mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi İstanbul 29. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/233 K. 2026/168

Karar tarihi: 2 Ekim 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

İSTANBUL

29. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO
2026/233 Esas
KARAR NO
2026/168
DAVA
Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ
09/12/2024
KARAR TARİHİ
02/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirket ile davalı taraf arasında ticari bir ilişki bulunduğunu, sunulan cari hesap kayıtlarına göre müvekkil şirketin 64.465.095,00 TL tutarında alacaklı olduğunu, buna rağmen 25.06.2024 keşide tarihli, ... seri numaralı ve 350.000,00 TL bedelli çekin ... Ltd. Şti. tarafından 04.07.2024 tarihinde bankaya ibraz edildiğini, çekin 340.730,00 TL tutarındaki kısmına karşılıksız şerhi düşüldüğünü, bu çek nedeniyle İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin... E. sayılı dosyası üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla haksız ve kötü niyetli bir icra takibi başlatıldığını, müvekkil şirketin davalıdan alacaklı olmasına rağmen icra takibi ile karşı karşıya kalarak mağdur edildiğini, telafisi güç zararların önlenmesi adına icra takibinin tedbiren durdurulması gerektiğini, dava öncesinde 15.10.2024 tarihinde yapılan arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığını, müvekkil şirketin söz konusu çek ve ferileri yönünden borçlu olmadığının tespiti ile davalının %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin plastik geri dönüşüm sektöründe faaliyet gösterdiğini, davacı tarafın başlangıçta güven vererek küçük ticaretler yaptığını, sonrasında 30/60 gün vadeli çekler düzenleyerek 20 milyon Türk Lirasının üzerinde mal ve nakit tedarik ettiğini, ancak çeklerin karşılıksız çıkmasıyla müvekkil şirketin büyük bir mağduriyet yaşadığını, ... İstanbul Kazasker Şubesine ait ... seri numaralı 25.06.2024 tarihli ve 350.000 TL bedelli çekin karşılıksız çıktığını, bu hususta İstanbul Anadolu ... İcra Ceza Mahkemesi... Esas sayılı dosyası ile şikayette bulunulduğunu, ayrıca İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin...Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, takibin kesinleşmesine rağmen davacı tarafça hiçbir ödeme yapılmadığını, davacının menfi tespit davası açarak cezai müeyyideleri geciktirmeyi amaçladığını, müvekkil şirketin piyasaya olan borçlarını ödeyemez hale geldiğini, tarafların ticari defterleri incelendiğinde müvekkil şirketin davacıya borçlu olmadığının anlaşılacağını, davacının keşideci olduğu onlarca karşılıksız çek bulunduğunu, şirket yetkilisi ..., ... ve... tarafından davacıya milyonlarca liralık nakit transferi yapıldığını, davacının müvekkil şirketi ve yetkililerini kötü niyetli olarak oyaladığını, piyasadaki birçok şirketi de aynı yöntemle mağdur ettiğini, davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu belirterek öncelikle davanın reddine, davacının kötüniyetli olması sebebiyle %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE: Dava hukuki niteliği itibariyle, Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasıdır.

Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Bilirkişi tarafından alınan raporda özetle; İstanbul Anadolu ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/04/2025 tarihli ara kararı ve davacı şirket vekilinin 21/04/2025 tarihli yerinde inceleme talebi doğrultusunda, davacı şirketin 2024 yılına ait yevmiye ve defter-i kebir kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu, söz konusu defterlerin beratlarının alındığı, bu beratların açılış ve kapanış onayı hükmünde olduğu, defterlerin Vergi Usul Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümlerine uygun şekilde düzenlendiği, kayıt nizamı bakımından muhasebe standartlarıyla uyumlu olduğu, bu nedenle Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 222. maddesi uyarınca davacı lehine delil niteliği taşıyabileceği, buna karşılık davalı şirketin usulüne uygun tebligata rağmen bilirkişi incelemesinde hazır bulunmadığı, herhangi bir mazeret sunmadığı ve ticari defterlerini incelemeye açmadığı, davacı şirketin 350.000,00 TL tutarlı menfi tespit talebine konu çekin davacı defterlerinde kayıtlı olmadığı, davacı şirketin davalıdan 64.465.095,00 TL alacaklı göründüğü, ancak davalıya keşide edilen çeklerin hangilerinin ödendiği veya karşılıksız kaldığının tespit edilemediği, davacı şirketin ödenecek çekler hesabında 2024 yılı sonu itibarıyla 101.359.930,00 TL tutarında vadesinde ödenmemiş çek bakiyesi bulunduğu,... Kazasker ve İstanbul şubelerine ait...çek numaralı, 25/09/2024 keşide tarihli ve 350.000,00 TL bedelli çekle ilgili menfi tespit talebinin değerlendirilmesinin mahkemenin takdirinde olduğu kanaatine varıldığı tespit edilmiştir.

Çekler hakkında uygulanması gereken 6102 sayılı Kanun'un 687 nci maddesi; "Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun" hükmünü haizdir. Buna göre düzenleyen, lehtar tarafından teminat amacıyla inançlı temlik cirosu ile devredilen çeke ilişkin olarak lehtar ile olan kişisel def'ilerini iyiniyetli hamile karşı ileri süremeyeceği gibi cironun tarafları arasındaki inanç sözleşmesine konu teminat hususuna da menfi tespit davasında dayanamayacaktır. (Yargıtay HGK nın 22023/589 esas ,2024/212 karar sayılı ilamı )

Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer. Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, başka bir deyişle bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer [6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 6]. Fakat, menfi tespit davasını açan davacı (borçlu), davalının (alacaklı) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip, bilakis bu ilişkinin doğduğunu bildirerek başka bir nedenle hukukî ilişkinin geçersiz olduğunu veya son bulduğunu ileri sürmekte ise bu iddiayı ispat yükü TMK’nın 6. maddesi gereğince davacıya düşer. Örneğin; alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru, Baki: İcra ve İflâs Hukuku El Kitabı, Ankara 2013, s. 370 ilâ 372)

Menfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak davalı alacaklı üzerindedir. Ancak kambiyo senedine dayalı olarak alacak talebinde bulunulması halinde ispat yükü borçlu olmadığını iddia eden davacı üzerindedir. Kural olarak çek bir ödeme vasıtası olup mevcut bir borcun tasfiyesine yönelik olarak verilir. Davacı tarafından aksinin kesin deliller ile ispatlanması gerekir. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2022/2251 esas ve 2023/4410 karar sayılı emsal kararı) Ancak davacı vekili tarafından söz konusu iddialarını geçerli ve kesin deliller ile ispat edilememiştir. Tüm bu hususlar gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

İcra ve İflas Kanunu'nun 72/4. maddesinde, ''Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez.'' hükmünün yer aldığı, buna göre, somut olayda davalı alacaklı lehine tazminata hükmedilebilmesi için Mahkememizce verilmiş bir tedbir kararının bulunmadığı, dolayısıyla tazminat koşulların oluşmadığı anlaşılmakla davalının tazminatı talebinin de reddine dair aşağıdaki şekilde karar hüküm oluşturulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-DAVANIN REDDİNE,

2-Şartları oluşmadığından davalı lehine tazminat hükmedilmesine yer olmadığına,

3-Karar harcı 732,00 TL den başlangıçta peşin olarak yatırılan 5.977,13 TL peşin harçtan mahsubu ile artan 5.245,13 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,

4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

5-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

6-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 56.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

7-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

8-Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,

Dair tarafların yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 02/10/2026

KatipHakim