- Ana sayfa
- Yargı kararı
Bölge Adliye Mahkemesi Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi E. 2026/3795 K. 2026/1729
Karar tarihi: 1 Ekim 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 33
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 59
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 114/1-d
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 115/2
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 124
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 352
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 353
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 355
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 620
- 4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU, m. 49
- 4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU, m. 701
- 2709 sayılı TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI, m. 36
- 2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU, m. 16/2
- 2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU, m. 67
Karar metni
T.C.
DİYARBAKIR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
10. HUKUK DAİRESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
- Dosya No
- 2026/3795
- Karar No
- 2026/1729
- Karar Tarihi
- 01/10/2026
- İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
- DİYARBAKIR 1.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
- DAVANIN KONUSU
- İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
Taraflar arasında yapılan yargılamada ilk derece mahkemesince verilen ve yukarıda tarih ve numarası gösterilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş, dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderilmiş olmakla, 6100 sayılı HMK m. 352 hükmü uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
A)Tarafların İddia ve Savunmaları:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü tarafından ... tarihinde ihalesi yapılan ... ihale kayıt numaralı "... ili ...'üncü Paket ... Adet Hafif Çelik Konut P(61) Yapım İşi" işinin anahtar teslim elektrik ve mekanik tesisatı döşenme işinin taşeronluğunu ... Grup & ... & ... Enerji İş Ortaklığı'ndan aldığını, ... Grup & ... & ... Enerji İş Ortaklığı ile ... Mühendislik Elektrik İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. arasında yapılan sözleşmenin konusunun; müteahhit tarafından yürütülmekte olan ... Merkez ve ilçelerinde ... Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü tarafından ihalesi yapılan "... İli ...'Üncü Paket ... Adet Hafif Çelik Konut P(61) Yapım İşi" projesine ait anahtar teslim elektrik ve mekanik tesisatı işinin yaptırılması olduğunu, ... Grup & ... & ... Enerji İş Ortaklığı yapılan sözleşme ile ... Mühendislik Elektrik İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.'ne toplam ... + KDV ücretini iş başlangıç tarihinden itibaren bir ay içerisinde ... TL'yi iş avansı olarak kalan bakiyeyi ara hak edişler ile tahsil edeceğini, müvekkilinin ... tarihli yapılan sözleşme ile işe başladığını, bir aylık çalışma ile işin belli bir aşamaya kadar tamamladığını, ancak davacıya herhangi bir ödeme yapılmadığını, müteahhit firma tarafından her hangi bir gerekçe sunulmadan sözlü olarak sözleşmenin feshedildiğinin bildirildiğini, sözleşme feshi ve nedenleri ile ilgili müvekkili şirkete her hangi bir yazılı tebligatta bulunulmadığını, yapılan sözleşmenin 13.maddesine göre davacıya toplam ... + KDV ücretini iş başlangıç tarihinden itibaren bir ay içerisinde ... TL'yi iş avansı olarak kalan bakiyeyi ara hak edişler ile tahsil edilmesi gerekirken herhangi bir ödeme yapılmayıp davacının mağdur edildiğini, davacı şirketin çalışan işçilerin ücretini şirket hesabından ödeyerek zarar ettiğini, defalarca müteahhit firmaya ödeme talebinde bulunulmasına rağmen ödeme yapılmadığını ve müteahhit firma tarafından daha uygun fiyatlı başka bir taşeron firma ile anlaşılarak yapılan sözleşmenin feshedildiğini, müteahhit firma ile yapılan sözleşmenin 8.maddesine göre taşeron firmanın çalıştıracağı işçilerin ... primleri müteahhit firmaya ait olmasına rağmen müteahhit firma tarafından çalışan işçilerin ... primlerinin yatırılmadığını, müteahhit firmanın sözleşmenin feshi ile ilgili davacı şirkete herhangi bir yazılı bildirimde bulunmadığını, sözleşmenin neden feshedildiği ile ilgili bir gerekçe sunmadığını, telefon ile sözleşmenin feshedildiğinin bildirildiğini, bir ayın sonunda alması gereken sözleşmede kararlaştırılan avans ve hak edişlerin hiçbir suretle geri ödenmediğinden davalı hakkında Diyarbakır İcra Dairesinin ... esaslı dosyası kapsamında alacaklı başvurucu tarafından borçlu karşı taraf aleyhine başlatılan icra takibinde ... TL alacak talebine karşılık genel haciz yoluyla icra takibi başlatılarak ödeme emri tebliğ edildiğini, davalı tarafın haksız bir şekilde icra takibine de itiraz ederek takibi durdurduğunu, bunun üzerine arabuluculuğa başvurulduğunu ve arabuluculuk dosyasında arabulucu görüşmelerinin anlaşmama şeklinde sonlandığını, davalı tarafa gönderilen ödeme emrine davalıların borcunun olmadığını iddia ederek itiraz ettiğini ve takibin durdurulduğunu, izah edilen nedenlerle itirazın iptali ile birlikte Diyarbakır İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında durdurulan takibin asıl alacak ve asıl alacağın fatura düzenleme tarihinden itibaren işlemiş yasal faiz yönünden devamına, davalının %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davanının davacı tarafın edimini yerine getirmeden, yalnızca imzalanmış bir sözleşme ile paraya kavuşma arzu ve isteği ile açıldığını, taraflar arasında ... tarihinde sözleşmenin imzalandığını, bu tarihten itibaren taşeron olarak davacının en ufak bir işe başlama isteğini göstermediğini, davacının işe başlayabilmesi için bir yer teslimi yapılmış olmasının sözleşmenin gereği zorunlu olduğunu, yer teslimi yapılmadan davacının işe başlamasının mümkün olmadığını, davacının sözleşmeye karşın, yer teslimi için şantiye sahasına gelmediğini, şifahen defalarca uyarılmasına karşın buna dair herhangi bir fiilde de bulunmadığını, davacının, şantiye sahasında yaptığını iddia ettiği çalışmaları için öncelikle bir yer teslimi belgesi ibraz etmesi gerektiğini, Çalışma Sosyal ve Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılan 6331 sayılı kanun ile işyerleri için temelde tehlikeli, çok tehlikeli ve az tehlikeli olmak üzere üç farklı tehlike sınıfı olduğunu, şantiye sahasının yapılan işin niteliği gereği çok tehlikeli sıınıfta bulunduğunu, bu nedenle iş sağlığı güvenliği uzmanlarınca, şantiye sahası sürekli gözlemlendiğini, eğitimler verildiğini ve denetlendiğini, sigortasız işçi çalıştırılması mümkün olmadığını, sözleşme madde 8 gereği, taşeron tarafından açılacak alt işveren dosyasında bildirilen işçiler için ödenecek primlerin, müteahhit tarafından karşılanacağını, bir anlık varsayımla davacı tarafın yaptığını iddia ettiği işlere dair düzenlemiş olduğu faturaların ibraz edilmediğini, yer tesliminin aynı zamanda işe başlama tarihi olduğunu, davacı tarafın yer teslimi belgesi sunmadığını, davalı şirket yetkililerinin davacı taşerona şifahi olarak çok defa işe başlamasını söylediklerini ancak zaten daha sözleşme imzalanırken dahi işe başlama niyeti olmadığı anlaşılan davacıya, Ankara 35.Noterliği'nden ... tarih ve ... sayılı sözleşmenin feshine dair ihtarnameyi gönderdiklerini, davacı tarafın yer teslimi belgesinin olmadığını, işçilerin girişinin yapıldığı ... alt işveren dosyasının sunulmadığını, işçilere ait iş sözleşmeleri ve eğitim tutanaklarının olmadığını, yapıldığı iddia edilen hakedişlere dair düzenlenmiş fatura bulunmadığını, şantiye sahasında yapıldığı iddia edilen işe ait malzemeler için nakliye faturası, teslim belgesi, irsaliye, taşıma belgelerinin olmadığını, sözleşme madde 5'e göre sunulan bir projenin ve şantiye sahasına getirilen malzemenin olmadığını, davacı tarafın, açmış olduğu huzurdaki davaya esas, davacı tarafça yapılmış olan Diyarbakır İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyadaki icranın haksız ve kötü niyetli olduğunu, izah edilen nedenlerle davanın reddi ile birlikte, İİK mad. 67/2 uyarınca alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine ve yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf a yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
B)İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:
İlk derece mahkemesi yapılan yargılama sonucunda ... tarihli kararla; "...Dava, itirazın iptali davasıdır. Dava dilekçesinde davalı olarak gösterilen ... Gıda ünvan değişikliğine gitmiş, yeni ünvanı ... Grup Mühendislik A. Ş. olmuş ve buna ilişkin Ticaret Sicil Gazetesi örneği dosya arasına alınmıştır. İtirazın iptali davasının görülmesinin ön şartı, geçerli bir icra takibi olmasıdır. Bu husus dava şart niteliğinde olup, Hakim tarafından re'sen nazara alınmalıdır. Mahkememizce Diyarbakır İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra takibinin UYAP sisteminden eklenerek incelenmesinde, takibi başlatan davacı tarafın ... ve ... tarihli olmak üzere iki ayrı takip talebi sunduğu, ... tarihli ilk takip talebinde borçlu olarak yalnız ... Grup & ... & ... Enerji İş Ortaklığı'nın gösterildiği, daha sonra sunulan ... tarihli ikinci takip talebinde ise borçlu eklemesi yapıldığı, adi ortaklığa ek olarak ... Grup Mühendislik Anonim Şirketi (eski Ünvanı ... Gıda A.Ş.) ve ... Enerji Taahhüt İnşaat Mühendislik Ticaret Ve Sanayi Anonim Şirketi'nin eklendiği, İcra Müdürlüğünce ikinci takip talebine göre ödeme emrinin düzenlendiği görülmüştür. Takip talebi yalnız bir defaya mahsus verilebilir. Buna göre takip talebi ıslah edilemez, değiştirilemez, genişletemez. İcra Müdürlüğü ise takip talebine uygun ödeme emri düzenlemekle yükümlüdür. Somut olayda davacı tarafça sunulan ... tarihli ilk takip talebinde borçlu yalnız ... Grup & ... & ... Enerji İş Ortaklığı olup, İcra Müdürlüğü'nün söz konusu takip talebine uygun ödeme emri düzenlemediği, ikinci kez sunulan ve hukuken hiçbir hükmü olmayan takip talebine göre ödeme emri düzenlediği görülmüştür. Takip talebi ile ödeme emrinin birbiri ile uyumlu olmaması halinde usulüne uygun bir takibin varlığından söz edilemez. İtirazın iptali davasına özgü dava şartlarından birisi de, usulüne uygun olarak başlatılmış bir takibin varlığıdır. Açıklanan bu sebeple davanın şartı yokluğundan reddine karar verilmesi gerekmiştir. Nitekim Yargıtay 19 Hukuk Dairesi'nin 2017/2368 Esas 2018/6573 Karar, 2015/16067 Esas 2016/5115 Karar sayılı içtihatları da bu yöndedir. İzah edilen nedenlerle davalılar ... Grup Mühendislik Anonim Şirketi (eski Ünvanı ... Gıda A.Ş.) ve ... Enerji Taahhüt İnşaat Mühendislik Ticaret Ve Sanayi Anonim Şirketi aleyhindeki davanın HMK'nun 114/2 ve İİK'nun 67. maddesi uyarınca usulden reddine karar vermek gerekmiştir. Dava dilekçesinde davalı ... Grup - ... - ... Enerji İş Ortaklığı davalı olarak gösterilmiş ise de adi ortaklığın tüzel kişiliğinin olmaması nedeni ile davalı ... Grup - ... - ... Enerji İş Ortaklığı aleyhindeki davanın pasif husumete ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar vermek gerekmiştir. Her ne kadar Av.... davalı ... Grup - ... - ... Enerji İş Ortaklığı adına vekaletname sunmuş ise de adi ortalığın tüzel kişiliği olmaması nedeni ile adi ortaklık lehine vekalet ücretine hükmedilmemiş ve mahkememizce aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle "1-Davalı ... Grup - ... - ... Enerji İş Ortaklığı aleyhindeki davanın pasif husumete ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine, 2-Diğer davalılar aleyhindeki davanın HMK'nun 114/2 ve İİK'nun 67. maddesi uyarınca usulden reddine,..." şeklinde karar verilmiştir.
Karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
C)İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:
İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin vermiş olduğu kararın usul ve yasaya açıkça aykırı olduğunu, kararın kaldırılması gerektiğini, mahkemenin, icra takibinin usulüne uygun olup olmadığını hatalı değerlendirdiğini, mahkemenin, icra dosyasında ikinci takip talebi verilmesini ve sonradan borçlu eklenmesini usulsüz kabul ederek geçerli takip bulunmadığı sonucuna ulaştığını, ancak icra dosyası bütün olarak incelendiğinde; ödeme emrinin davalılara tebliğ edildiğini, davalıların takibe itiraz ettiklerini, arabuluculuk sürecinin işletildiğini, sonrasında da süresi içerisinde işbu itirazın iptali davasının açıldığını, dolayısıyla ortada sonuç doğurmuş ve davalıların da taraf sıfatıyla kabul ettikleri bir takip bulunduğunu, icra müdürlüğünün takip talebine ilişkin yaptığı işlemlerin, davacı alacaklının dava hakkını ortadan kaldıracak nitelikte olmadığını, icra müdürlüğünün olası usul işlemlerindeki eksikliklerin davacıya yükletilemeyeceğini, Yargıtayın yerleşik uygulamalarına göre; icra müdürlüğünün yaptığı usul işlemlerinden dolayı alacaklının dava hakkının ortadan kaldırılamayacağını, mahkemenin bu temel ilkeyi göz ardı ettiğini, mahkemenin, şekli değerlendirme ile uyuşmazlığın esasını incelemediğini, dosyada; eser sözleşmesi hak ediş düzenlemeleri, sözleşmenin feshi, yapılan işler, ödenmeyen avans ve hak edişlerin ayrıntılı şekilde tartışıldığını, buna rağmen mahkemenin hiçbir delili değerlendirmeden yalnızca dava şartı yönünden ret kararı verdiğini, HMK'nın 33.maddesi gereğince hakimin hukuki nitelendirmeyi kendisinin yapmak zorunda olduğunu, mahkemenin uyuşmazlığın esasına girmemesinin hukuki dinlenilme hakkını ihlal ettiğini, iş ortaklığına ilişkin değerlendirmenin hatalı olduğunu, mahkemenin, iş ortaklığının tüzel kişiliği bulunmadığını belirterek pasif husumet yokluğu nedeniyle davayı reddettiğini, ancak davada yalnızca adi ortaklığın gösterilmediğini, ayrıca; ... Grup Mühendislik A.Ş. ve ... Enerji Taahhüt İnşaat Mühendislik Ticaret ve Sanayi A.Ş.'nin ayrı ayrı davalı olarak gösterildiğini, sözleşmenin tarafının da bu şirketler olduğunu, dolayısıyla davanın yalnızca iş ortaklığı yönünden değil şirketler yönünden de incelenmesi gerektiğini, mahkemenin bu şirketler yönünden de davayı usulden reddederek hataya düştüğünü, HMK 124 kapsamında taraf değişikliği ve maddi hata hükümlerinin dikkate alınmadığını, mahkemece eksiklik bulunduğu düşünülse dahi HMK'nın 124.maddesi uyarınca taraf değişikliği veya maddi hata değerlendirilerek davanın esasının incelenmesi gerektiğini, usul ekonomisi ilkesi gereğince davanın sırf şekli nedenlerle reddedilemeyeceğini, Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen hak arama özgürlüğünün ihlal edildiğini, mahkemenin; sözleşmenin uygulanıp uygulanmadığını, işin yapılıp yapılmadığını, alacağın doğup doğmadığını, fesihte kusurun kimde olduğunu incelemediğini, esasa girilmeksizin verilen ret kararının adil yargılanma hakkına da aykırı olduğunu, vekâlet ücretine hükmedilmesinin de hukuka aykırı olduğunu, dava esas yönünden incelenmeden usulden reddedilmiş olmasına rağmen davalılar lehine yüksek miktarda vekâlet ücretine hükmedilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, kararın kaldırılması halinde bu hususun da ortadan kalkacağının açık olduğunu beyanla Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarih ve ... esas, ... karar sayılı kararının kaldırılmasına, davanın usulden reddine ilişkin hükmün kaldırılarak uyuşmazlığın esası hakkında inceleme yapılmak üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine veya Bölge Adliye Mahkemesince gerekli görülmesi halinde HMK 353 kapsamında esastan inceleme yapılarak davanın kabulüne, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
D)Delillerin Değerlendirilmesi, Hukuki Sebepler ve Gerekçe:
6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda;
İddia ve savunmaya, mahkemece toplanıp değerlendirilen deliller ile duruşma tutanaklarına yansıyan bilgi ve belgelere göre; istinaf incelemesine konu olan ve esas teşkil eden eldeki dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine itiraz üzerine açılan itirazın iptali istemine ilişkindir.
Adi ortaklık sözleşmesi, TBK nun 620. maddesine göre, iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir. Adi ortaklığın tüzel kişiliği bulunmadığından adli işlemlerde (dava açma, icra takibi gibi) aktif ve pasif taraf olma yeteneği, ehliyeti bulunmamaktadır. Adi ortaklıkta ortaklık malları ile haklarına ilişkin taleplerin tüm ortaklarca birlikte ileri sürülmesi gerekir (Yargıtay Hukuk Genel kurulu 24.06.2020 T. 2017/3-457 E., 2020/469K.). Aynı Kanunun 624. maddesine göre, Ortaklığın kararları, bütün ortakların oybirliğiyle alınır. Bu nedenle haklar ve borçlar ortaklara ait olur. Yine TBK 'nun 638. maddesine göre, Ortaklık için edinilen veya ortaklığa devredilen şeyler, alacaklar ve ayni haklar, ortaklık sözleşmesi çerçevesinde elbirliği hâlinde bütün ortaklara ait olur. Elbirliği mülkiyetini düzenleyen TMK nun 701. maddesine göre, Kanun veya kanunda öngörülen sözleşmeler uyarınca oluşan topluluk dolayısıyla mallara birlikte malik olanların mülkiyeti, elbirliği mülkiyetidir. Elbirliği mülkiyetinde ortakların belirlenmiş payları olmayıp her birinin hakkı, ortaklığa giren malların tamamına yaygındır. Aynı Kanunun 702/2.Maddesine göre, Kanunda veya sözleşmede aksine bir hüküm bulunmadıkça, gerek yönetim, gerek tasarruf işlemleri için ortakların oybirliğiyle karar vermeleri gerekir. Bu durumun doğal sonucu olarak elbirliği mülkiyetinin bulunduğu hallerde mecburi takip ve dava arkadaşlığı bulunmaktadır.
Mecburi dava arkadaşlığını düzenleyen HMK 59. maddesine göre, Maddi hukuka göre, bir hakkın birden fazla kimse tarafından birlikte kullanılması veya birden fazla kimseye karşı birlikte ileri sürülmesi ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi gereken hâllerde, mecburi dava arkadaşlığı vardır. HMK 'nun 60. maddesine göre, Mecburi dava arkadaşları, ancak birlikte icra takibi ve dava açabilir veya aleyhlerine de birlikte dava açılabilir. Bu tür dava arkadaşlığında, dava arkadaşları birlikte hareket etmek zorundadır. Ancak, duruşmaya gelmiş olan dava arkadaşlarının yapmış oldukları usul işlemleri, usulüne uygun olarak davet edildiği hâlde duruşmaya gelmemiş olan dava arkadaşları bakımından da hüküm ifade eder.
Adi ortaklığın 4721 sayılı Kanun'un 47 ve devamında düzenlenen hükümler çerçevesinde tüzel kişiliği bulunmamaktadır. Bu sebeple adi ortaklığın 4721 sayılı Kanun'un 48 ve 49 uncu maddeleri anlamında hak ve fiil ehliyeti mevcut değildir. Adi ortaklığın taraf ehliyetinin mevcut olup olmadığı ise 4721 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenecektir. Zira taraf ehliyeti; davada taraf olabilme, usuli hukuki ilişkinin sujesi olabilme yeteneği olup maddi hukuktaki medeni haklardan istifade (hak) ehliyetinin medeni usul hukukundaki görünümüdür. Buna göre medeni haklardan istifade ehliyeti bulunan her tüzel kişi (4721 sayılı Kanun md. 46) davada taraf olabilme ehliyetine de sahiptir (6100 sayılı Kanun md. 50). Gerçek veya tüzel kişiliği olmayan kuruluş yahut toplulukların taraf ehliyeti de bulunmadığından adi ortaklığın da davalarda taraf ehliyetleri bulunmamaktadır.
Bu durum icra takipleri için de geçerlidir. Zira icra takiplerinde de alacaklı veya borçlu taraf olarak yer alabilmenin ilk koşulu; taraf ehliyetinin mevcudiyetidir. Dolayısıyla adi ortaklığın taraf ehliyeti mevcut olmadığından, icra takiplerinde de alacaklı veya borçlu olarak yer alamazlar. Bu nedenle, adi ortaklık için yahut ortaklığa karşı dava açılacak ise adi ortaklığı oluşturan her bir gerçek veya tüzel kişiye dava dilekçesinde veya icra takip talebinde yer verilmesi zorunludur ve adi ortaklık tarafından açılacak davaların yahut icra takiplerinin de el birliği mülkiyeti kuralları gereğince (6098 sayılı Kanun md. 638., 4721 sayılı Kanun md. 702) bütün ortaklar tarafından mecburi dava arkadaşı olarak (6100 sayılı Kanun md. 59) birlikte hareket edilmesi gerekir.
Taraf ehliyeti 6100 sayılı Kanun'un 114/1-d maddesi gereğince dava şartlarından biri olup aynı zamanda icra takipleri bakımında da bir takip şartıdır. Bu sebeple hem davalarda hem de icra takiplerinde taraf ehliyeti, davalarda mahkemece, icra takiplerinde ise takip hukukunun doğasına uygun ölçüde icra memurunca/mahkemece kendiliğinden gözetilmesi gerekir. Aynı zamanda bu durum, taraflarca takibin/davanın her aşamasında ileri sürülebilen bir takip şartı olarak değerlendirilmelidir (6100 sayılı Kanun md. 115/1). Zira bu husus aynı zamanda kamu düzenine ilişkindir.
6100 sayılı Kanun'un 115/2 nci maddesi gereğince Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder. Maddenin üçüncü fıkrası gereğince ise dava şartı noksanlığı, mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, dava usulden reddedilemez.
6100 sayılı Kanun'un 124 üncü maddesi, davalardaki iradi değişikliği hüküm altına almış olup buna göre diğer kanunlarda yer alan özel hükümler saklı kalmak kaydıyla ve karşı tarafın açık rızası ile davada taraf değişikliği mümkündür. Ancak, maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilebileceği gibi dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesinin kabul edilebilir bir yanılgıya dayandığı durumlarda, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir.
Diyarbakır İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasının yapılan incelemesinde; takip alacaklısının ... Mühendislik Elektrik İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, takip borçlularının ... Grup & ... & ... Enerji İş Ortaklığı, ... Grup Mühendislik Anonim Şirketi (eski Ünvanı; ... Gıda Turizm A.Ş), ... Enerji Taahhüt İnşaat Mühendislik Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi, ... Tekstil İnşaat İthalat İhracat Ticaret Anonim Şirketi olduğu, takip tarihinin ... tarihi olduğu, takip şeklinin ilamsız icra takibi olduğu, takip konusu asıl alacak ve takip çıkış miktarının ... TL olduğu, takip alacaklısı tarafından ... tarihli takip talebinde borçlunun ... Grup & ... & ... Enerji İş Ortaklığı olarak gösterildiği, icra müdürlüğünce ... tarihinde "...tüzel kişiliği bulunmayan adi ortaklığın aktif ve pasif dava ehliyeti yoktur. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 620. Maddesine göre adi ortaklığın tüzel kişiliği bulunmadığından taraf ehliyeti de yoktur. Bu nedenle icra takibinde adi ortakların ayrı ayrı gösterilmesi ve her birine ayrı ayrı ödeme emri tebliği gerekmekte olup, taraf ehliyeti olmayan adi ortaklık adına tek bir ödeme emri tebliğe çıkartılarak takip yapılması usulsüzdür. Adi ortaklığa yetkili temsilci atanmış olması adi ortaklığa tüzel kişilik kazandırmaz. Yasanın emredici kuralından kaynaklanan bu husus hakkında şikayet edenin İİK' nın 16/2 maddesi uyarınca süresiz şikayet hakkı vardır..." şeklindeki gerekçeyle adi ortaklık yönünden ödeme emri düzenlenmesine yer olmadığına karar verildiği, bunun üzerine takip alacaklısı tarafça aynı icra dosyasına ... tarihli takip talebi sunulduğu, bu takip talebinde takip borçlularının ... Grup & ... & ... Enerji İş Ortaklığı, ... Grup Mühendislik Anonim Şirketi (eski Ünvanı; ... Gıda Turizm A.Ş), ...Enerji Taahhüt İnşaat Mühendislik Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi, ... Tekstil İnşaat İthalat İhracat Ticaret Anonim Şirketi olarak gösterildiği, icra müdürlüğünce ...tarihinde bu takip talebi doğrultusunda ödeme emri düzenlenmesine karar verildiği, ödeme emrinin ...'a ve ...Enerji'ye ...tarihinde tebliğ edildiği, ...Grup'a çıkarılan ödeme emrinin bila tebliğ iade edildiği, ...Grup & ...& ...Enerji İş Ortaklığına ise ödeme emrinin tebliğe çıkarılmadığı, her 4 takip borçlusunun vekili olan Av. ...tarafından ...tarihli dilekçe ile her 4 takip borçlusu yönünden borca itiraz edildiği, icra müdürlüğünce ...tarihinde itirazın tüm takip borçluları yönünden durdurulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
Somut olayda, ...Grup & ...& ...Enerji İş Ortaklığı ile davacı ...Mühendislik Elektrik İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. arasında ...tarihli "...İli ...'Üncü Paket ...Adet Hafif Çelik Konut P(61) Yapım İşi" projesine ait anahtar teslim elektrik ve mekanik tesisatı işi ile ilgili eser sözleşmesi imzalandığı, davacının, sözleşmenin davalı adi ortaklık tarafından feshedildiğinin tarafına bildirildiğini, sözleşmede kararlaştırılan avans ve hak edişlerin kendisine ödenmediğinden bahisle davalı ortaklık ve ortaklığı oluşturan şirketler hakkında Diyarbakır İcra Dairesinin ...esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığı, takibe ve borca takip borçlusu ortaklık ve ortaklığı oluşturan şirketlerin itiraz etmeleri üzerine duran takibin devamını sağlamak amacıyla davacı şirket tarafından işbu itirazın iptali davasının açıldığı ancak bu davanın tüm ortaklarlar aleyhine açılmadığı, davanın ...Grup & ...& ...Enerji İş Ortaklığı ile ortaklığı oluşturan şirketlerden ...Grup Mühendislik Anonim Şirketi (eski Ünvanı; ...Gıda Turizm A.Ş) ve ... Enerji Taahhüt İnşaat Mühendislik Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi aleyhine açıldığı, ortalığı oluşturan şirketlerden ...Tekstil İnşaat İthalat İhracat Ticaret Anonim Şirketi aleyhine ise dava açılmadığı, adi ortaklığın taraf ehliyeti mevcut olmadığından, adi ortaklığa karşı dava açılacak ise adi ortaklığı oluşturan her bir gerçek veya tüzel kişiye dava dilekçesinde yer verilmesinin zorunlu olduğu, adi ortaklık aleyhine açılacak davaların el birliği mülkiyeti kuralları gereğince (6098 sayılı Kanun md. 638., 4721 sayılı Kanun md. 702) bütün ortaklar tarafından mecburi dava arkadaşı olarak (6100 sayılı Kanun md. 59) birlikte hareket edilmesi gerektiği, mahkemece, dava dilekçesinde davalı olarak gösterilen ... Grup - ... - ... Enerji İş Ortaklığının (adi ortaklığın) tüzel kişiliğinin olmaması nedeni ile davalı ... Grup - ... - ... Enerji İş Ortaklığı aleyhindeki davanın pasif husumet nedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamakta ise de, taraf teşkili sağlanmadan karar verildiği anlaşılmakla; Mahkemece, öncelikle davacı vekiline, adi ortalığı oluşturan ve davada yer almayan şirketlerden ... Tekstil İnşaat İthalat İhracat Ticaret Anonim Şirketini davaya dahil etmek üzere uygun bir kesin süre verilmesi, kesin sürenin sonuçlarının ihtar edilmesi ve bu suretle taraf teşkilinin sağlanmasından sonra adi ortaklığı oluşturan davalı şirketler yönünden işin esasının incelenmesi gerekirken, "...Mahkememizce Diyarbakır İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra takibinin UYAP sisteminden eklenerek incelenmesinde, takibi başlatan davacı tarafın ... ve ... tarihli olmak üzere iki ayrı takip talebi sunduğu, ... tarihli ilk takip talebinde borçlu olarak yalnız ... Grup & ... & ... Enerji İş Ortaklığı'nın gösterildiği, daha sonra sunulan ... tarihli ikinci takip talebinde ise borçlu eklemesi yapıldığı, adi ortaklığa ek olarak ... Grup Mühendislik Anonim Şirketi (eski Ünvanı ... Gıda A.Ş.) ve ... Enerji Taahhüt İnşaat Mühendislik Ticaret Ve Sanayi Anonim Şirketi'nin eklendiği, İcra Müdürlüğünce ikinci takip talebine göre ödeme emrinin düzenlendiği görülmüştür. Takip talebi yalnız bir defaya mahsus verilebilir. Buna göre takip talebi ıslah edilemez, değiştirilemez, genişletemez. İcra Müdürlüğü ise takip talebine uygun ödeme emri düzenlemekle yükümlüdür. Somut olayda davacı tarafça sunulan ... tarihli ilk takip talebinde borçlu yalnız ... Grup & ... & ... Enerji İş Ortaklığı olup, İcra Müdürlüğü'nün söz konusu takip talebine uygun ödeme emri düzenlemediği, ikinci kez sunulan ve hukuken hiçbir hükmü olmayan takip talebine göre ödeme emri düzenlediği görülmüştür. Takip talebi ile ödeme emrinin birbiri ile uyumlu olmaması halinde usulüne uygun bir takibin varlığından söz edilemez. İtirazın iptali davasına özgü dava şartlarından birisi de, usulüne uygun olarak başlatılmış bir takibin varlığıdır. Açıklanan bu sebeple davanın şartı yokluğundan reddine karar verilmesi gerekmiştir..." şeklinde somut olaya uygun düşmeyen gerekçe ile adi ortaklığı oluşturan davalı şirketler yönünden davanın HMK'nun 114/2 ve İİK'nın 67. maddesi uyarınca usulden reddine karar verilmesi hatalı olup, davacı vekilinin istinaf talebi yerinde görülmüştür.
Yukarıda belirtilen sebeplerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-a-4-6 maddesi hükmü uyarınca kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın kararı veren yerel mahkemeye gönderilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, İlk Derece Mahkemesinin yukarıda anılan kararının 6100 sayılı HMK'nın 353(1)-a-6.maddesi hükmü uyarınca KALDIRILMASINA,
2-Gerekçede belirtilen eksikliklerin giderilmesi amacıyla davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-492 sayılı Harçlar Kanunu’na ekli (1) sayılı tarife gereğince, peşin alınan maktu istinaf karar harcının istinaf eden davacı tarafa iadesine,
4-İstinaf kanun yoluna başvuran davacı tarafça yatırılan istinaf başvuru harcı ile yapılan istinaf yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince yeniden yapılacak yargılamada verilecek hükümdeki yargılama giderleri ile birlikte değerlendirilmesine,
5-İstinaf incelemesi duruşma açılmadan yapıldığından vekâlet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-6100 sayılı HMK'nın 7035 sayılı Kanun ile değişik m. 359(4) maddesi uyarınca Dairemiz kararının İlk Derece Mahkemesince taraflara tebliğine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-a ve 362(1)-g hükümleri gereğince KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.
