- Ana sayfa
- Yargı kararı
Bölge Adliye Mahkemesi Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E. 2023/1006 K. 2026/935
Karar tarihi: 1 Ekim 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 114/2
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 333
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 353/1-b-2
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 355
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 362/1-a
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 99
- 213 sayılı VERGİ USUL KANUNU, m. 215
- 2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU, m. 58
- 2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU, m. 67
Karar metni
T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
- KARAR TARİHİ
- 01/10/2026
- İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
- Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi
- KARAR TARİHİ
- 14/03/2023
- DAVANIN KONUSU
- İtirazın İptali
- YAZIM TARİHİ
- 01/10/2026
İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili; müvekkilinin uluslararası taşımacılık işi ile uğraştığını, Türkiye'ye sera malzemeleri ithal etmek isteyen ... Ticaret Limited Şirketi'nin Mayıs 2022'de ... Cumnhuriyeti'nden satın aldığı emtianın Türkiye'ye nakliyesi için müvekkili ile anlaştığını, malların nakliyatı için ... Ticaret Limited Şirketi'yle alt taşıma anlaşması imzalandığını, taşımaya konu emtiaların ...'tan 10.05.2022 tarihinde tıra yüklenerek 20.05.2022 tarihinde -...'un onayı ve bilgisi dahilinde- Muratbey Gümrük Müdürlüğü'ne (İstanbul-Çatalca) bağlı ...'ya boşaltıldığını, müvekkilinin navlun bedelinin ödenmesi ve gümrük işlemlerinde bildirilmek üzere 16.05.2022 tarihinde ... numaralı 4.800,00 Euro tutarında e-arşiv faturasını elektronik ortamda oluşturduğunu ve faturayı davalıya iletildiğini, davalının söz konusu faturaya yasal süre olan 7 gün içerisinde itiraz etmediğini, davalıya Beşiktaş 15. Noterliği'nin 22/06/2022 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ekinde fatura bulunan bir ihtarname gönderilerek yeniden davalıya 1 hafta süre verildiğini, davalının ihtarnamenin tebliğine rağmen ödeme yapmadığını, alacağın tahsili için Alanya İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalının takibe itiraz ettiğini belirterek itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına hükmolunmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili; müvekkilinin ... ve Çin den satın aldığı malların şirketin merkezi olan Alanya'ya nakliyesi için dava dışı "... Ltd Şti" ile toplamda 14.400 $ bedelli sözleşme imzaladığını, sözleşmede belirtilen ödemelerin dava dışı ... Şirketinin ... TR... ve ... nolu iban hesaplarına yapıldığını, müvekkili şirket yetkilisinin ... Şirketinden malların teslimini beklerken daha önce hiç tanımadığı ve hiçbir şekilde muhattap olmadığı kendisini ... Uluslararası Taşımacılık Şti. yetkilisinin babası ve şirket çalışanı olarak tanıtan ... tarafından ... nolu telefondan arandığını, ...'tan gelen mallar için kendisinden ödeme talep eden ...'in bu talebini kabul etmeyen müvekkili şirketin davacı ... Şirketi'nin varlığından ilk kez o gün haberdar olduğunu, davacı ve müvekkili şirketin dava dışı ... Şirketi tarafından dolandırıldığını, davacı şirketin basiretli tacir ilkesi gereği kendi yükümlülüklerini yerine getirmeyerek bunun sonuçlarını davalı şirkete yüklemeye çalıştığını, davacı firmanın bir alacağı varsa bunu müvekkili şirketten değil, ... Şirketinden tahsil etmesi gerektiğini, müvekkili şirketin ödemesini yaptığı bir taşıma için tekrar ücret ödemesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu taraflar arasında yapılmış hiçbir sözleşme bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece; "... davacı faturalı alacağına istinaden ilamsız takiplere mahsus icra takibi yapmış, borçlunun itirazı üzerine itirazın iptali istemi ile dava açmıştır. Tarafların ticari defterlerin incelenmesine karar verilmiş, taraflar ticari defterleri sunmuştur. Tarafların ticari defter ve belgelerini inceleyen ticari işletme ve şirketler muhasebe bilirkişisi ...'ın kök ve ek raporlarına göre; davaya ve takibe konu fatura davacının ticari defterinde ve tarafların BA ve BS formlarında yer almakla birlikte davalının ticari defterinde kayıtlı değildir. Davalı gümrük bildirimlerinde de davaya konu fatura bildirmemiştir. Fatura düzenlenmesi için öncelikle taraflar arasında akdi bir ilişkinin bulunmasının gereklidir. Fatura sözleşmenin kurulması safhasıyla ilgili olmayıp sözleşmenin ifası safhasıyla ilgili olduğundan, faturanın sözleşmeyi değiştirir nitelikte olmaması ve sözleşmeye uygun biçimde düzenlenmesi gerekir. Bu nedenle, sözleşmeye aykırı düzenlenmiş faturaya itiraz edilmemesi aleyhe sonuç doğurmaz. Ancak fatura kabul edilerek ticari defterlere işlenmiş ise/ BA formunda gösterilmişse, faturadaki miktar kadar iş bedeli bulunduğunu iş sahibi kabul etmiş sayılacağından buna itibar edilerek iş bedeli miktarı belirlenir. Davaya konu taşıma işine ilişkin davacı ile davalı arasında yazılı bir taşıma sözleşmesi bulunmamakla birlikte davacı tarafından düzenlenen ve BS formlarında yer alan davaya ve takibe konu fatura davalının ticari defterinde işli olmamakla birlikte davalının BA formunda yer almaktadır, başka bir ifade ile davacı tarafından icap niteliğindeki fatura davalının BA formunda yer alarak icap ve hizmetin ifa edildiği kabul edilmiştir. Münazaalı hususl bizatihi davalı kayıtları ile ispat edilmiştir. Taraflar ticari defterlerini 213 sayılı Vergi Usul Kanunun "Türkçe tutma ve Türk Parası kullanma zorunluluğu" başlıklı 215. maddesi gereğince Türkçe tutmuş ve Türk parası karşılığı işlenmiş ise de davaya ve takibe faturada hizmet bedeli euro para cinsinden de gösterilmiş ödenecek tutar da euro cinsinden olarak belirtilmiştir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 99. maddesi gereğince fiili ödeme tarihinde rayiç üzerinden alacaklının yabancı paranın ödenmesini talep edebileceğinden davacının davalıdan 4.800,00Euro alacağı bulunduğu kanaatine varılmıştır.
Geçerli bir ilamsız icra takibinin bulunmuş, borçlunun ise süresi içinde ödeme emrine itiraz etmiş olması, süresi içinde açılmış bir itirazın iptali davası olması, icra inkar tazminatı talep edilmiş olması ve alacağın likit olması; yabancı para cinsinden olan alacağın tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkin davada 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunun 67. maddesi uyarınca hükmedilecek icra inkar tazminatının, yabancı paranın icra takip tarihi itibariyle geçerli olan TL karşılığı tespit edilip bu miktar üzerinden tazminata karar verilmesi gerektiğinden; (4.800,00Euro X 17.5902 [04/07/2022 Merkez bankası Euro efektif satış kuru] = 84.432,96TL) üzerinden hesaplanan 16.886,59TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesi karar verilmesi gerekmiştir.
Yabancı para cinsinden olan alacağın tahsili için ilişkin davada hükmedilecek nisbi vekalet ücreti ile nisbi karar ve ilam harcının yabancı paranın dava tarihindeki kur üzerinden karar tarihindeki tarifeye göre hükmolunması gerektiğinden (4.800,00Euro X 18.4229 [09/09/2022 Merkez bankası Euro efektif satış kuru] = 88.429,92TL) üzerinden karar ve ilam harcı ile vekalet ücreti hesaplanarak davacının davasının kabulüne" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkemenin eski vergi düzenlemesini esas alarak mükelleflerin BA-BS formuna fiziki olarak fatura beyan ettiği düşüncesiyle davalı müvekkilinin mal ve hizmeti kabul ettiği sonucuna vardığını ancak yeni vergi düzenlemesiyle faturaların elektronik ortama taşınarak mükelleflerin BA-BS formlarına fatura ibraz etmelerinin engellendiğini, artık BA-BS formları fatura ibrazı olmaksızın sistem tarafından otomatik olarak oluşturulduğunu, kanunen BA formuna fatura ibraz etmeyen muvekkilinin sistem tarafindan otomatik oluşturulan BA formu nedeniyle mal veya hizmeti kabul ettiği düşüncesinin hem hukuken hemde sistemsel olarak mümkün olmadığını, davacı ... şirketinin oluşturduğu e-arşiv faturasının davalı müvekkiline tebliğ edilmediğini, davacı şirket yetkilisinin aslında ... Şirketi tarafından dolandırıldığına ilişkin ikrarı savcılık dosyasında mübrez olduğunu, söz konusu dosyanın defaten talep edilmesine rağmen dava dosyasına girmediğini, davacı şirketin basiretli tacir ilkesi gereği kendi yükümlülüklerini yerine getirmeyerek bunun sonuçlarını müvekkili şirkete yüklemeye çalışmakta olduğunu, BA formlarının sistem tarafından düzenlendiğini ve faturanın davalı müvekkiline tebliğ edilmediği hususları bilirkişi ek raporunda belirtilmesine rağmen Yerel Mahkemece dikkate alınmadığını istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesine dayanan itirazın iptali istemli davasıdır.
Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın kabulü ile davalının Alanya İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın iptaline, takibin devamına, 2004 sayılı İİK'nın 67. maddesi uyarınca asıl alacağın %20'si oranında hesaplanan 16.886,59 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
2004 sayılı Kanun'un 58 inci maddesinin ikinci fıkrasının (3) no.lu bendi uyarınca ilâmsız icra takibinin konusu olan alacak yabancı para alacağı ise; bu alacağın Türk parası ile tutarının takip talebinde gösterilmesi gerekir. Takip talebinde yabancı para alacağı aynen istenmiş (Türk parası ile tutarı gösterilmemiş) ise; icra müdürünün kendiliğinden takip talebini reddetmesi gerekir; çünkü 2004 sayılı Kanun'un 58 inci maddesinin ikinci fıkrasının (3) no.lu bendi kamu düzenine ilişkindir ve buna ilişkin şikayet, süresiz şikayettir. Bu eksiklik kamu düzenine aykırılık oluşturduğundan icra mahkemesince re'sen gözetilerek takibin iptaline karar verilmesi gerekir (Kuru, s.208, 209; Postacıoğlu, s.162).
Alacağın Türk parası ile tutarının takip talepnamesinde gösterilmesi mecburiyeti, takip talepnamesine uygun olarak düzenlenmesi gereken ödeme emri için de geçerlidir (Timuçin Muşul, İcra ve İflas Hukukunda Şikâyet, Ankara, 2018, s. 297). Alacaklı yabancı para alacağını takip talebinde Türk parası olarak göstermiş olmasına rağmen ödeme emrinde alacak yabancı para olarak gösterilmişse süresiz şikâyet yoluna başvurulması mümkündür (İbrahim Aşık vd., İcra ve İflas Hukuku, Ankara, 2022, s. 96). Ödeme emrinde de yabancı para alacağının Türk parası ile tutarının gösterilmesi gerekir, yabancı para alacağı üzerinden ödeme emri düzenlenemez. Bu noksanlık kamu düzeni ve devletin hükümranlık haklarıyla ilgili olup, takibin her safhasında doğrudan doğruya göz önünde tutulmalıdır. Buna ilişkin şikayet süresiz olup bu noksanlık sebebiyle icra mahkemesince ödeme emrinin iptaline karar verilmesi gerekir (Kuru, s. 211; Postacıoğlu, s. 162).
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 12.05.1999 tarihli ve ... Esas, ... Karar sayılı kararında da takip talebinde ve ödeme emrinde yabancı para alacağının Türk parası ile karşılığının gösterilmemesinin kamu düzeniyle ilgili olduğundan icra mahkemesince re'sen takibin iptali gerektiği benimsenmiştir. (Hukuk Genel Kurulu'nun 2023/12-957 Esas ve 2024/281 Karar sayılı ilamı)
İlk Derece Mahkemesi tarafından geçerli bir icra takibi bulunmamasına rağmen davanın esası yönünden inceleme yapılarak davanın kabulüne karar verilmesi isabetli olmamıştır. İİK'nın 58/3 maddesi ile; alacağın teminatın Türk parasıyla tutarı ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve faizinin takip talebinde belirtilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Yine aynı Kanunun 60. maddesinin birinci fıkrasının birinci bendinde; alacaklının veya vekilinin banka hesap numarası hariç olmak üzere, 58. maddeye göre takip talebine yazılması lazım gelen kayıtların ödeme emrinde bulunması gerektiği belirtilmiştir.
Buna göre, alacaklı, yabancı para alacağının TL karşılığını, takip talebinde göstermek zorunda olup, buna bağlı olarak bu zorunluluğun ödeme emrinde de yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu noksanlık kamu düzeni ile ilgili olup, takibin her safhasında re'sen göz önünde tutulmalıdır. Bu eksiklik süresiz şikayet yoluyla takibin iptali sebebidir. (Bkz. Yargıtay 12. HD'nin 2026/1746 Esas 2026/4705 Karar sayılı kararı) Eksikliğin, süresiz şikayet yoluyla iptali ise, eldeki dava dosyası karara bağlandıktan sonra da takibin iptali anlamına gelir.
Somut olayda; davacı tarafından davalı aleyhine başlatılan icra takibinde 4.800,00 Euro alacağın tahsili için ilamsız icra takibine başlandığı, hem takip talebinde hem de ödeme emrinde alacağın TL karşılığının ya da harca esas değerin gösterilmediği, takibin belirtilen şartları taşımadığı anlaşılmaktadır. Geçerli bir icra takibinin varlığı, itirazın iptali davasının görülebilmesi için dava şartıdır.
Açıklanan nedenlerle; itirazın iptali davasının görülme koşulu olan usulüne uygun bir takip mevcut olmadığından davalı vekilinin istinaf talebinin re'sen sebeplerle kabulü gerekmiştir.
Sonuç olarak; davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince re'sen sebeplerle kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,
2-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince re'sen sebeplerle Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/03/2023 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
a-Davanın dava şartı yokluğu nedeniyle HMK'nın 114/2. ve 115/2. maddeleri gereğince USULDEN REDDİNE,
b-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 732,00 TL harcın peşin olarak yatırılan 1.077,78 TL harçtan mahsubu ile fazla alınan 345,78 TL harcın talebi halinde İlk Derece Mahkemesince davacıya İADESİNE,
Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/04/2023 tarih ve ... Esas - ... Karar sayılı, ... Harç sayılı Harç Tahsil Müzekkeresinin İlk Derece Mahkemesince İPTALİNE,
c-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Bakanlık suçüstü ödeneğinden ödemesi yapılacak olan 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile Hazineye İrat Kaydına,
d-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
e-Davalı tarafından herhangi bir yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine YER OLMADIĞINA,
f-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
g-Davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince karar kesinleştiğinde İlk Derece Mahkemesince ilgili tarafa İADESİNE,
3-İstinaf incelemesi yönünden;
a-Davalının istinaf başvurusu kabul edildiğinden 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde İlk Derece Mahkemesi'nce davalıya İADESİNE,
b-Davalı tarafından istinaf incelemesi için yapılan 492,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davalı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
d-İstinaf gider avansından kullanılmayan kısmının 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince ilgilisine İADESİNE,
4-Kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.01/10/2026
...
