- Ana sayfa
- Yargı kararı
İlk Derece Mahkemesi İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/1404 K. 2026/660
Karar tarihi: 25 Eylül 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6325 sayılı HUKUK UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK KANUNU, m. 18/A/2
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 5/A
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 393/1
Karar metni
T.C. İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
- ESAS NO
- 2026/... Esas
- KARAR NO
- 2026/660
- DAVA
- Menfi Tespit
- DAVA TARİHİ
- 14/07/2026
- KARAR TARİHİ
- 25/09/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının, müvekkili şirketin 5-6 yıldır muhasebe ve mali süreçlerini fiilen yürüttüğünü, davacı şirket hakkında .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/... Esas sayılı dosyasından 03/04/2025 tarihinde geçici mühlet kararı verildiğini, davacı ... ile davalı ... ve dava dışı Savaş Kaftancı arasında şirketin mali durumunun iyileştirilmesi ve konkordato sürecinin tasdikle sonuçlandırılmasına esas olmak üzere 05/05/2025 tarihli protokol imzalandığını, davalının protokolü "taahhüt eden sıfatıyla imzaladığını ve dava dışı ...nın şirketteki %50 hissesini devralmayı, Protokol tarihinden itibaren şirketin geçmişten kaynaklanan ve ileride doğacak tüm borçlarından münhasıran sorumlu olmayı, Şirketi konkordato sürecinden başarıyla çıkarmayı taahhüt ettiğini, davacı şirketin ortağı ...'ın, lehtarı olduğu ve müvekkili şirket tarafından keşide edilen ... (.../İstanbul Şubesi) Seri No: ..., 3.235.000-TL bedelli, 15.07.2026 keşide tarihli çeki, münhasıran davalı ...'ın protokolden doğan şirket borçlarını tasfiye etme ve finansman sağlama yükümlülüklerini yerine getirebilmesi amacıyla ciroladığını, davalıya elden teslim ettiğini fakat davalı tarafından şirket borçlarının tasfiyesinin sağlanamadığını, şirketin mali yapısının iyileştirilmesine yönelik gerekli finansmanın temin edilmediğini ve 16.10.2025 tarihinde konkordato tasdik talebinin reddedildiğini, müvekkili şirketin konkordato korumasını kaybederek ağır bir borç yükü altında ticari faaliyetterini sürdürmek zorunda kaldığını, davalının, protokol kapsamında devralmayı taahhüt ettiği %50 şirket hissesini de devralmadığını, protokolün temelini oluşturan mali sorumluluk ve hisse devri taahhütlerinin davalı tarafından yerine getirilmediğini, buna rağmen davalının, dava konusu çeki elinde tutmaya devam ettiğini, dava konusu çekin mevcut hamilinin tespiti hâlinde davanın ilgili hamile yöneltilmesi, davanın hamile ihbar edilmesi ve/veya usul hükümleri çerçevesinde taraf değişikliği yapılması dahil olmak üzere tüm talep, dava ve savunma haklarını saklı tuttuklarını beyan ederek; öncelikle ... .../İstanbul Şubesi'ne ait ... seri no'lu, 15.07.2026 keşide tarihli, 3.235.000 TL bedelli çekin bankaya ibrazı hâlinde ödenmemesine, tahsil edilmemesine, arkasına "karşılıksızdır" şerhi düşülmemesine ve bu çek nedeniyle müvekkili aleyhine icra takibi başlatılmasının ihtiyaten durdurulmasına, dava konusu çek aslının mevcut hamilinden, ilgili bankadan veya ibraz edildiği/edileceği kurumdan celbine, ön ve arka yüzlerinin incelenerek ciro silsilesi ve mevcut hamilin tespitine, mevcut hamilin tespiti halinde davanın hamile yöneltilmesi, davanın ihbarı ve/veya taraf değişikliği yapılması yönündeki haklarımızın saklı tutulmasına, davalı ...'ın 05.05.2025 tarihli protokol kapsamındaki taahhütlerini yerine getirmemesi nedeniyle veriliş sebebi ortadan kalkan ve bu suretle bedelsiz hale gelen dava konusu çek bakımından müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, çekin davalı veya kötüniyetli hamil elinde bulunması halinde müvekkiline iadesine, tahsil, ciro ve icra takibine konu edilmesinin önlenmesine, kötü niyeti sabit olan davalının, çek bedelinin %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde; Davanın, kıymetli evraktan kaynaklı olarak borçlu bulunmadığının tespiti davası olduğunu, dava şartı zorunlu arabuluculuk kapsamında olduğunu, dava dilekçesinde arabuluculuk sürecinin görüldüğünden ve arabuluculuk sürecine ilişkin tutanaktan bahsedilmediğini, dosyaya da arabuluculuk son tutanağı sunulmadığını, davanın öncelikle dava şartı yokluğundan reddini talep ettiklerini, davacılardan ...'ın, müvekkilinin ailece görüştüğü komşusu ve arkadaşı olduğunu, dava konusu çekin müvekkilince davacılardan ...‘tan alacağına karşılık alındığını, dava dilekçesinde bahsettikleri 05.05.2026 tarihli protokol kapsamında alınmış bir çek olmadığını, protokolde dava konusu çekin davacılar tarafından müvekkiline verildiğine ilişkin bir kayıt yada ibare bulunmadığını, çekin protokolle hiçbir ilgisi bulunmadığını, müvekkilince borcuna karşılık olarak dava dışı üçüncü şahsa ciro edildiğini, çekin müvekkilinde bulunmadığını, bu nedenle davanın müvekkili yönünden reddi gerektiğini, çekin ön ve arka yüzü incelendiğinde ciro zincirinin açıkça görüldüğünü, davacıların da çekin müvekkiline teslim edildiğini kabul ettiklerini ve çekteki imzalarına itiraz etmediklerini, çekin, müvekkiline protokol kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirebilmesi amacıyla verildiğinin ileri sürüldüğünü ancak protokolün hiçbir yerinde ... seri numaralı çekten söz edilmediğini, protokolde yer almayan bir çekin, sonradan protokolün unsuru gibi gösterilmeye çalışıldığını, davacı tarafça dava dilekçesine delil olarak sunulan ve iddialarının dayanağı olarak gösterilen 05.05.2026 tarihli protokolün de geçerli bir protokol olmadığını, protokol tarihinde protokole konu ... Marka ... şirketi hakkında konkordato davasının devam ettiğini, konkordato geçici mühlet süresi içerisinde şirketin işlemlerinin mahkeme ya da komiserlik onayına bağlı bulunduğunu, protokolün müvekkili haricindeki diğer tarafların edimlerini yerine getirmediğini beyan ederek; dava şartı arabuluculuk son tutanağı bulunmadığından davanın dava şartı yokluğundan reddine, davacıların menfi tespit davasının reddine, davacıların kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin müştereken ve müteselsilen davacılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava dosyasının .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2026/... D. İş sayılı dosyasından açıldığı, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/07/2026 tarihli kararı ile, talep edence dosyanın değişik iş kaydı üzerinden açıldığı, dosya içeriği gereğince dosyanın esas dava dosyası üzerinden açılması gerektiği gerekçesi ile dosyanın kaydının kapatılmasına, dosyanın esas sırasına kaydedilmek üzere İstanbul Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosu'na iadesine karar verildiği, dosyanın mahkememize tevzi edilerek 2026/... Esas numarasına kaydedildiği anlaşıldı.
Mahkememizin 21/07/2026 tarihli ara kararı ile, "Davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin KABULÜ ile; Tedbir talep edenin ileride telafisi güç zararlarının önlenmesi adına mahkememizce yalnızca taraflar arasında geçerli olmak üzere ... .../İstanbul Şubesi'ne ait ... seri no'lu, 15.07.2026 keşide tarihli, 3.235.000 TL bedelli çek hakkında icra takibi yapılmaması yönünde (çek bedeli üzerinden %20 teminat karşılığında) ihtiyati tedbir kararı verilmesine, Yine mahkememizce yalnızca taraflar arasında geçerli olmak üzere ... .../İstanbul Şubesi'ne ait ... seri no'lu, 15.07.2026 keşide tarihli, 3.235.000 TL bedelli çek hakkında ( %20 teminat karşılığında) yalnızca taraflar arasında geçerli olmak üzere ÖDEME YASAĞI KONULMASINA, Teminat yatırıldığından İlgili bankaya müzekkere yazılmasına, Tedbir kararı verildiği tarihten itibaren 1 hafta içerisinde teminat yatırılmadığı ve verilen tedbirin uygulanmasının istenilmediği takdirde ihtiyadi tedbir kararının HMK 393/1 maddesi gereğince kendiliğinden kalkmasına," dair karar verildiği, davalı vekilinin 13/08/2026 tarihli dilekçesi ile, mahkememizce verilen 21/07/2026 tarihli ihtiyati tedbir kararına itiraz etmiş olduğu, mahkememizin 17/08/2026 tarihli ara kararı ile; "ihtiyati tedbir kararında "Tedbir kararı verildiği tarihten itibaren 1 hafta içerisinde teminat yatırılmadığı ve verilen tedbirin uygulanmasının istenilmediği takdirde ihtiyadi tedbir kararının HMK 393/1 maddesi gereğince kendiliğinden kalkmasına," dair karar verildiği, ara kararın 01.08.2026 tarihinde davacı vekiline tebliğ edildiği fakat teminat yatırılmadığı ve teminat mektubu sunulmadığı anlaşılmakla; ihtiyati tedbir kararının kendiliğinden kalkmış sayıldığının tespitine, bu nedenle karara itiraza ilişkin bir işlem yapılmasına yer olmadığına," dair karar verildiği anlaşıldı.
...'na davaya konu çeke ilişkin yazılan yazıya verilen cevapta, çekin 16/07/2026 tarihinde ... tarafından ibraz edildiğinin, hesap bakiyesinin yetersiz olması sebebiyle karşılıksız işlemine tabi tutulduğunun bildirildiği anlaşıldı.
Davacı vekili 02/09/2026 tarihli cevaba cevap dilekçesi ile; davaya konu çek bakımından hak kaybının önlenmesi amacıyla 09.07.2026 tarihinde .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2026/... D. İş sayılı dosyası üzerinden hukuki koruma talebinde bulunulduğunu, başvurunun esas dava kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kabul edilerek değişik iş kaydının kapatıldığını ve mahkememize tevzi edildiğini, dava ikame edildiği aşamada, dava konusu çekin davalı ... tarafından üçüncü bir kişiye devredilip devredilmediği müvekkillerince bilinmediğini, hamilin henüz bilinmediği bu aşamada klasik arabuluculuk sürecinin işletilmesini beklemek hak arama hürriyetini ve ihtiyati tedbir müessesesinin amacını tamamen ortadan kaldıracağını, yargılama sırasında çekin zilyetliğinin değiştiğinin ve çekin üçüncü kişiye devredilmiş olduğunun anlaşılması üzerine, söz konusu tedbirin mevcut hamil bakımından koruma sağlamaz hale geldiğini ve fiilen etkisiz kaldığını, dava şartı arabuluculuğun bilinçli biçimde yerine getirilmediği olağan bir menfi tespit davasından farklı olduğunu, ivedi hukuki koruma talebiyle başlayan yargısal sürecin Mahkeme kararıyla esas dosyasına dönüşmesi, çekin üçüncü kişiye devredildiğinin ve gerçek hamilin ancak sonradan belirlenebilmesi ve uyuşmazlığın gerçek tarafları belirlendikten sonra arabuluculuk sürecinin tamamlanmış olmasının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini beyan ederek; davalının dava şartı arabuluculuk nedeniyle usulden ret talebinin reddine ve yargılamaya devam edilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Dava; davacıların ... A.Ş. ... İstanbul Şubesi'ne ait ... seri numaralı, 15.07.2026 keşide tarihli, 3.235.000 TL bedelli çek yönünden davalıya borçlu olunmadığının tespiti talebine ilişkindir.
TTK md. 5/A hükmü “Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.” şeklindedir. Hükmün lafzından da anlaşılacağı üzere menfi tespit davası açılmadan önce arabuluculuk yoluna başvurulması dava şartıdır. 6325 sayılı Kanun’un 18/A/2 maddesi “Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir.” şeklindedir. Bu maddeye göre, arabuluculuk son tutanağının dava dilekçesinde sunulmaması halinde davacıya bir haftalık kesin süre verilir.
Davacı vekili her ne kadar .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2026/... D. İş sayılı dosyası üzerinden hukuki koruma talebinde bulunulduğunu, ayrıca dava ikame edildiğinde, dava konusu çekin davalı ... tarafından üçüncü bir kişiye devredilip devredilmediğinin müvekkillerince bilinmediği, hamilin henüz bilinmediğinden klasik arabuluculuk sürecinin işletilmesinin mümkün olmadığını iddia etmiş ise de; mahkememizde oluşan kanaate göre çekin kimin elinde olunduğu bilinmese de davanın yöneltildiği davalı ... yönünden dava açılmadan önce arabuluculuk yoluna başvurulmasının dava şartı olduğu ve arabuluculuk dava şartının sonradan tamamlanabilir bir eksiklik olmadığı gözetilerek davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;
1-Davanın arabuluculuk dava şartı yokluğu nedeni ile REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL karar ve İlam Harcından, peşin yatırılan 1.206,00-TL ve tamamlama harcı olarak yatırılan 55.246,00-TL'nin toplamı olan 56.452,00-TL'den mahsup edilerek fazla yatırılan 55.720,00-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halince davacılara iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T göre hesap ve taktir olunan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,
5-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıranlara iadesine,
Dair, tarafların yokluğunda dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesi nezdine istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 25/09/2026
