- Ana sayfa
- Yargı kararı
Bölge Adliye Mahkemesi Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E. 2025/769 K. 2026/1263
Karar tarihi: 8 Ekim 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 645
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 687
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 825
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 201
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 203
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 353/1
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 355
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 361/1
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 36
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 74
- 5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU, m. 223/2-e
- 5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU, m. 210/1
- 2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU, m. 72/5
Karar metni
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
- İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
- Konya .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
- TARİHİ
- 11/02/2025
- NUMARASI
- ... Esas- ... Karar
- VEKİLLERİ
- Av... Av...
- DAVA
- Menfi Tespit
- İSTİNAF KARARININ KARAR TARİHİ
- 08/10/2026
- YAZIM TARİHİ
- 09/10/2026
Taraflar arasında görülen davada Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas -... Karar sayılı kararının Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içerisinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten ve üye hakimin görüşleri alındıktan sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
DAVA: Davacı vekili, davalının 2020 yılının Haziran ayında, müvekkilinin ikametgahına gelerek müvekkilinin kardeşi ......'ın yetkilisi olduğu şirketten alacaklı olduğunu, bu alacağı borçlu şirketten tahsil edemediğini, kanuni olarak sorumlu olmasa dahi kardeşi olması sebebi ile müvekkilinin bu borçtan sorumlu olduğunu ve borcu ödemesi gerektiğini ileri sürdüğünü, müvekkilinin davalıya kendisinin herhangi bir borcunun bulunmadığını ve borçlu kim ise borcu ondan istemesi gerektiğini söylediğini ancak, davalının borcun ödenmesi hususunda ısrarcı olduğunu ve müvekkilini tehdit ettiğini, davalının 2020 yılı Temmuz ayında yine ikametine gelerek tehdit ettiğini, akabinde 28.10.2020 tarihinde, sabah 09:00 civarında .... plakalı bir aracın ikametine geldiğini ve polis kıyafetli, belinde silah takılı olan yüzü maskeli bir şahsın kendisini polis memuru olarak tanıtarak müvekkiline kardeşi ...... ve müvekkili hakkında paravan şirket iddiası ile FETÖ/PDY soruşturması bulunduğunu, bu soruşturma kapsamında imza örneklerinin alınması gerektiğini beyan edip, sonradan sahte olduğu anlaşılan savcılık yazısını göstererek, imza atmaz ise tutuklanacağını söyleyerek müvekkilini tehdit ettiğini, müvekkilinin de korkarak iki adet boş kağıda imza attığını, bunun üzerine müvekkilinin ...... yetkilisi ...... ile görüştüğünü, kendisinin müvekkiline konunun ciddi olduğunu ve ilgileneceğini söylediğini, sonrasında müvekkilinin kardeşi ......'ın da ...... ile yaptığı görüşmede kardeşine kendisinin polis ve savcılıktaki tanıdıkları vasıtası ile gizli olmasına rağmen bu belgenin örneğini aldığını, aynı şekilde kardeşinin de imza örneklerinin alınacağını beyan ederek sahte savcılık yazısını aynısının üzerinden "gizli dosya" kaşesi bulunan bir zarf içerisinde kasadan çıkartarak gösterdiğini, 06.11.2020 tarihinde müvekkilinin Konya .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı ödeme emrini ve Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...-... D.İş sayılı ihtiyati haciz kararını tebliğ aldığını, bunun üzerine müvekkilinin hakkında Konya Cumhuriyet Savcılığının ... Soruşturma sayılı veya başkaca bir soruşturma olup olmadığını araştırdığını ve hakkında soruşturma bulunmadığını ve kendisine verilen belgenin sahte olduğunu öğrenmesi üzerine dolandırıldığını, 1.800.000 TL ve fer'ilerinin suç teşkil eden eylemlerle haksız ve hukuka aykırı olarak kendisinden tahsil edilmeye çalışıldığını anladığını ve bonoda alacaklı olarak görünen ... ve ...... hakkında suç duyurusunda bulunduğunu ve şüpheliler hakkında ... soruşturma sayılı dosya üzerinden soruşturma açıldığını, davaya ve Konya .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takibine konu 28.07.2020 tanzim, 28.10.2020 vade tarihli, 1.800.000 TL bedelli bononun sahte bir biçimde oluşturulduğunu, bu bononun 28.10.2020 tarihinde kendisini polis memuru olarak tanıtan şahsın müvekkiline iki adet boş kağıda imza attırması ile A-4 üzerine baskı yapılarak sahte olarak oluşturulduğunu, sahte belgedeki imza dışındaki tüm yazıların müvekkiline ait olmadığını, belgenin düzenleme tarzı ve biçimi ile müvekkiline ait imzanın konumu dikkate alındığında imzanın bono tanzim edildikten sonra atılmadığının açık olduğunu ve sahteliğinin çıplak gözle anlaşılabildiğini, hile ve aldatma ile ele geçirilen müvekkilinin imzalarının senet formuna dönüştürüldüğünü ve sahte belgeye dayalı olarak Konya .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, bonoda borçlu olarak gösterilen müvekkilinin yaklaşık 11 yıl önce emekli olduğunu ve emekli olduğu tarihten sonra ticari faaliyetinin bulunmadığını, alacaklı olarak görünen davalının ise Ankara'da Tapu Kadastro Bölge Müdürlüğü'nde memur olarak çalıştığını ve ticari herhangi bir faaliyetinin bulunmadığını, müvekkili ile davalı arasında herhangi bir temel ilişki veya alacağın mevcut olmadığını ileri sürerek, müvekkilinden hile ve aldatma ile imza alınan boş belgenin bonoya dönüştürülmesi ve sahte olarak tanzim edilen, müvekkilinin borçlu, davalının lehdar olduğu, 28.07.2020 tanzim ve 28.10.2020 vade tarihli, 1.800.000,00 TL bedelli bonoya dayalı olarak yapılan Konya ....İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, takip konusu alacağın %20'den aşağı olmamak üzere (haksız takip nedeniyle uğranılan zararın daha fazla olması halinde fazlaya ilişkin tüm talep ve hakları saklı kalmak kaydı ile) haksız takip (kötüniyet) tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddinin gerektiğini, müvekkilinin alacaklı olduğunu, müvekkilinin 3 yıl içerisinde aralıklarla ...'a birikimlerini vererek alacaklı konuma geçtiğini, müvekkilin davacının evine alacağını istemek için gittiğini ve 30 yıllık birikiminin ödenmesi gerektiğini belirttiğini, bunun dışında davalıyı tehdit etmediğini, davacının Konya İlinde yüzlerce kişiyi mağdur ettiğini, sarraflık faaliyeti adı altında insanların birikimlerini ellerinden aldıklarını, davacının 28.10.2020 tarihinde evlerine bir polis memuru gelerek imza aldığı iddiasının kendileri ile ilgili olmadığını, müvekkilinin böyle bir organizasyon içinde yer almadığını, davacının iddialarının yerinde olmadığını aksine, davacının çok deneyimli ve tecrübeli nitelikli dolandırıcı olduğunu, kasıtlı olarak maktu senet kullanmadığını, senet miktarı konusunda indirim istemediğini, pazarlık yapmadığını, istenilmesine rağmen müvekkili ve yakınlarına ayrı ayrı ve taksitler halinde bono tanzim etmeyip keyfi olarak bir adet imza atarak 1.800.000 TL değerinde tek bono tanzim etmiş olmasının, daha önce danışmanlık hizmeti aldığı konusunun uzmanı bir firma ile müvekkilini ilişkilendirmeye çalışarak, tehdit, şantaj, nitelikli dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik, kamu görevinin usulsüz üstlenilmesi, özel işaretler ve kıyafetlerin usulsüz kullanımı vb. iddialarla şikayet edildiği göz önünde bulundurulunca çok deneyimli ve tecrübeli bir dolandırıcı ile karşı karşıya olunduğunu gösterdiğini ayrıca, sahte savcılık yazısında FETO/PYD soruşturmasını kullanmalarının içlerinde bulundukları bu atmosferi dağıtmak, kendilerini aklamak için korkularının üzerine gidecek kadar cesaretli davrandıklarını, dava dilekçesindeki iddiaların tamamen tek taraflı mesnetsiz itham ve iftiradan ibaret olduğunu, imzanın borçluya ait olup olmadığı, imzanın boş kağıda mı, yoksa daha önceden baskı yapılıp üzerine mi imza atılıp atılmadığı, vb. ihtisas gerektiren konularda tespiti hususunda bilirkişi incelemesi yapılmasını talep ettiklerini, davacı tarafından takibe konu bononun müvekkilinin önüne getirilerek bizzat ikisinin de bulunduğu ortamda davacı tarafından imzalanarak müvekkiline teslim edildiğini, bu hususun grafolojik inceleme sonunda açıkca anlaşılacağını, davacının takibe konu bononun mutat bir senet vasfında olmadığı yönündeki iddialarına ve çift imza atılmadığı iddialarına katılmadıklarını, zira TTK anlamında bononun geçerlilik unusuru olarak çift imza zorunluluğunun bulunmadığını, tek imza atılmasının gerçek kişinin borçlanması için yeterli olduğunu, takibe konu bononun TTK anlamında bononun tüm zorunlu unsurlarını taşıyan bir kambiyo senedi olduğunu, takibe konu bononun sahte olmadığını, bizzat davacının kendi iradesi ile hazırlanıp,müvekkilin huzurunda borçlu tarafından imzalandığını ve müvekkiline teslim edildiğini, davacının müvekkiline borçlu olduğunu, somut olayda ispat külfetinin davacıda olduğunu savunarak, davanın reddi ile takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere taraflarına tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, "...Dava; İİK.72.maddesine dayalı menfi tespit davasıdır.
Tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde; Davacının, hile ve aldatma ile imza alınan boş belgenin bonoya dönüştürülmesi ve sahte olarak tanzim edilen 28.07.2020 tanzim ve 28.10.2020 vade tarihli 1.800.000,00 TL bedelli bonoya dayalı olarak yapılan Konya ....İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasındaki icra takibi nedeniyle kendisinin borçlu olmadığının tespitine, takip konusu alacağın %20'den az olmamak üzere (haksız takip nedeniyle uğranılan zararın daha fazla olması halinde fazlaya ilişkin tüm talep ve hakları saklı kalmak kaydı ile) haksız takip (kötüniyet) tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava ettiği, davalının davanın reddine karar verilmesini, alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmolunmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Davanın İİK.72.maddesine dayalı menfi tespit davası olduğu, İİK.72.maddesinde; "Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir...." şeklinde, 6102 sayılı TTK.778/1-d maddesi yollaması ile TTK. 677. Maddesinde; "Bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez." şeklinde, TTK. 778/1-a maddesi yollaması ile TTK'nun 687.maddesinde; "Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun. (2) Alacağın temliki yoluyla yapılan devirlere ilişkin hükümler saklıdır." şeklinde, 6102 sayılı TTK'nun 825.maddesinde;"(1) Borçlu, emre yazılı bir senetten doğan alacağa karşı ancak senedin geçersizliğine ilişkin veya senet metninden anlaşılan def'ilerle alacaklı kim ise ona karşı, şahsen haiz bulunduğu def'ileri ileri sürebilir.(2) Borçlu ile önceki hamillerden biri veya senedi düzenleyen kişi arasında doğrudan doğruya varolan ilişkilere dayanan def'ilerin ileri sürülmesi, ancak senedi iktisap ederken hamilin bilerek borçlunun zararına hareket etmiş olması hâlinde caizdir." şeklinde düzenlemeler yapıldığı görülmüştür.
Davalı tarafından davacı aleyhine Konya ....İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasından kambiyo senetlerine mahsus yolla icra takibi yapıldığı, takip dayanağının Keşidecisi ... lehtarı ... olan 28.07.2020 tanzim tarihli 23.10.2020 vade tarihli 1.800.000,00 TL bedelli senet(bono) olduğu görülmüştür.
Mahkememiz dosyası içerisine celbedilen Konya ....Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı dava dosyasının incelenmesinde: Katılanın ...... olduğu, sanıklardan ... hakkında tehdit, Resmi Belgede Sahtecilik, Nitelikli Dolandırıcılık suçundan kamu davası açıldığı, sanık ...'nın müsnet tehdit suçunun, sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması nedeniyle CMK 223/2-e maddesine göre beraatine, sanık ...'nın sübut bulan müsnet Resmi Belgede Sahtecilik suçundan 5237 sayılı TCK.nun 210/1 maddesi delaleti ile 204/1 maddesine göre ve sübut bulan müsnet dolandırıcılık suçundan 5237 sayılı TCK.nun 159/1 maddesine göre mahkumiyetine ve Hükmün açıklanmasının Geri Bırakılmasına karar verildiği, kararın kesinleştiği görülmüştür.
Konya ....Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası üzerinden aldırılan Antalya Bölge Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğü'nün 31.03.2021 tarih ve ......-... sayılı uzmanlık raporu ile; tetkike konu boruçlusu ..., Alacaklısı ... olan 28.07.2020 düzenleme 23.10.2020 ödeme günlü 1.800,000,00 TL değerindeki 1 adet senet üzerindeki yazılar ve ...... adına atılı bulunan borlu imzası ile ..., ... ve ......'in Mevcut Mukayese yazı ve imzaları arasında yapılan karşılaştırma neticesinde fark görüldüğü, söz konusu yazıların ..., ... ve ......'in elinden çıkmadığı kanaatine varıldığının bildirildiği, yine İstanbul ATK Fizik İhtisas Dairesinin 12.01.2023 tarihli raporu ile; İnceleme konusu senette sol, sağ ve alt kenarının forme kesim olmadığı, sol kenarının 16,7 cm, sağ kenarının 16,8 cm, uzun kenarlarının 17,5 cm ebadında olduğu, söz konusu senedin mutat matbu basım senetlerden olmadığı, bilgisayar ve ekipmanınca düzenlenmiş olduğu, borçlu imzasının ödeyecek kutucuğu yanında oluşturulmuş kutu içerisinde atılı göründüğü, inceleme konusu senette daha önce Antalya Bölge Kriminal Polis Laboratuvarınca kırmızı kalem ile işaretlenmiş yerlerde üstte ve altta düz hat oluşturacak şekilde yapıştırıcı bakiyelerinin olduğu, yapıştırıcı bakiyelerinin olduğu yerde kağıtta kısmi lif kaybı olduğunun görüldüğü, söz konusu bulgularla inceleme konusu senette atılı borçlu imzasının, senedin imzadan yararlanarak oluşturulup oluşturulmadığına ilişkin daha ileri bir tespite gidilemediği hususlarının bildirildiği görülmüştür.
Ceza mahkemesi kararlarının hukuk mahkemelerinde görülmekte olan davalara etkisini düzenleyen 6098 sayılı TBK'nun 74.maddesinde;"Hâkim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı, ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken, ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı değildir. Aynı şekilde, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da, hukuk hâkimini bağlamaz." şeklinde düzenlenmiştir.
Bu düzenleme karşısında ceza mahkemesince verilen beraat kararının hukuk hakimini bağlamayacağı ancak bu bağımsızlığın sınırsız olmadığı, Gerek öğretide ve gerekse Yargıtayın yerleşmiş içtihatlarında, ceza hâkiminin tespit ettiği maddi olaylarla ve özellikle “fiilin hukuka aykırılığı” konusu ile hukuk hâkiminin tamamen bağlı olacağının kabul edildiği, başka bir anlatımla, maddi olayları ve yasak eylemlerin varlığını saptayan ceza mahkemesi kararının, taraflar yönünden kesin delil niteliği taşıyacağı, bunun yanında ceza yargılamasında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının hukuk hakimini bağlayıp bağlamayacağı konusunda da “Kurulan hükmün sanık hakkında hukuksal bir sonuç doğurmamasını” ifade eden hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu, davayı sonuçlandıran ve uyuşmazlığı çözen bir “hüküm” olmadığı gibi CMK’nın 223. maddesinde sayılan hükümlerden olmadığından, bu tür kararların yasa yararına bozulması durumunda yargılamanın tekrarlanması yasağına ilişkin kurallar uygulanamayacağı gibi, davanın esasını çözen bir karar bulunmadığı için verilecek hüküm veya kararlarda lehe ve aleyhe sonuçtan da söz edilemeyeceği, ancak kusurun Yargıtay aşamasında verildiği ve mahkemece bozmaya uyulmakla kusurun varlığına ilişkin maddi olgunun kesinleştiği durumlarda, bu husus hukuk hâkimi yönünden bağlayıcı olacağı (Yargıtay HGK 18/01/2022 tarih ve 2017/4-1437 Es. 2022/15 Kar. sayılı içtihadı, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 04/09/2024 tarih ve 2024/2482 Es. 2024/6007 Kar. Sayılı ilamı), bunun yanında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları genel olarak hukuk hakimi yönünden bağlayıcı olmasa da hukuk hakimi bu ceza davasında elde edilen delilleri HMK hükümleri çerçevesinde değerlendirebileceği, (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 22/03/2023 tarih ve 2023/1291 Es. 2023/1742 Kar. Sayılı ilamı) anlaşılmıştır.
Konya ....Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında; Antalya Bölge Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğü'nün ve İstanbul Adli Tıp Kurumundan alınmış olması karşısında usul ekonomisi açısından mahkememizce yeniden imza incelemesine gerek görülmediği ve Konya ....Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında alınan rapora itibar edildiği, takibe konu senet(bono) üzerindeki imzanın davacının eli ürünü olmadığı, aksinin davalı tarafından ispatlanamadığı, takipten ve takibe konu senetten dolayı davacının davalıya borcunun bulunmadığı anlaşılmakla davanın kabulüne, İİK.72/5.maddesi gereğince takibe konu 1.805.561,27 TL'lik alacağın takdiren %20 si oranında kötü niyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalı yönünden tazminatın şartları oluşmadığından davalının tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiş...." gerekçesiyle, davanın kabulü ile; davacının Konya .... İcra Müdürülüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından davalıya borçlu olmadığının tespitine, İİK.72/5.maddesi gereğince takibe konu 1.805.561,27 TL'lik alacağın takdiren %20'si oranında kötüniyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalının tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili, cevap dilekçesini tekrarla, ceza mahkemesinin senet üzerindeki imzanın davacıya ait olduğunu kabul ettiğini, müvekkilinin alacağı bulunduğunu kabul etmesine rağmen alacağını temin için hileli yolla kamu kurum ve kuruluşlarını araç olarak kullanmak suretiyle resmi belgede sahtecilik yaptığından bahisle cezalandırılmasına karar verdiğini, anılan isnadı kabul etmemekle birlikte mahkemece müvekkilinin alacağının varlığının kabul edilmiş olması karşısında mahkemenin ceza mahkemesi kararını hatalı değerlendirerek yanlış bir hüküm kurduğunu, mahkemece İİK'nun 72/5. maddesi uyarınca takibe konu 1.805.561,27 TL tutarındaki alacağın takdiren %20'si oranında kötü niyet tazminatının tahsiline hükmedildiğini, anılan maddede tazminata karar verilebilmesi için takibin haksız ve kötü niyetli olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiğini, senedin müvekkiline bizzat davacı tarafından verildiğinin ispatı hususunda ceza mahkemesi kararı sebebiyle güçlük yaşanmışsa da takibin haksız olmadığını, müvekkilinin davacıdan alacaklı olduğunun anılan mahkeme kararı ile sübuta erdiğini, mahkemeye sunulan belgeler ile de alacağın sabit olduğunu, bu doğrultuda takibin haksız ve kötüniyetli olmadığını, aksine borçlunun alacağı tahsil amacıyla vade kazanmak için senet verdiğinin ve imzanın da davacıya ait bulunmasının bu durumu gösterdiğini, ceza yargılamasında dinlenen tanık beyanlarının bu davada da delil olarak değerlendirilmesi gerekirken mahkemece deliller incelenmeksizin ve hatalı değerlendirilerek müvekkili aleyhine karar tesis edildiğini, ceza dosyasında yer alan HTS kayıtları ile tanık anlatımlarının müvekkilinin davacı ile görüşmeye gelerek alacağını talep ettiğini şüpheye yer bırakmayacak biçimde ortaya koyduğunu, davacının yaşadığını ileri sürdüğü bir hadise üzerine müvekkilinin icra takibi başlatmasını fırsat bilerek eldeki davayı açmak suretiyle borçtan kurtulmaya çalıştığını, ceza dosyasındaki tanık beyanları ile davacının kendi beyanları birlikte incelendiğinde olayın içinde yer alan üç kişinin beyanlarının imzanın atılış şekli ve imzalanan kâğıt hususunda açık çelişkiler barındırdığını, tanıklar ve davacının beyanlarının kapıya gelip imza alan kişinin sunduğu kâğıdın dikey tutularak imzalandığı noktasında birleştiğini oysa, müvekkiline verilen bononun davacı tarafından yatay olarak imzalandığını, bu önemli ayrıntının mahkemece dikkate alınmadığını, davacının söz konusu olay ile takibe konu senedi aynı gibi göstererek borçtan kurtulmayı amaçladığını ve sunulan delillere rağmen haklılıklarının kabul edilmediğini ileri sürerek, mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.
İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.
Mahkemece yapılan yargılama sonucunda yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/19-897 E-2018/464 K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere; Kıymetli evrak ve bu bağlamda bir kambiyo senedi olarak bono, içerdiği hakkın senetten ayrı olarak ileri sürülemediği ve başkalarına da devredilemediği vasıflı ve soyut bir borç ikrarıdır (eTTK m.557, TTK m.645 ve Öztan, F.: Kıymetli Evrak Hukuku, 2.b., Ankara 1997, s.975; Kınacıoğlu, N.: Kıymetli Evrak Hukuku, 5.b., Ankara 1999, s.247). Bononun keşidecisi, bonoda gösterdiği belirli bir bedeli kayıtsız ve şartsız olarak bizzat ödemek konusunda soyut bir vaadde bulunmaktadır. Soyutluk (mücerretlik) ise, senedin içerdiği hakkın doğumuna sebep olan temel hukuki ilişkinin senet metninden anlaşılamaması anlamına gelir. Soyutluğun senede yüklediği ilk özellik, hamilin artık senette gösterilen alacağın alacaklısı olduğu konusunda, senetten başka bir delil sunmasına gerek bulunmaması; alacağını sadece bu senetle ispatlayabilmesidir (Öztan, s.173; Poroy, R./Tekinalp, Ü.: Kıymetli Evrak Hukuku Esasları, 15.b., İstanbul 2001, s.25).
Bonolar kural olarak, birer kredi vasıtasıdır. Aksine sözleşme veya âdet bulunmadıkça edimlerin aynı anda ve karşılıklı olarak ifa edilmesine ilişkin genel ilkenin bir istisnası olarak, alt hukuki ilişkinin karşı edimini alan borçlu, para borcunu derhal ödemek yerine bir bono düzenleyerek karşı âkide verebilir. Hatta bu ödemeleri taksitler hâlinde ve ardışık vadelerde düzenlediği bonolara bağlayabilir. Böylelikle bono, keşidecisine ödeme konusunda zaman kazandırırken, lehdarına da ciro suretiyle ticari ilişkisini sürdürmek olanağı sağlar. Uygulamada bonoların teminat amacıyla da düzenlendiği görülmektedir. Gerçekten de taraflar arasındaki alt ilişkiden bir borç doğup doğmayacağı ve doğacaksa bunun tutarının ne olduğunun belli olmadığı hâllerde dahi taraflar bono düzenleyebilir ya da mevcut bir bonoyu bu amaçla ciro edebilirler. Hemen belirtmek gerekir ki, kambiyo senetleri kural olarak mevcut bir borç için düzenlendiklerinden, teminat maksadıyla düzenlenmeleri istisnaidir ve bu durumun da soyutlukla yakından ilişkisi bulunmaktadır. Nitekim bono metnine teminat amacıyla verildiğinin yazılması hâlinde senedin soyutluğu ortadan kalkmakta ve devir kabiliyeti sınırlanmakta, bu ibarenin yazılmaması hâlinde ise keşidecinin teminat iddiasının ispatlanması, lehdarla sınırlı olmak üzere, yazılı delile ihtiyaç göstermektedir; lehdar dışındaki kambiyo alacaklılarına karşı teminat iddiası ise, bunlar bonoyu kötü niyetle veya ağır kusur ile iktisap etmiş olmadıkça ileri sürülememektedir.
Türk hukuk öğretisinde kambiyo senetlerinin içerdiği hakkın doğumu konusundaki baskın görüş sözleşme teorisi ile açıklanmakta, bu da güven ilkesi ile desteklenmektedir. Bu teoriye göre kambiyo senedinin düzenlenmesi ile içerdiği hak derhal vücut bulmaz, borcun doğumu için ayrıca senedin borç altına girmek kastıyla lehdara da verilmesi yani teslime ilişkin bir de ayni sözleşmenin mevcudiyeti gerekir (Bozer, A./Göle, C.: Kıymetli Evrak Hukuku, 7.b., Ankara 2017, s.21; Yılmaz, A.L.: Kambiyo Senetlerinde Def’iler, İstanbul 2007, s.51; Öztan, s.106; Kınacıoğlu, s.30 vd.)
Öte yandan, TTK uyarınca hukuki görünüş teorisinin de göz önünde tutulması gerekmektedir. Bu açıklama ve düzenlemelerden varılan sonuç, Türk hukuku bakımından kambiyo senedinin içerdiği hakkın doğumu noktasında, somut olayın özelliklerine göre teorilerin bir arada değerlendirilmesi gerekliliğidir.
Kambiyo sözleşmesinin kurulması Türk Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri gereği karşılıklı ve birbirine uygun iradelerin açıklanması ile mümkündür. İradelerin açıklanması ve sakatlanması konusunda da aynı Kanunun hükümleri dikkate alınır.
Bir hukuki işlemin ve bu kapsamda bir sözleşmenin kuruluşunda ortaya konulan iradelerin bozulmamış, bir diğer ifade ile fesada uğramamış olması gerekir. İradedeki bozulmanın, sözleşmenin diğer tarafının ya da üçüncü bir kimsenin aldatması (hilesi) sonucu ortaya çıkması hâlinde beyan sahibi, sözleşmeyle bağlı tutulamaz (818 s. eBK m.28; TBK m.36). EREN’e göre bir kimseyi bir irade beyanında bulunmaya, özellikle sözleşme yapmaya sevketmek için, onda kasten yanlış bir kanaat uyandırma veya esasen mevcut olan yanlış kanaati koruma ya da sürdürme fiiline aldatma denir (Eren, F.: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 22.b., Ankara 2017, s.414; aynı yönde Kocayusufpaşaoğlu, N./Hatemi, H./Serozan, R./Arpacı, A.: Borçlar Hukuku Genel Bölüm, C.I, 6.b., s.452; Oğuzman, M.K./Öz, M.T.: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 3.b., İstanbul 2000, s.93 vd.).
Aldatma (hile) bir fiille gerçekleştirilebilir. Bu fiil aktif bir hareket olabileceği gibi pasif bir davranış, bir kaçınma hâli ya da susma da olabilir (Eren, s.415; Oğuzman/Öz, s.94; Kocayusufpaşaoğlu/Hatemi/Serozan/Arpacı, s.453). Aldatma fiili maddi bir vakıa niteliğindedir ve kanun koyucu, bu vakıanın senede bağlanmasının mümkün olmadığını öngörerek, ispat vasıtası olarak tanık deliline başvurulmasına cevaz vermiştir (HUMK m.293/5; HMK m.203/ç). Bu düzenleme, özellikle yazılı sözleşmeler bakımından, senede karşı senetle ispat kuralının (HUMK m.290; HMK m.201) önemli istisnalarından birisini oluşturmaktadır (Kuru, B.: Hukuk Muhakemeleri Usulü, C.II, 6.b., İstanbul 2001, s.2297; Postacıoğlu, İ.E.: Şehadetle İspat Memnuiyeti ve Hudutları, İstanbul 1952, s.208 vd.; Erdönmez, G.: Pekcanıtez Medeni Usul Hukuku, C.II, 15.b., s.1857).
Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında kambiyo senetleri ile bunların düzenlenmesine temel teşkil eden asıl borç ilişkisinden soyut bir borç oluşturulduğu, senedi elinde bulunduran kişinin ayrıca alt ilişkiyi ispatlamak zorunda olmadığı; kambiyo senetlerinin de aldatma suretiyle elde edilebileceği ve aldatma vakıasının da tanıkla ispatlanabileceği sonuçlarına varılmaktadır.
İşbu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde ise; Davacı tarafça, hile ve aldatma ile imza alınan boş belgenin bonoya dönüştürülmesi ve sahte olarak tanzim edilen 28.07.2020 tanzim ve 23.10.2020 vade tarihli, 1.800.000,00 TL bedelli bonoya dayalı olarak yapılan Konya ....İcra Dairesi'nin ... E. sayılı dosyasındaki icra takibi nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti iddia ve talep edilmiş, davalı tarafça, davacının iddialarının yerinde olmadığı savunularak, davanın reddi istenmiştir.
Davalı tarafından davacı aleyhine Konya ....İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasından kambiyo senetlerine mahsus yolla icra takibi yapıldığı, takip dayanağının keşidecisi ..., lehtarı ... olan 28.07.2020 tanzim, 23.10.2020 vade tarihli, 1.800.000,00 TL bedelli bono olduğu anlaşılmıştır.
İlk derece mahkemesince bekletici mesele yapılmasına karar verilen Konya ....Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... Esas- ... Karar sayılı dosyasının incelenmesinde; Katılanın ...... olduğu, sanıklardan ... hakkında Tehdit, Resmi Belgede Sahtecilik, Nitelikli Dolandırıcılık suçundan kamu davası açıldığı, sanık ...'nın müsnet tehdit suçunun, sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması nedeniyle CMK 223/2-e maddesine göre beraatine, sanık ...'nın sübut bulan müsnet Resmi Belgede Sahtecilik suçundan 5237 sayılı TCK'nun 210/1 maddesi delaleti ile 204/1 maddesine göre ve sübut bulan müsnet dolandırıcılık suçundan 5237 sayılı TCK.nun 159/1 maddesine göre mahkumiyetine ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği ve işbu kararın kesinleştiği tespit edilmiştir.
Dosya içerisinde bulunan, Antalya Bölge Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğü'nün 31.03.2021 tarihli uzmanlık raporu ile; ''....tetkike konu boruçlusu ..., alacaklısı ... olan 28.07.2020 düzenleme, 23.10.2020 ödeme günlü, 1.800,000,00 TL değerindeki 1 adet senet üzerindeki yazılar ve ...... adına atılı bulunan borçlu imzası ile ..., ... ve ......'in mevcut mukayese yazı ve imzaları arasında yapılan karşılaştırma neticesinde fark görüldüğü, söz konusu yazıların ..., ... ve ......'in elinden çıkmadığı kanaatine varıldığının bildirildiği,
Yine, İstanbul ATK Fizik İhtisas Dairesinin 12.01.2023 tarihli raporu ile; ''.... İnceleme konusu senette sol, sağ ve alt kenarının forme kesim olmadığı, sol kenarının 16,7 cm, sağ kenarının 16,8 cm, uzun kenarlarının 17,5 cm ebadında olduğu, söz konusu senedin mutat matbu basım senetlerden olmadığı, bilgisayar ve ekipmanınca düzenlenmiş olduğu, borçlu imzasının ödeyecek kutucuğu yanında oluşturulmuş kutu içerisinde atılı göründüğü, inceleme konusu senette daha önce Antalya Bölge Kriminal Polis Laboratuvarınca kırmızı kalem ile işaretlenmiş yerlerde üstte ve altta düz hat oluşturacak şekilde yapıştırıcı bakiyelerinin olduğu, yapıştırıcı bakiyelerinin olduğu yerde kağıtta kısmi lif kaybı olduğunun görüldüğü, söz konusu bulgularla inceleme konusu senette atılı borçlu imzasının, senedin imzadan yararlanarak oluşturulup oluşturulmadığına ilişkin daha ileri bir tespite gidilemediği....'' hususlarının bildirildiği görülmüştür.
TBK'nun 74.maddesinde ''Hâkim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı, ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken, ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı değildir. Aynı şekilde, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da, hukuk hâkimini bağlamaz.'' hükmü düzenlenmiştir.
Yukarıda ayrıntısına yer verilen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/19-897 E-2018/464 K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere; Ceza mahkemesi kararlarının hukuk davalarına etkisi Türk Borçlar Kanunu'nun 74’üncü maddesinde (eBK m.53) düzenlenmiştir. BK'na göre hukuk hâkimi, kusurun veya haksız fiil failinin ayırtım gücüne sahip olup olmadığının tespiti hususunda ceza hukukunun sorumluluğa ilişkin kurallarıyla bağlı olmadığı gibi, ceza mahkemesinin bu yöne temas eden beraat kararıyla da bağlı değildir. Ceza mahkemesi kararı kusurun takdiri ve zararın miktarını tayin konusunda da hukuk hâkimini bağlamaz. Görüldüğü gibi fiilin, ceza hukuku bakımından suç teşkil etmemesi, fail bakımından o fiilin özel hukuk anlamında haksız fiil sayılamayacağı ve sorumluluk doğurmayacağı biçiminde değerlendirilemez.
Öğretide mahkumiyet kararlarının da hâkimi bağlamayacağı görüşü benimsenmiştir (Eren, s.852; Deshenaux, H./Tercier, P.: Sorumluluk Hukuku, çev. S. Özdemir, Ankara 1983, s.174-175; Kılıçoğlu, A.: Haksız Fiillerden Sorumlulukta Ceza Hukuku ile Medeni Hukuk İlişkisi, AÜHFD, C.XXIX, S.3, s.200). Ne var ki bu bağlamazlık sınırsız değildir; özellikle maddi vakıayı belirleyen ceza mahkemesi kararlarının, sırf bu yönü ile hukuk hâkimince değerlendirilebileceği kabul edilmektedir (HGK, 26.11.2014 gün ve 2013/4-1183 E., 2014/960 K.)
TBK'nın 74. maddesindeki yasal düzenleme uyarınca, ceza mahkemesince verilen beraat kararı hukuk hakimini bağlamayacak ise de, bu bağımsızlık sınırsız olmayıp, ceza hâkiminin tespit ettiği maddi olaylarla hukuk hâkiminin tamamen bağlı olacağı, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının ise, bir mahkumiyet kararı sayılmayacağından, hukuk hâkimini bağlamayacağı ( Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/19-897 E-2018/464 K., 2013/23-320 E., 2014/118 K.), işbu kararın davayı sonuçlandıran ve uyuşmazlığı çözen bir hüküm olmadığından bu kararlarda lehe ve aleyhte bir sonuçtan söz edilemeyeceği ancak, kusurun Yargıtay aşamasında verildiği ve mahkemece bozmaya uyulmakla kusurun varlığına ilişkin maddi olgunun kesinleştiği durumlarda, bu hususun hukuk hâkimi yönünden bağlayıcı olacağının(Yargıtay HGK'nın 2017/4-1437 E- 2022/15 K., Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 2024/2482 E-. 2024/6007 K.), hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları hukuk hakimi yönünden bağlayıcı olmasa da hukuk hakiminin bu ceza davasında elde edilen delilleri değerlendirebileceğinin nazara alınması gerekmektedir. (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 2023/1291 Es-2023/1742 K.)
Kötüniyet tazminatı da İİK'da düzenlenmiş olup, İİK'nın 72/5 maddesinde ''Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırşa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz.'' hükmüne yer verilmiştir.
Anılan yasal düzenlemeden de anlaşılacağı üzere, alacaklı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi için alacaklının takip yapmasında haksız olması yanında kötüniyetli olması da gerekmektedir.
Bu durum karşısında, dosya kapsamı, mevcut delil durumu, ileri sürülen istinaf istemleri, Konya .... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... E-... K. sayılı kararı ile dosya kapsamı ve Konya .... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... E-... K. sayılı ilamı ile dosya kapsamları, taraf iddia ve savunmaları nazara alındığında, ilk derece mahkemesince davanın kabulü ile davalının alacağı olmadığını bildiği halde davacı aleyhine takip başlatması nedeniyle dava konusu takip haksız ve kötüniyetli olduğundan davalı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesinde bir isabetsizliğin bulunmadığı ve bu itibarla, davalı vekilinin istinaf istemlerinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaati ile aşağıda yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı vekilinin istinaf başvuru talebinin ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gereken 123.337,89 TL harçtan, peşin alınan 30.834,48 TL harcın mahsubu ile bakiye 92.503,41 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,
3-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından ücret-i vekalet ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,
4-İstinafa başvuran davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 359/4. maddesi gereğince kararın tebliği işlemlerinin Dairemiz tarafından yapılmasına,
6-Kararın temyiz edilmeden kesinleşmesi halinde dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda verilen kararın HMK'nın 361/1 maddesi gereğince taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Dairemize, temyiz edenin bulunduğu yer Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesine veya İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile temyiz kanun yoluna başvurma talebinde bulunulabileceğine 08/10/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır
...
