- Ana sayfa
- Yargı kararı
İlk Derece Mahkemesi Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2025/1588 K. 2026/1122
Karar tarihi: 14 Ekim 2026
Atıf yapılan maddeler
Karar metni
T.C.
BURSA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
- DAVA
- Menfi Tespit /İstirdat
- DAVA TARİHİ
- 05/12/2025
- KARAR TARİHİ
- 14/10/2026
- GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH
- 21/10/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit/İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVA: Davacı vekili, müvekkil şirketin imalatını yaptığı plastik boru kaynak makinelerinde kullanılmak üzere, davalı şirketten termostat tedarikine ilişkin sipariş bedeline mahsuben toplam 5.000.000,00 TL tutarında 4 adet çekin avans ödemesi olarak davalıya teslim edildiğini, ancak davalının dava konusu avans çekleri karşılığında mal teslim etmediğini, davalının üretim faaliyetlerini sonlandırdığını, iflas başvurusunda bulunduğunu kamuoyuna ve çalışanlarına duyurduğunu, davalıya keşide edilen noter ihtarı ile çeklerin bedelsiz kaldığının davalıya bildirildiğini ileri sürerek dava konusu 14.11.2025 tarihli 1.000.000 TL; 28.11.2025 tarihli 1.000.000 TL; 31.01.2026 tarihli 1.500.000 TL ve 28.02.2026 tarihli 1.500.000 TL bedelli çeklerden dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı, davaya cevap vermemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Davacı, davalı ile aralarındaki şifai satım sözleşmesi kapsamında davalıdan satın ve teslim alınacak termostat emtiası karşılığında davalıya dava konusu çeklerin avans olarak verildiğini, ancak davalının taahhüdünü yerine getirmediğini, çeklerin bedelsiz kaldığını iddia ederek çeklerden dolayı borçlu olunmadığının tespitini istemiş, davalı ise davaya vermemiştir. Dosyaya örneği sunulan dava konusu davacı ... Makina..Ltd. Şti’nin keşidecisi davalı ... Isı Kontrol AŞ’nin lehtarı olduğu 14.11.2015 tarihli 1.000.000 TL; 28.11.2025 tarihli 1.000.000 TL; 31.01.2026 tarihli 1.500.000 TL ve 28.02.2026 tarihli 1.500.000 TL toplam 5.000.000 TL bedelli dört adet çek hakkında, ... 1.ATM’nin 31.10.2025 tarihli 2025/... D.iş sayılı dosyası üzerinden taraflar arasında geçerli olmak üzere tedbir kararı verildiği, dava konusu çeklerin 3.kişi hamiller tarafından tahsil edildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Davacı vekilince, mahkemece verilen tedbire muhalefet edildiği ileri sürülmüş ise de, çekleri tahsil eden hamillerin işbu davanın ve tedbir kararının tarafı olmayan çeklere temlik cirosuyla hami olan 3.kişiler olduğundan tedbire muhalafetten dolayı işlem yapılmamıştır. Kural olarak, çek bir ödeme vasıtası olup, mevcut bir borcun tediyesine yönelik olarak verildiğinin kabulü gerekir. Dolayısıyla somut olayda; ispat yükü üzerinde olan davacının dava konusu çeklerin avans olarak davalıya verildiğini ve çeklerin bedelsiz kaldığını yazılı delillerle ispatlamakla yükümlüdür. Davacının ticari defterlerinin incelenmesinde, 2025 yılıyla ve 213 sayılı Vergi Usul kanunu’nun 215 - 2162 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 64-65 tariflerini ve 213 sayılı Vergi Usul kanunu’nun 215 - 2162 numaralı ticaret defterlere ilişkin madde hükümlerini, muhasebe uygulamaları genel tebliğine uygun ve usulu de olmak üzere e-defter esasında tutuldukları, açılış kapanış tasdiklerinin kanuni sürelerinde yapılmış, onaylı oldukları, ticari defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, dava konusu çeklerin “verilen siparis avansları” hesabında takip edildiği, davalı ... Isı Kontrol A.Ş. aleyhine, 5.864.964,21 TL. borç olarak 2026 yılına devrettiği tespit edildiği bildirilmiştir.Davalı ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi için dosyanın bilirkişiye tevdi edilmiş ise de, davalı tarafa HMK m.202 hükmüne uygun ihtara rağmen ticari defterlerini sunmadığı ve dosyaya evrak sunulmadığı nedenleriyle davalının ticari defterlerinin incelenemediği belirtilmiştir.HMK m. 222 hükmündeki koşullar çerçevesinde, ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerekir. Bir taraf kendi defterlerine delil olarak dayanmış ise karşı tarafın ticari defterlerine dayanılmamış olsa da karşı taraf defterlerinin incelenmesi zorunludur. Çünkü tarafın ticari defterleri yasada belirtildiği üzere karşı tarafın ticari defterleri ile uyumlu olduğu takdirde lehine delil olabilecektir. Karşı taraf defterleri incelenmediği takdirde dayanan tarafın kendi defterindeki kayıtların lehe delil olması mümkün değildir. Karşı taraf ticari defterlerini sunar ise birlikte incelenip değerlendirildiğinden delil olup olmadığı sonucuna göre değerlendirilebilecektir. Karşı taraf ticari defterlerini sunmadığı takdirde ise bu davranışı ile kendi ticari defterlerinin diğer tarafın defterleri ile uyumlu olup olmadığının incelenmesine engel olduğundan, engel olduğu sonucun varlığını kabul etmiş sayılmalıdır. Aksinin kabulü durumunda; karşı tarafın ticari defterlerini sunmaması halinde sunan tarafın muntazam tutulmuş ticari defterlerinin lehe delil olarak kabul edilemeyeceği şeklinde bir sonuç ortaya çıkar ki bu ticari defterleri ve karşı taraf elinde olduğu ileri sürülen belgeleri delil olarak kabul edip sunulmaması halinde sonuçlarını belirleyen HMK`daki açık düzenlemelere aykırı bir yorum olacaktır. Bu açıklamalar ışığında somut olay birlikte değerlendirildiğinde; mahkememizce taraflara ticari defterlerini sunmaları için kesin süre verilmiş, davacı şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelendiği ve fakat meşruhata rağmen davalı borçlu şirketin ticari defterlerini mahkememize incelemeye sunmadığı anlaşılmaktadır. Davacı şirketin ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırıldığı ve bilirkişice şirket defterlerin kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulduğu tespit edilmiştir. Davalı borçlu defterlerini sunmayarak davacı şirketin ticari defter kayıtlarının HMK'nın 222. maddeye göre lehine delil oluşturup oluşturmadığının tam olarak incelenebilmesine engel olduğundan, davacı şirketin incelenen defter kayıtlarının davacı lehine delil oluşturduğunun kabulü gerekmiş, dava konusu çeklerin davacının ticari defterlerinde “verilen sipariş avansları” hesabında kayıtlı olarak takip edildiği, çeklerin avans niteliğinde olup bedelsiz kaldığı, dava konusu çeklerin yargılama sırasında, 3.kişi hamil/ler tarafından tahsil edildiği, tahsil edilen çek bedelleri tutarınca davalının sebepsiz zenginleştiği anlaşılmakla; davanın kabulüne dair aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜNE, dava konusu davacı ... Makina..Ltd. Şti’nin keşidecisi davalı ... Isı Kontrol AŞ’nin lehtarı olduğu 14.11.2015 tarihli 1.000.000 TL; 28.11.2025 tarihli 1.000.000 TL; 31.01.2026 tarihli 1.500.000 TL ve 28.02.2026 tarihli 1.500.000 TL toplam 5.000.000 TL bedelli dört adet çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, yargılama sırasında dava konusu çekler tahsil edildiğinden 5.000.000 TL’nin ( 2.000.000 TL’lik kısmına 06.07.2026; 1.500.000 TL’lik kısmına 05.03.2026; 1.500.000 TL’lik kısmına 11.03.2026) tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
2-Harçlar yasası gereğince alınması gereken 341.550,00.-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 85.387,50.-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 256.162,50.-TL harcın davalıdan alınarak hazineye İRAT KAYDINA,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1-2 uyarınca belirlenen 664.000,00.-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan 86.822,40.-TL harç, 6.000,00.-TL bilirkişi ücreti ve 833,70.-TL tebligat ve posta giderinden oluşan toplam 93.656,10.-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-6325 Sayılı Kanun 18/A-13 maddesi uyarınca 4.600,00.-TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
6-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa İADESİNE,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde ... açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 14/10/2026
