- Ana sayfa
- Yargı kararı
İlk Derece Mahkemesi Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/731 K. 2026/549
Karar tarihi: 29 Eylül 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 651
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 652
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 757
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 818/1-s
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 307
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 329/2
Karar metni
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
- DAVA
- Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)
Mahkememizde görülmekte bulunan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti
Davacı vekili tarafından UYAP üzerinden mahkememize ibraz edilen 29/01/2026 tarihli dava dilekçesi ile özetle; "...A.Ş.'nin ...Bankası A.Ş. ...Şubesi nezdindeki 40733695 numaralı hesabından keşide edilen 197656 çek numaralı, 31.08.2026 tarihli, 75.000,00-TL (yetmişbeşbintürklirası) bedelli çek, ....A.Ş.'nin ...Bankası A.Ş. ...Şubesi nezdindeki 10100530 numaralı hesabından keşide edilen 4832212 çek numaralı, 31.08.2026 tarihli, 112.800,00-TL (yüzonikibinsekizyüztürklirası) bedelli çek, ...A.Ş.'nin ...Bankası A.Ş. ....Şubesi nezdindeki 10100530 numaralı hesabından keşide edilen 4832450 çek numaralı, 31.08.2026 tarihli, 106.400,00-TL (yüzaltıbindörtyüztürklirası) bedelli çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar
Dava, TTK'nun 818/s maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken TTK 651 ve devamı maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle çek iptali davasıdır.
III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller
Dava dilekçesi ve ekleri incelendi.
Davacının, ....A.Ş. tarafından düzenlenen 08.06.2026 tarihli tahsilat makbuzu dosyaya sunduğu anlaşılmıştır.
Feyzi Akdeniz vekili Av. ...'in 02/09/2026 tarihli müdahillik talebini ve ödeme yasağının kaldırılması talebini içeren dilekçe sunduğu, çeki elinde bulunduran ...'in çekte lehtar olarak yer aldığı görüldü.
Muhatap bankalara yazılan müzekkereye verilen cevabi yazıda; ....A.Ş. firmasına ait 4832212 ve 4832450 nolu çeklerin ....tarafından ibraz edildiği anlaşılmıştır. Cevabi yazı ekinde çek fotokopileri gönderilemiş; incelenen çek fotokopileri sonucu davacının, ...A.Ş. Firmasına ait 4832212 nolu çekin lehtarının ..., 4832450 nolu çekin lehtarının ..., 0197656 nolu çekin lehtarının Feyzi Akdeniz olduğu ve davacının anılı çeklerde lehtar olmadığı gibi ciro silsilesinde de yer almadığı ve buna rağmen tahsilat makbuzu sunduğu anlaşılmıştır.
IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesi gereğince; iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasının poliçeye ait hükümler çek hakkında da uygulanacaktır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.
TTK'nun 651. maddesi gereğince; kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. Aynı kanunun 652. maddesine göre de; kıymetli evrakı zayi eden kimse, iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Keşidecinin senet üzerinde ileri sürebileceği bir hakkı mevcut değildir. Kaldı ki, çek iptali davası hasımsız olup, dava sonunda verilecek iptal kararı çek hamili 3. kişileri bağlamaz. Çekin iptal kararından sonra takibe konu olması halinde de, keşidecinin yine menfi tespit davası açarak bu çekten dolayı borçlu olmadığını ispat etmesi gerekir.
TTK'nun 652. Maddesi gereğince; İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir.
TTK'nun 818. maddesi yollamasıyla uyuşmazlığa uygulanması gereken aynı Yasa'nın 759/2. maddesi uyarınca, iptal isteminde bulunan kişinin çek elinde iken ziyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sunmak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlü olduğu belirtilmiştir.
Çekin zayi olması nedeniyle iptal davasını, çekin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir (Cebeci, Emine; Çekin Zıyaı ve İptali, Erzurum - 2014, s. 85). Hak sahibi olan meşru hamil, hakkını senetsiz olarak ileri sürebilmesi veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilmesi için, kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senedin iptaline karar verilmesini isteyebilecektir.
Davadan feragat 6100 sayılı HMK’nun 307. maddesinde davacının talep sonucundan kısmen ya da tamamen vazgeçmesi şeklinde tanımlanmış olup, HMK.'nun 311. maddesinde, feragatin kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğuracağı; 310. maddesinde ise, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman davadan feragat edilebileceği hükümleri düzenlenmiştir.
V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler
Bu açıklamalar doğrultusunda, somut olayda davacı tarafın, dosyaya sunduğu tahsilat makbuzu ile iptalini talep ettiği çeklerin kendisine verildiğini iddia ettiği, muhatap bankaya yazılan müzekkereye verilen cevabi yazıda ve Mahkememize sunulan dilekçe ile, emre yazılı her üç çekte de, alacaklının (lehtar) isminin yer aldığı, davacının alacaklı olmadığı ve isminin yer almadığı anlaşılmıştır.
Davacı asilin, Mahkememizin 20... E., 20...E., 20...E. Ve 20...E. Sayılı dosyalarında da ....A.Ş'nin keşidecisi olduğu bir çok çek için çek iptali davası ikame ettiği, söz konusu 0197656 seri numaralı çeki, bizatihi çekte lehtar olarak yer alan ve 3. Kişi konumundaki şirket tarafından mahkememize ibraz edildiği, ibraz tarihinden sonra da davacının davadan feragat ettiği anlaşılmıştır.
Davacı tarafın, davaya konu çeklerde lehtar olmadığı halde, dosyaya sunduğu tahsilat makbuzu ile çeklerde lehtar izlenimi vererek, hiçbir hakkı olmadığı halde, eldeki davaları açtığı ve bu nedenle de 6100 s. HMK md. 329/2 uyarınca davacı asil hakkında disiplin para cezası uygulanması gerektiği kanaatine varılmıştır.
Somut olayda, davacı vekili tarafından davadan feragat edilmekle, feragatın yargılamaya tek yönlü olarak son veren ve kesin bir hükmün sonuçlarını doğuran taraf işlemi olması nedeniyle davanın feragat nedeniyle reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Hüküm: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davanın feragat nedeniyle REDDİNE,
2-Harçlar kanunu gereğince davadan feragat veya davayı kabul veya sulh, muhakemenin ilk celsesinden önce vuku bulduğundan, maktu karar ve ilam harcının üçte biri olan 244,00-TL harcın mahsusu ile fazladan alınan 488,00-TL'nin yatıran tarafa iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinden yatırana iadesine,
5-Gerekçeli kararın HMK 321/2 maddesi gereğince davacı vekiline tebliğine,
6-6100 s. HMK md. 329/2 uyarınca; hiçbir hakkı olmadığı halde dava açan davacı asilin TAKDİREN -5.000,00- TL DİSİPLİN PARA CEZASI İLE CEZALANDIRILMASINA, CEZA TUTARININ HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
7-Disiplin para cezalarının, infazı için tahsil müzekkeresi yazılarak Mucur Malmüdürlüğü'ne GÖNDERİLMESİNE,
8-Yatırılan teminatın kararın kesinleşmesi beklendikten sonra talep halinde yatırana iadesine,
9-Davacı tarafından dosyaya sunulan özel belgenin sahte olması ihtimaline binaen, gereğinin taktir ve ifası için, Sakarya Cumhuriyet Başsavcılığına keyfiyetin bildirilmesine,
Dair, dosya üzerinde, davacı vekiline tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere tensiben karar verildi
