- Ana sayfa
- Yargı kararı
İlk Derece Mahkemesi İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E. 2023/85 K. 2026/175
Karar tarihi: 15 Ekim 2026
Atıf yapılan maddeler
Karar metni
T.C. İstanbul Anadolu 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
- ESAS NO
- 2023/85 Esas
- KARAR NO
- 2026/175
- DAVA
- Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini
- DAVA TARİHİ
- 12/04/2023
- KARAR TARİHİ
- 15/10/2026
Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı Müvekkilinin 2010 yılından bu yana -------- çocuk ve gençlere yönelik yayınlarında görev almakta olup --------- ekinde aile-çocuk yazıları ve --------- yayımlanan “--------- “ adlı programı hazırlayıp sunmaktadır. Müvekkil yazın yaşamına halen devam etmekte olup, yazarın edebi eserleri; **çocuk övküleri, çocuk romanları, araştırma, inceleme ve şiir türünde olduğunu, --------** isimli kitap, müvekkile ait okul öncesi ilk kitabı olup 1. baskısı **6 Eylül 2022’de** ---------Ş. tarafından yapıldığını, kitabın 4 yaş ve üzeri çocuklar uygun olarak satışa sunulan kitap resimlerin ağırlıklı olduğu, bir anne ile çocuğunun hikâyesini konu alan çocuk kitabı olduğunu, Davalının ------- ilk basımı ise diğer davalı -------- tarafından Ekim 2022’de yapıldığını, --------- isimli kitabın, Müvekkili yazar --------- kitabı olan --------- ile olan benzerliğinin dikkat çekici olduğunu,-------- 4+ yaşı üzeri için hazırlanmış bir kitap olup bir anne ve bir çocuk karakterin bulunduğu, ağırlıklı olarak kitabın içeriği ve konuya özgün resimlerden oluşan,ses kalıplarının da ağırlıklı kullanıldığı bir çocuk hikaye kitabı olup, -------- Şarkısı da 4+ üzeri için yazılmış olup yazarı davalı -------- ve resimleyen -------- olup, kitabın adının “---------” olması “---------” adlı kitabın devam kitabı olduğu izlenimini yarattığını, kitabın , 13 yıldır çocuk ve gençlere yönelik yayınlar yapan , çocuk kitapları yazan, ---------- yazarının müvekkili --------- olmadığını, İki yazarın aynı isme sahip olup çocuk öyküleri ve resim ağırlıklı kitaplar yazmaları olabilecek bir rastlantı olıp, davulü --------- sosyal medya hesaplarında tam azanın”-------- olduğunu tespit edildiğini, davalının çevirmenliğini ve yollarını yaptığı kitaplarında yalnızca ---------- ismini kullandığının tespit edildiğini, bu nedenle de 13 yıldır çeşitli kurum ve kuruluşta, okuryazarlık eğitmenliği, hikaye yazarlığı ve köşe yazarlığı yapan çeşitli yayını tarafından on’dan fazla kitabı yayımlanan Müvekkili -------- ile ismen karıştırıldığını, Tespit ettikleri “----------” isimli sitede Davulıya ait ------- adlı kitaba yapılan 20.01.2023 tarihinde “-------” isimli kullanıcı tarafından yapılan yorumlar “------- --------- kitabını okuduk çok beğendik. Sonra -------- Şarkısı’ni aldık ama bu kitabı hiç beğenmedi oylu. Devam kitabı ama -------- alakası yok. Keşke aynı hikayeye devam etseeydi yazar. -------- kitabı serisinden seviyoruz bu kez şaşırttı.” şeklinde olup “uyuşmazlığa konu kitabın müvekkili ------- ait olduğu, uzun serisi olduğu yazmış iki olduğu kitapların ile hiç alakası aşağırtıcı bu sebeple müvekkilin devam zamandır yazmak olduğu birbirlerini ardından aşağırtıcı nitelikte bir eser ortaya konulduğu açıkça beğenmediğini” ifade ettiği, Yoruma konu eserin sahibi müvekkil olmadığı halde haksız yere ağır eleştirilere maruz kalmış ve açıkça itibarı zedelenmiştir. Maalesef ki daha birçok kullanıcı ve okuyucu tarafından dava konusu kitap Müvekkilimize ait olmadığı halde, öyleymiş gibi sözlü ve yazılı olarak tarafına eleştirilerin Davalının hangi ismini kullanacağı konusunda şirket iradeye sahip olsa da ilk çocuk kitabını yayınlarken, 13 yıldır ağırlıklı olarak çocuk kitapları üzerine yazar, tanınmış gazetelerde röportaj ve yazıları mevcut olan müvekkili -------- ile isim benzerliğini fark edememiş olmasının kabul edilemeyeceğini, özelikle kitabın satışının yapıldığı web sitelerinde okuyucular tarafından müvekkilimizin kitapları ile kendi kitabının karıştırılabileceğini düşünmeksizin biyografi yahut fotoğrafı olmadan hem davalı yazar hem de davalı şirket tarafından satışa sunulmasının da kabul edilemeyeceğini, Ayrıca önemle belirtmek isteriz ki davalı yazar tarafından kitaba “ --------” isminin verilmesi açıkça kötü niyetlidir. Zira davalının kitabının “--------” nın “ devam serisi “ algısı yaratacağı açık olup davalının kitabına bu ismi vermesinin rastlantı olamayacağını, Davalının kitabı -------- Şarkısı 10’dan fazla sitede halen satışta olduğunu, kitabın sanki müvekkilinin kitabıymış gibi** bir çok web sitesinde müvekkilinin biyografisinin de yer aldığı “-------- sekmesi üzerinde halen satışta olduğunu, İhtiyati tedbir talebimiz neticesinde, tedbiren piyasaya sürülmemiş olan kitapların piyasaya sunulmasının men edilmesi , yeni kitap çıkarılmaması piyasaya sürülmüş olan kitapların toplatılmasına, Tecavüzün Refine, Haksız Rekabetin tespitine, Davalının gerçek adının tespitinin ardından, isminin --------- olması halinde Mahkeme, karar doğrultusunda yeniden basılacak yahut yok olacak olan eserlerinde” --------” adını kullanmamasına karar verilmesi Davalının adının --------- olması halinde ise karışıklığın sona erdirilmesi adına davalya eserlerinde kullanması için Mahkemece bir mahlas ya da ön ad verilmesine karar verilmesinin talep edildiği görünümüştür.
CEVAP: Davalı cevap dilekçesinde özetle; Davalı müvekkili -------- 1982 yılında --------- doğmuş, 2005 yılında -------- Üniversitesi’nin Uluslararası İlişkiler Bölümünden mezun olmuş, 2018 yılında --------- Siyaset Bilmi ve Kamu Yönetimi Bölümünde yüksek lisansını tamamlamış,2022 yılında aynı bölümden doktorasını almış olduğunu, ---------Ş. diğer müvekkil --------- hazırladığı --------- Şarkısı isimli kitabın yayımlanmasını ve aynı zamanda kitabın tüm yayın hakkının tek sahibi olan --------- kurucusu olduğunu, ------- olarak 2018 yılında “Ve benzersiz kitaplar” mottosuyla yayın hayatına başlayan şirketimiz okurlara edebiyat, tarih, iktisat, felsefe, insan ve toplum kesişim ve sanat gibi kategorilerde yer alan kitaplar sunduğunu, Davacının dava dilekçesinden anlaşıldığı kadarıyla ----------” isimli kendisi tarafından basılarak yayınlanan kitabı 2022 yılının Eylül ayında; müvekkil --------- at --------” isimli kitap ise 2022 yılının ekim ayında yayinevi sahibi olan diğer müvekkil şirket tarafından basılarak 2022 yılının Kasım ayında okurlara sunulmuş olduğunu, 2022 yılının Kasım ayında okurlara sunulan müvekkil ---------- tarafından yazılan -------- Şarkısı isimli kitap, davacının haksız ithamlarının aksine en az 2 sene boyunca üzerinde çalışan ve neticesinde ortaya çıkan tamamen özgün bir eser olduğunu, Bir çocuk kitabının okurlarıyla buluşmasından önce bir yayınevi ile anlaşılması, kitabın basılmasına kadar bir editörün gözetiminde düzenleme ve kitap olma sürecinin izlenmesi, çocuk kitabı olma özelliğinden kaynaklı olarak kitap içerisine çocukların dikkatini çekecek mahiyette görsellerin ve şekillerin eklenmesini sağlayan bir resimleyen ve olarak çocukların psikolojik gelişimine uygun olup olmadığının kontrol edilmesin sağlayan bir pedagogun onayı gerektiğini, Müvekkil ------- ne de başkaca bir çocuk kitabı yazarı; davacının sadece bir ay önce piyasaya sunduğu bir kitabı kopyalayabilecek ve piyasaya satışa sunacak kadar eli çabuk davranamayacağı, bir çocuk kitabının piyasaya sunulabilmesi için en az 1-1,5 sene gibi uzun bir zaman diliminin gerektiğini, Müvekkili ------- de ------ Şarkısı isimli kitabının hazırlanması ve piyasaya sunulması amacıyla yayınevi sahibi olan diğer müvekkil şirket ile 03.01.2022 tarihinde ------” ile bir sözleşme imzalamış ve sözü edilen eserin okuyucularına ulaştırmak amacıyla hazırlanmaya başladığını, -------- yukarıda da bahsedildiği üzere hazırlamayı planladığı kitabının kitabın okurları ile bulunurulmasından önceki tüm düzenleme ve denetimlerin gerçekleştirmesi adına 03.01.2022 tarihinde dava dışı ------- ile “---------, içerik ve görsel düzenlemelerini yapılabilmesi adına 18.01.2022 tarihinde tasarımcı dava dışı -------- ile “--------”, kitabın okurları ile bulunurulmasından önceki dizgilerinin yapılabilmesi adına 14.09.2022 tarihinde ise dizgici dava dışı ------- ile “--------- imzalandığını, Yayıncı olan müvekkil şirket, müvekkil --------- talimatları doğrultusunda “---------” isimli kitabı yukarıdaki şekilde sözleşme imzaladığı uzmanlar tarafından resimleme ve dizgi işlemlerini tamamlandığını davanın reddini talep ettiği görülmüştür.
D E L İ L L E R V E G E R E K Ç E : Dava, davalı yazara ait --------- şarkısı isimli eserin davacıya ait -------- isimli eserden intihal yapılıp yapılmadığı yapılması halinde tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, meni ve refi ile elde edilen karın ödenmesi konusundadır.
Mahkememiz dosyasından aldırılan 22/01/2025 tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak; davacının “---------“ adlı kitabının FSEK 2/B anlamında ilim ve edebiyat eseri olduğu, Davalının “---------” adlı eserinin planlamasını ve adını davacının kitabı yayınlanmadan çok önce yaptığı ve yazmaya başladığı, yayinevi ile tarafların yaptığı sözleşmeden anlaşıldığı, Çocuk kitaplarının yazımında, dinleyicinin ve okuyucunun ilgisini/merakını artırmak adına, şarkılara,tabiat ve hayvan taklidi sözcüklere, ikilemelere geniş olarak yer verildiği, her iki eserde de bunlara rastlandığı benzer olmasının intihal sayılamayacağı, Davalı ve davaca yazarın isminin aynı --------- olması nedeni ile okuyucu nezdinde bir karışıklığa yol açabileceğinden, iki tarafında bundan mutlu olmadığı ve davalının adını mahkeme kararıyla -------- olarak değiştirdiğini dosya münderacatından anlaşıldığı, davalının bu ismi kasti olarak kullanmadığı ve karışıklığın meydana geldiği sırada gerekli tedbirlerin alınmasında aksiyon aldığı tespit edilmiş olup, bu hususun haksız rekabet teşkil etmediği kanaatimiz oluşmuşsa da nihai takdir hakkının Mahkemenize ait olduğu, Davacı tarafa tarafa uyuşmazlığa konu kitabın adı olan ------- ibaresinin --------- ibaresi ile benzer olmadığı, davalının kullanımının da FSEK 83 ve TTK hükümlerine göre haksız rekabet teşkil etmediğine dair raporunu sunmuşlardır.
Mahkememiz dosyasından aldırılan 05/04/2026 tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak: Söz konusu eserler arasında bazı görsel ve metinsel benzerlikler tespit edilmiştir. Özellikle ses taklitleri, tematik motifler ve bazı cümle yapılarına ilişkin paralellikler bulunmaktadır. Ancak Yargıtay içtihatları uyarınca benzer temalar veya motifler intihal oluşturmaz, esas olan özgün ifade ve anlatımın kopyalanıp kopyalanmadığıdır. Mevcut deliller ışığında, iki eser arasındaki benzerliklerin büyük çoğunluğu çocuk kitapları yazımında yaygın olarak kullanılan ortak yöntemler kapsamında değerlendirilmelidir. Görsel ve metinsel benzerlikler bazı paralellikler göstermektedir; ancak mevcut kanıtlar (sözleşme tarihleri, hazırlık süreci, matbaa siparişleri) davalının bağımsız bir çalışma yürüttüğünü göstermektedir. Davalı ile -------- arasında 03.01.2022 tarihli sözleşmeler mevcuttur; illüstrasyon teslim tarihleri, basım ve dağıtım süreçleri belgelenmiştir. Matbaa sipariş ve fatura tarihleri, yayımlanma ve dağıtım sürecine ilişkin somut kanıt teşkil etmektedir. Bu belgeler, davalının hazırlanmasının ve yayın sürecinin bağımsız ve Davacı ve davalının isimlerinin benzerliği nedeniyle okuyucu karışıklığı olasılığı yüksektir. Davalının, mahkeme kararı ve isim değişikliği süreci ile bu karışıklığı gidermeye yönelik adımlar attığı, ancak bazı platformlarda hâlen -------- adıyla tanıtım yapılmaya devam ettiği belgelenmiştir. Bu husus, kişilik hakları ve haksız rekabet açısından önemli olup, ekonomik zarar ve karışıklık açısından değerlendirilmelidir (FSEK m.83, TTK m.54 ve m.55). İlmiş benzerliği ve okuyucu takdirindediği, olası ekonomik zararlara yol açabileceğine dair raporunu sunmuşlardır. Tarafların gösterdikleri deliller toplanmış, tüm usuli eksiklikler giderilmiştir.
İncelenen dosya kapsamı, mevcut deliller, bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde; Davacının -------- isimli kitabın yazarı olduğu, davalı ------- tarafından yazılan -------- Şarkısı isimli eserin kendi eserine benzer olduğunu, intihal yapıldığını ayrıca davalının adının -------- olmasına rağmen kitaplarında -------- ismini kullandığını bunun da karıştırılmaya sebebiyet verdiğini, diğer davalının da eseri mali hakların sahibi olması nedeniyle davacıya yönelik yapılan tecavüzün tespiti ve haksız rekabetin tespiti ve meninin ve maddi tazminat talep edildiği davalılar vekilince davacıya ait eserin 2022 yılı Eylül ayında, davalıya ait eserin ise 2022 yılı Ekim ayında basılıp Kasım ayında piyasaya sunulduğunu, eserler arasında benzerlik olmadığını, davalının isminin -------- olduğu daha sonra 04/03/2024 tarihli mahkeme kararı ile -------- olarak değiştirildiğini belirterek davanın reddinin talep edildiği, aldırılan 22/01/2025 tarihli raporda kitaplar karşılaştırıldığında, benzer olmadığı, yazarların isim benzerliği yönündeki değerlendirmenin ise mahkememiz takdirine bırakıldığı daha sonra itiraz üzerine aldırılan 05/04/2026 tarihli bilirkişi raporunda ise sonuç olarak eserlerin özgünlüğü bakımından benzerliklerin yaygın ve standart unsurlar olduğu, şarkı, doğa ve hayvan taklitlerinin de çocuk kitaplarında yaygın kullanılan ifadeler olduğu, mevcut kanıtlara göre davalının bağımsız bir çalışma yürüttüğü yönünde görüş bildirildiği, isim benzerliği yönünden ise bu durumun karışıklığa sebebiyet vereceği takdirin mahkememize bırakıldığı, buna göre dosya kapsamı değerlendirildiğinde, davacının yazarı olduğu -------- isimli eser ile davalı -------- yazdığı -------- şarkısı isimli eserlerin intihal iddiası bakımından dava konusunun uzmanlık gerektiren hususlardan olması sebebiyle iki ayrı heyetten rapor aldırılmış her iki raporda da eserler arasında benzer olan hususların çocuk kitaplarında kullanılan normal benzerlikler olduğu, her iki eserin de özgün eserler olduğu, herhangi bir intihal olmadığı belirtildiğinden bilirkişilerin bu raporları ile bağlı kalınarak intihal iddiası yönünden davanın reddine karar vermek gerektiği, davalı -------- tarafından eser üzerinde --------- olarak eser sahibinin görülmesi, davacının da isminin -------- olması her ikisinin de çocuk eserleri alanında kitap yazdıkları düşünüldüğünde bu durumun karışıklığa sebebiyet verebileceği fakat davalı eserinin basımı için 03/10/2022 tarihinde matbaaya verildiği, 03/11/2022 tarihli fatura ile eserlerin basıldığının anlaşıldığı, davacıya ait ------- isimli eserin ise davalıya ait eserden yaklaşık iki ay önce piyasaya sunulduğu, davalı ------- tarafından piyasaya sunulan ------- Şarkısı isimli eserin piyasaya sunulduğu tarih olan 03/11/2022 tarihi itibariyle davalının isminin -------- olduğu, davalı tarafından --------- Esas sayılı dosyası incelendiğinde, davalının 17/01/2023 tarihinde -------- olan ismini --------- olarak değiştirmek için başvuruda bulunduğunu, talebin kabul edilerek adının değiştirildiği kararın 04/03/2024 tarihinde verildiği, buna göre davalı ------- tarafından yazılan -------- Şarkısı isimli eserin matbaaya verildiği tarih itibariyle 03/10/2022 tarihinde davalının isminin --------- olduğu, davalının kendi ismini kullandığı, davacının adından faydalanmaya yönelik somut delil sunulmadığı, daha sonra davalının adını değiştirmek içini dava açtığı hususu da değerlendirildiğinde iyi niyetli olduğu anlaşıldığından davanın tümden reddine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davanın REDDİNE,
1-Alınması gereken 732,00 TL harçtan peşin alınan 179,90 TL peşin harç ve 1.720,00 TL tamamlama harcın mahsubu ile fazla alınan 1.167,90 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
2-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
3-Davalı tarafından yapılan 1.058,50 TL yargılama giderinin davacıdan tahsiline, davalılara verilmesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, takdir olunan 55.000,00 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalılara ödenmesine,
5-Maddi tazminat yönünden: Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, takdir olunan 100.00 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalılara ödenmesine,
6-Kullanılmayan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Dair davacı vekili ile davalılar vekilinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 15/10/2026
