- Ana sayfa
- Yargı kararı
İlk Derece Mahkemesi Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2024/66 K. 2026/836
Karar tarihi: 29 Eylül 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 222/2
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 333
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 373/4
Karar metni
T.C.
BURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
- DAVA
- Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
- DAVA TARİHİ
- 22/01/2024
- KARAR TARİHİ
- 29/09/2026
- GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH
- 30/10/2026
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı firma ile davalı şirket arasındaki ticari satımdan kaynaklanan 2022 yılı cari hesap ekstresindeki bakiye 5.996,04 USD alacağın temerrüt tarihinden itibaren işletilecek avans faiziyle birlikte ödenmesi ve davalı Firma tarafından tanzim edilen 11.11.2023 tarihli ... Fatura Numaralı 194.480,00TL meblağlı haksız ve mesnetsiz olarak tahsil edilen e-fatura bedelinin tahsil tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ve kredi masraflarıyla birlikte iadesi, vekalet ücretine hükmedilmesi ile davanın kabulünü talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Alacak davasına konu alacağın döviz cinsi üzerinde talebinin usule aykırı olduğu, talep konusu yönünden davanın usulden reddi ayrıca davacının tüm alacak talepleri yönünden taraflar arasındaki ticari ilişki ve toplanacak olan deliler ile davalı tarafın borçlu olmadığının bildirildiği neticeten davanın esas yönü ile de tüm talepler yönü ile reddi ile yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasını talep etmiştir.
10/09/2024 tarihli bilirkişi raporundan özetle; 1) Davacının 2022 ve 2023 yıllarına ait ticari defterlerinden tutulması gereken Yevmiye, Defter-i Kebir elektronik defter kullandığı, elektronik defterlere ait kanuni süresi içinde berat alma işlemi ile açılışlarını yaptıkları, yevmiye defterlerine ait son berat alma işlemi ile kapanış onayı aldıkları görüldü. Envanter defterlerini süresi içinde noter açılış tasdikinin yaptırıldığı, Davacı şirketin 2022 ve 2023 yıllarına ait ticari defterlerin TTK. İlgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuştur.2)Mahkemenizce, tarafıma verilen sınırlı görevlendirme ile Davacı şirketin 2022 ve 2023 yıllarına ilişkin Ticari defter kayıtları incelenmesi istenilmiş olup, Buna göre yapılan incelemeler sonucunda 2023 yılı sonu itibariyle Davacı tarafın ticari defterlerinde, 159-Verilen Sipariş Avansları Ana hesabın alt hesabı olan 159.75.048 ... Yapı Mimarlık inşaat Sanayi ve Tic. A.Ş. hesabının borç tarafında 306.595,75 TL bakiye olduğu dolayısıyla Davacının, Davalıdan **306.595,75 TL alacaklı olduğu tespit edilmiştir. Ancak davacının dava dilekçesinde 2022 yılı cari hesap ekstresindeki bakiye 5.996,04 USD alacağını talep ettiği görülmüş olup buna göre Davacının 20.07.2022 tarihinde Bankadaki TL hesabından, Davalya gönderilen 744,762,60 TL nin davacının cari hareket raporu dökümü (hareket dövizi ile TL cinsinden) incelendiğinde, döviz kuru 16.19977 üzerinden 45.973,65 USD çevirdiği ve USD bazında da ayrıca takip ettiği ancak Davacının TL hesabından gönderme tarihinin bir gün önceki döviz satış kurunun dikkate alınması gerektiğinden, gönderme tarihinden bir gün önceki tarihteki ... ... Bankasındaki Döviz satış kuru 17,5741 olduğu buna göre (744,762,60 TL/17,5741) = 42.378,42 USD olması gerektiği, aradaki farkın (45.973,65 USD -42.378,42 USD )=3.595,23 USD fazla gösterildiği dolayısıyla bu farkın davacının talep ettiği 5.996,04 USD dan düşüldüğünde ise (5.996,04 USD- 3.595,23 USD )=2.400,81 USD olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.04/03/2025 tarihli bilirkişi raporundan özetle; -Davalı tarafın Bilirkişi incelemesine 2022 yılına ait Yevmiye ve Defter-i Kebir ile içinde 2023 yılına ait defterleri olduğu beyan edilen usb bellek sunmuştur.-Davalı tarafın sunmuş olduğu ticari defterleri incelendiğinde; 2022 yılına ait yevmiye defterinin açılış tasdikinin 28/12/2021 tarih 52856 yevmiye no ile ... 10. Noterliği tarafından yapıldığı, 15/06/2023 tarih ... yevmiye no ile ... 26. Noterliğinin kapanış tasdikinin yer aldığı, Davalı tarafın 2023 yılında E-Defter mükellefi olduğu, ilgili yıl, aylar itibari ile beratlerinin yasal süresinde onaylanmış olduğu, Yevmiye ve Kebir defterlerinin kayıtlama sistemi olarak Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’ne ve Muhasebe İlçe ve Kurallarına uygun olarak tutulduğunun tespit edilmiştir.-Davalının 2022 yılına ait ticari defter kayıtlarına göre 2022 yılından 2023 yılına devir eden davacıdan alacak bakiyesi tutarının 83.075,60 TL tutarla kayıtlı olduğunun tespit edilmiştir.-Davalının 2023 yılına ait ticari defterleri incelendiğinde; 2022 yılından 2023 yılına devir eden davacıdan alacak bakiyesi tutarının 83.075,60 TL olduğu, 2023 yılında 194.480,00 TL tutarlı 1 adet fiyat farkı faturası ve 194.480,00 TL tutarlı 1 adet ... tahsilat kaydının olduğu, 2023 yılından 2024 yılına devir eden davacıdan alacak bakiyesinin 83.075,60 TL tutarla kayıtlı olduğunun tespit edilmiştir.
-Tarafların 2022 yılına ait ticari defter kayıtları karşılaştırıldığında; Davalı tarafın ticari defter kayıtlarına göre 2022 yılında 20/07/2022 tarihinden sonra davacı tarafa ait herhangi bir kaydın olmadığı, 10/09/2024 tarihli davacı tarafın ticari defter kayıtlarına ait tespitleri içeren rapora göre davacı tarafın 20/07/2022 tarihinden sonra da kayıtlarının olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.-Davacı tarafın 16/08/2022 tarih ... no.lu 80.422,83 TL tutarlı ve Davacı tarafın 31/08/2025 tarih ... no.lu 11.408,57 TL tutarlı iade faturalarının, davalının ticari defter kayıtlarında yer almadığının tespit edilmiştir.-Davacının kur değerlendirme kayıtlarının da davalının ticari defter kayıtlarında yer almadığının tespit edilmiştir.
-Davacının ticari defter kayıtlarına göre 2022 yılı sonunda davalıdan 112.115,75 TL alacak bakiyesi kaydının olduğu, davalının kayıtlarına göre davacıdan 83.075,60 TL alacak bakiyesi kaydının olduğunun görüldüğü, 2022 kayıtlarının uyumsuz olduğunun tespit edilmiştir.-10/09/2024 tarihli Davacı tarafın ticari defter kayıtlarından tespitleri içeren Bilirkişi Raporunun görüldüğü, Tarafların 2023 yılına ait ticari defter kayıtları incelendiğinde; Davalının kestiği ve Doğrudan Borçlanma Sisteminden (...) tahsil edilen 194.480,00 TL’lik faturanın ve tahsilat kayıtlarının davalının ve davacının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, Davacının 2023 yılına ait diğer defter kayıtlarının, davalın ticari defter kayıtları ile uyumsuz olduğu, 2022 yılından 2023 yılına devir eden bakiye tutarının uyumsuz olduğunun tespit edilmiştir.-Davalının 2023 yılı ticari defterlerinde kayıtlı olan 194.480,00 TL tutarlı 1 adet fiyat farkı faturasının davacı tarafın kayıtlarında yer almadığı fakat havale kaydının her iki tarafın ticari defterlerinde de yer aldığının görülmüştür.-Davacının 2022 yılında düzenlediği ve kayıtlarında yer alan 08/2022 dönemine ait 2 adet iade faturasının davalının ticari defter kayıtlarında yer almadığının görülmüştür.-Davalının ticari defter kayıtlarına göre 2022 yılsonunda davacıdan alacak bakiyesi kaydının 83.075,60 TL olduğunun görüldüğü, ... Bankası tarafından açıklanan Usd kurunun 18,7320 olduğu ve Davalının kayıtlı bakiyesinin 83.075,60/18,7320=4.434,95 Usd ye karşılık geldiğinin hesaplanmıştır.-Taraflar arasında aktedilmiş yazılı alım satım sözleşmesine dosya kapsamında rastlanılmadığı, Dosyada mevcut e-mail yazışmalarında yer alan “sevk edilen malzemelerin boy ağırlıklarının ne kadar olduğu” ifadesi ve sektörün özelliği gereği çelik sac satış bedelinin TL/Kg olarak belirlendiği dikkate alındığında satış bedelinin kg cinsinden kararlaştırılmış olacağı/ olması gerektiği ve kg birim fiyatı üzerinden fatura düzenlenmiş olmasının doğru olacağı ve davacı tarafça düzenlenen faturanın doğru olduğu kanaatine varılmıştır.22/08/2025 tarihli bilirkişi ek raporundan özetle; kök raporda “Dosyada mevcut satış sipariş formunda ürünün kg olarak sipariş edildiği ve bedelin de kg üzerinden birim fiyat ile belirlendiği, e-mail yazışmalarında “sevk edilen malzemelerin boy ağırlıklarının ne kadar olduğu” ifadesi yer almaktadır. Ayrıca sektörün özelliği gereği çelik sac satış bedelinin TL/Kg olarak belirlendiği dikkate alındığında satış bedelinin kg cinsinden kararlaştırılmış olacağı/olması gerektiği ve kg birim fiyatı üzerinden fatura düzenlenmiş olmasının doğru olacağı, davacı tarafaş düzenlenen faturaların doğru olduğu kanaatine varılmıştır.” şeklinde tespitte bulunulmuştur. Söz konusu tespitler itiraz üzerine yeniden incelenmiş ve kök raporda yapılan tespitlerin dosya kapsamına uygun olduğu kanaatine varılmıştır.15/11/2025 tarihli bilirkişi ek raporundan özetle; Kök raporumda, Davacının ticari defterleri üzerinden yapılan incelemeler sonucunda 2023 yılı sonu itibariyle , 159-Verilen Sipariş Avansları Ana hesabın alt hesabı olan 159.75.048 ... Yapı Mimarlık inşaat Sanayi ve Tic. A.Ş. hesabının borç tarafında 306.595,75 TL bakiye olduğu, Davacının, Davalıdan 306.595,75TL alacaklı olduğu tespit edilmişti. Bu ek raporda görüşümü değiştirecek herhangi bir belge sunulmadığı görülmüştür.02/04/2026 tarihli bilirkişi ek raporundan özetle; 1-)a-Dosyaya sunulan Cari Hesap Hareketlerine kaydedilen hesaplar borç/alacak bakiyesi neticesinde 2022 yılı sonunda kalan bakiye 5.996,04 USD olduğu, raporun açıklamalar kısmında farklı kur farkından hesaplanarak kayıtlar alınmasının yerine o günkü ... nın döviz alış kuru üzerinden hesaplanan 3.562,41 USD farkın bulunduğu, Cari hesaptaki devir bakiyesi ile mukayesesi neticesinde 5.996,04 USD - 3.562,41 USD = 2.433,63 USD alacak bakiye olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.b-2023 yılında Davalı şirket tarafından kesilen ve dava konusu olan 11.11.2023 tarihli ... nolu (KDV dahil) 194.480,00TL bedelli faturanın ödemesi davacı şirket hasabından yapıldığı tespit edilmiş olup Sayın Mahkeme’niz tarafından söz konusu fatura kabul edilmemesi halinde davalı şirketin tahsil ettiği 194.480,00TL nın davacı şirkete iadesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.2-)Raporun önceki bölümlerinde açıklanan tespit ve değerlendirmeler ile davalı tarafın defter kayıtlarını inceleyen Dosyada mevcut 04.03.2025 tarihli Bilirkişi Heyet raporu çerçevesinde, Sayın Mahkeme’niz tarafından;a-2022 yılında Davacı şirket tarafından kesilen ve davalının ticari defterlerine kaydetmediği iade faturaların kabul edilmemesi halinde,b-2023 yılında Davalı şirket tarafından kesilen ve dava konusu olan 11.11.2023 tarihli ... nolu (KDV dahil) 194.480,00-TL bedelli fatura geçerli olduğu kabul edilmesi halinde,Davalı tarafın ticari defter kayıtlarına göre 2023 yılından itibaren davalı şirketin 83.075,60 TL davacından alacaklı olacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır.08/06/2026 tarihli bilirkişi ek raporundan özetle; Hukuki Nitelendirme ve delillerin takdiri ve değerlendirmesi Sayın Mahkemeye ait olmak üzere; sonuç olarak davalı vekilinin yapmış olduğu itirazlar yukarıda cevaplanmıştır. 2.Ek rapordaki sunmuş olduğum görüşümü değiştirecek bir delilin olmadığı görüşü ile gerekli tespit ve görüşüm 2.Ek raporun sonuç bölümünde olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
DELİLLER:
Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, müzekkere cevapları, bilirkişi raporları, bilirkişi ek raporları ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, davacının davalı ile ticari ilişkisinden kaynaklı olan cari-açık hesap ilişkisinden kaynaklı alacağı ile davalı tarafça herhangi bir ticari ve hukuki sebebe dayanmaksızın ... siteminden davalı tarafça çekildiği iddia edilen 11/11/2023 tarihli fatura bedelinin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre tahsili talebine ilişkindir. Tarafların tacir olması ve uyuşmazlığın tarafların ticari işlerinden kaynaklı olması sebebi ile taraflar arasındaki borç alacak durumunun belirlenebilmesi için taraflara ticari defterin ibrazı için süre verilmiştir, taraflar ticari defterlerini ibraz etmişlerdir.HMK 222/2 maddesinde ''Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.'' ve HMK 222/3 maddesinde ''...İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir....'' şeklinde ticari defterlerin delil olması hakkında düzenleme olup bu düzenleme uyarınca tarafların ticari defterlerindeki kayıtların birbirini doğrulaması, diğer tarafın ticari defterini ibraz etmemesi veya ticari defterde bulunan bir kaydın aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispat edilmemiş olması halinde bu kayıtların delil olarak değerlendirileceği anlaşılmaktadır.Mahkememizce birden fazla bilirkişi raporu alınmış ise de, tarafların itirazlarının ve döviz alış verişinde kurların usule ve yasaya uygun olarak belirlendiği 02/04/2026 tarihli bilirkişi ek raporunda, davalının davacıya 146.175,97 USD fatura kestiği, toplam 58.158,66 USD bedelli iade faturalarının her iki tarafın ticari defterlerinde kayıtlı olduğu ve bu hususta ihtilaf olmadığı, Davacı tarafça 2022 yılı nisan ayında toplam 92.894,90 USD gönderildiği, bunun 50.052,90 USD'sinin davalı tarafça davacıya geri gönderildiği ve 2022 yılı mayıs ayı itibari ile bakiyenin 39.977,61 USD olduğu tespit edilmiş (daha yalın bir ifade ile anlatmak gerekirse; davalı tarafça kesilen fatura bedeli toplamı 146.175,97 USD'den öncelikle davacı tarafça kesilen tüm iade faturaları toplamı 63.356,36 USD çıkarılmış, sonrasında davacı tarafça nisan ayında ödenen 92.894,90 USD, sonrasında davalının davacıya gönderdiği 50.052,90 USD eklenmiş ve netice itibari ile 39.977,61 USD davalı lehine bakiye hesap edilmiştir.) sonrasında davacı tarafça 45.973,65 USD bedelli yapılan ödemenin bilirkişi tarafından TL'den USD'ye çevrilirken yanlış çevrildiği işlem günündeki kura göre davacınının yaptığı ödemenin 42.411,24 USD olması gerektiği belirtilmiştir. Bu durumda netice itibari ile mayıs ayı itibari ile bakiyenin 39.977,61 USD olduğu, davacı tarafın bu tarihten sonra yaptığı ve bilirkişi raporu ile tespit edilen 42.411,24 USD ödemeden sonra davacının 1.433,63 USD alacaklı olduğu belirlenmiş ise de, bilirkişi raporunda davalının kestiği faturalardan davacı tarafça kesilen tüm iade faturaları düşülerek bakiye bedel bulunmuştur. Oysa ki her iki tarafın ticari defterlerinde ihtilaf konusu olmayan 58.158,66 USD bedelli iade faturalarıdır. Bu kısım haricindeki iade faturaları davalının ticari defterinde yer almadığından, iadenin sebeplerini davacı tarafın ispat etmesi gerekmekte olup, dosya kapsamında bu hususta ispata elverişli bir delil sunulmamış ve bilirkişilerce de iadenin usule uygun olduğu noktasında da bir değerlendirme yapılmamıştır. Bu sebeple tenzili gereken 58.158,66 USD yerine 63.356,36 USD tenzil edilmiş olduğundan davacı alacaklı görünmüştür. İspat edilemeyen iade faturaları bakiyeden düşülmediğinde ise davacı alacaklı değil, 3.764,07 USD borçlu konumundadır. Bu sebeple davacının ilk talebi olan cari-açık hesap alacağı yönünden davanın reddi gerekmiştir.11/11/2023 tarihli faturanın ... sistemi üzerinden çekilmesinde ise, faturanın davacı taraf ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı görülmüş olup, bu faturaya konu mal veya hizmetin verildiğini faturayı kesen davalı tarafın ispat etmesi gerekmekte iken, davalı tarafça bu hususta ispata elverişli herhangi bir delil sunulmamış olup, her ne kadar dava tek bir dava olarak açılmış ise de, alacak iki farklı hukuki sebebe dayanmakta olup, cari hesap alacağında davalı tarafın alacaklı olduğu kanaati ile ... limitinden çekilen paranın hukuki sebebinin bulunduğu yönünde değerlendirme yapılabilmesi için tarafların takas ve mahsup definin bulunması ve bu paranın bu kapsamda çekilmiş gerekmektedir. Ancak ... limitinden çekilen paranın, davacı tarafın ticari defterlerinde yer almayan ve davalı tarafça içeriği ispatlanamayan fatura bedeli olarak çekildiği sabit olup, takas mahsup ilişkisi gereğince bu paranın çekildiği değerlendirilemediğinden davacının sebepsiz zenginleşmeye yönelik talebi yönünden davanın kabulü gerekmiş, hukuki dayanağı olmadan davacının ... limitinden çekilen 194.480,00 TL'nin sebepsiz zenginleşme tarihi olan 15/11/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan nedenlere,
1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile; a-Davacının cari hesap alacağı yönündeki talebinin REDDİNE, b-Davacının sebepsiz zenginleşmeden kaynaklı talebinin KABULÜ ile 194.480,00 TL'nin sebepsiz zenginleşme tarihi olan 15/11/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Davacının bu dava sebebiyle yaptığı toplam yargılama gideri 10.252,00 TL'nin davanın kabul ret oranına göre 5.228,52 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Alınması gereken 13.284,92TL karar harcından peşin alınan 6.840,00 TL mahsubu ile bakiye 6.444,92 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
4-Peşin harç 427,60 TL, başvuru harcı 427,60 TL olmak üzere toplam 855,20 TL'nin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine,
6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine,
7-Arabuluculuk Ücret Tarifesi kapsamında ... Hazinesinden karşılanan arabuluculuk ücreti olan 3.120,00 TL'nin davanın kabul ret oranına göre 1.591,20 TL'sinin davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
8-Arabuluculuk Ücret Tarifesi kapsamında ... Hazinesinden karşılanan arabuluculuk ücreti olan 3.120,00 TL'nin davanın kabul ret oranına göre 1.528,80 TL'sinin davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
9-Taraflarca yatırılan gider avansından geriye kalan kısmın, 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu'nun 333. Maddesi ve 03/04/2012 tarih 28253 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliği'nin 47. Maddesi uyarınca kararın kesinleşmesini müteakip iadesine,
Dair 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/4 maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak veya mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Dairesi nezdinde ... açık olmak üzere karar verildi. 29/09/2026
