- Ana sayfa
- Yargı kararı
İlk Derece Mahkemesi Diyarbakır 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/507 K. 2026/97
Karar tarihi: 2 Ekim 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 107
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 343
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 344
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 345
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 52
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 53
- 4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU, m. 364/1
- 2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU, m. 85
Karar metni
T.C.
DİYARBAKIR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
- DAVA
- Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
- DAVA TARİHİ
- 21/10/2025
- KARAR TARİHİ
- 02/10/2026
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; .....tarihinde saat .....sıralarında Diyarbakır ili Bağlar ilçesi Alipınar Mahallesi'nde seyir halindeyken sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu meydana gelen tek taraflı trafik kazasında, .....plakalı araçta yolcu olarak bulunan müteveffanın yaşamını yitirdiğini, bu kaza neticesinde müvekkillerinin müteveffanın desteğinden yoksun kaldığını, kazaya karışan aracın davalı sigorta şirketi nezdinde .....numaralı poliçe ile sigortalı olduğunu, poliçe limiti dahilinde destekten yoksun kalma tazminatının ödenmesi amacıyla davalı sigorta şirketine .....tarihinde başvuruda bulunulmasına rağmen yasal süresi içinde herhangi bir ödeme yapılmadığını ve zorunlu arabuluculuk sürecinde de taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107. maddesi uyarınca şimdilik 100,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının poliçe limitiyle sınırlı olarak sigorta şirketinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava dilekçesi ve tensip zaptı ekli meşruhatlı davetiyenin davalıya usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiş, davalının süresi içinde cevap dilekçesi sunduğu görülmüştür.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin ancak sigortalısının kazadaki kusuru oranında, poliçe azami teminat limitiyle sınırlı olarak ve teminat dışı kalmayan maddi zararın varlığının ispatlanması kaydıyla sorumlu tutulabileceğini, bu doğrultuda öncelikle kusur tespitinin yapılması gerektiğini, ceza dosyası ile kusur tespitine ilişkin raporların celbini istediklerini, davacı tarafın destekten yoksun kalma tazminatı talebine yönelik olarak murisin yaşı, eğitim durumu, geliri, sosyoekonomik durumu ve davacılara yapabileceği katkı dikkate alınarak aktüerya uzmanından rapor temin edilmesini ve hesaplamada emsal Yargıtay kararı uyarınca TRH 2010 yaşam tablosunun esas alınmasını talep ettiklerini, Sosyal Güvenlik Kurumundan davacıya ödeme yapılıp yapılmadığının veya maaş bağlanıp bağlanmadığının araştırılarak rücuya tabi ödemelerin mahsup edilmesi gerektiğini, müvekkili şirkete sigortalı araçta yolcu olan murisin karşılıksız taşınması nedeniyle tazminattan hatır taşıması indirimi uygulanmasını, ayrıca murisin ehliyetsiz ve alkollü sürücünün aracında seyahat etmesi sebebiyle zararın doğmasına veya artmasına yol açtığından müterafik kusurlu sayılması gerektiğini ve belirlenecek tazminattan hatır taşıması ile müterafik kusur indirimlerinin ayrı ayrı yapılması gerektiğini, kaza tarihinden itibaren faiz talebinin haksız olduğunu, ancak temerrüt tarihinden itibaren faize hükmedilebileceğini ve sigortalı aracın ticari nitelikte olmaması ile uyuşmazlığın haksız fiilden kaynaklanması karşısında avans faizi isteminin yerinde olmayıp ancak yasal faiz istenebileceğini ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.
GEREKÇE:
Dava, trafik kazası sonucu oluşan ölüm nedeniyle, ölenin yakınlarının, 6098 sayılı TBK'nun 53. maddesi gereği destekten yoksun kalma zararından oluşan maddi tazminat istemine ilişkindir.
Davacılar vekili dava dilekçesinde şimdilik 100,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının poliçe limitiyle sınırlı olarak sigorta şirketinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiş, .....tarihli dilekçesi ile söz konusu 100,00 TL'nin 40,00 TL'sinin davacı ....., 30,00 TL'sinin davacı .....ve 30,00 TL'sinin .....için talep edildiğini açıklamıştır.
2918 sayılı KTK 85. maddesinde "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar" hükmüne yer verilmiş, 90. maddesinde; “Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanunda öngörülen usul ve esaslara tabidir. Söz konusu tazminatlar ve manevi tazminata ilişkin olarak bu Kanunda düzenlenmeyen hususlar hakkında 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiş, 91. maddesinde "İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere malî sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur." hükmüne yer verilmiştir.
Davalı .....Sigorta A.Ş.'nin sorumluluğunun belirlenmesi bakımından 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolu Motorlu Araçlar Zorunlu Malî Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A.2. maddesinin (d) bendi, A.3 maddesinin 1. fıkrası ve A.5 maddesinin (c) bendi incelendiğinde karayolu motorlu araçlar zorunlu malî sorumluluk sigortası bir motorlu aracın işletilmesi sırasında üçüncü kişinin ölümü veya yaralanması veya malının zarara uğraması durumunda teminat kapsamına almaktadır. .....plakalı araç, kaza tarihini kapsayacak şekilde davalı tarafından ZMMS poliçesi ile teminat altına alınmış olup, davacılar, KTK’nın 85/1. maddesindeki sorumluluk riski ve genel şartlar kapsamında sigortacıdan tazminat talep edebileceklerdir. Sigortacının sorumluluğu, sigortalının kusuruna isabet eden miktar ve poliçe limitleri ile sınırlıdır.
Destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç, destekten yoksun kalanların desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır. Olaydan sonraki dönemde de destek olmasa bile, onun zamanındaki gibi aynı şekilde yaşayabilmesi için muhtaç olduğu paranın ödettirilmesidir.
TBK’nun 53/3. maddesinde sözü edilen destek kavramı hukuksal bir ilişkiyi değil, eylemli bir durumu hedef tutar ve ne hısımlığa ne de yasanın nafaka hakkındaki hükümlerine dayanır; sadece eylemli ve düzenli olarak geçimini kısmen veya tamamen sağlayacak şekilde yardım eden ve olayların akışına göre eğer ölüm vuku bulmasaydı, az çok yakın bir gelecekte de bu yardımı sağlayacak olan kimse destek sayılır. Bununla birlikte destekten yoksun kalan kimse devamlı ve gerçek bir ihtiyaç içerisinde bulunmalıdır. Genel olarak bakım ihtiyacı, sosyal düzeye uygun olan yaşamın devamını sağlamak için gerekli olanaklardan yoksun kalmayı anlatır. Eğer ölenin eylemli olarak baktığı davacı, ölüm yüzünden bu bakımın sağladığı yaşama düzeyinin altına düşmüş olursa, ihtiyaç bulunma koşulu gerçekleşmiş sayılır. Burada önemli olan, destekten yoksun kalan kimsenin ve ailesinin temsil ettiği sosyal ve ekonomik düzeye göre normal karşılanan giderlerdir.(Yargıtay HGK’nun 21/04/1982 gün ve 1979/4-1528 E,1982/412 K, sayılı kararı).
Destek kavramı, gerçekleşmiş veya gerçekleşmesi umulan bir bakım ilişkisini gösterir. Bu manâda, bir başka kişiye fiilen bakan, onu geçindiren veya ileride bakma, geçindirme ihtimali bulunan kişi, destektir. İlk durumda eylemli destek, ikinci durumda ise varsayımsal (farazi) destek kavramı söz konusudur. İfade olunan bu hususlar, gerek öğretide gerekse Yargıtay uygulamalarında kabul edilmiş olup, destek kavramının sadece mali olarak yardımı ifade etmediği, bakım ve hizmet etmek suretiyle sağlanacak katkıyı da kapsadığı genel olarak kabul edilmektedir. (Yargıtay 17.Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 2016/15154 E. 2019/5802 K sayılı içtihadı).
Müteveffa ....., davacılardan .....ve .....çocuğu, .....ise kardeşi olduğu anlaşılmıştır. Davacılar anne .....ve baba .....yönünden; Yargıtay kararları ile yerleşik hale geldiği üzere, çocuğun anneye ve babaya destek olacağı farazi olarak kabul edilmiştir. Davacı kardeş .....yönünden ise; kardeşlerin birbirine karşı kural olarak bakım görevi yoktur. Ancak, bir kardeşin diğer kardeşe eylemli ve düzenli olarak yardım etmesi halinde, bu kardeş diğerinin desteği sayılır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 364/1. maddesinde "Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür" düzenlemesine; aynı maddenin 2. fıkrasında ise "Kardeşlerin nafaka yükümlülükleri, refah içinde bulunmalarına bağlıdır" düzenlemesine yer verilmiştir. Yargıtay'ın yerleşik hale gelen kararları uyarınca kardeşin kardeşe destekliği için TMK'nun 364.maddesindeki şartların gerçekleşmesi gerektiği, somut olayda bu şartların gerçekleştiği iddia ve ispat edilmediği anlaşıldığından davacı kardeşin destekten yoksun kalma tazminatı talep edemeyeceği sonucuna varılmıştır. Nitekim Yargıtay 17. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 2016/18654 Esas 2019/7871 Karar sayılı içtihadı da bu yöndedir. İzah edilen nedenle davacı kardeş .....davasının reddine karar vermek gerekmiştir.
Kaza tespit tutanağının incelenmesinde, .....plakalı araç sürücüsü .....olay günü yeni Mardin yolu istikametinden gelip, Mervani caddesini takiben Bağıvar istikametine seyri sırasında kaza mahalli tren raylarına 58 metre kala yolun virajlı bölümüne geliş hızıyla giriş yaptığı sırada direksiyon hakimiyetini kaybederek, gidiş istikametine göre yolun sağına doğru yoldan çıkarak aracının ön ve alt kısımları ile su kanalının kenarlarına çarpıp, ters dönüp durması sonucu, yaralanmalı ve maddi hasarlı tek taraflı kazanın meydana geldiği anlaşılmıştır. Müteveffa .....ise araç içinde yolcu konumunda olduğu, kaza sonrası kaldırıldığı hastanede tedavi görmekte iken, .....tarihinde vefat ettiği anlaşılmıştır. Müteveffa araç içinde yolcu konumunda olduğundan, kazanın gerçekleşmesine etki edecek herhangi bir trafik kural ihlali olamayacaktır. Davaya konu kazanın gerçekleşmesinde, davalı tarafça ZMMS poliçesi ile sigortalanan araç sürücüsü % 100 oranında kusurlu sayılmıştır. Ne var ki; araç sürücüsünün ehliyetsiz ve alkollü olduğu dosya kapsamındaki deliller ile sabit olup, müteveffanın, ehliyetsiz ve alkollü olduğunu bildiği sürücünün aracına binmesi nedeni ile kaza sonrası gerçekleşen zararın artmasında % 20 oranında müterafik kusurlu olduğu değerlendirilmiştir.
Mahkememizce aktüerya hususunda bilirkişi raporu alınmış, bilirkişi raporunda TRH 2010 yaşam tablosu, preogresif rant yöntemi ve 2026 yılı asgari ücret verilerek esas alınarak hesaplama yapılmış, davacılardan baba .....lehine 797.622,13 TL ve anne .....lehine 1.133.492,01 TL destekten yoksun kalma tazminatı hesaplanmıştır.
Davacılar vekili, .....tarihli dilekçesi ile aktüerya raporunda hesaplanan tutarlar üzerinden dava değerini artırmış ve eksik harcı tamamlamıştır.
Müteveffa, araçta yolcu konumunda bulunur iken dava konusu kaza gerçekleşmiş, davalı vekili süresi içinde sunduğu cevap dilekçesinde hatır taşıması savunmasında bulunmuştur.
Hatır taşıması bir kimseyi ücretsiz olarak ve bir karşılık almadan ve bir yararı bulunmadan taşıma halidir. Yani hatır için taşımada taşımanın karşılıksız olması veya alınan karşılığın önemsiz olması gerekir. Taşıma, işletenin veya sürücünün değil taşınanın yararına olmalıdır. Hatır taşımaları bir menfaat karşılığı olmadığı cihetle, bu gibi taşımalarda TBK'nun 52. maddesi uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır. Hâkim, tazminattan mutlaka indirme yapmak zorunda değilse de bunun dahi gerekçesini kararında tartışması ve nedenlerini göstermesi gerekir.
Davacılar vekili, müteveffanın ücret karşılığı araçta taşındığına dair herhangi bir iddiada bulunmamış ve bu yönde bir delil sunmamıştır. Müteveffa ile sürücü .....arkadaş olmaları sebebi ile Mahkememizce taşımanın ücretsiz olduğu ve somut olayda hatır taşıması hükümlerinin uygulanması gerektiği kanaatine varılmıştır.
Üzerinde durulması gereken bir diğer husus da davalı lehine iki ayrı sebepten tazminattan indirim yapılırken hesaplamanın nasıl yapılması gerektiğidir. Davalı lehine % 20 müterafık kusur indirimi + % 20 hatır taşıması olmak üzere toplam % 40 oranında indirim yapılmamış, sıralı bir şekilde önce tazminattan her iki davalı yönünden müşterek indirim sebebi olan % 20 oranında müterafık kusur indirimi yapılmış, % 20 indirim sonucu hesaplanan rakamdan bu kez % 20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmıştır. Nitekim Yargıtay 17. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 2018/3275 Esas 2019/2981 Karar sayılı içtihadında da sıralı bir şekilde indirim yapılması gerektiği hususuna açıkça işaret edilmiştir.
İzah edilen nedenlerle davacılardan baba .....için hesaplanan 797.622,13 TL'den önce % 20 müterafik kusur indirimi sonucu 638.097,70 TL bulunmuş, daha sonra % 20 hatır taşıması sonucu 510.478,16 TL nihai destekten yoksun kalma tazminatı hesaplanmış, davacılardan anne .....için hesaplanan 1.133.492,01 TL'den önce % 20 müterafik kusur indirimi sonucu 906.793,60 TL bulunmuş, daha sonra % 20 hatır taşıması sonucu 725.434,88 TL nihai destekten yoksun kalma tazminatı hesaplanmış ve bu tutarlar üzerinden davanın kabulüne, fazlaya ilişkin kısmın reddine karar verilmiştir.
Davacılar vekili tarafından dava öncesinde tazminat talebi ile KTK'nın 97. maddesi uyarınca davalı sigorta şirketine başvuruda bulunulduğu, başvuru dilekçesinin .....tarihinde davalıya teslim edildiği görülmüştür. KTK'nın 99.maddesine göre davacının başvurusundan itibaren 8 iş günü sonra davalı temerrüde düşse de bu düzenleme başvuru esnasında sunulması gereken belgelerin eksiksiz sunulması halinde geçerlidir. Somut olayda davalı taraf eksik belge sunulduğu iddiasında bulunmamıştır. Mahkememizce başvuru dilekçesinin ekindeki belgeler incelenmesi, başvuruda eksik evrak olmadığı anlaşılmış, .....tarihinden itibaren 8 iş günü hesaplandığında, davalının .....tarihinde temerrüde düştüğü anlaşılmıştır.
Davacılar vekili alacağa avans faizi işletilmesini talep etmiş ise de kazaya karışan aracın hususi nitelikte otomobil olduğu, somut olayda yasal faiz uygulanması gerektiği anlaşılmıştır.
İhtiyari dava arkadaşı olan davacıların her birinin murislerinin ölümü nedeniyle ayrı ayrı maddi tazminat talebinde bulunmuş olması, her birinin davasının diğerinden bağımsız olması ve aralarında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunanların usul ekonomisi ilkesi dikkate alınarak birlikte dava açtıkları durumda da esasen birden fazla dava olduğu dikkate alınarak; her bir davacı yönünden lehine hükmedilen maddi tazminat miktarına göre ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmiştir. Nitekim Yargıtay 17. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 2016/14514 E. 2019/6514 K sayılı içtihadı da bu yöndedir.
Yasal, hakkaniyet ve takdiri indirimler nedeni ile davanın kısmen kabul edilmesi halinde, indirimden dolayı reddedilen kısım yönünden davalı yararına vekalet ücreti takdir edilip edilmeyeceği önem kazanmaktadır. Kısmen reddedilen miktar, Borçlar Kanunu'nun 51. maddesinden kaynaklanan bir indirim ise, indirim miktarı yasadan kaynaklandığından bu indirim nedeni ile davalı yararına vekalet ücreti takdir edilemeyecektir. Mahkememizce kısmen reddedilen miktarın, asıl alacaktan takdiri indirim yapılması nedeniyle yasadan kaynaklandığından, davalı yararına vekalet ücreti takdir edilmemiştir.
Yukarıda yapılan tüm bu açıklamaların ışığı altında aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Gerekçesi gerekçeli kararda açıklandığı üzere;
1-Davacı .....açmış olduğu davanın REDDİNE,
2-Davacılar .....ve .....davalarının KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile % 20 hatır taşıması indirimi ve % 20 müterafik kusur indirimi sonucu .....için 510.478,16 TL ve .....için 725.434,88 TL olmak üzere toplam 1.235.913,04 TL tazminatın .....tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
3-Red ile sonuçlanan davada alınması gerekli 732,00 TL karar harcı ile kabul ile sonuçlanan davada alınması gerekli 84.425,22 TL harç olmak üzere toplam 85.157,22 TL harçtan davacılar tarafından peşin yatırılan 615,40 TL ile 33.000,00 TL tamamlama harcının mahsubu ile eksik 51.541,82 TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
4-Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.600,00 TL ara buluculuk ücretinin, davanın kabul ve red oranına göre 248,46 TL'sinin davacı ....., 581,39 TL'sinin ....., 826,20 TL'sinin davacı ....., 2.943,95 TL'sinin davalıdan ayrı ayrı alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
5-Davacılar tarafından yapılan başvurma harcı 615,40 TL, peşin harç 615,40 TL, tamamlama harcı 33.000,00 TL, bilirkişi ücreti 6.000,00 TL, tebligat, posta ve müzekkere gideri 175,40 TL olmak üzere toplam 40.406,20 TL yargılama giderinin, davanın kabul ve red oranına göre 25.859,56 TL'sinin davalıdan alınarak davacılara ödenmesine, bakiyesinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı tarafça yapılan yargılama harç ve gideri olmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına,
7-Davacı .....kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 81.676,51 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak adı geçen davacıya ödenmesine,
8-Davacı .....kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 114.815,23 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak adı geçen davacıya ödenmesine,
9-Davalı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 30,00 TL vekalet ücretinin davacı .....alınarak davalıya ödenmesine,
10-Gider avansından artan kısmın hüküm kesinleşince Yazı İşleri Müdürü tarafından ilgilisine iadesine,
Dair davacılar vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.
