mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2025/1326 K. 2026/1049

Karar tarihi: 1 Ekim 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

BURSA

3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

Av.

DAVALI:

VEKİLLERİ: Av.

Av.

DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 17/10/2025

KARAR TARİHİ: 01/10/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH: 30/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafın müvekkili aleyhine 20/03/2025 keşide tarihli ... çek seri numaralı 3.100.000,00 TL bedelli çeke istinaden ... 3. Genel İcra Dairesinin 2025/... Esas sayılı kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile ilamsız icra takibi başlattığını, söz konusu icra takibi kapsamında haksız bir şekilde hacizlerin yapıldığını ve yapılan bu hacizler sebebiyle müvekkilinin telafisi mümkün olmayan zararlara uğrayacağını, söz konusu icra takibine karşı menfi tespit davası açmak için 19/09/2025 tarihinde arabulucuya başvurulduğunu, ancak arabuluculuk toplantısının yapılması ve dosyanın kapatılması sürecinde müvekkilinin daha fazla haciz baskısı sebebiyle mağdur olmaması adına 02/10/2025 tarihinde ihtiyati tedbir talebinde bulunulduğunu, ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/... D. İş dosyasında 03/10/2025 tarihinde vermiş olduğu karar ile ihtiyati tedbir talebinin kabul ederek icra veznesine giren paranın (alacağın %15 oranında teminat karşılığında) alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir kararı verildiğini, davalı tarafından müvekkili aleyhine başlatılan icra takibinin hukuka aykırı olarak başlatılmış olması sebebiyle davanın reddine ve mahkemece yapılacak yargılama boyunca söz konusu tedbir kararının devamına karar verilmesi gerektiğini, müvekkili ile takibe konu çekte imzası bulunan ... arasında ticari araç satım ilişkisinin gerçekleştiğini, araç bedeline karşılık müvekkilinin ciroladığı takibe konu çekin ...'a teslim edilmek üzere müvekkili tarafından ...'e verildiğini, ... ile müvekkilinin yakın dostluk ilişkisinin bulunmasından kaynaklı güvene dayalı olarak araç satışına konu çekin aracı devredecek ...'a teslim edilmek üzere müvekkili tarafından ...'e verildiğini, ancak müvekkilinin kendisine duyduğu güveni kötüye kullanan ...'in ilgili çeki ...'a devretmeden önce kendisi adına ciro yaptıktan sonra çeki ...'a teslim ettiğini, bu sebeple çekin son halinde takibe konu çekin müvekkili tarafından ...'e cirolanmış gibi gözükmesinin sebebinin de bu durumdan kaynaklandığını, dolayısıyla ... tarafından yapılan ciro işleminin batıl olduğunu, ... 3. Genel İcra Dairesi'nin 2025/... Esas sayılı icra takibine konu çekin müvekkili tarafından yalnızca ...'a teslim edilmesi için verildiği vakıasına ilişkin tanıkları ile beraber müvekkilinin ... ile Whatsapp mesaj kayıtlarının mevcut olduğunu, söz konusu mesaj içerikleri incelendiğinde görüleceği üzer davalının aracı müvekkili adına ve hesabına kendisinin aldığının açık bir şekilde anlaşıldığını ve ayrıca söz konusu çeke istinaden müvekkili tarafından ...'a ait banka hesabına yaptığı kısmi ödemeye dair dekontun da dilekçe ekinde mahkemeye sunulduğunu, müvekkili tarafından ...'a yapılan ödemenin ekteki dekont açıklamasından anlaşılacağı üzere takibe konu çeke istinaden ve çekin bankaya ibrazından önceki bir tarihte yapıldığını, bu durumun dahi çeke karşılık yapılan ticari ilişkinin müvekkili ile ... arasında gerçekleştiğini gösterdiğini, ilgili icra takibine konu çekin bedeli alınmak üzere muhatap bankaya ibraz edildiğini ve çek sahibi Tolga Yılmaz'ın çek bedelini bankada bulundurmadığı için çekin karşılıksız çıktığını ve muhatap banka tarafından çek arkasına karşılıksız işlemi yapıldığını, çekin karşılıksız kalmasından sonra çek hamili ... tarafından görünürde kendisinden önceki ciranta olan ...'e teslim edildiğini, ilgili çeki teslim alan davalının müvekkilinin iradesine aykırı hareket ederek yapmış olduğu ciro işlemine dayanarak ve çekin tekrar kendi eline geçmesini fırsat bilerek müvekkili aleyhinde iş bu menfi tespit davasına konu icra takibini başlattığını, ancak davalının takibe konu çekte hak sahibi olmadığını ve dolayısıyla ilgili çeke dayanarak müvekkili aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi yapmış olmasının da hukuka aykırı olduğunu, icra takibine konu çekin muhatap bankaya ... tarafından ibraz edildiğinin çek arkasına banka tarafından yazılan karşılıksız işlemiyle sabit olduğunu, ayrıca bu durumun çekin ibraz edildiği muhatap bankaya müzekkere yazılması sonucunda bankanın vereceği cevap ile de anlaşılacağını, çekin bankaya ibrazından sonra yapılan ciro alacağın temlikinin sonuçlarına tabi olduğunu, TTK. madde 793- "Protestonun düzenlenmesinden veya aynı nitelikte bir belirlemeden veya ibraz süresinin geçmesinden sonra yapılan ciro, ancak alacağın temlikinin sonuçlarını doğurur." şeklinde olduğunu, çekin bankaya ibrazından sonra alacaklının hak sahibi olabilmesi için TTK.'nun 793.maddesi gereği alacaklı lehine alacağın temliki sonucunu doğuran cironun bulunması gerektiğini, icra takibine konu çekin hamiline olarak düzenlendiğini, hamile yazılı bir çekin bankaya ibrazından sonra ciro edilmeksizin başkasına elden devrinin olanaksız olduğunu, ibraz işleminden sonra alacaklının çekte hak sahibi olabilmesi için TTK.'nun 793. maddesi uyarınca adına alacağın temliki sonucunu doğuran bir cironun bulunmasının şart olduğunu, somut olayda davalı tarafından yapılan ciro işleminin yoklukla sabit olduğunu, zira ilgili çekin ...'a teslim edilmesi için müvekkili tarafından davalıya teslim edildiğini, ancak davalının kendi haksız cirosunu yaptıktan sonra çeki ...'a teslim ettiğini, çekin ... tarafından bankaya ibraz edildiğini, sonrasında tekrar davalıya ciro edilmeksizin teslim edildiğini, ... kararında izah edildiği üzere hamiline yazılı bir çekin bankaya ibrazından sonra başkasına elden devrinin olanaksız olduğunu ve bu sebeple alacağın temliki sonucunu doğuracak bir cironun yapılmasının şart olduğunu, aksi durumda çeki bu şekilde ciro yapılmaksızın elden teslim alan kişinin yetkili hamil sayılmadığını, dolayısıyla ilgili icra takibine konu hamiline yazılı çekin bankaya ... tarafından ibraz edildikten sonra davalıya alacağın temliki sonucunu doğuracak ciro yapılmadan elden teslim edildiğini, bu sebeple davalının ilgili çekten dolayı yetkili hamil olmadığının açık olduğunu, yetkili hamil olmayan davalının müvekkili aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla ilamsız icra takibi başlatmış olmasının da açık bir şekilde hukuka aykırı olduğunu ve başlatılan ... 3. Genel İcra Dairesi'nin 2025/... Esas sayılı icra takibinin iptal edilmesi gerektiğini, icra takibine konu çekin görünürde ciro yapılarak davalı tarafa teslim edildiğinin gözüktüğünü, bunun yanında ilgili çekin müvekkili tarafından ciro edilerek davalı tarafa teslim edilmesini gerektirecek herhangi bir ticari ilişkinin de taraflar arasında mevcut olmadığını, dolayısıyla bu konuda da yapılacak inceleme sonrasında çekin bedelsiz olduğunun anlaşılacağını, müvekkili tarafından ... 3. Genel İcra Dairesi'nin 2025/... esas sayılı icra takibine konu çekten borçlu olmadığının tespiti amacıyla açılacak menfi tespit davası öncesinde zorunlu dava şartı olan arabulucuya başvurulduğunu, ancak 06/10/2025 tarihinde yapılan toplantı sonucunda anlaşmaya varılamadığını, izah etmiş oldukları hususlar ve mahkemece resen nazara alınacak sebeplerle; öncelikle ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/... D.iş dosyasında vermiş olduğu tedbir kararının devamına karar verilmesine, davanın kabulü ile müvekkilinin ... 3. Genel İcra Dairesi'nin 2025/... Esas sayılı icra takibine konu çekten borçlu olmadığının tespitine, davalı tarafın kötü niyetle icra takibi başlatmış olması sebebiyle alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerine yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP; Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın sadece takibi geçici olarak aksatmak maksadıyla açıldığını, davacı ...'ın müvekkiline olan açık, belgeli ve defalarca ikrar edilmiş borcunu perdelemek için icra takibine karşı soyut, delilsiz, çelişkili, sonucu değiştirmeyecek nitelikte iddialarla menfi tespit davası açtığını, davanın açılış biçimi, içeriği, ileri sürülen iddialar ve ekinde sunulmayan belgeler bile davacının niyetini gösterdiğini, iddia edilenin aksine çekte imzası bulunan dava dışı ... ile davacının borç ilişkisini kabul ettiğini, ancak ödemeye ilişkin hiçbir dekont sunulmadığını, ticari ilişkinin de kabul edildiğini, ancak borcu kaldıracak tek bir belgenin mevcut olmadığını, bu nedenle davanın dürüstlük kuralına açıkça aykırı olduğunu, davacının borcunu kendi yazışmalarıyla sabit ettiğini, menfi tespit davasının inkâr amaçlı olduğunu, davacının borcunun whatsapp yazışmaları, banka hareketleri, taraflar arasında ticari ilişkinin dışında avukat müvekkil ilişkisinden kaynaklı vekalet ilişkisi ve yine araç alım satım işleri ile ilgili borçlanmaların varlığı tanık anlatımları ile de açıkça sabit olduğunu, davacının borcunu kaldıracak hiçbir ödeme dekontu olmadığını, dolayısıyla davacının açık ve kesin şekilde ispat yükü kendisinde olmasına rağmen (HMK m.190) tek bir ispat aracı sunamadığını, menfi tespit davasının takibin haklılığını tartışmak yerine gerçeği saklama çabası olduğunu, davacıınn borcu ödediğini iddia etmeyip yalnızca; ''borç yoktur, çek/borç usulsüzdür, alacak gerçek değildir'' gibi genel, soyut, içi boş iddialara sığındığını, oysa ödeme iddiasının ve ibra iddiasının olmadığını, bunu ortadan kaldıran tek bir belge olmadığını, bununla birlikte iddia edildiği gibi çeki dava dışı ...'a teslim etmek üzere davalıya verdiğini gösteren herhangi bir belge de bulunmadığını, evrak incelendiğinde müvekkilinin ciro silsilesinde davacının tasarrufu olmadan evrağı cirolamasının da mümkün olmadığını, bu durumda davanın hukuken ayakta durmasının mümkün olmadığını, davacı tarafın ultra-çelişkili beyanlarının dava şartını bile ortadan kaldırdığını, davacının bir yerde borcu kabul etmekte, başka bir yerde hiç borç ilişkisi olmadığını iddia etmekte, başka beyanında '' ticari ilişki vardı ama borç kapanmıştı” demekte, ardından “çek benim bilgim dışında düzenlendi'' dediğini, bu ölçüde çelişki taşıyan beyanların HMK m.29’a aykırı olduğunu ve davacının kötü niyetini perçinlediğini, davanın reddi hâlinde %20’den az olmamak üzere tazminata hükmedilmesinin zorunlu olduğunu, kanunun açık olduğunu, menfi tespit davası reddedildiğinde alacaklı lehine kötü niyet tazminatına hükmedildiğini, müvekkilinin davacının açtığı bu dava sebebiyle; icra takibinden doğan tahsilat gecikmesine, alacağın tahsilinin riske atılmasına, takip masraflarının artmasına, müvekkilinin malvarlığının korunması için yapılan zorunlu giderlere maruz kaldığını, bu nedenle asgari %20 kötü niyet tazminatı talep ettiklerini, davacının açtığı davanın icra takibinin haklılığını ortadan kaldırmadığını, dava açılmasının mevcut borcun varlığını ortadan kaldırmayacağını, takip konusu alacağın gerçek, hukuken geçerli, ticari hayatın olağan akışına uygun ve belgeli olduğunu, bu sebeple haksız ve mesnetsiz tedbir kararının ortadan kaldırılarak icra takibinin devamına karar verilmesini talep etme zorunluluğu hasıl olduğunu, taraflar arasında gerek vekalet ilişkisi (avukat müvekkil) gerekse de ticari ilişki sebebiyle süre gelen bir tanışıklıkta iddia edilenin aksine müvekkilinin bir çok bir çok kez davacıya elden borç verdiğnii ve yine davacı adına araç alım satımı yaptığını, nitekim ekte sunulu ... yazışmalarında da görüleceği üzere davacının davalı müvekkilince adına alınan aracın sigorta ödemesi vs işlemlerini yürüttüğünü ve borcuna karşı da çeki müvekkiline teslim ettiğini, ... ile gerçekleştiği iddia edilen araç alım satımına ilişkin borç altına girenin ilk olarak müvekkili olduğundan davalının bu borcuna karşılık çeki müvekkiline teslim ett.iğini, işbu durumda iddia edildiği gibi ... davacı arasındaki araç alım satımı iddiasının ispata müstenit olduğunu, açıklanan ve Mahkemece re’sen dikkate alınacak nedenlerle; davacının tamamen kötü niyetli, delilsiz ve hukuka aykırı menfi tespit davasının esastan reddine, İİK m.72/III gereği %20’den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER: ... 3. Genel İcra Müdürlüğü 2025/... Esas sayılı icra takibi ve takibe konu çek, ... 3. ATM'nin 2025/... değişik iş sayılı dosyası, banka yazı cevabı, ödeme kayıtları, ... yazışmaları ve tüm dosya kapsamı,

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

Dava;... 3. Genel İcra Müdürlüğü 2025/... Esas sayılı dosyasında, 20.03.2025 keşide tarihli, H4-1256875 seri numaralı, 3.100.000,00-TL bedelli kambiyo senedinden kaynaklı takip nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davasıdır.Takibe konu çekte ciranta olarak yer alan davacı tarafça özetle, takibe konu çekte ciranta olarak imzası bulunan ... ile aralarındaki ticari araç satım ilişkisi kapsamında araç bedeline karşılık ciroladığı takibe konu çeki, ... ile yakın dostluk ilişkisinin bulunmasından kaynaklı güvene dayalı olarak ...'a teslim edilmek üzere ...'e verdiğini, ancak ..., ilgili çeki ...'a devretmeden önce kendisi adına ciro yaptıktan sonra çeki ...'a teslim ettiğini, ayrıca söz konusu çeke istinaden ...'a ait banka hesabına yaptığı kısmi ödemeye dair dekontun dilekçe ekinde sunulduğunu, çekin karşılıksız kalmasından sonra İlgili çeki teslim alan davalının takibe koyduğunu, davalı ile herhangi bir ticari ilişkinin bulunmadığını, davalı tarafından yapılan ciro işlemi batıl olduğundan yetkili hamil olmayan davalının kambiyo senetlerine özgü takip başlatılamayacağını belirterek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Dava konusu çek incelendiğinde çek keşidecisinin dava dışı kişi olduğu, hamiline çek olarak düzenlendiği, çekte davacının ilk ciranta olarak yer aldığı, sonrasında sırasıyla davalı ve dava dışı ... cirolarının bulunduğu, karşılıksız işlemine tabi tutulduğu görülmekle, davacı tarafça davalı tarafın yetkili hamil olmadığı iddiasına dayalı olarak menfi tespit iddiasında bulunduğu anlaşılmaktadır.Çek hamiline yazılı olmakla, TTK'nın 791. maddesi gereğince hamiline yazılı bir çek üzerine yapılan ciro, cirantayı, başvurma hakkına dair hükümler gereğince sorumlu kılarsa da senedin niteliğini değiştirerek onu emre yazılı bir çek hâline getirmeyecektir. Hamiline yazılı çek, ciroya gerek olmaksızın zilyetliğin teslimi ile devredilebilmekte olup cirantalar arasında temel ilişkinin bulunması zorunlu değildir. TTK'nun 790. maddesinde; "(1) Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır" hükmü yer almaktadır. Aynı Kanun'un 793/1. maddesine göre ise, ibrazdan sonra yapılan ciro, alacağın temliki sonuçlarını doğurur. Bu halde çek, bu niteliğini kaybetmemekte, sadece şahsi def'iler ibrazdan sonra çeki ciro ile alan yetkili hamile karşı da ileri sürülebilmektedir. Bu yasal düzenlemelere göre takibe konu edilen çekin arka yüzünde yer alan cirolara göre, takip alacaklısı ibrazdan önce söz konusu ciro yoluyla çeki elde etmiş olup, yetkili hamil sıfatını taşımaktadır. Takip dayanağı senet çek vasfını taşımakta ve alacaklı da yetkili hamili olduğundan kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatılmasında yasaya uymayan yön bulunmamaktadır. Kanunda aksine özel bir düzenleme olmadıkça; iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükü altında olup, Mahkememizce taraflarca dayanılan deliller toplandıktan sonra, davacı tarafa yemin delili hatırlatılmış, davacı tarafça yemin deliline dayanılmadığı görülmüştür. Yargılama aşamasında taraf vekillerinin beyanı ve takip dosya kapsamı ile dava konusu icra dosya borcunun davacı tarafından haricen ödenmiş olup, takip dosyasının haricen tahsil nedeniyle kapatıldığı, bu nedenle davanın konusuz kaldığı görülmüştür. Sonuç olarak huzurdaki dava ödeme nedeni ile konusuz kaldığı anlaşılmakla, Mahkememizce ödeme nedeniyle konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına ve takip nedeniyle verilmiş bir ihtiyati tedbir kararı bulunmakla, yasal şartlar oluşmakla davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilerek aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Ayrıca, konusuz kalan davada haklılık durumuna göre nisbi vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesi gerekmekte olup, dosya kapsamı ve ödeme nedeniyle konusuz kalan davada, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına ve davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;

1-Ödeme nedeniyle konusuz kalan dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

2-Yasal şartlar oluşmakla, takip konusu asıl alacağın % 20'si oranında hesap edilen 200.000,00-TL tazminatın davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

3-Harçlar yasası gereğince alınması gereken 732,00-TL harcın peşin yatırılan 17.077,50-TL harçtan mahsubu ile bakiye 16.345,50-TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı yana İADESİNE,

4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,

5-6325 Sayılı Kanun 18/A-13 maddesi uyarınca 4.600,00-TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

6-Davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT göre belirlenen 156.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

7-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa İADESİNE,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı; gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.01/10/2026

KatipHakim