mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi Diyarbakır 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2025/1418 K. 2026/943

Karar tarihi: 6 Ekim 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

DİYARBAKIR

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

DAVA
Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ
14/10/2025
KARAR TARİHİ
06/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; uyuşmazlığın Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca ticari nitelikte olması nedeniyle dava şartı arabuluculuk yoluna başvurulmasına rağmen anlaşma sağlanamadığını, müvekkili şirkete ait olup davalı sigorta şirketi nezdinde .....-.....vadeli .....numaralı Traktör Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçesi ile sigortalı bulunan .....model .....marka .....plakalı aracın sevk ve idare halindeyken sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu Diyarbakır ili Çermik ilçesinde park halindeki .....plakalı araca ve ardından ağaca çarparak maddi hasarlı kazaya karıştığını, yaralanma olmaması ve polis ekiplerinin yönlendirmesi doğrultusunda taraflar arasında maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağı tanzim edildiğini, hasarın karşılanması amacıyla açılan .....numaralı hasar dosyasında davalı sigorta şirketinin .....tarihli yazısıyla kazanın beyan edilen tarih, saat ve yerde gerçekleşmediği gerekçesiyle tazminat talebini reddettiğini, bunun üzerine Sigorta Tahkim Komisyonuna yapılan başvuru sonucunda aldırılan .....tarihli bilirkişi raporunda iskontosuz hasar bedelinin 53.796,00 TL olarak tespit edildiğini ve Komisyonun .....tarihli ve .....sayılı kararıyla talebin kabul edilerek bu tutarın .....tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle tahsiline hükmedildiğini, ancak davalının itirazı üzerine Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin .....tarihli ve .....sayılı kararıyla sınırlı delil toplama yetkisi ve inceleme süresi gerekçe gösterilerek uyuşmazlığın mahkemede çözülmesi gerektiğinden bahisle dosyadan el çekilmesine kesin olarak karar verildiğini, kaza tespit tutanağı, sürücü beyanı ve olay yeri fotoğrafları ile kazanın oluşunun ve yerinin sabit olduğunu, davalı tarafça ileri sürülen kaza sonrası sürücü değişikliği yapıldığı ve aşırı yüklü römork nedeniyle frenin tutmayarak makaslama yaptığı iddialarının somut delillere dayanmayan soyut savunmalardan ibaret kaldığını, nitekim Yargıtay içtihatları uyarınca aksine somut kanıt sunulmadıkça kaza tutanağının geçerli olduğunu ve yalnızca şirket içi araştırma raporuna dayanılarak hasarın teminat dışı bırakılamayacağını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla araçta meydana gelen hasar bedeline mahsuben şimdilik 100,00 TL'nin .....tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte tahsilini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu kazaya karıştığı belirtilen .....plakalı aracın müvekkili şirkete .....numaralı Kasko Sigorta Poliçesi ile .....- .....tarihleri arasında sigortalı olduğunu, .....tarihli kaza sebebiyle .....sayılı hasar dosyasının açıldığını, davacı şirketin aynı kaza ve araç tamir işlemleri nedeniyle müvekkili aleyhine Sigorta Tahkim Komisyonuna .....sayılı başvuru yaptığını, Komisyonun .....tarihli ve .....sayılı kararı ile 53.796,00 TL sigorta tazminatına hükmedildiğini, bu durumun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında kesin hüküm ve derdestlik teşkil ettiğini, hükmedilen sigorta tazminatı ve ferilerinin kabul anlamına gelmemek ve hakları saklı kalmak kaydıyla .....tarihinde 119.060,71 TL olarak davacı şirkete ödendiğini, gerçek zarar ilkesi uyarınca zararın tamamen giderilmesi sebebiyle davacının başkaca bir zararı ve talep hakkı bulunmadığını, ayrıca şirketlerince yapılan incelemelerde olay yerinde sürücü olduğunu beyan eden .....kaza anında fotoğraf çekmediğini, kolluk kuvvetlerini aramadığını, vücudunda yara izine rastlanmadığını, telefon kayıtlarına göre şirket yetkilisi .....aramadığı halde yetkilinin kendisini aradığını ve kaza anı fotoğraflarını çeken şirket yetkilisinin olay yerine nasıl geldiğini bilmediğini ifade ederek çelişkili ve tutarsız beyanlarda bulunduğunu, çift şeritli yolda sağda park halinde araçlar varken yol verme iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, bu tespitler ışığında kazada sürücü değişikliği yapıldığının anlaşıldığını, depodan demir yüklendikten sonra kantara girilmediği yönündeki beyan ve fotoğraflar üzerinden yapılan değerlendirmede platform römork üzerinde yaklaşık 1500 kg üzerinde aşırı yük bulunması nedeniyle istiap haddi aşımının meydana geldiğini, traktör römorkundaki aşırı yükün yokuş aşağı inişte teknik olarak frenin boşa düşmesine ve tutmamasına yol açtığını, sürücünün direksiyonu çevirmesi neticesinde aracın makaslama yaptığını, poliçe genel ve özel şartları uyarınca sürücü değişikliği, istiap haddi aşımı ve ehliyetsiz araç sürülmesinin teminat dışı olduğunu, hasar ve beyan uyumsuzluğu sebebiyle sigorta suiistimali kapsamındaki hasarın poliçe teminatında yer almadığını, davacının hatalı faiz taleplerinin de kabul edilemeyeceğini ileri sürerek davanın öncelikle kesin hüküm ve derdestlik nedeniyle usulden, mahkeme aksi kanaatte ise esastan reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini vekâleten talep ettiği görülmüştür.

DELİLLER:

Davacı vekilinin ıslah dilekçesi sunmuş olduğu görülmüştür.

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, Vakıfbank'a, .....Bankası, .....Sigorta, Sigorta Tahkim Komisyonu'na yazılan müzekkerelere cevap verildiği ve ilgili cevabi yazıların dosya arasına alındığı görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, kasko poliçesinden kaynaklanan tazminatın tahsili istemine ilişkindir.

Kasko sigorta poliçesine dayalı olarak .....tarihinde gerçekleşen kaza nedeni ile davacıya ait araçta meydana gelen hasar bedelinin davalı Kasko sigorta şirketinden talep edilmesine ilişkin açılan dava olduğu anlaşılmıştır.

Davacıya ait .....plakalı traktör cinsindeki aracın .....-.....başlangıç ve bitiş tarihli poliçe ile davalı şirket nezdinde Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçesi ile teminat altına alındığı ve .....tarihli rizikonun poliçe yürürlük süresi içerisinde meydana geldiği uyuşmazlık konusu değildir.

Öncelikle davaya konu edilen zira amaçla kullanılan traktör olması nedeniyle aradaki ilişkinin de sigorta sözleşmesine dayandığı gözetilerek davaya bakmakla görevli Mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu değerlendirilmiş ve Mahkememizce yargılama yürütülmüştür.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık ise aracın karıştığı .....tarihli kaza nedeniyle ödenmesi gereken tazminat tutarından davalı Kasko Sigortacısının Kasko Sigortası Genel Şartları uyarınca sorumlu olup olmadığı, sorumluluğu ortadan kaldıran hallerden " istiap haddinin üzerinde yük yüklemek " ile "sürücü değişikliği " yapılıp yapılmadığı ve bu sebeple de hasarın teminat dışında kalıp kalmadığı ve de davacının daha önce Sigorta Tahkim Kuruluna başvurması nedeniyle davanın kesin hüküm yönünden dava şartını içerip içermediğine ilişkindir.

Öncelikle davacı tarafça dava açılmadan önce Uyuşmazlık Hakem Heyetine başvuru yapıldığı, Uyuşmazlık Hakem Heyetince .....tarihli ve .....Karar tarihli karar ile davacının lehine 53.796,00 Hasar bedelinin davalı kasko sigortasından ödenmesine ilişkin itiraz yolu açık olmak üzere karar verildiği, karara karşı Kasko sigortacısı tarafından itiraz edilmesi üzerine .....tarih ve .....Karar sayılı karar ile itiraza konu edilen hususların Mahkemece değerlendirilmesi gerektiğinden uyuşmazlıktan el çekilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu sebeple Tahkim Kurulunca verilen kesin ve nihai bir karar olmaması nedeniyle derdestlik veya kesin hüküm dava şartına ilişkin itirazlar yerinde görülmemiş ve yargılamaya devam edilmiştir.

Taraflar arasında düzenlenen kasko sigorta poliçesinde davalı sigorta şirketinin sigortalı araçta meydana gelen hasarı rayiç değerine kadar teminat altına aldığı, poliçenin "Hasar tazmin Yöntemi" başlıklı kısmında, kısmi hasarlarda hasarlanan aracın onarımı mümkünse onarım yoluna gidileceği onarımı mümkün değil ise tespit edilen parçaların yenisi ile değiştirileceği düzenlenmiştir. Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartlarının "Tazminatın Hesabı" başlıklı B.3.3.1.1 maddesinde de, sigorta tazminatının hesabında sigortalı menfaatlerin rizikonun gerçekleşmesi anındaki tazmin kıymetlerinin esas tutulacağı belirtilmek suretiyle aynı husus vurgulanmış, aynı genel şartların A.5. Maddesinde teminat dışı kalan hususlar tek tek sayılmıştır. Mal sigortaları türünden olan kasko sigortası poliçesinin teminat kapsamını belirleyen A/1 maddesine göre, gerek hareket gerekse durma halinde iken sigortalının veya aracı kullananın iradesi dışında araca ani ve harici etkiler neticesinde sabit veya hareketli bir cismin çarpması veya aracın böyle bir cisme çarpması, müsademesi, devrilmesi, düşmesi, yuvarlanması gibi kazalar ile üçüncü kişilerin kötüniyet veya muziplikle yaptıkları hareketler aracın yanması, çalınması veya çalınmaya teşebbüs sonucu oluşan maddi zararların bütün sigortanın teminat kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, TTK.’nun 1282. maddesi uyarınca, sigortacı, geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sorumlu olduğu gibi, aynı Yasanın 1281. maddesi hükmüne göre, kural olarak rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin iddianın sigortacı tarafından kanıtlanması gerekmektedir. Olayın sigortalının ihbar ettiği şekilde değil de, sigortacının iddia ettiği şekilde gerçekleşmesi halinde ise, bu oluş şeklinin Kasko Sigortası Genel Şartlarının A.5. maddesinde sayılan teminat dışında kalan hallerden olması gerekmektedir. İlkeler bu şekilde olmakla birlikte, sigortalı, Kasko Sigortası Genel Şartlarının B.1.5. maddesi ve TTK.’nun 1292/3. maddesi uyarınca rizikonun gerçekleştiğine dair doğru ihbar mükellefiyetini kasten yerine getirmez veya iyi niyet kurallarına açıkça aykırı şekilde sigorta teminatı dışında kalan bir hususu sanki bu oluşan riziko teminat içinde kalmış gibi ihbar edildiği somut delillerle kanıtlanırsa, ispat külfeti yer değiştirip sigortalıya geçer. (HGK 10.12.1997 gün ve 1997/11-772-1043; HGK 16.12.1998 gün ve 1998/11-872-905; HGK 22.12.2010 gün ve 2010/17-655-688 sayılı ilâmları) Keza, Kasko Sigortası Genel Şartları B.1.5 maddesine göre, sigortalı, sigortacının isteği üzerine rizikonun gerçekleşmesi nedenlerini ayrıntılı şekilde belirlemeye, zarar miktarı ile delilleri saptamaya ve rücu hakkının kullanılmasına yararlı bilgi ve belgelerin gecikmeksizin sigortacıya vermekle yükümlüdür. Rizikonun varlığını kanıt yükü davacıya ait ise de, kural olarak geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sigortacı sorumlu olduğu gibi rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin iddianın da sigortacı tarafından ispat etmesi gerekmektedir. Olayın sigortalının ihbar ettiği şekilde değil de sigortacının savunduğu şekilde gerçekleşmesi halinde ise, bu oluş şeklinin de Kasko Sigortası Genel Şartlarının A.5. maddesinde sayılan teminat dışında kalan hallerden olması gerekmekte ve bu halde sigortacı ödemekten kurtulabilmektedir.

Buna göre hasarın teminat dışı olduğunun ispatının kural olarak sigorta şirketine ait olduğu (TTK 1409/2), sigorta sözleşmeleri iyiniyet esasına dayalı sözleşmeler olup, sigortalı rizikoya dair doğru ihbar mükellefiyetini kasten yerine getirmez veya iyiniyet kurallarına açıkça aykırı şekilde sigorta teminatı dışındaki bir durumu sanki teminat içindeymiş gibi ihbar ederse, bu durumda ispat yükünün yer değiştirerek sigortalıya geçeceği, ancak bu hususun sigorta şirketince somut deliller ile ortaya konulması gerektiği, dava konusu olayda poliçede teminat altına alınan rizikonun gerçekleştiği ve zararın ortaya çıktığı sabit olup davalı tarafça sürücünün değiştirildiğine ilişkin dosya arasına beyanlar dışında bir delil sunulamadığı görülmektedir.

İstiap haddinin aşılıp aşılmadığı ve kazanın meydana gelmesinde istiap haddi ile kaza arasında illiyet bağı olup olmadığı noktasında ise 1 sigortacı bilirkişi ile 1 makine mühendisi bilirkişiden oluşan heyetten rapor tanzim edilmesi istenilmiş, heyet bilirkişilerince sunulan .....tarihli raporda ise özetle aracın geçirmiş olduğu kaza nedeniyle uğradığı zarardan kaynaklı tamir bedelinin işçilik fiyatı dahil 53.796,48 TL olduğu ve de istiap haddinin aşıldığı ya da kaza tespit tutanağındaki sürücüden farklı bir sürücü tarafından kazanın gerçekleştirildiği yani sürücünün değiştirildiğine ilişkin dosya arasında davalı tarafça sunulan bir delil bulunmadığının tespit edildiği görülmüştür.

Yukarıda da bahsi geçtiği üzere sürücü değişikliği yani beyana aykırılık durumununda ispat yükü sigortalı aleyhine yer değiştirecek olsa da bu durumun varlığının öncelikle sigortacı tarafından ispatı gerekmekte olup davalı sigortacının ispata yarar herhangi bir delil sunmadığı gibi istiap haddine yönelik olarak da aşıldığına ilişkin yine herhangi bir delil bulunmadığından bilirkişi raporunda da uyuşmazlığın yeterince tartışıldığı kanaatiyle alınan rapor hükme esas kabul edilmiştir.

Bundan başka davalı tarafça Sigorta Tahkim Kurulunca tespit edilen ödendiğine ilişkin itirazların değerlendirilmesine gelince gerçekten davalı sigortacı tarafından ferileri ile birlikte banka kanalı ile ödeme yapıldığı ancak ilgili ödemelerin sigorta şirketine geri iade edildiği ( buna ilişkin olarak davacı tarafça sunulan dekontların asılları ilgili bankalardan istenmiş ve ödemelerin iade edildiği tespit edilmiştir ) görülmüştür. Dosyada bilirkişi raporu alındıktan sonra davacı vekilince rapor doğrultusunda davanın ıslah edildiği anlaşılmakla ıslah doğrultusunda karar verilmiş olup sigorta şirketinin temerrüt tarihi esas alınmış ve faiz türü bakımından ise kasko sigorta sözleşmesinden kaynaklandığından ticari faize hükmedilmesinde isabetsizlik bulunmadığı(Yargıtay 17. HD'nin 25.09.2017 tarihli 2016/15035 E., 2017/8113 K. sayılı kararı) dikkate alınarak avans faizine hükmetmek gerekmiştir.

7155 sayılı yasanın 23. maddesi ile değişik 6125 sayılı kanunun 18/A-13 maddesi gereği davadan önce davacının arabuluculuk başvurusu yaptığı, davalının görüşmelere katıldığı, anlaşma sağlanamadığı görülmekle, tespit edilen arabuluculuk ücretinin davalıdan yargılama gideri olarak tahsili ile hazineye irat kaydına karar verilmiş aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın KABULÜ İLE;

-53.796,48 TL tazminat tutarının davalı sigorta şirketinin temerrüt tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı sigorta şirketinden alınarak davacı şirkete ödenmesine,

2- Kabul edilen bedel 53.796,48 üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 3.674,83 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 615,40 TL peşin harcın ve 919,00 TL ıslah harcı düşümü ile eksik kalan 2.140,43 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad KAYDINA,

3-Davacı tarafından yatırılan 615,40 TL peşin harç ve 615,40 TL başvuru harcı ve 919,00 TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 2.149,80 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Davacı tarafından tebligat ve posta masrafı ve bilirkişi ücreti olarak sarf edilen toplamda 10.149,10 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

6-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,

7- HMK.'nın 333. maddesi ve HMKY'nin 47. maddesi gereğince gider avansının kullanılmayan kısmının yazı işleri müdürü tarafından ilgilisi hesap numarası bildirilmiş ise hesabına aktarılmasına, aksi halde masrafın gider avansından karşılanmak suretiyle PTT vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilerek iadesinin sağlanmasına,

Dair; Davacı vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda verilen karara karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu AÇIK olmak üzere karar verildi.

KatipHakim