mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Bölge Adliye Mahkemesi Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E. 2026/1427 K. 2026/1211

Karar tarihi: 1 Ekim 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

KONYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

6. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
Konya .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ
03/06/2026
NUMARASI
... Esas-... Karar
DAVALILAR
1-... : 2-... : 3-... : 4-........
DAVA
Tespit
İSTİNAF KARARININ KARAR TARİHİ
01/10/2026
YAZIM TARİHİ
01/10/2026

Davacı vekili tarafından davalılar aleyhine Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında açılan davada 03/06/2026 tarihinde tesis edilen karara karşı, davacı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA: Davacı vekili, müvekkili şirketin ticari faaliyetleri kapsamında davalı .....'a ait olduğu bildirilen ........ . ile çerezlik ayçekirdeği üretimi ve alımına ilişkin ticari sözleşme yaptığını, bu süreçte davalı .....'ın oğlu olan diğer davalı .....'ın şirket adına yetkili olduğunu beyan ettiğini, sözleşme ve senetleri bizzat imzaladığını, şirket kaşesini kullandığını, sözleşme gereği alacaklı ........ gönderici olarak, Alıcı ........'a 11/10/2021 tarihinde ........ hesabından ........'ne ait "........" Iban numaralı hesabına " Müstahsil Avansı" açıklaması ile 1.000,00 TL avans ödemesi gönderdiğini daha sonra aynı şekilde " ........ İle Ekilen Sözleşmeli Ayçiçeğin Avans Bedelidir" açıklaması ile 499.000,00 TL daha avans ödemesini havale kanalı ile gerçekleştirdiğini, bu ödemelerden ilk olarak 1.000,00 TL'nin hesabı doğrulamak amacı ile 11/10/2021 tarihinde saat 15:51'de gönderildiğini, ödemenin geçtiği doğrulanınca kalan 499.000,00 TL avansın aynı hesaplar arasında 11/10/2021 tarihinde saat 16:44'de havale edildiğini, müvekkili tarafından toplam 500.000,00 TL avansın davalı şirketin hesabına yatırıldığını, bu ödemelere karşılık beş adet senedin davalı ... tarafından düzenlendiğini ancak, davalıların sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmediğini, şirketler arasında yapılan anlaşma gereği olarak müvekkilinin yetkilisi olduğu ........tarafından avans ödemesini gerçekleştirildiğini fakat davalılar tarafından sözleşme konusu ayçekirdeğinin müvekkiline tesliminin yapılmadığını, sözleşmede açıkça kararlaştırılan ayçekirdeğinin teslimini müvekkiline gerçekleştirmeyen davalıların bunun yanında müvekkilinin sözleşme gereği ödediği 500.000,00 TL avansın iadesinden de kaçındığını, müvekkilinin daha sonra avans ödemesini yaptığı ayçekirdeğini teslim alamadığı için ödediği peşinatın kendisine iadesi amacı ile yasal yollara başvurduğunu ve Konya .... İcra Dairesi'nin ... E. sayılı dosya ile icra takibini gerçekleştirdiğini, yapılan icra takibinde tebliğ edilen ödeme emri açıklamasında da açıkça borcun sebebinin bildirildiğini ancak, davalılar tarafından Konya .... İcra Dairesinde başlatılan ... E. sayılı icra takibine kötüniyetli ve haksız olarak itiraz edildiğini ve müvekkilinin alacağına kavuşmasının engellendiğini ileri sürerek, davalı ........ . yönünden tüzel kişilik perdesinin kaldırılmasına, davanın kabulüne, davalılar ..., ... ve ........’ın, davalı şirketin borçlarından müşterek ve müteselsil sorumlu olduklarının tespitine, bu sorumluluğun, müvekkili tarafından başlatılmış ve/veya başlatılacak icra takiplerine sirayet ettirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece "...Eda davası açması mümkün olan davacının, aynı konuda tespit davası açmakta hukuki yararının bulunmadığı, işbu dava neticesinde davacının tespit talebi yönünden kabul kararı verilse dahi bu kararın davacıya doğrudan hak sağlamadığı, davacı tarafından davalılar ile icra dosyası borçlusu şirket arasında organik bağ bulunduğu ileri sürülerek alacak talebi yöneltilmesinin de mümkün olduğu, açılmış ve görülmekte olan ya da açılacak bir davada iddia ve savunma olarak ileri sürülebilecek konular için ayrı bir saptama (tesbit) davası açmakta hukuksal bir yarar bulunmadığı, dolayısıyla davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığı anlaşıldığından davanın HMK m.114/1-h yollamasıyla HMK m.115/2 gereği usulden reddine...." gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF: Davacı vekili, mahkemece davanın dilekçelerin teatisi tamamlanmadan, taraflar dinlenmeden, tensip dahi yapılmadan ve dava şartı noksanlığının giderilmesi için kesin süre verilmeden usulden reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkilinin işbu davayı açmakta güncel ve hukuki yararının bulunduğunu, alacağın zaten icra takiplerine konu edildiğini, davalı gerçek kişiler ile davalı şirket arasındaki organik bağın tek bir icra takibi veya alacak kalemiyle sınırlı olmayıp taraflar arasında halihazırda birden fazla icra dosyası ve yargılama sürecinin yer aldığını ayrıca, ileride doğması muhtemel alacakların da mevcut olduğunu, bu doğrultuda tespit davasının çok sayıda ayrı eda davası açılmasını önleme işlevinin bulunduğunu, HMK m. 106/2 uyarınca eda davası açılabilecek hallerde tespit davası açılamayacağı kuralının mutlak olmadığını, eda davasının hukuki yararı sınırlı kıldığı veya tespit hükmünün uyuşmazlığı bir bütün halinde kalıcı şekilde çözeceği durumlarda bu kuralın uygulanmayacağının kabul edildiğini, mahkemenin bir yandan davacı tarafından davalılar ile icra dosyası borçlusu şirket arasında organik bağ bulunduğu ileri sürülerek alacak talebi yöneltilmesinin mümkün olduğunu belirterek davacının başka bir yolla da hakkını arayabileceğini kabul ettiğini, diğer yandan ise bu ihtimalin varlığını işbu davada hukuki yarar bulunmadığı sonucuna ulaşmak için gerekçe olarak kullandığını oysa, davacının alternatif bir hukuki yol kullanabilecek olmasının, tercih ettiği ve daha kapsayıcı sonuç doğuracak olan tespit davasını açmakta hukuki yararının bulunmadığı anlamına gelmeyeceğini, aksine aynı organik bağ iddiasının onlarca ayrı dosyada tekrar tekrar ileri sürülmesi yerine tek bir davada topluca çözümlenmesinin hukuk düzeninin ve mahkemelerin iş yükü ekonomisinin bir gereği olduğunu ileri sürerek, mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, davalı şirket yönünden tüzel kişilik perdesinin kaldırılması ile davalıların davalı şirketin borçlarından müşterek ve müteselsil sorumlu olduklarının tespiti istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

6100 sayılı HMK'nın 105. maddesinde ''(1) Eda davası yoluyla mahkemeden, davalının, bir şeyi vermeye veya yapmaya yahut yapmamaya mahkûm edilmesi talep edilir.'' hükmü düzenlenmiştir.

Aynı Yasa'nın 106. maddesinde de '' (1) Tespit davası yoluyla, mahkemeden, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilir.

(2) Tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır.

(3) Maddi vakıalar, tek başlarına tespit davasının konusunu oluşturamaz.'' hükmü yer almaktadır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2012/19-1827 E-, 2013/802 K. sayılı ilamında da açıklandığı üzere, Medeni usul hukukunda hukuki yarar, mahkemeden hukuksal korunma istemi ile bir davanın açılabilmesi için, davacının bu davayı açmakta veya mahkemeden hukuksal korunma istemekte bir çıkarının bulunması gerektiğine ilişkin ilke anlamına gelir. Davacının dava açmakta hukuk kuralları tarafından haklı bulunan (korunan) bir yararı olmalı, hakkını elde edebilmesi için mahkeme kararına ihtiyacı bulunmalı ve davacı mahkemeyi gereksiz yere uğraştırmamalıdır (Arslan, Ramazan; Aktaran: Hanağası, Emel: Davada Menfaat, Ankara 2009, Önsöz VII).

Öte yandan, bu yararın, "hukuki ve meşru", "doğrudan ve kişisel", "doğmuş ve güncel" olması da gerekir (Hanağası, a.g.e., s.135).

Uygulamada, dava açarken menfaatin (hukuki yararın) bulunması gerekmesini dava şartı olarak kabul etmiştir. Bu şart, dava konusuna ilişkin genel dava şartlarından biri olup, davanın esası hakkında inceleme yapılabilmesi ve esas hakkında hüküm verilebilmesi için varlığı gerekli olduğundan olumlu dava şartları arasında sayılmaktadır. Bu nedenle, menfaate; davanın dinlenebilmesi (mesmu olması, kabule şayan olması) şartı da denilmektedir (Hanağası, a.g.e., s.19-21).

Aynı görüş, Hukuk Genel Kurulu'nun 24.11.1982 gün ve 1982/7-1874 E.-914 K.; 05.06.1996 gün ve 1996/18-337 E.-542 K.; 05.02.1997 gün ve 1997/18-797 E.-53 K.; 11.03.1998 gün ve 1998/8-176 E.-217 K.; 20.10.1999 gün ve 1999/14-840 E.-859 K.; 10.11.1999 gün ve 1999/1-937 E.-946 K.; 30.05.2001 gün ve 2001/14-443 E.-458 K.; 29.05.2002 gün ve 2002/2-401 E.-451 K.; 17.03.2010 gün ve 2010/3-119 E.- 159 K.; 31.03.2010 gün ve 2010/11-143 E.-196 K.; 10.10.2012 gün ve 2012/19-477 E sayılı kararlarında da benimsenmiştir.

Bir davada, menfaat (hukuki yarar) ilkesinin dava şartı olarak gözetilmesinin yargılamanın amacına ve usul ekonomisi ilkesine uygun olacağı her türlü duraksamadan uzaktır.

Bu ilkeden hareketle, bir davada hukuki menfaatin bulunup bulunmadığı konusu mahkemece; tarafların dava dosyasına sunduğu deliller, olay veya olgular çerçevesinde (kural olarak davanın açıldığı tarihe göre), kendiliğinden ve yargılamanın her aşamasında gözetilmelidir. Bu sayede, haksız davalar açmak suretiyle, dava hakkının kötüye kullanılmasına karşı bir güvence de sağlanmış olmaktadır.

Yukarıda yapılan açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde ise; Davacı tarafça, davalı şirket yönünden tüzel kişilik perdesinin kaldırılması ile davalıların davalı şirketin borçlarından müşterek ve müteselsil sorumlu olduklarının tespiti istemi ile dava açılmış ise de, eda talebi içermeyen işbu davanın mahkemece hukuki yarar yokluğundan usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizliğin bulunmadığı, her ne kadar mahkemece hüküm fıkrasında davanın usulden reddi yerine reddine karar verildiğinin belirtilmesi yerinde değil ise de, işbu hususun sonuca bir etkisinin de olmadığı kanaatine varılmakla, davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf istemlerinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıda yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacı vekilinin istinaf başvuru talebinin ESASTAN REDDİNE,

2-Alınan harç yeterli olduğundan yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

3-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından ücret-i vekalet ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,

4-İstinafa başvuran davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

5-Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 359/4. maddesi gereğince kararın tebliği işlemlerinin Dairemiz tarafından yapılmasına,

6-Kararın temyiz edilmeden kesinleşmesi halinde dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda verilen kararın HMK'nın 361/1 maddesi gereğince taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Dairemize, temyiz edenin bulunduğu yer Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesine veya İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile temyiz kanun yoluna başvurma talebinde bulunulabileceğine 01/10/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Başkan ...

e-imzalıdır

Üye ...

e-imzalıdır

Üye ...

e-imzalıdır

Katip ...

e-imzalıdır

.....