mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/470 K. 2026/542

Karar tarihi: 28 Eylül 2026

Atıf yapılan maddeler

    Karar metni

    T.C.

    SAKARYA

    ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

    TÜRK MİLLETİ ADINA

    GEREKÇELİ KARAR

    DAVA
    Menfi Tespit (Kefalet/İpotek Sözleşmesinden Kaynaklanan)
    DAVA TARİHİ
    17/01/20..
    KARAR TARİHİ
    23/09/20..
    GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH
    23/10/20..

    Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (istirdat) (Kefalet/İpotek Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

    GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

    Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı vekili davalı banka tarafından ....İcra Müdürlüğünün 20../...Esas sayılı dosyasında başlatılan ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takipte ödeme emrinde sözleşmeye aykırı olarak fazladan ödeme kalemlerinin talep edildiğini, ipoteğin 120.000 TL tutarlı azami meblağ ipoteği olduğunu, ipoteğin davacının oğlu ...'e ait olan 67.297,38-TL'lik ticari krediye ilişkin olduğunu, ancak bankanın çek garanti bedeli gayri nakit depo bedeli alacağı, Business kart ve Esnek ticari hesap alacağı gibi diğer kalemleri de sözleşmeye aykırı olarak talep ettiğini, ayrıca 120.000 TL yi aşan borçtan sorumlu tutulamayacağını, taşınmazın aile konutu olması sebebiyle diğer eşin rızası olmadan ipotek verilemeyeceğini, davacının eşi tarafından ipoteğe konu taşınmazın aile konutu olması sebebiyle ipoteğin kaldırılması talebiyle ...Asliye Hukuk Mahkemesinin 20../... Esas sayılı dosyasında açılan davada verilen kararın halen ...Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin 20../.. İstinaf Esas numaralı dosyası ile istinaf incelemesinde olduğunu, ödeme emrine konu alacak kalemlerinden sadece kredi sözleşmesinde ki (ödeme emrinde ticari kredi ve spot kredi olarak gösterilen) 67.297,38-TL'lik ticari kredinin (ödenmemiş kısmı ile sınırlı olarak) borcu kabul ettiklerini ancak diğer alacak kalemlerini (Temerrüt faizi BSMV ve gayri naket depo bedeli, kredi kartı ve esnek hesap ile ferileri) kabul etmediklerini ve her halükarda ipotek üst limitinin aşılamayacağını savunarak menfi tespit isteminde bulunmuştur.

    Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;; Davalı banka vekili davacı ve borçluya krediden sözleşmesinden kaynaklı kredi borcu sebebiyle ihtarname gönderildiğini, hesabın kat edildiğini, bu ihtarnameye itiraz olmadığını, icra dosyasında da itiraz bulunmadığını, davacının iddialarının soyut olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

    Taraflar arasındaki uyuşmazlık; Davacının davalı bankaya vermiş olduğu ipotek konusu taşınmazın aile konutu olup olmadığı ve ipoteğin geçerli olup olmadığı, dava dışı asıl borçlu ....tarafından kullanılan diğer ticari kredi ve spot kredi sebebiyle (varsa dava tarihine kadar yapılmış ödemelerin mahsubu ile) bankanın dava tarihi itibariyle olan alacağının miktarının ne olduğu, davacının ipotek veren sıfatı ile sorumlu ve borçlu olup olmadığı varsa sorumluluk miktarı ile davacının yargılama sırasında yaptığı ödemenin ipotek limitini aşan kısmının istirdadının koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarındadır.

    Dava ticari kredi sebebiyle üçüncü kişi tarafından verilmiş olan ipoteğin paraya çevrilmesi amacıyla yapılan takip sebebiyle ipotek veren tarafından açılmış olan menfi tespit talebine ilişkindir.

    Tapu kayıtları alınarak dosyaya eklenmiştir.

    ...İcra Dairesi'nin 20../... Esas ve 20../... Esas sayılı icra dosyaları ile ...Asliye Hukuk Mahkemesinin (Aile Mahkemesi) 20../... Esas 20../... Karar sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilmiş ve incelenmiştir.

    ...A.Ş'den temin edilen bilgi ve belgeler incelenmiştir.

    Banka kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, ilk alınan rapor yeterli görülmediğinden farklı bir bankacı bilirkişiden yeni bir bilirkişi raporu alınmıştır.

    Mahkememizin 18/09/2024 tarihli 20../.. Esas 20../... Karar sayılı ilk kararı ile "davacının üst sınır ipoteği ile 120.000,00 TL limitle sorumlu olması ve icra takibinin bu sınır dahilinde yapılmış olması sebebiyle ipotek limitini aşan (fakat kendisinden talep edilmeyen) kısım için menfi tespit isteminde bulunmasında ve ayrıca icra tehdidi bulunmaksızın kendiliğinden yapmış olduğu (ipotek limitini aşan) fazla ödemeye ilişkin istirdat talep etmesinde hukuki yararının bulunmadığı" gerekçesiyle davanın hukuki yarar dava şartı yokluğundan usulden reddine yönelik karar verilmiştir.

    Mahkememizin bu kararı istinaf sonucunda Sakarya Bölge Adliye mahkemesinin 20../.. Esas 20../.. Karar sayılı 06/04/2026 tarihli kararı ile ; "Mahkemece alınan bilirkişi raporlarında davalının alacağı belirlenirken asıl alacak kalemlerinin üst sınır ipotek bedeli olan 120.000,00-TL içerisinde kalmasına dikkat edilmiş ve Mahkemecede bu belirlenen miktardan daha düşük miktarın davacı tarafından ödenmesi nedeniyle hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir. Oysaki yukarıda detaylı açıklandığı üzere, üst sınır ipoteğinde alacaklının alacağının belirsiz olduğu, bu belirsizliği üst sınır ile telafi edilmeye çalışıldığı, ileride vücut bulacak ana borç ile buna eklenecek faiz, icra takip giderleri ile yanlarca kararlaştırılan diğer ferilerin de bu miktarı geçemeyeceğinin göz önünde bulundurulması gerekir. O halde, dava menfi tespit davası olarak açıldığına ve daha sonra davacı tarafından ödeme yapıldığı iddia edildiğine göre, davalı tarafça ...İcra Dairesinin 20../... Esas sayılı dosyasının takip talebi incelendiğinde, davacıyı ipotek bedeli ile sorumlu tuttuğu da gözetilerek, Mahkemece, davacı yönünden 120.000,00-TL ipotek üst limitini aşan asıl alacak, faiz, icra takip giderleri ile sair giderleri yönünden bir tahsilatın yapılıp yapılmadığının İcra Müdürlüğünden sorulması, yine davacıdan bu ipotek borcuna ilişkin varsa ödeme belgelerinin istenmesi, sonuç itibariyle davacıdan ipotek üst sınırını aşıp talep edilen bir alacak varsa miktarının hesaplanması ve en nihayetinde oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir." gerekçesi ile mahkememiz kararı kaldırılmıştır.

    Dava Mahkememizin 20../... esas sırasına yeniden kaydedilmiş ve istinaf ilamında belirtilen hususlar doğrultusunda yargılamaya devam edilmiştir.

    İcra müdürlüğünden tahsilat bilgileri sorulmuş, davacı tarafından dosya borcu olarak hesaplanan 370.052,67-TL'nin 09/05/2022 tarihinde (ipotek üst sınırını 250.052,67 TL aşar şekilde) ödenerek dosyanın infazen kapatıldığı anlaşılmıştır.

    Davacı vekili duruşmadaki beyanında davanın istirdat davasına dönüşmesi sebebiyle fazladan ödenen rakamın ödeme tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalı bankadan tahsilini talep etmiştir.

    Davacı tarafın 120.000,00 TL limitle asıl borçlu lehine alacaklı bankaya ipotek verdiği hususu sabittir. Davalı banka bu ipoteğe dayanarak davacı malik hakkında ilk olarak ...İcra Dairesi'nin 20../... Esas sayılı dosyasında takip başlatmış, bu takibin düşmesi üzerine takibini aynı icra dairesinin 20../...Esas sayılı dosyasında devam ettirmiştir. Takip talebi ve icra ödeme emri incelendiğinde alacaklı bankanın davacı borçlu hakkındaki talebini ipotek limiti olan 120.000,00 TL ile sınırladığı, bu miktarı aşan bir alacak talebinde bulunmadığı anlaşılmaktadır. Kaldı ki davacı taraf ipotek limiti ile sorumluluğunu kabul etmektedir. İpotekli taşınmazın aile konutu olduğu yönündeki iddianın konu olduğu dava ...Asliye Hukuk Mahkemesinin 20../... Esas sayılı dosyasında verilen karar ile reddedilmiş ve bu karar istinaf ile temyiz aşamalarından geçerek kesinleşmiştir. Yargılama sırasında ipotek borçlusu davacının ipotek limitini aşar şekilde icra dosya borcunu bankaya ödediği de görülmektedir.

    Davacının sorumluluğunun dayanağı olan ipoteğinin üst sınır ipoteği olduğu ve borcun ferileri ile birlikte en fazla 120.000,00-TL si ile sorumlu olduğu, buna karşılık davacı tarafından icra dosyasına 09/05/2022 tarihinde 370.052,67-TL'nin ödenerek borcun ferileri ile birlikte tamamen kapatıldığı, davacının sorumlu olduğu ipotek üst sınırını 250.052,67 TL aşar şekilde fazladan ödeme yapmış olduğu, menfi tespit davasının yargılama sürecinde yapılmış ödeme sebebiyle kendiliğinden istirdat davasına dönüştüğü anlaşılmakla; İstinaf dairesinin kaldırma kararındaki gerekçe doğrultusunda istirdat talebinin kabulüne, davacı tarafın duruşmadaki faiz talebi de dikkate alınarak Akyazı İcra Dairesinin 2018/999 Esas sayılı dosyasına davacı tarafından fazladan ödenmiş olan 250.052,67-TL nin ödeme tarihi 09/05/20... den itibaren -alacağın ticari krediden kaynaklanması gözetilerek- ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

    HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

    1-Davanın kabulüne, ...İcra Dairesinin 20../... Esas sayılı dosyasına davacı tarafından fazladan ödenmiş olan 250.052,67-TL nin ödeme tarihi 09/05/2022 den itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı Bankadan tahsili ile davacıya verilmesine,

    2-Alınması gereken 17.081,10 TL karar harcından peşin yatan 3.085,40 TL nin mahsubu ile eksik 13.995,70 TL nin davalı Bankadan alınarak hazineye gelir kaydına,

    3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

    4-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

    5-İstinafın davacı lehine sonuçlanması sebebiyle davacı tarafından yatırılmış olan 427,60 TL istinaf karar harcının (istinaf kararı doğrultusunda) talebi halinde kararın kesinleşmesi beklenmeksizin davacıya iadesine,

    6-Davacı tarafından yapılan; 80,70 TL başvuru harcı, 3.085,40 TL peşin harç, 1.169,40 davacı lehine sonuçlanan istinaf başvuru harcı, 1.000,00 TL bilirkişi ücreti, 750,00 TL posta gideri olmak üzere toplam 6.085,50 TL yargılama giderinin davalı Bankadan alınarak davacıya verilmesine,

    7-Gerekçeli kararın HMK 321/2 maddesi gereğince taraflara tebliğine, tebliğ giderleri karşılandıktan sonra artan gider avansının karar kesinleştiğinde talep aranmaksızın yatırana iadesine,

    8-Davanın açıldığı tarih itibariyle zorunlu ara buluculuk şartının bulunmaması ve bu haliyle ara buluculuk giderinin olmaması sebebiyle bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

    Dair, davacı vekilinin yüzünde, davalı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, mahkememize verilecek yada başka yer asliye ticaret mahkemesi aracılığıyla mahkememize gönderilecek bir dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.23/09/20...

    KatipBaşkan