mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2025/783 K. 2026/563

Karar tarihi: 1 Ekim 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

SAKARYA

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

DAVA
İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

Mahkememizde görülmekte bulunan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti

Davacılar vekili tarafından Mahkememize ibraz edilen dava dilekçesi ile özetle; davacı tarafından, 16.12.2024 tarihinde davalı borçlu ....A.ş.'ye; 2024 model Ford Transit marka aracın alımı için 1.000.000 TL kapora ödemesi yapılmış olduğunu ancak tarafların anlaştığı teslim günü olan 16.12.2024 tarihinde ilgili araç teslim edilmemiş olduğunu, teslim edilmeyen aracın iade edilmeyen kapora bedeli ile ilgili olarak davalı borçlu aleyhine takibe girişildiğini, davalı borçluyla yapılan görüşmeler neticesinde 07.02.2025 tarihinde imza altına alınmış protokol ile 13.02.2025 tarihinde 525.000 TL ve 18.02.2025 tarihinde 525.000 TL olmak üzere toplam 1.050.000 TL ödemenin davacının IBAN'ına yapılacağı, halihazırda davacı nezdinde bulunan 34 FJ 6061 plakalı ikame araç davalı borçluya iade edileceği, tüm ödemeler gerçekleştiğinde davalı borçlu protokole konu alacaktan ibra edileceği ve icra dosyasının kapanması için ödenecek harç davalı borçluya yükleneceği şartları altında sulh olunmuşsa da tarafa yalnızca 275.000 TL ödeme yapılmış olduğunu, bunun üzerine yetkili icra dairesi kanalınca ödeme emri tebliğ edilmiş, ödeme emrini tebellüğ eden davalı borçlu yine icra takibine, borca ve bütün ferilerine itiraz etmiş ve takibi durdurmuş olduğunu, arabuluculuk sürecinin ardından yine sulh olmak adına davalı borçlu, davacı ile görüşmeler sağlamış ve bu neticede 29.05.2025 tarihli bir başka protokol imza altına alınmışsa da, davacı davacının ilgili alacağına karşılık kabul edilmiş olan FİAT DUCATO marka ZFA250008SMA68572 şase, 463562941833234 motor nolu aracın; davalı borçlu tarafından taahhüt edildiği gibi 17.06.2025-20.06.2025 tarihleri arasında noterde satış devri gerçekleştirilmemiş olup işbu protokole de uyulmamış olduğunu, 07.02.2025 tarihli Protokol .... tarafından, 29.05.2025 tarihli Protokol ...tarafından imza altına alınmış olup ....A.ş yetkilisi ...ın; ...'ı şirket adına yetkili kıldığı T.C. ...Noterliği'nin 09.02.2024 tarih 817 Yevmiye Nolu Vekaletnamesi ile işbu vekaletnameye dayanak T.C. ...Noterliği'nin 26.10.2022 tarih 6362 Yevmiye Nolu İmza Sirküleri ve Her ne kadar ilgili sirküler başka bir firmaya ait olsa da ...'a ait imzayı gösterir belge olan T.C. Kocaali Noterliği'nin 21.07.2022 tarih 4020 Yevmiye Nolu İmza Sirküleri yine dilekçe ekinde sunulmuş olduğunu, bu sebeplerle davalı borçlunun yapmış olduğu itiraz tamamen haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olup alacağın tahsilini geciktirmek amacıyla kötü niyetli olarak yapılmış olduğunu belirterek davalının (borçlunun) itirazının iptaline, alacak ve fer’ilerinin % 20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı taraf usulüne uygun tebligata rağmen cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.

II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar

Dava, harici araç satış sözleşmesi nedeniyle ödenenlerin istirdatı iddiasına dayalı başlatılan ilamsız icra takibine yapılan itirazın kısmen iptali davasıdır.

Uyuşmazlık; taraflar arasındaki akdi ilişkinin varlığı, akdi ilişki var ise davaya konu aracın tesliminin gerçekleşip gerçekleşmediği, yapılan ödemelerin harici araç satış sözleşmesine binaen yapılıp yapılmadığı ve neticeten takibe yapılan itirazın iptalinin gerekip gerekmediği konuları ihtilaflıdır.

III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller

..İcra Dairesinin 202./,, Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklı davacı tarafından borçlu davalı Şirket aleyhinde araç alım bedeli ve işlemiş faizden dolayı ilamsız icra takibine girişildiği, ödeme emrinin borçluya tebliğ edilmesi üzerine süresinde borçlu vekili tarafından icra dairesine sunulan itiraz dilekçesiyle borcun tamamına itiraz edildiği, itiraz üzerine takibin durdurulduğu ve yasal 1 yıllık süre içerisinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş, ancak davalı taraf ticari defter ve kayıtlarını sunmadığı anlaşılmıştır. Davacı tarafın ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucu bilirkişi Rasul ....tarafından hazırlanan 28/06/2026 tarihli raporda sonuç olarak; "... Davacının usul ve yasaya uygun olarak tutulmuş ticari defterlerinin sahibi lehine delil kudretine haiz olduğu, Davacının kendi ticari defterlerinde davalıdan 725.000,00 TL alacaklı olduğu,..." sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar

İİK’nın 67. Maddesi, "Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir...." şeklinde düzenlemeye yer verilmiştir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun,

1. maddesi; “Sözleşme, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak açıklamalarıyla kurulur.” hükmüne

26. maddesi ''Taraflar, bir sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içinde özgürce belirleyebilirler.''

125. maddesinde “ (1) Temerrüde düşen borçlu, verilen süre içinde, borcunu ifa etmemişse veya süre verilmesini gerektirmeyen bir durum söz konusu ise alacaklı, her zaman borcun ifasını ve gecikme sebebiyle tazminat isteme hakkına sahiptir. (2) Alacaklı, ayrıca borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek, borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir. (3) Sözleşmeden dönme hâlinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler. Bu durumda borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat edemezse alacaklı, sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğradığı zararın giderilmesini de isteyebilir.”

207. maddesi "Satış sözleşmesi, satıcının, satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşmedir." hükmüne yer verilmiştir.

4721 sayılı TMK’nın “İspat yükü” başlıklı 6. maddesi “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.” hükmüne yer verilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 18/04/2018 Tarih, 2017/13-619 Esas 2018/919 Karar sayılı kararında "...Hukukun amacının maddi gerçeğe ulaşmak olduğu şüphesizdir. Ne var ki bu amacın sağlanmasında hâkimin izleyeceği yol kanun koyucu tarafından sübjektiflikten olabildiğince uzaklaşmış usul hükümleri ile çizilmiş olup, aksi düşünce ile verilecek kararlar uygulayıcı elinde değişkenlik göstererek hukuk güvenliğini ortadan kaldıracaktır..." denilmiştir.

Aracın tescilsiz araç olması sebebi ile anılan yasal düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere; kural olarak, sözleşme ilişkisinin kurulması herhangi bir şekil şartına tâbi olmayıp, tarafların "icap" ve "kabul" iradelerinin birleşmesiyle sözleşme ilişkisi kurulur. Şekil şartı, sözleşmenin geçerlilik şartı olmayıp, ispat şartıdır.

Uyuşmazlığın çözümünde ispat ve ispat yükü kavramlarının kısaca açıklanması yerinde olacaktır.

İspat; dava konusu yapılan hakkın gerçekten var olup olmadığının anlaşılması, maddi hukukun o hakkın doğumunu veya sona ermesini kendisine bağladığı vakıaların doğru olup olmadığının tespit edilmesi sonucunda mümkün olur. İşte dava konusu hakkın ve buna karşı yapılan savunmanın dayandığı vakıaların var olup olmadıkları hakkında mahkemeye kanaat verilmesi işlemidir. (Kuru, B:Hukuk Muhakemeleri Usulü, İstanbul 2001,6.2.c.,s.1966)

Hakim, davada hangi çekişmeli vakıanın ispat edilmesi gerektiğini tespit ettikten sonra bu vakıaların kimin tarafından ispat edilmesi sorusu ile karşılaşır; buna da ispat yükü denir.

İspat yükü, hayatın olağan akışına aykırı iddia ve savunmada bulunana düşer ve yeri gelmişken belirtmek gerekir ki; kendisine ispat yükü düşen taraf için bu bir yükümlülük (mükellefiyet) değil, sadece bir yüktür (külfettir). Zira taraf kendisi tarafından ispatı gereken bir vakıayı ispat edemezse, karşı taraf (ve mahkeme) onu mutlaka ispat etmesini isteyemez (yükümlülük). Bilakis, kendisine ispat yükü düşen taraf, o vakıayı ispat edememiş sayılır; mesela, kendisine ispat yükü düşen ve fakat bunu yerine getiremeyen taraf davacı ise, davasını ispat edememiş sayılır ve dava bu nedenle reddedilir.

Konu ile ilgili genel kural 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu' nun 6. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü olup olup, davalı taraf akdî ilişkiyi inkâr ettiğinden, akdî ilişkinin kurulduğunu ispat külfeti davacı üzerinde kalmaktadır.

İspat aracı olan ve kendi içinde kesin-takdiri olmak üzere ikiye ayrılan deliller, kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulanamayacağı davalarda kural olarak taraflarca ileri sürülmedikleri müddetçe hakim tarafından resen dikkate alınamaz.

V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler

Somut olayda; davacı taraf 0 km bir araç alımı konusunda davalı ile anlaştıklarını, davalı taraf ise davaya cevaplarını sunmadığı, dolayısıyla da akdi ilişkiyi inkar ettiği kabul edilmiştir. Az yukarıda açıklandığı üzere; 4721 sayılı TMK’nın “İspat yükü” başlıklı 6. maddesi gereği, davalı taraf akdî ilişkiyi inkâr ettiğinden, akdî ilişkinin kurulduğunu ispat külfeti davacı üzerinde kalmaktadır.

Yukarıda alıntılanan 6098 sayılı yasanın 1. maddesine göre sözleşme öneri ve kabul ile kurulur. Dosyaya davacı tarafından taraflar arasında düzenlenen yazılı bir protokol ve ödemeye ilişkin sunulan belgeye davalı tarafça açıkça itiraz edilmediği görülmüştür. Dolayısıyla da davacı taraf, 0 km (tescilsiz) araca ilişkin sözleşme yapıldığı iddiasını, taraflar arasında düzenlenen 07/02/2025, 14/02/2025 tarihli protokoller ve ödeme dekontları ile ispat ettiği anlaşılmıştır.

Davalının davaya cevaplarını sunmayarak, akdi ilişkiyi inkar ettiği, ancak aracın teslimatına veya yapılan ödemelere ilişkin bir itirazının olmadığı, davacı tarafın akdi ilişkiyi ispat ettiği, yine sözleşmenin feshine gittiğini belirttiği anlaşılmakla, bu durumda, davalı tarafın, araç satışı için aldığı bedeli, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ve taraflar arasında düzenlenen protokol çerçevesinde davacıya iade etmesi gerektiğinden asıl alacak yönünden talebin kabulüne, taraflar arasında 1530. madde kapsamında bir tedarik sözleşmesi bulunmadığı ve davalının TBK.nun 117. maddesi hükmünce temerrüde de düşürülmediğinden davacının icra takibindeki işlemiş faize ilişkin talebin reddine, likit olan alacağın %20’si oranında tazminatın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM (Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere):

1-Davanın kısmen KABULÜ İLE,

Davalının ...İcra Dairesinin 202./.. Esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın, dava konusu yapılan araç satışı için gönderilen ve davacıya iade edilmeyen bedel yönünden iptali ile takibin 725.000,00.-TL üzerinden devamına,

725.000,00.-TL asıl alacağın %20'sine tekabül eden icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2--Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 49.524,75-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 13.144,77-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 36.379,98-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,

3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 Üçüncü Kısım) göre hesaplanan 114.750,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Davacı tarafından yapılan; 615,40-TL Başvuru Harcı, 13.144,77-TL Peşin/nisbi Harcı, olmak üzere toplam 13.760,17TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ,

5-Davacı tarafından yapılan; 20.000,00-TL Bilirkişi ücreti, 645,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 20.645,00-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 19.445,74-TL lik kısmanın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise Davacı üzerinde bırakılmasına,

6-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra yatıran tarafa iadesine,

7-Arabuluculuk ücreti olan 4600-TL'nin kabul red oranı dikkate alınarak 4.332,79-TL lik kısmanın davalıdan alınarak, bakiye 267,21-TL'nin davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,

8-Gerekçeli kararın HMK 321/2 md gereği taraflara tebliğine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip.Hakim.