- Ana sayfa
- Yargı kararı
Bölge Adliye Mahkemesi Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E. 2026/1425 K. 2026/1277
Karar tarihi: 8 Ekim 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 651
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 757
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 780
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 781
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 114/1-d
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 115/2
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 353/1
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 355
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 362/1
Karar metni
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
- İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ
- Konya .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
- TARİHİ
- 18/08/2026
- NUMARASI
- ... Esas - ... Karar
- DAVALI
- Hasımsız
- DAVA
- Çek İptali (Hasımsız)
- İSTİNAF KARARININ KARAR TARİHİ
- 08/10/2026
- YAZIM TARİHİ
- 09/10/2026
Davacı tarafından Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile açılan çek iptali davasında 18/08/2026 tarihinde tesis edilen davanın reddine ilişkin karara karşı davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından ...... adına düzenlenen, ...... Karapınar Şubesine ait 15.08.2026 vadeli ...... seri numaralı 2.150.000,00 TL bedelli çek ile ...... seri numaralı 2.300.000,00 TL bedelli çek asıllarının hamili ......’a teslim edilemeden kaybolduğunu, şirket yetkililerince yapılan aramalara rağmen çeklere ulaşılamadığını, çeklerin çalınıp çalınmadığının veya çalışanların ihmali sonucu kaybolup kaybolmadığının bilinmediğini, çeklerin kötü niyetli kişilerin eline geçerek sahte imza ile doldurulması ve bankaya ibraz edilerek haksız şekilde tahsil edilmesi ihtimali bulunduğunu belirterek, müvekkilin zarara uğramasının önlenmesi amacıyla ...... Karapınar Şubesindeki müvekkiline ait hesap üzerinden bastırılan ...... ve ...... seri numaralı çekler hakkında öncelikle ödemeden men kararı verilerek bankaya bildirilmesine ve yargılama sonunda çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Tüm dosya kapsamı ve davacının iddiası ile dava konusu çeklerin davacının çek hesabına ait olduğu ve davacının işbu davayı keşideci (hesap sahibi) sıfatı ile açtığı anlaşılmıştır (hamil sıfatı ile açmadığı anlaşılmıştır).
Mahkememizce de benimsenen birçok yerleşik Yargıtay kararında belirtildiği gibi TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818/s maddesi yollamasıyla 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptal davası açabileceği ve keşideci olan davacının dava açma (aktif husumet) ehliyeti olmadığı anlaşılmıştır.
Zayi olmuş çekler hakkında keşideci, ibraz süresi geçtikten sonra çeklerden cayabilir veya çekte imzası yoksa her zaman muhatap banka şubesini çekteki imzanın kendisine ait olmadığı yönünde uyarabilir veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açabilir.
Ayrıca çek yaprakları TTK. 780. maddesinde belirtilen unsurları taşımadığı müddetçe TTK 781. madde gereği kıymetli evrak hükmünde yani çek olarak kabul görmeyeceği, davaya konu boş çek koçanları yönünden çek yaprağının imzasız ve boş olduğunun anlaşıldığı, bu hali ile kambiyo senedi vasfında bulunmadığı, dolayısı ile iptal edilmesinin mümkün olmadığı ve davacı çek hesabı sahibi olup, kendi çekleri hakkında zayi nedeniyle iptal davası açamayacağından, HMK nun 114/1-d (tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları dava şartıdır) ve HMK nun 115/2. maddeleri gereğince dava şartlarından olan bu hususun sonradan giderilmesi mümkün olmadığından bu konuda davacıya ek süre verilmesine gerek olmaksızın aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerektiği vicdani sonuç ve kanaate varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle; davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu çeklerin tüm zorunlu unsurları taşıyan, doldurulmuş ve imzalanmış geçerli çekler olduğunu, ancak hiçbir zaman hamile teslim edilerek tedavüle çıkarılmadığını, zıya anına kadar çekler üzerinde müvekkil şirket dışında hiçbir kişinin zilyet veya hak sahibi olmadığını, TTK m.651/2 uyarınca iptal davasını açabilecek kişinin, zıya anında senet üzerinde hak sahibi olan kişi olduğunu, somut olayda keşideci sıfatı ile hak sahibi ve zilyet sıfatlarının müvekkilde birleştiğini, bu nedenle yalnızca keşideci olmasından hareketle aktif husumet ehliyetinin bulunmadığının kabul edilemeyeceğini, TTK m.757’de de “hamil” yerine “iradesi dışında çek elinden çıkan kişi” ifadesinin kullanıldığını, çeklerin üçüncü kişiye teslim edilmeden müvekkilin elinden kaybolması nedeniyle bu hükmün doğrudan somut olaya uygulanması gerektiğini, keşidecinin çek iptali davası açamayacağına ilişkin Yargıtay içtihatlarının, lehtara veya hamile teslim edilerek tedavüle çıkmış çeklerin sonradan zayi olması hâllerine ilişkin olduğunu, somut olayda ise çeklerin hiç tedavüle çıkmadığını ve korunması gereken başka bir meşru hamil bulunmadığını, doktrinde de bu durumda keşidecinin istisnai olarak iptal davası açabileceğinin kabul edildiğini, mahkemenin boş veya imzasız çek yapraklarına ilişkin değerlendirmesinin de somut olayla örtüşmediğini, dava konusu çeklerin bedel, tarih, muhatap banka ve düzenleyen imzası dâhil TTK m.780’deki tüm unsurları taşıdığını, eksik olan hususun yalnızca hamile fiziki teslim olduğunu, ilk derece mahkemesince verilen ret kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.
İstinaf incelemesi; Kamu düzenini ilgilendiren konularda resen, diğer yönlerden HMK'nın 355.maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.
İptal davası açılabilmesi için senedin zayi olması, senette yer alan hakkın halen mevcut olması, iptal talebinde bulunanın hak sahibi olması, senet zilyetliğinin yeniden iktisabının mümkün olmaması ve dava edilen senedin kıymetli evrak niteliği taşıması gerekir.
Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 Sayılı) 818/1-s maddesindeki atıf uyarınca aynı Kanun'un 757 ve devamı maddelerine göre tedbir ve iptale ilişkin istemde bulunma hakkı iradesi dışında çek elinden çıkan hamile aittir. Çeki düzenleyen keşidecinin anılan maddelere dayalı olarak iptal ve ödeme yasağı talebinde bulunma hakkı bulunmamaktadır.
Somut olayda, davacının iptalini talep ettiği çeklerin hesap sahibi (keşidecisi) olduğu, hamil (alacaklı) olmayan çeklerin keşidecisi konumunda olan davacının zayi nedeniyle çek iptali davası açma konusunda aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı, bu sebeple davanın reddi gerektiği, ilk derece mahkemesince karar gerekçesinde, hamilin zayi nedeniyle çek iptal davası açabileceği ve keşideci olan davacının dava açma (aktif husumet) ehliyeti olmadığı belirtildikten sonra davaya konu boş çek koçanları yönünden çek yaprağının imzasız ve boş olduğunun anlaşıldığı, bu hali ile kambiyo senedi vasfında bulunmadığı, dolayısı ile iptal edilmesinin mümkün olmadığı yönünde de oluşturulan gerekçenin sonuca etkili olmadığı, sonuç itibariyle davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik olmadığı, davacı tarafından ileri sürülen istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından davacının istinaf başvuru talebinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının istinaf başvuru talebinin ESASTAN REDDİNE,
2-Alınan harç yeterli olduğundan yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,
4-İstinaf başvurusunda bulunan davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 359/4. maddesi gereğince; kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yapılmasına,
6-Dava dosyasının ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 08/10/2026 tarihinde oybirliği ile HMK'nın 362/1.ç maddesi gereğince kesin olarak karar verildi.
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır
...
