- Ana sayfa
- Yargı kararı
İlk Derece Mahkemesi Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/841 K. 2026/551
Karar tarihi: 28 Eylül 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 651
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 818/1
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 115/2
Karar metni
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
- DAVACI
- :
- DAVALI
- Hasımsız
- DAVA
- Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle (İDDİA); müvekkili ...'ün emrine yazılı, ...Bankası Keşide ..., Keşide Tarihi 30.09.2026, Çek No: 8022029 olan 1.250.000,00 TL bedelli çekin ve ...Bankası Keşide Yeri ..., Keşide Tarihi 31.09.2026, Çek No: 0063741 olan 500.000,00 TL bedelli çekin ilk hamili olduğunu, ancak davacının çekleri herhangi birisine teslim etmeden düşürdüğünü, uzun zamandır çekleri bulamadığını, ilgili çeklerde herhangi bir ciranta olmadığını, çeklerin davacının elindeyken zayi olduğunu, dolayısıyla dava konusu çeklerin kaybedildiğini, davacının emrine yazılı çeklerin icra konusu yapılmaması, protesto ettirilmemesi, ciro edilmemesi, tahsile verilmemesi için üzerine ihtiyati tedbir niteliğinde T.T.K.’nun 669 ve 711. maddeleri gereği öncelikle teminat alınmaksızın ödeme yasağı konulmasına, teminatsız şekilde mümkün olmaması halinde belirlenen teminat bedeli yatırıldıktan sonra ödeme yasağı konulmasına, ilgili banka şubesine iş bu çeklerin bedelinin ödenmemesi amacıyla ödeme yasağı konulduğu hususunu bildirir müzekkere yazılmasına, akabinde zayi olan dava konusu çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
UYUŞMAZLIK KONUSU HUSUSLAR: Mahkemizce davacının iddia ve savunmaları çerçevesinde uyuşmazlığın; zayi olan çekin iptaline ilişkin olduğu tespit edilmiştir.
ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER: Dosya içerisinde davacı tarafın sunduğu deliller toplanmıştır.
Mahkememizin 202...Esas sayılı dosyasının ...tarihli tensip zaptının (5) numaralı ara kararı gereğince dosyanın davacının keşidecisi olduğu ...Bankası A.Ş...Şubesi'ne ait 8022029 seri numaralı 30/09/2026 keşide tarihli ve 1.250.000,00 TL bedelli çek yönünden açılan davanın tefriki ile yukarıda belirtilen sırasına kaydı yapılarak yargılamaya devam olunmuştur.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI ve DEĞERLENDİRİLMESİ, SABİT GÖRÜLEN VAKIALARLA BUNLARDAN ÇIKARILAN SONUÇ ve HUKUKİ SEBEPLER: (GEREKÇE):
Dava, TTK'nın 818/1.s maddesi yollamasıyla aynı Kanun'un 757 vd. maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptali talebine ilişkindir.
6102 sayılı TTK'nın 818-(1)-(s) maddesinin atfı ile çekler hakkında da uygulanacak olan aynı Yasa'nın 757 vd. maddelerine göre kıymetli evrakın iptaline karar verilebilmesi için, yetkili hamilin kıymetli evrakın bilgilerini mahkemeye bildirmesi, uygun aralıklarla usulüne uygun ilânların yapılması, ilk ilân tarihinden itibaren (3) aylık süre içerisinde kıymetli evrakın mahkemeye ibraz edilmemesi ve kimin elinde olduğunun bilinmemesi yeterli ve gereklidir.
Yine, 6102 sayılı TTK'nın 651. maddesi uyarınca kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini mahkemeden isteyebilir. Bu haliyle anılan yasal düzenlemeler uyarınca zayi nedeniyle açılacak çek iptali davalarında, işin niteliği ve meydana getireceği hukuki sonuçlar itibariyle iptal davası açma hakkı lehdar ve hamile tanınmış bir hak olup, keşidecinin bu yasal hükümlere dayanarak iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin yerleşmiş içtihatlarında belirtildiği üzere hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu türden davalarda davacının aktif husumet ehliyetinin bulunduğu konusunda mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunulması gerekli ve yeterlidir.
Zayi olmuş çekler hakkında keşideci, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabilir veya çekte imzası yoksa her zaman muhatap banka şubesini çekteki imzanın kendisine ait olmadığı yönünde uyarabilir veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açabilir. Zayi nedeniyle iptal davalarında amaç keşidecinin mükerrer ödeme yapmasını önlemek ve kaybedilen kambiyo senedi yerine mahkemede verilecek iptal kararını keşideciye/muhataba ibraz etmek olduğu gözetildiğinde, keşidecinin kendisine ibraz edilmek üzere iptal kararı istemesi bu yolun kanunda öngörülen konuluş amacı ile bağdaşmaz. (Ankara BAM 22. Hukuk Dairesi'nin 2021/1710 esas, 2022/146 karar)
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; iptali istenen çekin keşidecisi davacı olup, keşideci ve hesap sahibi kişinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmadığından aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın HMK. 6100 sayılı kanunun 114/1-d ve 115/2. maddeleri gereği aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL. karar ve ilâm harcının, mahkememizin 20... Esas sayılı dosyasında hükmedilen karar ve ilâm harcı bakımından tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla, davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
3-Davacı tarafça işbu dosya üzerinden yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine YER OLMADIĞINA,
4-Tefrik edilen mahkememizin 20... Esas sayılı dosya üzerinden yargılama devam ettiğinden işbu dosya üzerinden avans iadesi hakkında karar verilmesine YER OLMADIĞINA,
Dair; davacının yokluğunda dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda verilen kararın tebliğinden itibaren 2(İki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere tensiben karar verildi.
