mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Bölge Adliye Mahkemesi İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 69. Hukuk Dairesi E. 2026/1387 K. 2026/29

Karar tarihi: 1 Ekim 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

69. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

DOSYA NO
2026/1387
KARAR NO
2026/29
İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ
07/07/2025
ESAS NO
2024/460
KARAR NO
2025/500
DAVANIN KONUSU
İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ
01/10/2026

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA: Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında uzun zamana dayalı bir ticari ilişki bulunduğunu, son olarak davalı tarafından dava dilekçesi ekinde sunulan sipariş mektupları doğrultusunda bir kısım ürün tedariki ve arıza giderme hizmeti talep edildiğini, talep edilen ürünlerin tedarik edilerek davalıya teslim edildiğini, arıza giderme hizmetinin de yerine getirildiğini, devamında sipariş mektuplarına istinaden faturalar düzenlenerek davalıya tebliğ edildiğini, davalının müvekkiline fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 5.947,20-USD borcunun bulunduğunu, alacağın tahsili amacı ile davalı şirket yetkilileri ile defaatle temasa geçildiğini, borcun ödenmesinin talep edildiğini, ödeme vaadiyle müvekkilinin uzunca bir müddet oyalandığını ancak bakiye borcun ödenmediğini, borçlunun, borçlu olduğunu gösterir cari hesap ekstresi ile sipariş mektupları ve faturaların sunulduğunu, davalı tarafından 30.06.2024 tarihi itibari ile 111.503,79-TL borçlu olduğunu ikrar eder mahiyette bir hesap mutabakat mektubunu müvekkiline gönderildiğini, hesap mutabakat mektubunda aynen; "...şirketimiz nezdindeki cari hesabınız, 30 Haziran 2024 tarihi itibariyle 111.503,79 TL alacak bakiyesi vermektedir..." ifadesinin yer aldığını, ancak müvekkil tarafından davalı ile döviz cinsinden çalışıldığının beyan edildiğini, bu sebeple döviz mutabakat mektubu paylaşılmasının talep edildiğini, davalı tarafından bu talep yerine getirilmediği gibi takibe ve davaya konu borcun ödenmediğini, bunun üzerine, davalı aleyhine İstanbul 12. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasından icra takibi başlatıldığını, takibe haksız, dayanaksız ve kötü niyetli olarak itiraz edildiğini ve takibin durduğunu, arabulucuktan olumlu bir sonuç alınamadığını, arz olunan sebeplerle, itirazın iptali ile takibin devamına, davalının %20'den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazlarının olduğunu, davacının, icra takibine konu ettiği gibi alacağı bulunmadığını, davacı tarafın faturaya konu mal/hizmetleri müvekkile sağladığını ispat etmesi gerektiğini, Yargıtay içtihatlarına göre bir malın tesliminin; teslim makbuzu, sevk irsaliyesi veya irsaliyeli fatura ile ispat edilebileceğini, davacı tarafın faturaya konu hizmeti sağlamadığını, bu sebeplerle davanın reddine karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk derece mahkemesince; "...taraflar arasında malzeme tedariki ve tamir işlerine ilişkin ticari ilişki bulunduğu ve bu kapsamda açık hesap ilişkisi oluştuğu belirtilmiş ve uyuşmazlık konusunun üç adet faturanın, davalının siparişi üzerine gerçekleştirilen malzeme satışı ve onarım işlerine ilişkin olduğu, tarafların usulüne uygun tutulan ticari defterlerinde söz konusu faturaların kayıtlı bulunduğu ve defterlerdeki alacak-borç kayıtlarının birbirini doğruladığı tespit edilmiştir. Davalının faturalara süresinde itiraz etmediği, faturaların ticari defterlerinde kayıtlı olduğu ve fatura konusu işlerin başkası tarafından yapıldığına ilişkin herhangi bir delil sunulmadığı gerekçesiyle, davalının hizmetin verilmediğine yönelik savunmasının borçtan kurtulmaya yönelik olduğu kabul edilerek davacının fatura konusu işleri yerine getirdiği sonucuna varılmış ve ayrıca takip alacağının USD cinsinden talep edilmesine yönelik itirazın da değerlendirilmiştir. Buna göre, taraflar arasındaki sipariş mektupları ve faturalar incelendiğinde fiyatların USD cinsinden belirlendiği, faturaların USD üzerinden düzenlendiği ve ödeme tarihinde geçerli kurun esas alınacağının faturalar üzerinde belirtildiği, davalının bu hususa itiraz etmediği gerekçesiyle USD üzerinden takip yapılmasının taraflar arasındaki ticari ilişki ve sözleşmeye uygun olduğu kabul edilmiş ve bu gerekçelerle, davacının davalıdan 5.947,20 USD alacaklı olduğu ve takibin usul ve yasaya uygun bulunduğu sonucuna varılarak davanın kabulüne; alacağın likit olması nedeniyle %20 oranında icra inkâr tazminatına hükmedilmesine..." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacıya ticari defter ve kayıtların incelenmesi bakımından iki haftalık kesin süre verildiği ve bu süre içerisinde yerinde inceleme talebinde bulunulmadığı hâlde, sürenin geçmesinden sonra talepte bulunulduğu, kesin süre içerisinde gereğinin yerine getirilmemesi nedeniyle davacının bilirkişi deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılması gerektiği, buna rağmen bilirkişi incelemesi yaptırılarak rapor doğrultusunda hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Esasa ilişkin olarak; taraflar arasında dövizli siparişlerin faturalandırılmasında, bir gün önceki ... döviz alış kurunun esas alınacağına dair anlaşma bulunduğu, bu sebeple faturaların söz konusu kur üzerinden TL'ye çevrilmesi gerektiği, davacı tarafından kur farkı/vade farkı faturası düzenlenmediğinden döviz kurundaki artıştan kaynaklanan ek bedelin talep edilemeyeceği, bu hususun bilirkişi tarafından değerlendirilmesi gerekirken itirazlarının dikkate alınmadığı belirtilmiş ve ayrıca davacının fatura konusu işlerin kendisi tarafından ifa edildiğini ispatlayamadığı ileri sürülmüştür.

Son olarak, taraflar arasında kur farkına ilişkin uyuşmazlık bulunduğundan alacağın likit olmadığı, bu sebeple davacı lehine icra inkâr tazminatına hükmedilmesinin de hatalı olduğu belirtilerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.

İSTİNAFA CEVAP: Davacı vekili, istinafa cevap dilekçesinde özetle; davalı tarafın salt ödemeyi geciktirmek ve ödemeden imtina etmek amacıyla likit olan ve bizzat davalı tarafın defter kayıtlarında bulunan alacağa ilişkin başlatılan takibe itiraz ettiğini, bu hususun bilirkişi tarafından da tespit edildiğini, takibe konu 3 adet faturanın taraf ticari defterine kayıtlı olduğunu, bu sebeplerle, davalı tarafın, istinaf talebinin reddine karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE

HMK 355 uyarınca inceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı re'sen gözetilmiş ve ayrıca HMK 357'deki emredici düzenleme nazara alınmıştır.

Dava, tacirler arası hizmet sözleşmesinden kaynaklı alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali talebine ilişkindir.

İstanbul 12. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası incelendiğinde; davacı tarafından, 5.947,20 USD asıl alacağın avans faizi ile birlikte tahsili talebiyle 15.05.2024 tarihinde başlatılan ilamsız icra takibine ilişkin ödeme emrinin 27/05/2024 tarihinde davalıya tebliği üzerine, davalı tarafça 29.05.2024 tarihinde takibe itiraz edildiği, davanın İİK 67 uyarınca bir yıllık kanuni süre içinde açıldığı, alacağın, İİK 58 uyarınca takip tarihindeki kur üzerinden 191.812,66-TL olarak talep edildiği ve faizin de talepte belirtildiği tespit edilmiştir.

Mahkemece tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış ve rapor alınmıştır. Mali müşavir bilirkişisinden alınan raporda özetle; takibe konu alacağın toplamının 5.947,20 USD miktarında ve 3 adet faturadan oluştuğu, sipariş formalarının dava dilekçesi ekinde yer aldığı, taraflar arasında 06.08.2024 tarihinde yapılan mutabakat yazışmasında davalı tarafından alacak bakiyesinin 30.06.2024 tarihi itibari ile davacıya 111.503,79-TL alacak olarak bildirildiği, davacı cevabının ise “..firmanız ile döviz çalışılmaktadır. döviz mutabakat mektubu paylaşmanızı rica ederiz.” şeklinde olduğu, davacı tarafın ticari defter incelemesi neticesinde davalı tarafın cari hesabının takip tarihi 16.05.2024 tarihi itibari ile 5.947,20-USD (111.503,79 TL) borç bakiyesi verdiği, davalı ticari defter incelemesi neticesinde davacı cari hesabının takip tarihi 16.05.2024 itibari ile 111.503,79-TL alacak bakiyesi verdiği, 16.05.2024 takip tarihi itibariyle davacı ve davalı cari hesaplarının uyumlu olduğu, mal ve hizmet teslimine ilişkin takibe konu 3 adet faturanın taraf ticari defterine kayıtlı olduğu belirtilmiştir.

İstinaf incelemesinde öncelikle, ilk derece mahkemesince davacı tarafa ticari defter ve kayıtların incelenmesi bakımından verilen kesin sürenin usulüne uygun olup olmadığı ve davacının kesin süre içerisinde yerinde inceleme talebinde bulunmaması karşısında ticari defter ve bilirkişi deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılıp sayılmayacağı hususunun değerlendirilmesi gerekmektedir.

Usuli itirazın yerinde olmadığının kabulü hâlinde ise, uyuşmazlığın esasına ilişkin olarak; davacının fatura konusu malzeme satışı ve onarım işlerini gerçekleştirdiğini usulüne uygun delillerle ispat edip etmediği, tarafların ticari defter ve kayıtlarının bu husustaki ispat durumu ve davalının faturalara süresinde itiraz etmemesinin hukuki sonuçları üzerinde durulması gerekmektedir.

Bunun yanında, taraflar arasında dövizli siparişlerin faturalandırılmasında uygulanacak kura ilişkin bir anlaşma bulunup bulunmadığı, sipariş mektuplarında yer alan bir gün önceki ... döviz alış kurunun esas alınacağına ilişkin kaydın tarafları bağlayıp bağlamadığı ve buna göre davacının USD cinsinden alacak talebinde bulunup bulunamayacağı hususlarının çözümlenmesi gerekmektedir. Bu kapsamda ayrıca, davacının kur farkı veya vade farkı faturası düzenlememiş olmasının talep edilen alacağa etkisinin bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.

Son olarak, taraflar arasında alacağın miktarına ve uygulanacak kura ilişkin uyuşmazlık bulunmasının alacağın likit olma niteliğine etkisi ile davacı lehine icra inkâr tazminatına hükmedilmesinin koşullarının oluşup oluşmadığı incelenmelidir.

Öncelikle, ilk derece mahkemesince ticari defter ve kayıtların incelenmesi amacıyla verilen kesin sürenin kapsamı ile bu süre içerisinde davacı tarafça yerinde inceleme talebinde bulunulmamasının hukuki sonuçlarının değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, davacı tarafın kesin süre içerisinde talepte bulunmaması üzerine, sonradan sunduğu yerinde inceleme talebinin kabul edilerek bilirkişi incelemesi yaptırılmasının ve alınan bilirkişi raporunun hükme esas alınmasının hukuka uygun olup olmadığı uyuşmazlık konusudur.

HMK 94 uyarınca kesin süre içerisinde yapılması gereken işlemin süresinde yapılmaması hâlinde ilgili tarafın o işlemi yapma hakkının ortadan kalkacağı kuşkusuz ise de, kesin sürenin ağır sonuçları dikkate alındığında, kesin süreye ilişkin ara kararın yapılması gereken işlemleri açık ve tereddüde yer vermeyecek şekilde göstermesi ve bu müessesenin amacına uygun uygulanması gerekir.

Somut olayda, mahkemece taraflara ticari defter ve kayıtlarını inceleme gününde hazır etme, hazır edemeyecek olmaları hâlinde ise yerinde inceleme talebinde bulunma imkânı tanınmış; davacı tarafça yerinde inceleme talebinin kesin süreden sonra sunulması üzerine mahkemece talep değerlendirilerek bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Davacının süresinden sonra talepte bulunmasının, yargılamayı uzatmaya veya sürüncemede bırakmaya yönelik olduğuna ilişkin herhangi bir olgu bulunmamaktadır. Bu hâlde, kesin süre kurumunun yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmasını ve usul ekonomisini sağlamaya yönelik amacı gözetildiğinde, davacının söz konusu gecikmesi sebebiyle doğrudan bilirkişi deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılması ve bu suretle davanın reddine karar verilmesi, kesin süre kurumunun amacıyla bağdaşmayacaktır. Bu sebeple, davalı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf itirazı yerinde görülmemiştir.

Uyuşmazlığın esasına ilişkin olarak, davacının fatura konusu malzeme satışı ve onarım işlerini davalıya ifa edip etmediğinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Dosyada mevcut bilirkişi raporunda, tarafların ticari defterlerinin incelenmesi sonucunda dava konusu faturaların her iki tarafın defterlerinde de kayıtlı olduğu ve tarafların cari hesaplarının takip tarihi itibarıyla birbiriyle uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Anılan tespitler, taraflar arasındaki sipariş mektupları, mutabakat yazışmaları ve faturalarla birlikte değerlendirildiğinde, davacının fatura konusu işleri gerçekleştirdiğinin kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır. Davalının, faturalara süresinde itiraz etmeksizin ticari defterlerine kaydettiği ve fatura konusu işlerin başkası tarafından gerçekleştirildiğine ilişkin herhangi bir delil sunmadığı da gözetildiğinde, davacının ifa iddiasının dosya kapsamındaki delillerle doğrulandığı anlaşılmıştır. Bu sebeple davalının fatura konusu işlerin davacı tarafından ifa edilmediğine ilişkin istinaf itirazı haklı görülmemiştir.

Taraflar arasındaki alacağın USD cinsinden talep edilip edilemeyeceği yönünden yapılan değerlendirmede; itirazın iptali davasının takibe sıkı sıkıya bağlı olduğu, davacının takipte alacağını USD cinsinden talep ettiği ve dava konusu faturaların USD cinsinden düzenlenerek her iki tarafın ticari defterlerine kaydedildiği anlaşılmaktadır. Davalı tarafça, sipariş mektuplarında yer alan bir gün önceki ... döviz alış kurunun esas alınacağına ilişkin kaydın taraflar arasında kur anlaşması oluşturduğu ileri sürülmüş ise de, söz konusu kaydın taraflar arasında bağlayıcı bir kur anlaşması olarak kararlaştırıldığı ispatlanamamıştır. Buna karşılık, tarafların USD cinsinden ticari ilişki yürüttükleri ve faturaların bu şekilde düzenlendiği görülmektedir. Nitekim 06.08.2024 tarihli mutabakat yazışmasında davalı tarafça 30.06.2024 tarihi itibarıyla 111.503,79 TL bakiye bulunduğu bildirilmiş, davacı tarafça ise buna karşılık “firmanız ile döviz çalışılmaktadır” şeklinde cevap verilerek USD cinsinden mutabakat talep edilmiş, davalı tarafça bu beyana yönelik bir itiraz ileri sürülmemiştir. Bu hususlar, tarafların ticari defterlerinin takip tarihi itibarıyla birbiriyle uyumlu olması ve davalının faturaları itiraz etmeksizin defterlerine kaydetmesiyle birlikte değerlendirildiğinde, taraflar arasındaki ticari ilişkinin ve açık hesap bakiyesinin USD üzerinden yürütüldüğü sonucuna varılmıştır. Bu sebeple, davacının alacağını USD cinsinden talep etmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından, davalının bu yöne ilişkin istinaf itirazına kıymet verilmemiştir.

Davalı vekilinin, davacı tarafından kur farkı faturası düzenlenmediğinden döviz kurundaki artıştan kaynaklanan ek bedelin talep edilemeyeceğine ilişkin istinaf itirazının değerlendirilmesinde; öncelikle takip konusu alacağın niteliğinin belirlenmesi gerekmektedir. Somut olayda takip konusu alacak, ayrıca hesaplanmış bir kur farkı alacağı olmayıp, taraflar arasındaki USD cinsinden ticari ilişki kapsamında düzenlenen üç adet faturadan kaynaklanan asıl alacaktır. Nitekim bilirkişi incelemesinde de tarafların ticari defterlerindeki cari hesapların takip tarihi itibarıyla aynı bakiyeyi gösterdiği ve uyuşmazlık konusu faturaların her iki tarafın defterlerinde kayıtlı olduğu tespit edilmiştir. Bu sebeple, kur farkı alacağına ilişkin uyuşmazlıklarda uygulanan ve ayrıca kur farkı faturası düzenlenmesini gerektiren esasların somut olaya uygulanması mümkün değildir. Davacının ayrıca bir kur farkı bedeli talep etmediği, mevcut fatura alacağını USD cinsinden takip ettiği gözetildiğinde, kur farkı faturası düzenlenmemiş olması davacının asıl alacağını talep etmesine engel değildir. Bu itibarla, davalının kur farkı faturası düzenlenmediği gerekçesiyle alacağın talep edilemeyeceğine ilişkin istinaf itirazı yerinde görülmemiştir.

Son olarak, davalı vekilinin, taraflar arasında kur farkına ilişkin uyuşmazlık bulunması nedeniyle alacağın likit olmadığı ve bu nedenle icra inkâr tazminatına hükmedilemeyeceğine ilişkin istinaf itirazının değerlendirilmesinde; icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi bakımından alacağın belirli veya belirlenebilir olması ve borçlunun itirazının haksız bulunması yeterlidir. Somut olayda takip konusu alacak üç adet faturaya dayanmakta olup, faturalar tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olduğu gibi, bilirkişi incelemesi sonucunda tarafların cari hesaplarının takip tarihi itibarıyla birbiriyle uyumlu olduğu tespit edilmiştir.

Taraflar arasında uygulanacak kur konusunda uyuşmazlık bulunması, takip konusu asıl alacağın miktarının belirli ve hesaplanabilir olma niteliğini ortadan kaldırmamaktadır. Bu sebeple, davalının alacağın likit olmadığına ilişkin istinaf itirazı yerinde görülmediğinden, davacı lehine icra inkâr tazminatına hükmedilmesinde de isabetsizlik bulunmamıştır.

Açıklanan sebeplerle, ilk derece mahkemesi kararında hukuka aykırılık görülmediğinden, davalı tarafın istinaf başvurusunun HMK 353/1.b.1 bendi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmektedir.

H Ü K Ü M: Gerekçesi Yukarıda İzah Edildiği Üzere;

1-Davalı tarafın istinaf başvurusunun, HMK 353/1.b.l uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-Davalı tarafından yatırılan 1.683,10-TL istinaf başvuru harcının Hazineye irat kaydına,

3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00-TL istinaf karar harcından, davalı tarafından yatırılan 4.043,26 TL'nin mahsubu ile bakiye 3.311,26-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

4-İstinaf yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına,

5-Yatırılan gider avansından kalan kısmın ilk derece mahkemesince davalıya iadesine,

6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

Dair; HMK 362/1.a gereğince kesin olmak üzere, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile karar verilmiştir.01.10.2026