davacı tarafından, müvekkili hakkında başlatılan icra takibi kesinleştikten sonra kambiyo senetlerine mahsus icra takibinin zaman aşımına uğraması nedeniyle Serik İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, yargılama sonucunda Serik İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas - ... Karar sayılı ilamında davanın kabulüne karar verildiğini, kararın 23/07/2024 tarihinde kesinleştiğini, davaya konu senetlerin zaman aşımına uğradığını ve kambiyo vasfını kaybettiğini bu nedenle davanın zaman aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı tarafla müvekkili arasında herhangi bir borç ve ticari ilişki bulunmadığını, davacı taraf dava dilekçesinde sebepsiz zenginleşmeye sebep olacak hiçbir sözleşme veya borç ilişkisini ispatlayacak herhangi bir delil sunmadığını, müvekkilinin, senetlerin düzenlendiği tarihlerde herhangi bir ticari faaliyette bulunmadığını, ispat yükünün davacıya ait olduğunu, davanın zaman aşımı nedeniyle reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

Mahkemece, "... Davacı tarafından dava konusu zaman aşımına uğramış 2 adet bono nedeni ile TTK 732. maddesi uyarınca davalı keşideciden sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talepli iş bu davanın açıldığı, dava konusu bono incelendiğinde, davacının bono lehtarı, davalının ise bono keşidecisi olduğu, yerleşik Yargıtay uygulaması gereğince 6102 sayılı TTK'nın 732. maddesinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılamayacağı, bu doğrultuda davacı tarafça ileri sürülebilecek olan hukuki ilişkinin, taraflar arasındaki temel ilişkiden ibaret olduğu, dava konusu bononun zamanaşımına uğradığının çekişmesiz olduğu, zamanaşımına uğramış bono keşidecisi ve lehtarının gerçek kişi olup, borcun ticari ilişki kapsamında verildiğinin iddia edilip savunulmadığı, bunun sonucu olarak davanın mutlak ve nispi ticari dava niteliği bulunmadığı, (Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nin 25/11/2019 tarih 2019/2209 Esas ve 2019/2240 Karar sayılı ilamı benzer niteliktedir.) görev ile ilgili düzenleme kamu düzenine ilişkin olup taraflarca ileri sürülmese dahi yargılamanın her aşamasında resen gözetileceği, HMK'nın 114. maddesi uyarınca görev hususunun dava şartı niteliğinde olduğu nazara alınarak Mahkememizin davaya bakmakla görevli olmadığı, dava konusu uyuşmazlığın çözüm yerinin genel mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşıldığından davanın göreve ilişkin dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

İlk Derece Mahkemesince verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının keşidecisi olduğu, her biri 5.000,00 Euro'luk iki adet bonodan kaynaklı 10.000,00 Euro asıl alacakla ilgili, davalıya karşı Serik İcra Müdürlüğü'nün ... Esas (... Eski esas) sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlatıldığını ve takibin kesinleştiğini, ... Esas ile icra dosyasının yenilendiğini, bunun üzerine davalı tarafça Serik İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile "bononun zaman aşımına uğraması nedeniyle icranın geri bırakılması" talebi ile dava açıldığını, İcra Hukuk dosyası davacısının (dosyamız davalısı) "icra dosyasında yapılan son işlem tarihinin 05.10.2020 olduğu ve dosyanın işlemsiz bırakıldığı ve bonoların zaman aşımına uğramasından sonra 25.03.2024 tarihinde icra dosyasının yenilendiği ve 3 yıllık zaman aşımının gerçekleştiği" gerekçesiyle Serik İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas ... Karar sayılı kararı ile davanın kabul edilerek zaman aşımına uğramış iki adet bonoya dayalı alacakla ilgili icranın geri bırakılması kararı verildiğini ve kararın kesinleştiğini, bunun üzerine Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde T.T.K.732. maddesi uyarınca açılan davada; davalının söz konusu borcu ödediğine veya söz konusu bonolar üzerindeki imzanın kendisine ait olmadığına dair herhangi bir iddiasının olmadığını, davalının sebepsiz zenginleşmediğini ispat etmesi gerektiğini, davanın mutlak bir ticari dava olduğunu, İlk Derece Mahkemesince verilen yanlış ve dayanaksız kararla, görevsizlik kararı verildiğini, davada görevli mahkemenin Ticaret Mahkemeleri olduğunu, görevsizlik kararı verilmesinin hatalı olduğunu istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

DAİREMİZİN ÖNCEKİ KARARI:

Dairemizce yapılan istinaf incelemesi neticesinde 24/06/2025 tarih ... Esas ... Karar sayılı karar ile; "... Somut uyuşmazlıkta; davacı yanın dava dilekçesinde TTK'nın 732. maddesi gereğince sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak itirazın iptalini talep ettiği, taraflar arasındaki temel ilişkiye dayanmadığı anlaşılmıştır. Taraflar arasında düzenlenmiş senet incelendiğinde, davalının keşideci, davacının ise lehtar olduğu, yerleşik Yargıtay uygulaması gereğince aralarında temel ilişki bulunup, değinilen yasa maddesinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hükümlerinin taraflar arasında uygulanma kabiliyeti bulunmadığından ve davacı yanca temel ilişkiye de dayanılmadığından davanın bu gerekçe ile reddi yerine, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılamayacağı, davacı tarafça ileri sürülebilecek olan hukuki ilişkinin taraflar arasındaki temel ilişkiden ibaret olduğu, bunun sonucu olarak davanın mutlak ticari dava niteliği bulunmadığı, dava konusu uyuşmazlığın çözüm yerinin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu belirtilerek görevsizlik kararı verilmesi doğru görülmemiştir. (Aynı yönde Dairemizin 27/12/2024 tarih 2021/2422 Esas 2024/1728 Karar sayılı ilamı ) Ne var ki bu yanlışlık yeniden yargılamayı gerektirmediğinden HMK'nun 353/1.b-2 maddesi gereğince yukarıda belirtilen gerekçe doğrultusunda yeniden esas hakkında karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Sonuç olarak; davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince esastan kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, Davanın REDDİNE," karar verilmiştir.

Dairemiz kararına karşı davacı vekilince temyiz yasa yoluna başvurulmuştur.

YARGITAY İLAMI:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 04/05/2026 tarih ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile; " ... İlk Derece Mahkemesince verilen görevsizlik kararının istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından HMK'nın 353/1-a-3 hükmü gereğince görevsizlik kararının doğru olup olmadığı değerlendirilmek suretiyle doğru olmadığı sonucuna varıldığı takdirde esası incelemeden İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması ve dosyanın esası incelenmek üzere ilgili İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekirken, dosyanın esasıyla ilgili henüz görevli ve yetkili İlk Derece Mahkemesince verilmiş bir karar bulunmadığı aşamada Bölge Adliye Mahkemesi tarafından dosyanın esasına girilerek karar verilmesi HMK tarafından benimsenen çift dereceli kanun yolu sistemine aykırı olduğundan doğru görülmemiş, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir." gerekçesiyle Dairemiz kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin bozma ilamı üzerine dosya Dairemizin yukarıda belirtilen esas sırasına kaydedilerek usul ve yasaya uygun bulunan Yargıtay bozma ilamına uyulmak suretiyle yargılamaya devam olunmuştur.

YARGITAY BOZMA İLAMI SONRASI YAPILAN YARGILAMA NETİCESİNDE:

6335 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca, ticari davalar Asliye Ticaret Mahkemelerince görülerek karara bağlanır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesine göre; her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleri ve tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın maddede altı bent halinde sayılan davalar, ticari dava sayılır. Taraflardan biri, tacir değilse veya tacir olmasına rağmen uyuşmazlığın ticari işletmeyle ilgisi yoksa ticari davanın varlığından söz edilemez.

Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.

Bono ve bononun zamanaşımına ilişkin hükümler 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenmiştir. Anılan Kanun'un 4. maddesinde taraflardan biri tacir olmasa bile bu Kanunda düzenlenen hususlara ilişkin davaların ticari dava sayıldığı açıkça hükme bağlanmıştır.

Somut olayda, davacı, dava konusu bonoya dayanarak başlattığı kambiyo senetlerine mahsus takibin süresinde işlem yapılmaması nedeniyle geri bırakılmasına karar verildiğini belirterek alacağının tahsili için eldeki davayı açmış olup, uyuşmazlık konusu işin TTK'nın 732. maddesi kapsamında incelenmesinin talep edildiği de dikkate alındığında davada görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir. Bu nedenle Yerel Mahkemece davanın esas yönünden incelenmesi gerekirken yazılı şekilde görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuştur.

Bu açıklamalar ışığında; görev dava şartına aykırılık nedeniyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, esasa dair araştırma ve inceleme yapıldıktan sonra oluşacak sonuca göre karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,

2-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-3 maddesi gereğince Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 03/04/2025 tarih ve ... Esas - ... Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,

3-İlk Derece Mahkemesinin görevli olmasına rağmen görevsizlik kararı verilmiş olması nedeniyle 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-a-3. maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,

4-İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırıldığından davacı vekilinin diğer istinaf nedenlerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

5-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının İlk Derece Mahkemesi'nce talebi halinde davacıya iadesine,

6-Davacı tarafından yapılan istinaf ve temyiz yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesinde yapılacak yargılama sonucunda dikkate ALINMASINA,

7-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmakla birlikte Dairemiz kararının Yargıtayca bozulması üzerine duruşma açıldığından ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 04/03/2021 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı ilamı uyarınca davacı lehine vekalet ücreti verilmesine YER OLMADIĞINA,

8-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının İlk Derece Mahkemesince ilgiliye İADESİNE,

9-Kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara tebliğine,

Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı duruşmalı olarak yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a. maddesince uyarınca KESİN olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.22/09/2026

...