- Ana sayfa
- Yargı kararı
İlk Derece Mahkemesi İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2025/271 K. 2026/699
Karar tarihi: 29 Eylül 2026
Atıf yapılan maddeler
Karar metni
T.C.
İSTANBUL
19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
- ESAS NO
- 2025/271 Esas
- KARAR NO
- 2026/699
- DAVA
- Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
- DAVA TARİHİ
- 19/12/2018
- KARAR TARİHİ
- 29/09/2026
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının 30/06/2015 tarihli 5 yıl süreli Bayilik Sözleşmesi ile Sıvı Petrol Gazları (LPG) dağıtım şirketi olan müvekkili ... Nak. A.Ş.'nin bayiliğini yaptığını, fakat 19/03/2018 tarihinde gönderdiği ihtarname ile bayilik sözleşmesini gördüğü lüzum üzerine feshettiğini bildirdiğini bu haksız fesih nedeni ile davacı şirketin kar mahrumiyetine uğradığını ayrıca sözleşmenin 32. Maddesine göre cezai şart ödemesi gerektiğini ileri sürerek şimdilik kar mahrumiyeti olarak 10.000 TL ve cezai şart olarak da şimdilik 40.000 TL olmak üzere toplam 50.000 TL 'nin fesih ihtarnamesinin tebliği tarihinden itibaren işleyecek avans faizi oranı üzerinden faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı taraf davaya karşı cevap dilekçesi sunmamıştır.
DELİLLER:
Mahkememizden verilen 18/05/2021 tarih, ... sayılı kararı, İstanbul BAM 14. Hukuk Dairesi'nin 13/03/2025 tarih ve 2021/1823 esas 2025/435 sayılı karar ilamıyla bozulduğu anlaşıldı.
Bilirkişi ...'ın 23/11/2025 tarihinde sunmuş oldukları bilirkişi raporunda ; " Sayın Mahkeme’nin kararı doğrultusunda tarafımıza verilen görev çerçevesinde dosya kapsamında yer alan tüm belgelerin üzerinde yapılan inceleme neticesinde; Yukarıda arz ve izah olunan açıklamalar çerçevesinde,
- Yapılan teknik ve nitelikli hesaplamalar sonucunda, davacının aynı bölgede yeniden bayilik oluşturulabilmesi için makul sürenin 1 yıl olduğu kabul edilerek yapılan kar kaybı hesabının 13.364,51 TL olarak tespit edildiği,
- Mahkemenin farklı bir makul süre değerlendirmesi yapması ihtimaline karşı, 6 aylık süre esas alınarak yapılan alternatif hesaplamada ise kar kaybı 6.682,25 TL olarak belirlendiği, " şeklinde görüş bildirmişlerdir.
Bilirkişi ...'ın 02/03/2026 tarihinde sunmuş oldukları bilirkişi ek raporunda ; " Yapılan teknik ve nitelikli hesaplamalar sonucunda, davacının aynı bölgede yeniden bayilik oluşturulabilmesi için makul sürenin Kök raporda 1 yıl olduğu kabul edilerek yapılan kar kaybı hesabının 13.364,51 TL olarak tespit edildiği,
- Yine Kök raporda Mahkemenin farklı bir makul süre değerlendirmesi yapması ihtimaline karşı, 6 aylık süre esas alınarak yapılan alternatif hesaplamada ise kar kaybı 6.682,25 TL olarak belirlendiği,
- Davalı taraf itirazları doğrultusunda 3 aylık makul süre hesaplamasına göre hesaplanan kar kaybının 3.295,35 TL olduğu,
- Davacı taraf itirazları doğrultusunda 3 aylık makul süre hesaplamasına göre hesaplanan kar kaybının 30.536,73 TL olduğu " şeklinde görüş bildirmişlerdir.
GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan tüm yargılamalar neticesinde, taraf iddia ve savunmaları, takip dosyası, alınan bilirkişi ek ve kök raporları ve tüm dosya içeriğine göre; ticari defterlerin kanıt olması, bu defterlerin Ticaret Kanunu'nun öngördüğü şartlar içinde tacirin lehinde veya aleyhinde olarak kullanılması ve ticari bir uyuşmazlığında hükme esas teşkil etmesidir. Böylelikle ticari bir uyuşmazlıkta ticari defter kaydı, uyuşmazlığın çözümünde yazılı bir kanıt aracıdır. Tacirin tuttuğu bütün defterlerdeki kayıtların birbirine uygun olması, birbirini tutması ve doğrulaması şarttır.
Somut uyuşmazlıkta davacı şirket defterleri usulüne uygun tutulmuş ve davalı şirket geçerli bir mazeret sunmaksızın ticari defterlerini ibrazdan kaçınmış ve davacı şirket ticari defterleri davalı şirket aleyhine delil olarak değerlendirilmiştir. Davacı ile davalı arasında dosyada mevcut 30/06/2015 tarihli 5 yıl süreli Bayilik Sözleşmesi ile Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) sözleşmesi imzalanmış ve davalı tarafından 19/03/2018 tarihinde Beyoğlu 13. Noterliği'nin 19/03/2018 tarih 06259 yev. nolu ihtarnamesi gönderilerek sözleşmenin feshedildiği bildirilmiştir. Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin fiyatlandırma ve ödeme başlıklı 29. Maddesi uyarınca; bayiye satılacak LPG fiyatı ile perakende pompa satış fiyatının LPG piyasası mevzuatına uygun olarak ... tarafından saptanacağı ve Bayi'ye tavsiye edilen perakende pompa satış fiyatı olarak bildirileceği kararlaştırıldığından davalı şirket basiretli tacir olarak davacı şirketin belirlediği satış fiyatı ile piyasadaki diğer akaryakıt şirketlerinin satış fiyatlarını karşılaştırabilecek durumda olup gerekli dikkat ve özeni gösterme yükümlülüğündedir. Bu doğrultuda davalı şirketin sözleşmeyi imzalayıp ticari faaliyetlerine başladığı ve 978 gün geçtikten sonra fiyatların yüksek olduğundan ve piyasada rekabet etme şansı olmadığından bahisle sözleşmeyi feshetmesi haklı bir neden olarak değerlendirilmemiştir.
Kâr mahrumiyeti süresinin hesabında, öncelikle davacının dava konusu taşınmaz için yeni bir bayilik sözleşmesi yapıp yapmadığı ve yeni bir istasyon kurup kurmadığı tespit edilmeli, yeni bir bayilik ilişkisi kurulmamış ise kâr mahrumiyeti süresinin, fesihten sözleşmenin sonuna kadar olan bölüm için değil, davacının aynı bölgede benzer bir bayilik kurabilmesi için gerekli makûl süre belirlenerek ve brüt kâr değil net kâr dikkate alınarak hesaplanması gerekir(Yargıtay 19.Hukuk Dairesi’nin 11.04.2019 tarihli 2018/2661 E., 2019/2508 K. sayılı ve 15.12.2015 tarihli 2015/3689 E., 2015/16904 K. sayılı emsal kararları).
Somut olayda, sektörel bilirkişinin de yer aldığı bilirkişi heyetince yapılan inceleme sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda mahrum kalınan kâr alacağına ilişkin olarak, boızma kararı da dikkate alınarak yapılan hesaplamada yeniden bayi kurulma süresi bakımından ikili hesaplama yapmış olup, dosya konusu dikkate alındığında yeniden bayi kurulma süresi bakımından 1 yılın esas alınması hakkaniyete uygun düşeceği kanaatine mahkememizce ulaşılarak, 1 yıl esas alınarak yapılan hesaplamada kar mahrumiyet tutarının 13.364,51-TL olduğu, bu tutara kâr mahrumiyeti alacağının sözleşmenin feshinin ihbar edildiği 19/03/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınması tespiti yapılmıştır. Tespit çelişki içermediği bozma kararına uygun olduğu görüşü ile hükme esas almaya elverişli olduğu tespit edilmiştir.
Cezai şart borçlunun, asıl borcunu ilerde, hiç veya gereği gibi ifa etmediği takdirde alacaklıya karşı ifa etmeyi önceden taahhüt ettiği edime denir. Bu nedenle cezai şart, asıl borca bağlı olarak ve ancak bu borcun ihlâli ile doğabilecek olan ferî bir edimdir. Borçlu cezai şart ödemeyi taahhüt etmişse, artık alacaklı herhangi bir zarara uğradığını iddia etmek veya zararının şümulünü ispat etmek zorunda kalmadan, tazminat elde etme imkânını bulacaktır. Zira cezai şart borcun ihlâli hâlinde verilmesi gereken, önceden kararlaştırılmış kesin miktarlı (maktu) bir tazminattır. Cezai şartın kararlaştırılabilmesi için asıl borcun mahiyeti önemli değildir; bir verme borcu kadar, yapma veya yapmama borçlarında da cezai şart kararlaştırılabilir (Tekinay, S.S./Akman, S./Burcuoğlu, H./Altop, A.; Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul 1993, s. 341-343). Ayrıca cezai şartın esas itibariyle iki temel amacı bulunmaktadır. Bunlardan biri, borçluyu ifaya zorlamak ve böylece asıl borcun ifasını teminat altına almak; diğeri de, borcun ifa edilmemesinden doğacak zararı önceden ve götürü şekilde tespit etmektir. Bu iki temel amacı dışında, cezai şartın diğer bir amacı da, ifayı engelleyen cezai şartta (dönme cezasında) borçlunun cezai şartı ödemek suretiyle sözleşmeden kolayca dönmesini sağlamaktır (Kocaağa, K.: Türk Özel Hukukunda Cezai Şart (BK. m. 158-161), Ankara 2003, s. 40-42). Somut uyuşmazlıkta; bu cezai şart yapılan sözleşmedeki mali hükümler parasal değerleri ve tarafların tacir olması, bir tarafı ekonomik yıkıma uğratacak büyüklükte olmayışı göz önüne alındığında davalının cezai şartı ödemesi gerekeceği sonucuna varılmıştır.
Yapılan incelemeler alanında uzman bilirkişiler tarafından sunulan kök ve ek rapor da dikkate alınarak yapılan hesaplamalar neticesinde davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;
1-Davacı tarafının davalı aleyhine açılan davanın Kısmen Kabul Kısmen Reddi ile ;
39.720,00-TL cezai şart alacağının sözleşmenin feshinin ihbar edildiği 19/03/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 13.364,51-TL kâr mahrumiyeti alacağının sözleşmenin feshinin ihbar edildiği 19/03/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile beraber davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Harçlar Kanunu gereğince ve karar tarihi itibariyle alınması gereken 3.626,20 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 1.990,88 TL harcın mahsubu ile bakiye 1.635,32 TL harcın Davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 45.000,00-TL maktu vekalet ücretinin Davalıdan alınarak kendisini vekil ile temsil eden davacıya verilmesine,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T'ne göre vekalet ücreti red miktarını geçemeyeceğinden 27.013,46-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekil ile temsil eden Davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 35,90 TL başvuru harcı, 853,88 TL peşin/nisbi harcı, 1.137,00 TL ıslah harcı, 18.900,00 TL bilirkişi ödemeleri, 530,00 TL tebligat+posta+diğer masraflar, olmak üzere toplam 21.456,78 TL yargılama giderinin kabul red oranı (%66,27) dikkate alınarak; 14.220,37 TLnin Davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına
6-Taraflarca yatırılan ancak kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran taraflara İADESİNE,
Dair, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 29/09/2026
