- Ana sayfa
- Yargı kararı
İlk Derece Mahkemesi Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2025/285 K. 2026/860
Karar tarihi: 13 Ekim 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6102 sayılı TÜRK TİCARET KANUNU, m. 5/A
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 114
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 115
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 334
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 50/2
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 56
- 6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU, m. 76
- 2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU, m. 68/1-b
- 2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU, m. 97
- 2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU, m. 98
- 2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU, m. 99
Karar metni
T.C.
KONYA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
- DAVA
- Maddi ve Manevi Tazminat
Davacı vekili tarafından davalılar aleyhine açılan "Maddi ve Manevi Tazminat" davasının yapılıp bitirilen açık yargılama sonucunda;
HEYETİMİZCE GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin 24.04.2025 tevzi tarihli dava dilekçesinde özetle;01.09.2024 tarihinde araç malikinin ... olduğu, araç sürücüsü ...'nın sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı aracı ile Konya ili ... ilçesi ... Mah. ... Caddesi istikametinden ... Caddesini takiben seyredip ... Sokak Kavşağına geldiğinde ... Sokağa dönerken aracın sağ ön tampon kısımları ile ... Sokağı karşıdan karşıya geçmeye çalışan yaya müvekkili ...'e çarpması sonucu tek taraflı yaralanmalı trafik kazasının meydana geldiğini, davalı sürücünün meydana gelen bu kazada %100 kusurlu olup bu kazada müvekkilin herhangi bir kural ihlalinin bulunmadığını, davalı sürücü hakkında Konya Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Soruşturma numaralı dosyasıyla soruşturma başlatıldığını, Konya . Asliye Ceza Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasıyla kovuşturmasının devam ettiğini, kazada müvekkili ...'in sol dizinde ve sağ bacağında çok fazla kırık meydana geldiğini, müvekkilinin, bu yaralanma sonucunda basit tıbbi müdahale ile giderilemeyecek şekilde iş göremez duruma geldiğinden bahisle; Davalıların taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarına ihtiyati haciz konulmasına, TBK 76. madde uyarınca müvekkiline şu anda acilen ihtiyaçları olan 50.000,00 TL geçici ödeme yapılmasına, adli yardım hükümlerini içerir HMK 334. ve 335. maddeleri uyarınca müvekkilinin yargılama giderlerinden muaf tutulmasına, Maddi tazminat taleplerimizi kapsayan belirsiz alacak davalarının kabulü ile müvekkilininin bedeni zararlarından kaynaklanan maddi tazminattan, -geçici iş göremezlik ve efor kaybından dolayı uğradığı zarar için 100,00 TL, kalıcı iş göremezlik ve efor kaybından dolayı uğradığı zarar için 100,00 TL, bakıcı gideri için 100,00 TL, faturalandıramadığımız ve SGK tarafından karşılanmayan tedavi giderleri için 100,00 TL olmak üzere toplam 400,00 TL maddi tazminat ile yaptırılacak bilirkişi incelemesi ve yargılama sonucunda belirlenecek meblağın (... Sigorta için poliçe limiti ile sınırlı olarak sigorta şirketine başvuru tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte olmak üzere) diğer davalılardan kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, Manevi tazminat davalarının kabulü ile 250.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte (davalı sigorta şirketi hariç tutularak) davalı ...'dan ve davalı ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... Sigorta Anonim Şirketi vekilinin UYAP sistemi üzerinden Mahkememiz dosyasına sunmuş olduğu 30.04.2025 tarihli cevap dilekçesinde özetle; İşbu davanın yetkisiz Mahkemede açıldığını, sigorta davalarından doğan uyuşmazlıklarda yetkili Mahkeme'nin sigorta şirketinin merkezinin bulunduğu yer Mahkemesi olduğunu, bu doğrultuda yetkili Mahkeme'nin Beykoz Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, davanın yetkisizlik sebebi ile reddini talep ettiklerini, başvuran yabancı olduğu için HMK m.114/1-ğ gereğince teminat göstermesinin gerektiğini, konu dosyada ilgili teminat şartının yerine getirilmediği için başvurunun dava şartı eksikliği nedeniyle reddinin gerektiğini, başvuranın belirsiz alacak davası açmasında hukuki yararının bulunmadığını, hukuki yarar yokluğu sebebiyle davanın usulden reddini talep ettiklerini, dava konusu taleplerin kabul anlamına gelmemek kaydıyla, başvuran taraf Sigortacılık Kanunu ve Trafik Sigortası Genel Şartları gereğince usulü yükümlülüğü olan başvuru şartını eksiksiz olarak yerine getirmeksizin dava açtığından davanın usulden reddinin gerektiğini, geçici iş göremezlik tazminatı, geçici bakıcı gideri ve tedavi giderleri tedavi teminatı kapsamında olduğundan, ilgili mevzuat kapsamında SGK tarafından karşılanması gerekli işbu giderlerden davalı müvekkilininin herhangi bir sorumluluğu bulunmadığından; Davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Davalılar ... ve ... vekilinin UYAP sistemi üzerinden Mahkememiz dosyasına sunmuş olduğu 05.06.2025 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacının kötü niyetli ve usule aykırı ikame etmiş olduğu tazminat taleplerinin reddinin gerektiğini, davacının açmış olduğu davasının, dava şartı yokluğundan bahisle usulden reddinin gerektiğini, davacının belirsiz alacak davası açmasında hiçbir hukuki yararının bulunmadığından, davacının, dava şartı yokluğu sebebi ile iş bu davasının usulden reddinin gerektiğini, davacı yabancı olduğu için HMK M. 114/1-ğ gereğince teminat göstermesinin gerektiğini, konu dosyada ilgili teminat şartı yerine getirilmediği için başvurunun dava şartı eksikliği nedeniyle reddinin gerektiğini, meydana gelen trafik kazasında yaya konumunda olan davacının, 2918 sayılı KTK'nın 68/1-b maddesinde belirtilen "100 metreye kadar mesafede yaya geçidi veya kavşak bulunduğu halde, yayaların karşı tarafa geçmek için taşıt yolunun yaya okul geçidi veya kavşak giriş ve çıkışları dışında herhangi bir yeri kullanmamaları) maddesini ihlal ettiğini ve asli kusurlu olduğunu, kaza tespit tutanağı ile müvekkili ...'nın kazada %100 kusurlu olduğunun tespit edildiğini ileri sürmüş ise de, bu konuda henüz yeterli inceleme ve değerlendirme yapılmadığını, dosya kapsamında öncelikle davayı kabul manasında olmamak üzere; kusur oranlarının tespiti için dosyanın Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesine gönderilmesini ve kusura ilişkin rapor tanzim edilmesini talep ettiklerini, talep edilen manevi tazminat miktarının çok fazla olduğunu, davacı tarafın iş bu davada manevi tazminat olarak 250.000 TL talep ettiğini, talep edilen manevi tazminat miktarının da fahiş olduğunu, manevi tazminatın zenginleşme aracı olarak talep edilemeyeceğinden davacının manevi tazminat talebinin reddinin gerektiğini, davacının talep etmiş olduğu maddi tazminatlarınh sürekli-geçici iş göremezlik, bakıcı ve tedavi gideri olup haksız yere istendiğinden bahisle; Davacı tarafından ikame edilen huzurdaki davanın usulü ve esas yönünden temel eksiklerinin bulunması, davacının açıkça kötü niyetli olması, müvekkilinin mağdur edilmesinin amaçlanması neticesinde haksız ve hukuki mesnetten yoksun davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Dilekçeler aşaması tamamlanmış, taraflara duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edilerek duruşma açılmıştır.
Tarafların bildirmiş oldukları deliller ilgili yerlerden celbedilmiş, kazaya karışan aracın trafik kayıtları, tramer kayıtları, SGK kayıtları, sigorta poliçesi, başvuru ve hasar dosyası, davacı ve davalı asillerin sosyal ve ekonomik kayıtları, davacının tedavi evrakları, Konya .Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı UYAP dosyası ilgili yerlerden dosyamız içerisine celbedilmiş, Konya Göç İdaresi Başkanlığı Konya İl Göç İdaresi Müdürlüğü'nden davacının hukuki statüsünün ne olduu hakkında bilgi ve belgeler dosyamıza celbedilmiş, dosyamızda bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Davacı vekilinin 07.07.2026 tarihli dilekçesi ile davayı ıslah ettiği ve davanın 6545 s. Kanun'un 45. Maddesi ile değişik 5235 s. Kanun'un 5/3. Maddeleri gereğince belirlenen iş dağılımına göre heyet halinde bakılarak tüm yargılama safhalarının yürütülüp sonuçlandırılması gerektiğinden dosyanın 29.04.2026 tarihli duruşma zabtının 2 no'lu ara kararı ile dosyanın heyete tevdi edildiği görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; Yaralanmalı trafik kazası sebebiyle geçici, sürekli iş göremezlik, tedavi ve bakıcı giderlerine ilişkin maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Kusur yönünden yapılan incelemede :
Türk Borçlar Kanunun 49.maddesinde, "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür", yine aynı kanunun 50.maddesinde, "Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır" denilmektedir.
Karayolları Trafik Kanunun 86/1 maddesinde, "İşleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur" denilmektedir.
Buna göre, olaya ilişkin düzenlenen tespit tutanağı ile mahkememizce alınan kusur raporu dosya kapsamına, oluşa ve delillere uygun olup, bu rapor mahkemece nazara alınması yerinde olup, tüm dosyadaki bilgi ve belgeler ile ceza soruşturma dosyasındaki beyan ve deliller nazara alındığında davalı sürücünün kazada %100 kusurlu olduğu kanaatine varılmıştır.
2-Maluliyet yönünden yapılan incelemede :
Haksız fiil sonucu çalışma gücü kaybının olduğu iddiası ve buna yönelik bir talebin bulunması halinde, zararın kapsamının belirlenmesi açısından maluliyetin varlığı ve oranının doğru biçimde belirlenmesi gerekmektedir. Söz konusu belirlemenin ise, Adli Tıp Kurumu İhtisas Dairesi ya da üniversitelerin adli tıp bölüm başkanlıklarının, çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikayetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetinden, haksız fiilin gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümleri dikkate alınarak yapılması gerekmektedir.
Maluliyete ilişkin alınacak raporların 11.10.2008 tarihinden önce Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğüne, 11.10.2008 tarihi ile 01.09.2013 tarihleri arasında Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğine, 01.09.2013 tarihinden sonra Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliğine, 01.06.2015 tarihinden sonra Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğine, 20.02.2019 tarihinden sonra da Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak düzenlenmesi gerekir.
Mahkememizce HGKK ... ESAS VE ... KARAR, ... ESAS ... KARAR SAYILI İLAMLARI ÇERÇEVESİNDE Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine belirlenen esaslara göre, kaza tarihindeki geçerli yönetmelik hükümleri gözetilerek maluliyet konusunda uzman Üniversite Adli Tıp Heyeti'nden alınan rapor kapsamında davacının maluliyetinin %48, geçici iş göremezlik süresinin 16 ay, tedavi giderinin 48.000,00 TL, 6 ay bakıcı ihtiyacının olduğu anlaşılmıştır.
3-Faturasız ve bakıcı tedavi giderine yönelik incelemede :
Genel olarak sağlık hizmeti giderleri, fatura ile ispat edilmelidir. Ancak bazı giderlerin belge ile ispatlanması zordur. Biz bunlara faturalandırılmayan giderler olarak adlandırıyoruz. Örneğin yol giderleri gibi. Bu gibi giderler için hakimin belgelendirilmediği gerekçesi ile reddedilmesi doğru değildir. Çünkü TBK 50/2 maddesi gereği uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirleyecektir. Bu nedenle kişinin haksız eylemden zarar gördüğünün ve bedensel zarara uğradığının ispatlaması yeterli olup, ayrıca iyileşme harcamaları için fatura ve makbuz gibi belgeler bulup getirmesi şart değildir. Hiçbir belge sunulmasa bile, hakim, görevlendireceği uzman bilirkişilere tedavi ve tüm iyileşme giderlerini hesaplatmakla ve hüküm altına almakla yükümlüdür. (HGK.26.04.1995, E. ... K... )
Bu kapsamda, uzman doktor bilirkişiden faturasız tedavi ve bakıcı gideri konusunda rapor alınmıştır.
4- Geçici iş göremezlikte mahsup yapılması talebinin incelemesinde :
SGK tarafından yapılan geçici iş göremezlik ödemesinin de hükme esas alınan aktüer bilirkişi raporunda geçici iş göremezlik tazminatından SGK'dan gelen yazı cevabı belgelere ve icra takip ödemesine göre davacının kaza nedeniyle geçici iş göremezlik dönemi için ödeme olmadığı anlaşılmıştır.
5-Davalı sigorta vekilinin kabul edilen Bakıcı gideri,kaçınılmaz tedavi gideri teminat kapsamı dışında olduğuna ve bu nedenle bu alacak kalemlerinin kabul edilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğuna ilişkin incelemesinde :
2918 sayılı Kanun’un 98.maddesinde değişiklik yapan 6111 sayılı Kanun’un 59. maddesinde, “Trafik kazaları nedeniyle üniversitelere bağlı hastaneler ve diğer resmi ve özel sağlık kuruluşlarının sundukları sağlık hizmet bedellerinin kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın genel sağlık sigortalısı sayılanlar için belirlenen sağlık hizmeti geri ödeme usul ve esasları çerçevesinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanacağı", kanunun geçici 1.maddesi ile de "Bu Kanunun yayımlandığı tarihten önce meydana gelen trafik kazaları nedeniyle sunulan sağlık hizmet bedellerinin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanacağı, sözkonusu sağlık hizmet bedelleri için bu Kanunun 59’uncu maddesine göre belirlenen tutarın %20'sinden fazla olmamak üzere belirlenecek tutarın üç yıl süreyle ayrıca aktarılmasıyla anılan dönem için ilgili sigorta şirketleri ve Güvence Hesabının yükümlülüklerinin sona ereceği" öngörülmüştür.
Sigorta şirketinin, işleten ve sürücünün kanundan ve sözleşmeden doğan bu yükümlülüğü, 6111 sayılı Kanun ile getirilen düzenleme ile sona erdirilmiş bulunmaktadır. 2918 sayılı Kanun’un 98. maddesinde belirtilen tedavi giderleri yönünden sorumluluğun dava dışı Sosyal Güvenlik Kurumu'na geçtiğinin kabulü gerekir. Buna karşın belgesiz tedavi giderlerinden sigorta şirketinin, işleten ve sürücünün sorumlulukları devam etmektedir.
Genel olarak sağlık hizmeti giderleri, fatura ile ispat edilmelidir. Ancak bazı giderlerin belge ile ispatlanması zordur. Biz bunlara faturalandırılmayan giderler olarak adlandırıyoruz. Örneğin yol giderleri gibi. Bu gibi giderler için hakimin belgelendirilmediği gerekçesi ile reddedilmesi doğru değildir. Çünkü TBK 50/2 maddesi gereği uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirleyecektir. Bu nedenle kişinin haksız eylemden zarar gördüğünün ve bedensel zarara uğradığının ispatlaması yeterli olup, ayrıca iyileşme harcamaları için fatura ve makbuz gibi belgeler bulup getirmesi şart değildir. Hiçbir belge sunulmasa bile, hakim, görevlendireceği uzman bilirkişilere tedavi ve tüm iyileşme giderlerini hesaplatmakla ve hüküm altına almakla yükümlüdür. (HGK.26.04.1995, E. ... K... )
01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Zorunlu Sigorta Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A.5 maddesinin "Sağlık Giderleri teminatı" başlıklı (b) maddesinde " Kaza nedeniyle mağdurun tedavisine başlanmasından itibaren mağdurun sürekli sakatlık raporu alana kadar tedavi süresince ortaya çıkan bakıcı giderleri, tedaviyle ilgili diğer giderler ile trafik kazası nedeniyle çalışma gücünün kısmen veya tamamen azalmasına bağlı giderler sağlık gideri teminatı kapsamındadır. Sağlık giderleri teminatı Sosyal Güvenlik Kurumunun sorumluluğunda olup ilgili teminat dolayısıyla sigorta şirketinin ve Güvence Hesabının sorumluluğu 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 98.maddesi hükmü gereğince sona ermiştir." ifadesi ile mağdurun tedavisine başlanmasından itibaren mağdurun sürekli sakatlık raporu alana kadar tedavi süresince ortaya çıkanı bakıcı giderleri, tedaviyle ilgili diğer giderler ile trafik kazası nedeniyle çalışma gücünün kısmen veya tamamen azalmasına bağlı giderler sağlık gideri teminatı kapsamında saymıştır. Bir başka ifade ile mağdurun tedavisine başlanmasından itibaren mağdurun sürekli sakatlık raporu alana kadar,
1-Tedavi süresince ortaya çıkan bakıcı giderleri,
2-Tedaviyle ilgili diğer giderler,
3-Çalışma gücünün kısmen veya tamamen azalmasına bağlı giderler,
Sağlık giderleri kapsamında sayılarak Sosyal Güvenlik Kurumunun sorumluluğunda olduğu düzenlenmiştir.
Oysa 6111 sayılı kanunun 59.maddesi ile değişik Karayolları Trafik Kanununun 98.maddesinde Sosyal Güvenlik Kurumu'nun sorumluluğu üniversite hastaneleri ile resmi ve özel sağlık kurumları tarafından trafik kazası sonucu yaralanan kişilerin tıbbi tedavi ile sınırlı sağlık hizmeti giderleri ile sınırlandırılmıştır.
Bu düzenleme gereği ZMSS Genel Şartlar A.5 (b) maddesi ile yaralının tedavisine başlanmasından maluliyet raporu alınıncaya kadarki süre içindeki;
1-Bakıcı giderleri
2-Çalışma gücünün kısmen veya tamamen azalmasına bağlı giderler (geçici iş göremezlik kayıpları)
3-Sağlık hizmeti giderleri kapsamında sayılarak 6111 sayılı torba Kanunun 59.maddesi ile değişik Karayolları Trafik Kanunu'nun 98.maddesi ile sınırları belirlenen sağlık giderleri teminatı kapsamını genişletmiştir.
Bu nedenle bir kanun maddesinin kapsamı idarenin bir düzenlemesi olan genel şartlar ile genişletmesi ve daraltması düşünülemez.
Böyle bir durum varsa kanuna aykırı genel şart maddesi, tebliğ vs uygulanması kanunun ilgili maddesine aykırılık teşkil eder.(Trafik kazalarından doğan cismani zararlar ve tazmini- Konya barosu yayınları. Shf 7-8 ,Yargıtay üyesi: ... )
Yine taraflar arasında düzenlenmiş olan Zorunlu Sigorta Mali/Sorumluluk Sigortası poliçelerinin bir anlamda mütemmim cüzü olan eki niteliğindeki genel şartların, hazırlanma ve bağıtlanmada taraf olmayan Sosyal Güvenlik Kurumu'na İdari bir düzenleme ile kanuni düzenlemesinin aksine bir sorumluluk yüklenmesi de düşünülemez.
ZMMS SÖZLEŞMESİNDEKİ ŞARTLARIN DAVACI AÇISINDAN BAĞLAYICI OLMAMASI VE ANAYASA MAHKEMESİNİN nin 09/10/2020 tarihli resmi gazetede yayınlanan 17/07/2020 tarihli ve ... esas ... sayılı kararına göre 6704 SAYILI KANUNUN 3.MADDESİYLE DEĞİŞTİRİLEN 90. MADDESİNİN BİRİNCİ CÜMLESİNDE YERALAN “VE BU KANUN ÇERÇEVESİNDE HAZIRLANAN GENEL ŞARTLARDA” İBARESİNİN VE İKİNCİ CÜMLESİNDE YERALAN “VE GENEL ŞARTLARDA ’’ İBARESİNİN İPTAL EDİLMİŞ OLMASI SEBEBİYLE UYGULANMAYACAKTIR
Bu halde davalı vekilinin geçici iş görmezlik, kaçınılmaz tedavi gideri ve bakıcı giderlerinin sigorta teminatı kapsamı dışında olduğuna ilişkin itirazları yerinde değildir.(KONYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ .HUKUK DAİRESİ DOSYA NO:... KARAR NO: ... )
6-Sigorta şirketine davadan önce usulüne uygun başvuru yapılmadığı ve temerrüde düşürülmediği istinafı;
2918 sayılı KTK'nın 97.maddesinde, 6704 Sayılı Kanunun 5.maddesi ile yapılan değişiklik neticesinde, 97.maddenin eski metninde, zarar görenin zorunlu mali sorumluluk sigortasında ön görülen sınırlar içinde doğrudan doğruya sigortacıya karşı talepte bulunabileceği gibi, dava açabilme hakkı mevcut iken 6704 Sayılı Kanunun 5.maddesi ile yapılan değişiklik sonucunda madde hükmü "Zarar görenin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması halinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 Sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir" denilmiştir.
Yukarıda maddede yapılan değişiklikle, zarar gören hak sahipleri ZMMS sigortacısına karşı artık doğrudan dava açamayacaklardır. Öncelikle sigortacıya tazminatın ödenmesi için genel şartlarda belirtilen belgeler ile yazılı olarak başvuracaklar ve yazılı başvurudan itibaren 15 gün içinde kendilerine cevap verilmez ya da verilen cevap hak sahibinin talebini karşılamaz ise, hak sahibi tazminat için dava açabileceği gibi tahkime de başvurabileceklerdir. Bu hali ile trafik kazaları nedeniyle zarara uğrayanlar sigortaya davadan açmadan önce mutlaka sigortacıya yazılı başvuruda bulunmak zorundadırlar. Dava açabilmeleri için yazılı başvurudan itibaren 15 günlük sürenin dolmuş olması gerekmektedir. Bu sebeplerle davadan önce yazılı başvuruda bulunmak ve başvurudan itibaren 15 günlük sürenin geçmesi ZMMS sigortacısına tazminat davası açılmasının ön şartıdır. Bu husus anılan maddenin değişiklik gerekçesinde vurgulanmıştır.
6100 sayılı HMK'nın dava şartlarının düzenlendiği 114.maddesinin 2.fıkrasındaki düzenlemeye göre "Diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır".
HMK 115. maddenin 1.fıkrasında ise, "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler." denilmiş,
2.fıkrada ise, "Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir." düzenlemesi mevcut olup
Somut olayda; 6407 sayılı Kanunla değişik 2918 sayılı KTK'nın 97. maddesinde zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerektiği, sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar görenin dava açabileceği veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabileceği düzenlenmiştir.
Somut uyuşmazlıkta, davalı nezdinde zorunlu mali sorumluluk poliçesiyle sigortalı araç nedeniyle meydana gelen trafik kazasında dava tarihinden önce davalı sigorta şirketine belgeler ile birlikte başvurdukları, sigorta şirketin tazminat talebini değerlendireceğini bildirilerek yasal süre içerisinde talebin karşılanmayarak sonuçsuz bırakıldığının sabit bulunduğu, bilahare eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Davalı sigortanın istediği belgeler maluliyet tazminat talebi için Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ekinde belirtilen belgelerden ise de dava açmadan önce sigorta şirketine başvuru yapılmasına dair adı geçen yasanın 97. maddesinde bu belgelere yer verilmediği gibi davacının başvuru dilekçesinde eklenmesi gereken diğer tüm belgeleri ekleyerek başvuru yaptığı,davalı sigortanın cevabi ile dava tarihi arasında geçen süre de gözetildiğinde davalı sigortanın davacıya verdiği cevabın talebi karşılamadığı dolayısıyla davacının dava açmadan önce yasada öngörülen sigortaya başvuru koşulunu yerine getirdiği sonucuna ulaşıldığı,bu halde yasada belirtilen başvuruya ilişkin ön koşulun yerine getirildiği de açıktır. İstinaf itirazları yerinde değildir.
Keza somut olayda uyuşmazlık, haksız eylemden kaynaklanmaktadır. Haksız eylem faili, ihtar ve ihbara gerek olmaksızın, zararın doğduğu anda, başka bir anlatımla haksız eylem tarihinden itibaren zararın tamamı için temerrüde düşmüş sayılır. Dolayısıyla, zarar gören, gerek kısmi davaya, gerekse sonradan açtığı ek davaya veya ıslaha konu ettiği kısma ilişkin olarak haksız eylem tarihinden itibaren temerrüt faizi isteme hakkına sahiptir.
Sigorta şirketinin poliçe kapsamında sorumlu olduğu tazminatı 2918 sayılı KTK 99. maddesi gereğince başvuru tarihinden itibaren 8 iş günü içerisinde ödemesi gerekmektedir. Bu süre içinde ödeme yapılmaz ise bu süre sonra erdikten sonra 9.gün sigorta şirketinin temerrüde düştüğü kabul edilir.
Davacı tarafın davadan önce sigorta şirketine bir başvuruda bulunmaması halinde yada başvuru ispatlanmadığı hallerde davalı sigorta şirketinin dava tarihi itibari ile temerrüte düştüğü kabul edilerek bu tarihten itibaren faize hükmolunması gerekmektedir.
Davacının dava açmadan önce davalı sigortacıya başvuruda bulunduğu anlaşılmakla davalı sigortacı için temerrüt faizinin temerrüt tarihinden (19.12/2024 ) işletilmesi gerekmektedir.
Davacı taraf temerrüt faizi olarak avans faizi talep etmiş ise de kazaya karışan araç hususi olur yasal faize hükmedilmesi gerekmektedir.
7-Davacının yabancı uyruklu olması nedeni ile teminat alınması gerektiği savunmasının incelenmesinde :
Yargıtay . Hukuk Dairesinin 02.06.2025 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı bozma ilamında; "bölge adliye mahkemesince, öncelikle davacının teminattan muaf olup olmadığı hususunun Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğünden sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacının teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, teminatın yatırılması için davacı tarafa kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması halinde istemin usulden reddine, yatırılması halinde ise, dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken doğrudan işin esasına girilmesi doğru değildir." denilerek temyiz itirazlarının kabulüne karar verilmiştir.
KONYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ . HUKUK DAİRESİ nin 30/03/2022 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamın Yargıtay . Hukuk Dairesinin 02.06.2025 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı bozma ilamından sonra alınan yeni esasında yapılan yargılamada Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğüne müzekkere yazıldığı, yazılan müzekkereye cevabın geldiği görülmüştür.
Müzekkere cevabına göre;"Gelinen aşamada, Dışişleri Bakanlığı'ndan alınan ve bir örneği ekli 03.01.2025 tarihli ve ... sayılı yazı ile Şam Büyükelçiliğinden ahiren alınan yazılarına atfen, Büyükelçiliğin 14.12.2024 tarihinde faaliyetlerine başladığı ancak gerek fiziki şartlar gerek Suriye'de yeni kurulmakta olan kamu kurumlarının altında yazışma yürütebilecek yapıların ve bürokrasinin henüz oluşmadığı ve söz konusu sürecin belirsiz bir zaman alabileceğinin tahmin edildiği belirtilmiştir. Yazıda devamla, gönderilecek taleplere ilişkin yerel makamların ihtiyaç duyduğu altyapının tamamlanıncaya kadar işlem tesis edilmesinin mümkün olamayacağı, mezkur taleplerin ancak Şam Büyükelçiliğince konuya ilişkin yapılacak bilgilendirme sonrasında iletilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.
Bu itibarla, Suriye'deki mevcut durum nedeniyle Dışişleri Bakanlığının söz konusu yazısında bildirilen hususlar güncelliğini korumakta olup; talep edilen hususlara ilişkin bu aşamada yapılacak bir işlem bulunmamaktadır." Şeklinde cevap verildiği anlaşılmıştır.
Somut olayda davacı taraf Suriyeli olup teminat aranmamıştır.
8-Tazminat hesabı yönünden :
HGKK ... ESAS VE ... KARAR, ... ESAS ... KARAR SAYILI İLAMLARI ÇERÇEVESİNDE alınan aktuerya raporu karara esas alınmış olup b) TRH 2010 Yaşam Tablosu ve Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik Hükümlerine Göre
- Geçici İş Göremezlik maddi zararı 333.264,52 TL,Bakıcı gideri maddi zararı 132.021,16TL Tedavi giderleri maddi zararı 48.000,00 TL Sürekli İş Göremezlik maddi zararı 2.394.278,64 TL olduğu.
3) Davalı sigorta şirketinin 2024 yılı KTK ZMS Sigorta Poliçesi Kişi Başı Sakatlanma ve Ölüm Teminat Limiti 1.800.000,00 TL, Sağlık Gideri teminat Limiti 1.800.000,00TL dir.
Bakıcı ve Tedavi Gideri Maddi Zararı; Sağlık Gideri Kişi Başı Teminat Limitinden karşılanması gerekmektedir. Geçici ve Sürekli İş Göremezlil “Maddi Zararı ise; Kişi Başı Sakatlanma ve Ölüm Teminat Limitinden karşılanması gerekmektedir.
TRH 2010 Yaşam Tablosu ve Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik Hükümlerine Göre hesap edilen geçici ve sürekli iş göremezlik maddi zararının teminat limitini aşmaktadır. Diğer tazminatlar ise teminat limitleri dâhilindedir.
9-Manevi tazminat talebi yönünden yapılan incelemede :
Manevi tazminat, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 56.maddesinde düzenlenmiştir. Anılan hükme göre, Manevi zarar; mutlak hak olan ve dolayısıyla herkese karşı korunmuş bulunan kişilik haklarının kapsamına giren değerlerden birisinin ihlali ile doğar. Şahsiyet hakkı hukuka aykırı bir şekilde tecavüze uğrayan kişi, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat namı ile bir miktar para ödenmesini talep edebilir. Şahsi menfaatleri ihlal edilen kimseye ihlalin ve kusurun özel ağırlığının haklı kılması halinde hakimin manevi tazminat olarak verilmesine hükmedeceği para miktarının belirlenmesinde hakkaniyet gözetilmelidir. Çünkü kanunun takdir hakkı verdiği hususlarda hakimin hak ve nisfetle hüküm vereceği Medeni Kanun'un 4. maddesinde belirtilmiştir. Ödettirilecek para miktarı ise aslında ne tazminat, ne de cezadır. Çünkü mamelek hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını amaç edinmediği gibi kusurlu olana yalnız hukukun ihlalinden dolayı yapılan bir kötülük de değildir. Aksine olarak zarara uğrayanda bir huzur duygusunu doğurmaktır. Aynı zamanda ruhi ızdırabın dindirilmesini amaç edindiğinden tazminata benzer bir fonksiyonu da vardır. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.06.1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden hâkim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.
Hâkimin bu takdir hakkını kullanırken, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu, olayın ağırlığı, olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutması ve buna göre manevi tazminat takdir edilmesi gerektiği açıkça ortadadır. (HGK 23/06/2004, 13/291-370)
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 56. maddesinde ; "Ağır bedensel zarar veya ölüm halinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir" hükmü düzenlenmiş madde metninden de anlaşıldığı üzere, haksız eylem sonucu bedensel zarar görenin yakınları yararına manevi tazminata karar verilebilmesi için, zarar görenin yaralanmasının ağır bedensel zarar niteliğinde olması gerekmektedir. Ağır bedensel zarar, kanunda tanımlanmamış olup, yaralanmanın özelliğine ve yarattığı sonuçlara göre mahkemece takdir edilecektir.
Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, davaya konu somut olayın gerçekleşme şekli, yeri, zamanı, Ceza Mahkemesinin kararı, kusur ve yukarıda açıklanan ilkeler, davalının eylemindeki hukuka aykırılığın tespitinin sağlayacağı manevi tatmin ile birlikte değerlendirildiğinde 250.000,00 TL manevi tazminata hükmetmek gerektiği kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın kısmen KABULÜ ile;
a-) 2.394.278-TL sürekli iş göremezlik zararı tazminatı 333.264,52 TL geçici iş göremezlik tazminatın davalılar ... ve ... yönünden kaza tarihi olan 01/09/2024 tarihinden, davalı ... Sigorta A.Ş.yönünden temerrüt tarihi olan 19/12/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (davalı sigorta şirketinin olay tarihi itibariyle geçerli olan kaza başına ölüm ve sakatlık teminatı ( 1.800.000,00TL) ile sınırlı olarak) davalılardan alınarak davacı tarafa VERİLMESİNE,
b) -132.021,16 TL bakıcı gideri tazminatı ile 48.000,00 TL tedavi giderine ilişkin olmak üzere toplam 180.021,00 TL tazminatın davalılar ... ve ... yönünden kaza tarihi olan 01/09/2024 tarihinden, davalı ... Sigorta A.Ş.yönünden temerrüt tarihi olan 19/12/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (davalı sigorta şirketinin olay tarihi itibariyle geçerli olan kaza başına Sağlık Gideri teminatı 1.800.000,00TL ile sınırlı olarak) davalılardan alınarak davacı tarafa VERİLMESİNE,
2- Davacının manevi tazminat talebinin KABULÜ ile, 250.000,00 Tl manevi tazminatın kaza tarihi olan 01/09/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ...'dan alınarak davacı tarafa VERİLMESİNE,
Davacının ADLİ YARDIM TALEBİ KABUL EDİLDİĞİ anlaşıldığından;
3-a)Maddi tazminat yönünden;Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 198.615,72 TL karar ve ilam harcı ile dava tarihinde geçerli olan 615,40 TL başvuru harcı olmak üzere toplam 199.231,12 TL harcın davalılardan (Davalı ... Sigorta A.Ş.'nin sorumluluğunun kaza tarihinde geçerli poliçe limiti olan ölüm ve sakatlık teminat miktarı 1.800.000,00 TL'lik ve sağlık gideri teminat miktarı 1.800.000,00 TL'lik miktarı ile sınırlı olmak üzere ve harcın 135.255,23 TL'si ile 615,40 TL başvuru harcından sorumlu olmak üzere) müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irad KAYDINA,
b)Manevi tazminat yönünden; Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 17.077,50 TL karar ve ilam harcının davalılardan ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irad KAYDINA,
4-6102 sayılı TTK'nun 5/A maddesi kapsamında arabuluculuğa başvurulduğundan 4.700,00TL arabulucu ücretinin 6325 sayılı Kanunu 18/A-13.maddesi gereğince davacıdan tahsili ile hazine'ye gelir KAYDINA,
5-Mahkememiz dosyasında sarfına mecbur kalınan N.E.Ü.Tıp Fakültesi Hastanesi Adli Tıp Birimi'nin 22.07.2025 tarih ve 10764 nolu fatura bedeli 6.332,98 TL, 10.000,00 TL bilirkişi ücreti ile 1.342,90TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 17.675,88 TL yargılama giderinin davalılardan (Davalı ... Sigorta A.Ş.'nin sorumluluğunun kaza tarihinde geçerli poliçe limiti olan ölüm ve sakatlık teminat miktarı 1.800.000,00 TL'lik ve sağlık gideri teminat miktarı 1.800.000,00 TL'lik miktarı ile sınırlı olmak üzere ve yargılama giderinin 12.037,09 TL'sinden sorumlu olmak üzere) müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irad KAYDINA,
6-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden maddi tazminat yönünden kabul edilen miktar üzerinden AAÜT'ne göre hesaplanan 419.983,36 TL vekalet ücretinin davalılardan (Davalı ... Sigorta A.Ş.'nin sorumluluğunun kaza tarihinde geçerli poliçe limiti olan ölüm ve sakatlık teminat miktarı 1.800.000,00 TL'lik ve sağlık gideri teminat miktarı 1.800.000,00 TL'lik miktarı ile sınırlı olmak üzere ve vekalet ücretinin 295.202,94 TL'sinden sorumlu olmak üzere) müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
7-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden manevi tazminat yönünden kabul edilen miktar üzerinden AAÜT'ne göre hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
8-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansı bulunması halinde ilgilisine İADESİNE,
Dair, davacı vekilinin ve davalı ... ve ... vekilinin yüzüne karşı, diğer davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize veya başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.13/10/2026
Başkan Üye Üye Katip
* Bu evrak UYAP-DYS üzerinden elektronik imza ile imzalanmıştır.
