mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2024/355 K. 2026/924

Karar tarihi: 1 Ekim 2026

Atıf yapılan maddeler

    Karar metni

    T.C. İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

    ESAS NO
    2024/355 Esas
    KARAR NO
    2026/924
    DAVA
    Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)
    DAVA TARİHİ
    27/05/2024
    KARAR TARİHİ
    01/10/2026

    Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

    GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

    Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 25/07/2018 tarihinde ... plakalı 2017 model ... aracı davalıdan satın aldığını, her iki tarafından tacir olduğunu, satın alınan araç hakkında ithalatı yapan firma tarafından yapılan otomobil ithalatlarında çifte fatura kullanılmak suretiyle düşük kıymetle ithalat yapılarak kaçakçılık ve resmi belgede sahtecilik yapıldığı, bu bahisle ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin ... Karar sayılı kararıyla müsadere kararı verildiğini ve kararın kesinleştiğini, yol uygulamasında kolluk kuvvetleri tarafınca araca el konulduğunu ve müsadere edildiğini, dava tarihi itibari ile satın alınan aracın rayiç piyasa değeri olan 350.000-Euro civarında olduğunu, bu zararın giderilmesi için arabuluculuk yöntemine başvurulduğunu ancak anlaşılamadığını, aynı süreçte bedel üzerinden zarar giderimi talebinde bulunulduğundan bu beyan ile davalı tarafın temerrüte düşürüldüğünü, davalının sattığı araç hakkında zapta-ayıba karşı tekeffül sorumluluğuna sahip olduğunu, bu sorumluluğun kusursuz sorumluluk hallerinden olduğunu, müvekkilinin araca el koyma tarihinden dava tarihine kadar araçtan mahrum kaldığını, bu nedenlerle davanın kabulüne, yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

    Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu aracın ithalat işlemlerinin Gümrük ve ..., tescil işlemlerinin ise ... tarafından gerçekleştirildiğini, bu bakanlıklara davanın ihbar edilmesi talebinde bulunduklarını, dava konusu aracın dava dışı ... Teks. Akar. İnş. Gıda Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından 2017 yılında ithal edildiğini, ithalattan sonra aracın kaç el değiştirdiğinin taraflarınca bilinmediğini, müvekkilinin bu aracı ... 51. Noterliğinin 06/07/2018 tarihli ve ... yevmiye nolu satış sözleşmesi ile dava dışı ...'dan satın alındığını, daha sonra aracın .... Noterliğinin 25/07/2018 tarihli ve ... yevmiye nolu satış sözleşmesi ile müvekkili tarafından davacıya 1.560.000-TL bedelle satılarak devredildiğini, devrin gerçekleştiği tarih itibari ile araç üzerinde herhangi bir hak mahrumiyeti bulunmadığını, iddia edildiği gibi müvekkili firmanın aracın ithalatını yapan firma olmayıp, ithalatçı firma ile de herhangi bir organik ya da inorganik bağı bulunmadığını, yani müvekkilinin araca el konulmasına sebep olan ithalat vergilerinin eksik ödenmesi eylemi ile hiçbir ilgisinin bulunmadığını, davacı tarafından da bu yönde sunulabilmiş aksine hiçbir delil bulunmadığını, bu nedenlerle davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretlerinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

    İhbar olunan ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından uğranıldığı iddia olunan zarardan kaynaklı olarak .... İdare Mahkemesinin 2024/... Esas sayılı dosyasına kayden dava açıldığını ve söz konusu dosyanın halihazırda derdest olduğunu, müvekkili müfettişlerince düzenlenen 09/03/2020 tarihli ... sayılı raporu ile ... Teks. Akar. İnş. Gıda Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından ... Gümrük Müdürlüğünden gerçekleştirilen araç ithalatlarında çift fatura kullanılarak düşük kıymetlerle ithalat yapıldığı iddialarına yönelik işlemlerin incelenmesinde söz konusu beyanname içinde kıymet farkı tespit edildiğini ve fark vergilerin tahsili için Gümrük Kanunu kapsamında işlem tesis edilmesinin talimatlandırıldığını, söz konusu talimata istinaden

    11.03.2020/... tarih/sayılı ek tahakkuk kararı ile 11.03.2020/...

    tarih/sayılı ceza kararı tanzim edildiğini, ayrıca ticaret müfettişi ... tarafından düzenlenen 05.05.2020 tarihli ve ... sayılı soruşturma raporuna da 22.03.2017 tarihli, ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi konu edilerek ilgili rapor ... Cumhuriyet Başsavcılığına intikal ettirildiğini, yapılan yargılama sonucunda ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 11.04.2023 tarihli ... Karar sayılı kararı uyarınca bahse konu aracın müsadere edildiğini, müvekkilinin davacı tarafın uğradığını iddia ettiği zararda bir sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkilinin eyleminin yargı tarafından verilen müsadere kararını yerine getirmekten ibaret olduğunu, bu nedenlerle davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

    Bilirkişi heyetinin 26/05/2025 tarihli, 9 sayfadan ibaret raporunda özetle; incelenen davacı şirkete ait 2018 yılı e-defterlerinin açılış kapanış beratlarının yasal süresinde alınmış olduğu, bu anlamda ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, davalı yan tarafından davacı unvanına düzenlenen 25.07.2018 tarih, 1.560.000,00 TL bedelli dava konusu araç faturasının, davacı yan defterlerinde 25.07.2018 tarih, ... nolu yevmiye maddesinde kayıt altına alındığı, fatura bedelinin 25.07.2018 tarih, 7154 nolu yevmiye maddesinde görüldüğü şekli ile 1.000.000,00 TL lik kısmın banka havalesi, 01.08.2018 tarih, ... nolu yevmiye maddesinde görüldüğü şekli ile de bakiye 560.000,00 TL lik kısmın takas/mahsup yapılarak ödendiği, incelenen davalı şirkete ait 2018 yılı ticari defterlerinin açılış ve kapanış beratların yasal süresinde alınmış olduğu, bu anlamda ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, davacı unvanına düzenlenen dava konusu 25.07.2018 tarih, 1.560.000,00 TL bedelli araç faturasının, davalı yan defterlerinde 25.07.2018 tarih, ... nolu yevmiye maddesinde kayıt altına alındığı, fatura bedelinin 25.07.2018 tarih, ... nolu yevmiye maddesinde görüldüğü şekli ile 1.000.000,00 TL lik kısmın banka havalesi, 01.09.2018 tarih, ... nolu yevmiye maddesinde görüldüğü şekli ile 540.000,00 TL'lik ve 03.09.2018 tarih, ... nolu yevmiye maddesinde görüldüğü şekli ile de bakiye 20.000,00 TL lik kısmın takas/mahsup yapılarak tahsil edildiği, davacının araç değeri zararının 10.750.000,00 TL olduğu, davacının araç mahrumiyet zararının 130.000,00 TL olduğu, 10.05.2024 el koyma tarihi ile 27.05.2024 dava tarihi arasında geçen süre için takdiri mahkemeye ait olmak üzere işlemiş faiz tutarının, 10.750.000,00 TL araç değer zararı yönünden 262.703,12 TL, araç mahrumiyeti yönünden 3.176,88 TL olduğu sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

    Bilirkişi heyetinin 15/12/2025 tarihli, 8 sayfadan ibaret birinci ek raporunda özetle; somut olayda TBK md 214 gereğince zaptın koşullarının oluştuğu, satıcının zapttan doğan sorumluluğunun kusursuz sorumluluk olduğu,

    davacının davalıya yönelttiği bedel iade talebinin niteliği itibariyle “bozucu yenilik doğuran”

    hak olan “dönme” hakkının kullanılması olduğu, bu hakkın kullanılması ile birlikte sözleşme

    geçmişe etkili olarak ortadan kalktığından davacının taraflar arasında kurulduğu anda yapmış

    olduğu ödemenin iadesini talep edebileceği,

    Yargıtay 13. HD’nin geçmiş dönem kararlarında dava tarihi itibariyle bedel talep edebileceği

    yönünde içtihatları bulunsa da güncel kararların aksi yönde olduğu,

    dosyaya sunulu hukuki mütalaanın öğreti ve içtihatlarla uyumlu olduğu,

    davacı taraf sözleşmeden dönme yoluyla sözleşmeyi sona erdirdiği için davalının davacıdan

    aldığı bedeli ticari avans faizi ile iade borcu altında olduğu, davacının TBK md 217 gereğince

    araç elinden alınana kadar geçen sürede kullanım yolu ile elde ettiği bedelin mahsubu

    gerektiği,

    .... İdare Mahkemesi’nin 2024/... E. sayılı dosyada Bakanlığa ilişkin iddiaların

    satıcının sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluğunun belirlenmesinden sonra

    değerlendirilmesinin mümkün olduğu bu nedenle idari yargıdaki davada iş bu davanın

    bekletici mesele olarak değerlendirilmesi gerektiği,

    kök raporda teknik yönden yapılan değer kaybı ve araç mahrumiyet bedeli tespitlerinin piyasa

    rayiçlerine uygun olduğu,

    davacının araç elinden alınana kadar geçen sürede kullanım bedelinin 958.696,12 TL olarak

    hesaplandığı,

    rapor içerisinde yer verilen değerlendirmeler ışığında, davacı yanın taraflar arasında satış

    sözleşmesinin kurulduğu anda yapmış olduğu ödemenin iadesini talep edebileceği

    yönündeki değerlendirmenin kabul edilmesi halinde, araç değeri zararının, 25.07.2018

    ödeme tarihinden (1.560.000,00 TL tutarındaki ödeme) 24.05.2024 dava tarihine kadar

    işlemiş faiz tutarı 1.747.351,66 TL ile birlikte toplamda 3.307.351,66 TL olacağı, bu tutardan,

    yukarıda hesaplanan 958.696,12 TL nin mahsubu sonrasında davacı yanın bu yöndeki

    talebinin 2.348.655,54 TL olacağı,

    davacının araç mahrumiyet zararının kök rapordaki gibi 130.000,00 TL olduğu, 10.05.2024 el koyma tarihi ile 27.05.2024 dava tarihi arasında geçen süre için takdiri

    mahkemeye ait olmak üzere işlemiş faiz tutarının, araç mahrumiyeti yönünden 3.176,88 TL

    olduğu sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

    Bilirkişi heyetinin 14/05/2026 tarihli, 9 sayfadan ibaret ikinci ek raporunda özetle; somut uyuşmazlıkta davalının aracı davacıya teslim ettiği, başka bir ifadeyle satış

    sözleşmesinden doğan asli edimin yerine getirildiği bu nedenle ifanın hiç gerçekleşmemesi

    veya ifanın objektif olarak imkânsız hâle gelmesinin söz konusu olmadığı,

    devletin vergi alacağına dayalı müdahalesinin, üstün hakka dayanan bir müdahale niteliğinde

    olduğu, devletin müdahalesinin zapta ilişkin hükümler kapsamında değerlendirilmesinin

    mümkün olduğu, somut olayda araç teslim edilmiş, mülkiyet ve zilyetlik davacıya geçmiş;

    sonrasında ise üstün hak sahibi konumundaki devlet tarafından araca el konulmuş olup

    uygulanması gereken hükümlerin zapta ilişkin hükümler olduğu,

    tam zapt hâlinde Türk Borçlar Kanunu’nun 217. maddesi gereğince sözleşmenin

    kendiliğinden sona erdiği,

    somut olayda hukukî ayıp veya kullanım sınırlaması değil, tam zapt söz konusu olduğu, bu

    nedenle taraflar arasındaki sözleşme sona erdiğinden, artık ayıp hükümlerinin

    uygulanabileceği sürekli bir sözleşmesel bağın mevcut olmadığı,

    somut olayın zapt olarak değerlendirilmesi hâlinde, kanaatimizce zapt hükümlerinde müsbet

    zararın tazminine ilişkin açık bir düzenleme bulunmadığından müsbet zarar talep edilmesinin

    mümkün olmadığı,

    davacının ödediği satış bedelinin faiziyle birlikte iadesini talep ettiği bu durumda, davacının

    aracı kullandığı süre boyunca elde ettiği menfaatin de hesaplamada dikkate alınması gerektiği,

    bu menfaatin belirlenmesinde doğrudan araç kiralama bedellerinin esas alınmasının somut

    uyuşmazlığın özellikleriyle tam anlamıyla bağdaşmayacağı özellikle dava konusu aracın lüks

    segmentte yer alan bir araç olması nedeniyle, piyasa koşullarına göre belirlenecek yüksek

    araç kiralama bedellerinin esas alınması hâlinde taraflar arasındaki menfaat dengesinin

    bozulabileceği değerlendirildiğinden öncelikle aracın hayatın olağan akışı gereğince ortalama

    ekonomik kullanım süresinin dikkate alındığı; ardından davacının fiilî kullanım süresi bu

    toplam kullanım süresine oranlanarak hesaplama yapıldığı, aracın kullanımından kaynaklanan

    menfaatin daha hakkaniyete uygun ve objektif bir yöntemle belirlenmesinin amaçlandığı,

    dosya kapsamında sunulan uzman görüşü olarak Doç. Dr. ... tarafından hazırlanan

    mütalaada, davacının dava tarihi itibariyle aracın rayiç bedelini talep edemeyeceği yönündeki

    değerlendirmenin kanaatimizce isabetli olduğu, zapttan doğan sorumluluk hükümleri

    kapsamında davacıya dava tarihindeki rayiç değeri isteme imkânı tanıyan herhangi bir

    seçimlik hak bulunmadığı,

    sayın mahkemece ödenen satış bedeli üzerinden hesaplama yapılması gerektiğinin kabulü

    halinde, davacı yanın talep edebileceği tazminat tutarının, 3.307.351,66 - 958.696,12

    (amortisman kaybı) + 130.000,00 (araç mahrumiyeti) + 3.176,88 (mahrumiyet bedeli faizi)

    = 2.481.832,42 TL olarak hesaplandığı,

    davacı yanın, aracın el konma tarihindeki rayiç değeri dikkate alınarak tazminat hesaplanması

    talebinin kabul edilmesi halinde, kök raporda belirlenen 10.750.000,00 TL nin dikkate

    alınarak teknik değerlendirme sonucu gerekçelendirilen amortisman yöntemi uygulandığında

    el konma tarihindeki rayiç değer üzerinden davacı yanın talep edebileceği tazminat tutarı,

    10.750.000,00 – 3.116.021,60 (amortisman kaybı) + 130.000,00 (araç mahrumiyeti) +

    3.176,88 (mahrumiyet bedeli faizi) = 7.767.155,28 TL olarak hesaplandığı,

    2018 satışında 2017 ithalat sorununun bilinip bilinemeyeceğine ilişkin, mali perspektifle bu

    konuda muhasebesel işlemler yönünden bir değerlendirme yapmanın olanaklı olmadığı, araç

    alım kaydı yapılırken, aracın alımına ilişkin fatura dikkate alınmakta olup, fatura tutarını

    oluşturan unsurların detaylarının (ithalde ödenen ötv oranı ve benzeri) irdelenmediği, somut

    olayda bu detayları kontrol etmesi gereken tarafın ithalatçı (davalı) olduğu, bu detaylar

    satılacak emtianın maliyetini oluşturduğundan, ithalatçı tarafından ithalde ödenen tüm masrafların dikkate alınması basiretli bir ticari davranış gereği olduğu,

    davacı açısından ise uzmanlık alanımız dışında kalmakla birlikte, mesleki faaliyetlerimiz kapsamında yaşanan mali süreçlerdeki tecrübemize dayalı olarak, ithalattaki farklı ÖTV beyan

    edilmesi sorununun piyasadaki satış fiyat farklılıkları dikkate alınarak (bayi çıkışlı araç satış

    tutarları ile özel ithalatçı araç satış tutarları) bilinen ve fark edilebilecek bir durum olduğu sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

    Dava, satış sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

    Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde; dava ve cevap dilekçeleri, bilirkişi raporu, ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin ... Karar sayılı ilamı ve tüm dosya kapsamının yapılan incelemesinde; davanın ... plakalı aracın müsadere edilmesi nedeniyle araç rayiç bedeli ve araç mahrumiyet bedeli talebine ilişkin olduğu, davacının ... plakalı aracı 25/07/2018 tarihinde davalıdan satın aldığı, bu araçla ilgili ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin ... Karar sayılı ilamının 4 nolu fıkrası ile müsaderesine karar verildiği, Mahkememizce bilirkişi raporunun aldırıldığı, yapılan inceleme ve değerlendirmede 25/07/2018 tarihinde aracın 1.560.000,00-TL bedelle alındığı ve satın alma miktarı hususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığı, aracın 10/05/2024 tarihinde müsadere kararı sonucu el konulduğu ve yapılan tespitlerde araç rayiç değerinin tespit edildiği ve rayiç bedelin 10.750.000,00-TL olduğunun belirlendiği, öncelikle somut uyuşmazlıkta davalıya husumet düşüp düşmediği noktasında yapılan değerlendirmede; 25/07/2018 tarihli araç satış sözleşmesinin taraflarının davacı ve davalı olduğu, davalının husumetin kendisine düşmeyeceğine ilişkin itirazının satış sözleşmesinin tarafı olması karşısında itirazının yerinde olmadığı, husumetin kendisine yöneltilmesinin doğru olduğu, Yargıtay 3. HD'nin 2025/4803 Esas, 2026/4031 Karar sayılı ilamı ile hukuken geçerli bir sözleşme ile satılarak teslim ve tescil edilen aracın müsadere edilmesi halinde TTK. 214-218 maddelerinde düzenlenen zapta karşı tekeffül borcu kapsamında aracın rayiç bedeline hükmedileceğini kabul ettiği görülmekle, kısmi dava olarak açılan iş bu davada davacının araç rayiç bedelinin kabul edildiği, her ne kadar davacının ayrıca araç mahrumiyet bedeli talebinde bulunmuş ise de; bu aracın müsadere edildiği ve elinden çıktığı, dava ile birlikte rayiç bedele hükmedildiği, araç mahrumiyeti tazminatı koşulunun oluşmadığı anlaşılmakla davacının bu talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tahsis edilmiştir.

    HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı açıklandığı üzere;

    1-Davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile;

    a-Davacının araç güncel bedeline ilişkin davasının kabulü ile 10.000.000,00-TL'nin zapt tarihi olan 10/05/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

    b-Davacının araç mahrumiyet bedeline yönelik davasının reddine,

    2-Hüküm altına alınan miktar üzerinden hesaplanan 683.100,00-TL ilam harcından peşin alınan 172.482,75-TL'nin mahsubu ile bakiye 510.617,25-TL ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

    3-Davacı tarafından yatırılan 172.482,75-TL peşin harç ve 427,60-TL başvuru harcı olmak üzere toplam 172.910,35-TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

    4-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. göre hesaplanan 1.010.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

    5-Davalı, kendisini vekille temsil ettirmiş olmakla, red edilen kısım yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. göre hesaplanan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

    6-Tarafların zorunlu arabuluculuk sürecinde anlaşmamaları nedeniyle 6325 sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk gideri olan 3.600,00-TL'nin kabul-red oranına göre 3.564,36-TL'nin davalıdan, 35,64-TL'nin davacıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına,

    7-Davacı tarafından yapılan 127.295,00-TL yargılama giderinin red ve kabul durumuna göre takdiren oranlayarak 126.034,65-TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine; arda kalan bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

    8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen taraflara iadesine,

    Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu kabil olmak üzere verilen karar alenen okunup usulen anlatıldı.01/10/2026

    Başkan ...

    e-imzalıdır

    Üye ...

    e-imzalıdır

    Üye ...

    e-imzalıdır

    Katip ...

    e-imzalıdır

    Bu belge elektronik imza ile imzalanmış olup ayrıca ıslak imza uygulanmayacaktır.“5070 sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur.”