mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2023/261 K. 2026/395

Karar tarihi: 29 Eylül 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

İSTANBUL

17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO
2023/261 Esas
KARAR NO
2026/395
DAVA
İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ
26/05/2023
KARAR TARİHİ
29/09/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkili şirketin tarafından lojistik alanında aracılık hizmetleri / forwarder hizmeti verilmekte olup, davalı şirket tarafından, mail yolu ile müvekkil şirketle iletişime geçildiğini, taşımaya ilişkin bilgiler verildiğini ve müvekkili şirket tarafından verilen navlun teklifi sonrasında anlaşmaya varılarak davalı borçlu ile anlaşma yapıldığını, müvekkili şirketin, taşıma anlaşması gereğince tüm süreçte davalıya gerekli bildirimleri yaptığını, konteyneri yükleme ve taşıma için hazır ettiğini ve üzerine düşen görevi ifa ettiğini ancak davalı şirketin kusuru ve İMO'lu yük olduğunu beyan etmemesi nedeniyle işbu ceza ve masrafları doğmasına sebebiyet verilmiş olduğunu beyan ederek .... İcra Md. 2022/... E. sayılı dosyasından başlatılan ilamsız icra takibindeki takip konusu faiz ve fer’ileri ile birlikte tüm borca karşı yaptığı haksız ve mesnetsiz itirazın iptalini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu maddi vakıalarIN, davacı tarafça iddia edildiği gibi cereyan etmediğini,. Dava dilekçesinde maddi gerçekler tahrif edilmek suretiyle hayali bir kurgu ile müvekkilin somut olayda kusuru varmış izlenimi oluşturulmaya çalışıldığını, oysaki davaya konu olayda müvekkilin ihmal yahut kasıt düzeyinde hiçbir kusuru yahut sorumluluğuna yol açabilecek bir neden bulunmadığını, tamamen haksız ve kötü niyetle açılmış deyim yerindeyse zorlama olan işbu davanın reddine. davacı ile müvekkili arasında sözleşmesel bir ilişki kurulmadığını ve bu nedenle davacının var olmayan bir sözleşme ya da anlaşmaya dayalı olarak müvekkilden alacak talebinde bulunma hakkı olmadığını, müvekkilinin gerek yurt içinde ve gerekse yurt dışında her türlü gıda ve diğer ihtiyaç maddeleri ile ürünlerinin pazarlanması, toptan ve perakende satış ve dağıtımı konusunda ticari faaliyetini sürdüren ülke genelinde bilinen ve güvenilen, kurumsal saygınlığı olan büyük bir firma olduğunu, müvekkili ile ... isimli kişinin sahibi olduğu Güney Afrika Cumhuriyetinde faaliyet gösteren ... ... ... isimli firma arasında bugüne kadar muhtelif kereler ticari ilişki kurulduğunu, bu ticari ilişkide müvekkilinin, ... ... tarafından sipariş edilen ürünlerin adı geçen firmaya ihracatını gerçekleştirdiğini, hatta müvekkilinin davacı ... Denizcilik firması ile tanışmasına da ... ... firmasının sahibi ...'in vesile olduğunu, müvekkilinin daha önce de muhtelif kereler Güney Afrika'da faaliyet gösteren bu firmaya, taşıma işini yine davacı ... Denizcilik firmasının organize ettiği ürün ihracatı işlemini gerçekleştirdiğini, müvekkilinin ürün ihracatı gerçekleştirdiği ... ... firması ile anlaşması gereğince müvekkilin sorumluluğu yalnızca, ... ... firmasına gönderilecek olan ürünlerin müvekkilin Bayrampaşa'da bulunan deposunda konteynere yüklenmek üzere teslime hazır halde bulundurmaktan ibaret olduğunu ve bu konu davacı firmanın da malumu olduğunu, ihracat konusu ürünlerin Güney Afrika'ya taşınması için davacı ... Denizcilik firması ile anlaşma yapan, ürünlerin taşınacağı konteyneri kiralayan ve navlun bedelini davacı firmaya ödeyen müvekkilinin değil, alıcı firma olan ... ... firması olduğunu, taşıma işiyle ilgili sorumluluğun münhasıran ve sadece alıcı firmaya ait olduğunu, davaya konu 26/05/2022 tarihli ve ... sayılı gümrük beyannamesinin "Teslim Şekli" başlıklı 20 nolu kutucuğa bakıldığında teslim şeklinin EXW olarak belirtildiğinin görüldüğünü, dolayısıyla alıcının ihracat ile ilgili gümrükleme işlemlerinden ve malların teslim yerinden varış yerine kadar taşınması ve sigortasından sorumlu olup bunlarla ilgili tüm masrafların da alıcıya ait olduğunu, Dosyada mübrez gümrük beyannamesinden de açıkça görüldüğü üzere, davaya konu ihracat işleminde teslim şekli Exwork, yani İşyerinde Teslim olarak belirlenmiş olmakla, müvekkilin sorumluluğu yalnızca ihraç edilecek ürünleri alıcı ile kararlaştırılan yer ve zamanda hazır ederek alıcıya (... ...) teslim etmekten ibaret olduğunu, bunun dışında teslimden sonraki tüm sorumlulukların yani ihracatla ilgili gümrükleme işlemleri, malların taşınması ve sigorta edilmesi ile ilgili bütün masraf ve sorumluluklar alıcı (ithalatçı) firma olan ... ... firmasına ait olduğunu, dava dilekçesinde, taşınacak ürünlerin arasında yanıcı nitelikte ürün bulunması nedeniyle taşımanın yapılamadığı ve armatör firma tarafından ceza bedeli faturası kesildiği beyan edilmiş ise de armatör firmanın davacı firmaya ceza faturası kesme de hukuk mantığıyla bağdaşmadığını, zira taşıma işleminin gerçekleşmediğini, davacının hiçbir şekilde müvekkilinin muhatabı olmadığı bir faturadan dolayı müvekkilini sorumlu kılmaya çalışması ve müvekkili hakkında icra takibi başlatmasının hukuksal bir dayanağı bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Taraflar arasındaki taşıma ilişkisi nedeniyle davalının yüke ilişkin yanlış beyan vermesi sonucu meydana gelen zararın fiili taşıyana ödendiği ileri sürülerek oluşan bu zararı davalıya rücu istemiyle başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.

Mahkememizin 05/01/2024 tarihli ara kararı ile dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, aldırılan bilirkişi heyet raporunda özetle; Somut zarar taşıma taahhüdünde bulunulan yükün cinsinin deniz taşımasına uygun beyan edilmemesi neticesi bir kısım yükün Gıda Maddesi olarak beyan edilmesine rağmen sınıfında olması sebebiyle meydana gelen uygunsuzluk neticesinde meydana gelmiş olduğunu, ihracatcının davacı ... ... Mağazacılık A.Ş unvanlı firma olduğu, yurt dışı alıcının ... ... olduğu, ihracat beyannamesindeki beyana göre, teslim şeklinin EXW olduğu, alıcının ülkesindeki her türlü işlemlerin takip ve yürütülmesi, gümrük işlemleri, beyan ve formların doldurulması dava dışı dışı ... ... Ltd adına yapıldığı, ve her türlü risk dava dışı dışı ... ... Ltd na ait olduğu, ceza şart olduğu beyan edilen 15.000 USD'nin, taraflar arasında kararlaştırılmış bir sözleşme şartı bulunmadığından talep edilemeyeceği, eğer bu ücret pişmanlık navlunu ise, navlunun ... ... Ltd tarafından davacıya ödenmiş olup olmadığının mali inceleme sonucu belirleneceğinden bilirkişi heyetinin uzmanlık alanı dışında kaldığı, mali inceleme sonucunda ödenmiş olduğu tespit edilirse, navlun kazanılmış olduğundan talep edilemeyeceği, 23.02022 tarihli, ... numaralı, 749,50 USD bedelli faturanın konusu ise, 749,50 USD bedelli rezervasyon iptali, konteyner ek servis ücreti, kara nakliye ücreti, 2.mühür ücreti, kontrol ücreti ve sair masraflara ilişkin olduğu, fiili taşıyanın, taşıma iptali nedeniyle yapabileceği ve makul nitelikte bu masrafları kendi taşıtanı davacının talep edebileceği anlaşılmakla bu masraf kalemlerinin davacını rucuen kendi taşıtanından talep edebileceği belirtilmiştir.

Mahkememizin 17/09/2024 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi heyetinden aldırılan raporda özetle; Navlun sözleşmesini dava dışı alıcının akdettiği; dolayısıyla taşıtan sıfatını haiz olduğu, buna karşılık davalının navlun sözleşmesinin tarafı olmadığı ve taşıtan sıfatını da haiz bulunmadığı, davalının yükleten sıfatıyla yükün IMO'lu yük olduğu yönünde bilgi verme yükümlülüğünün bulunduğu ve bu yükümlülüğe aykırı davrandığı, yükletenin yanlış beyan nedeniyle taşıyanın uğradığı zararlardan kusuru bulunmasa dahi sorumlu olduğu; sorumluluk için kusur aranmaz ise de taşıyanın bir zarara uğramış olmasının şart olduğu; davacı akdi taşıyanın fiili taşıyana ödemek durumunda kaldığı cezai şartın bu bakımdan zarar olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği hususunda, fiili taşıyanın cezai şart talep etme koşullarının oluşup oluşmadığının incelenmesi gerektiği; dava dışı fiili taşıyan ile davacı akdi taşıyan arasında kurulan navlun sözleşmesinde cezai şart kararlaştırılıp kararlaştırılmadığının dosya içeriğinden anlaşılamadığı; dosyaya ...'nin tüm müşterilerine ilettiği bir yazı olduğu söylenen 18.5.2022 tarihli bir belge sunulmuşsa da, bunun kime ne şekilde gönderildiğinin; e-posta eki olup olmadığının; ...'nin web sitesinde ilan edilip edilmediğinin salt bu yazıdan tespit edilemediği; dosyaya bu hususlara ilişkin başka bir belge de sunulmadığı; bu çerçevede takdir Mahkeme'ye ait olmak üzere, fiili taşıyanın cezai şart talep etme koşullarının oluştuğunun ispatlanamadığı belirtilmiştir.

Dava; Taraflar arasındaki taşıma ilişkisi nedeniyle davalının yüke ilişkin yanlış beyan vermesi sonucu meydana gelen zararın fiili taşıyana ödendiği ileri sürülerek oluşan bu zararı davalıya rücu istemiyle başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.

Davacı vekili dava dilekçesi ile taraflar arasında taşıma sözleşmesi yapıldığı, bu kapsamda davalı şirkete ... numaralı konteyner tahsis edildiği, onteyner limana girdikten sonra yapılan kontrollerde ise davalı şirket tarafından gıda ürünü yüklemesi yapılacağı beyan edilmesine karşın yüklerin arasında "..." cinsi ürünlerin bulunduğunun tespit edildiği, gıda ürünleri taşınacağı beyan edilmesine karşın yapılan yükleme sonrasında beyan ile farklılık gösterecek şekilde konteynerde yanıcı nitelikteki ... ürünlerinin tespit edilmesi nedeniyle ... A.Ş. Tarafından davalının kusuru nedeniyle davacıya 15.000,00 USD bedelli, "yüklemede bildirilmeyen imolu yük çıkması" açıklamalı, 06.06.2022 tarihli, ... numaralı ceza faturası ile 749,50 USD bedelli "booking iptali konteyner geri bırakma" açıklamalı, 06.06.2022 tarihli, ... numaralı rezervasyon iptali, konteyner ek servis ücreti, kara nakliye ücreti, 2. mühür ücreti, kontrol ücreti ve sair masraflar nedeniyle faturalar tanzim edildiğini, bu fatura bedellerinin davalıya rücusu için başlatılan icra takibine itirazın talep etmiştir.

Davalı vekil müvekkilin sorumluluğu yalnızca, ... ... firmasına gönderilecek olan ürünlerin müvekkilin Bayrampaşa'da bulunan deposunda konteynere yüklenmek üzere teslime hazır halde bulundurmaktan ibaret olduğunu, taşıtanın alıcı firma olan ... ... firması olduğunu, davaya konu ihracat işleminde teslim şekli Exwork, yani İşyerinde Teslim olarak belirlenmiş olmakla, müvekkilin sorumluluğu yalnızca ihraç edilecek ürünleri alıcı ile kararlaştırılan yer ve zamanda hazır ederek alıcıya teslim etmekten ibaret olduğunu davalının sorumluluğunun bulunmadığını savunmuştur.

Ambarlı Gümrük Müdürlüğünün ... sayılı yazıları ekinde gönderilen 26.05.2022 gün ve ... sayılı ihracat beyannamesine göre İhratçının davalı ... MAĞAZACILIK A.Ş olduğu, yurt dışı alıcının ... ... olduğu, teslim şeklinin EXW olduğu, taşıma yapılmadığı için konşimento bulunmadığı, 09.05.2022 tarihli navlun faturasının alıcı ... ... adına düzenlendiği, buna göre navlun sözleşmesinin dava dışı alıcının akdettiği; dolayısıyla taşıtan sıfatını haiz olduğu; davalının taşıtan sıfatının bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda taşıtan olmayan davalının yükün IMO/lu yük olduğu yönünde bilgi verme yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı, bu yükümlülüğe aykırı davranıp davranmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

TTK m. 1148/1 uyarınca "Denizde can ve mal koruma hakkındaki mevzuata göre tehlikeli sayılan eşya kaptanın bunlardan veya bunların tehlikeli cins veya niteliklerinden bilgisi olmaksızın gemiye getirilirse, taşıtan veya yükleten, kendilerine bir kusur isnat edilmese dahi, 1145 inci maddeye göre sorumludur". TTK m. 1145/1'e göre ise "Taşıtan ile yükleten, eşya hakkında taşıyana tam ve doğru beyanda bulunmakla yükümlüdürler. Bunlardan her biri, beyanlarının doğru olmamasından doğan zarardan taşıyana karşı sorumludur; bu yüzden zarar gören diğer kişilere karşı ise ancak kusurları varsa sorumlu olurlar." düzenlemesi bulunmaktadır. Anılan düzenlemeye göre eşyaya ilişkin tam ve doğru beyanda bulunma ve eşyanın tehlikeli niteliğini bildirme yükümlülüğü ile bunun ihlalinden doğan sorumluluk sadece navlun sözleşmesinin tarafı olan taşıtana değil, yükletene de yüklenmiştir. Bu itibarla, navlun sözleşmesinin tarafı ve taşıtan olmasa dahi, davalının TTK m. 1145 ve 1148 hükümleri uyarınca yükleten sıfatıyla yükün IMO'lu yük olduğu yönünde bilgi verme yükümlülüğünün bulunduğu görülmektedir. Dosyaya sunulan mail yazışmalarında incelenmesinde yükler arasında yanıcı yük bulunduğuna dair bir bildirim/beyan yapıldığı da tespit edilememektedir. Dosyaya sunulan bilirkişi raporunda IMO tabir edilen yüklerin, deniz yolu taşımacılığında yüklenebilecek mahallin belirlenmesi açısından yüklemeden önce ve/veya taşıma ambalajı yapılmadan önce muhakkak kendi beyan formları ile beyan edilmesinin zorunlu olduğu tespit edilmiştir. Açıklanan nedenlerle davalının yükleten sıfatıyla yükün IMO'lu yük olduğu yönünde bilgi verme yükümlülüğünün bulunduğu ve bu yükümlülüğe aykırı davrandığı, dolayısıyla meydana gelen davalıdan talep edilebileceği kabul edilmiştir.

Davacı ile dava dışı fiili taşıyan arasında akdi ilişki bulunduğu dosya kapsamı ile belirli olup dosyaya ...'nin 18.5.2022 tarihli müşterilerine yanlış beyan ücreti güncellemesi başlıklı duyurusunun sunulduğu, bilirkişi raporunda ... tarafından davacı ... adına tanzim edilen örnekleri dosya kapsamında yer alan 06.06.2022 tarih, 15.000 USD tutarlı ve 06.06.2022 tarihli 749,50 faturalar olduğu, ilgili fatura bedellerinin davacı ... tarafından davadışı ...'ye ödenmesi sonrasında ödenen bu tutarların davacı ... tarafından davalıya yansıtılması olduğu, ... tarafından ...'ye fatura bazında ödeme yapılmadığı, cari hesaba mahsuben ödeme yapıldığı, iki fatura bedelinin de ... tarafından ...'ye 06.07.2022 tarihinde cari hesaba mahsuben yapılan 25.000 USD ödeme içerisinde yer aldığı tespit edilmiş olup davacının fiili taşıyana ödediği bu bedeli davalı yükletenden talep edebileceği değerlendirilerek davanın 15.749,50 USD asıl alacak yönünden kabulüne, davalının temerrüde düşürüldüğü ortaya konulamadığından işlemiş faiz talebi yönünden reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM:

1-Davanın KISMEN KABULÜ ile;

.... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin 15.749,50 USD asıl alacak üzerinden devamına, kabulüne karar verilen takibe konu asıl alacağa takip tarihinden itibaren kamu bankalarının aynı yabancı para türünden 1 yıl süreli mevduatına uyguladıkları en yüksek faiz oranı üzerinden faiz uygulanmasına,

-Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,

2-Kabulüne karar verilen 15.749,50 USD asıl alacağa takip tarihindeki TL karşılığı üzerinden %20 oranında hesaplanacak icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3-Karar harcı olan 21.441,65 TL'den peşin alınan 4.059,71 TL'nin mahsubu ile bakiye 17.381,94 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

4-Davacının peşin olarak yatırdığı 4.059,71 TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Davacı yargı gider toplamı olan 30.889,90 TL'nin ( 179,90 TL başvurma harcı, 710,00 TL posta gideri ve 30.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 29.538,54 TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,

7-Davacı için takdir edilen 50.222,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,

8-Davalı vekili için takdir edilen 14.109,01 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,

9-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 2.985,52-TL sinin davalıdan, 134,48-TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

10-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine

Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.29/09/2026

KatipHakim