- Ana sayfa
- Yargı kararı
Danıştay 5. Daire E. 2023/8285 K. 2026/2193
Karar tarihi: 12 Mart 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU, m. 334
- 5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU, m. 223/2-e
- 2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU, m. 20
- 2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU, m. 45
- 2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU, m. 49
Karar metni
T.C.
DANIŞTAY
BEŞİNCİ DAİRE
- Esas No
- 2023/8285
- Karar No
- 2026/2193
- KARŞI TARAF (DAVALI)
- ... Bakanlığı / ANKARA
- İSTEMİN KONUSU
- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İzmir Polis Meslek Eğitim Merkezinde ... olarak görev yapmakta iken 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, göreve iade talebiyle OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davacının FETÖ/PDY Silâhlı Terör Örgütüyle irtibat ve iltisakının bulunduğundan bahisle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve dilekçede ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Anayasa ve uluslararası sözleşmelerden doğan haklarının ihlâl edildiği, "iltisak" ve "irtibat" kavramlarının soyut ve muğlak olduğu, kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesine aykırı hareket edildiği, FETÖ/PDY bağlamında hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmaması nedeniyle masumiyet karinesinin ihlâl edildiği, FETÖ/PDY Silâhlı Terör Örgütüyle bir bağının olmadığı, Devlete sadakat yükümlülüğüne aykırı hareket ettiğine dair delil bulunmadığı,
Bank Asya'nın faaliyetlerinin yasal olduğu iddia edilerek ceza yargılamasında FETÖ/PDY bağlamında hakkında beraat kararı verildiği belirtilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 334. maddesi uyarınca adli yardım talebi daha önce kabul edilmiş olan davacının, aynı Kanun'un 335. maddesinin 3. fıkrasında yer alan ''adli yardım hükmün kesinleşmesine kadar devam eder'' düzenlemesi gereğince temyiz aşamasındaki adli yardım talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı, İzmir Polis Meslek Eğitim Merkezinde ... olarak görev yapmakta iken 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılmıştır.
Bunun üzerine, anılan işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
Davacı hakkında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 223/2-e maddesi uyarınca "şüpheden sanık yararlanır" ilkesi doğrultusunda FETÖ/PDY Silâhlı Terör Örgütüne Üye Olma suçundan verilen beraat kararının (... Ağır Ceza Mahkemesi, E:..., K:..., ...) kesinleştiği görülmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye'de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini “Yurtta Sulh Konseyi” olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır.
Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır. Olağanüstü hâl, daha sonrasında üçer aylık dönemler hâlinde Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından uzatılmış ve 18/07/2018 tarihinde sona ermiştir.
Türkiye Cumhuriyeti Devletinin demoktarik hukuk düzenini ortadan kaldırmayı amaçlayan ve bu amacı gerçekleştirmek üzere, özellikle Devletin Mülkiye, Adliye, Emniyet Teşkilatı ve Türk Silâhlı Kuvvetlerinde kadrolaşmaya giden FETÖ/PDY Silâhlı Terör Örgütüyle iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu görevlilerine yönelik "kamu görevinde çıkarılmasına ilişkin tedbirler" kapsamında olağanüstü hal döneminde birçok kanun hükmünde kararname yürürlüğe konulmuştur.
01/09/2016 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 672 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Kamu Personeline İlişkin tedbirler" başlıklı 2.maddesinin 1.fıkrasında terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı ya da irtibatı olanların kamu görevinden çıkarılacağı düzenlenmiştir. Anılan KHK, 06/02/2018 tarih ve. 7080 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'la kabul edilmiş, bu Kanun ise 08/03/2018 tarih ve 30354 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu görevlilerinin, “meslekten veya kamu görevinden çıkarılmasına" ilişkin kararlar, adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan “olağanüstü tedbir" niteliğindedir.
AİHM "demokratik bir devletin, memurlarından anayasal prensiplere sadakat göstermesini isteme hakkı bulunduğunu" belirtmektedir (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 52; Volkmer/Almanya (k.k.), B. No: 39799/98, 22/11/2001; Petersen/Almanya, B. No: 39793/98, 22/11/2001). AİHM'e göre "kamu çalışanlarının devlete sadık kalmaları genel yararı korumakla ve güvence altına almakla yükümlü devlet otoriteleri ile çalışmalarının doğasında bulunan bir şarttır." (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 57; Žičkus/Litvanya, B. No: 26652/02, 07/04/2009, § 28).
Terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapı, oluşum veya gruplarla iltisaklı veya bunlarla irtibatlı olmak kamu görevlilerinin Devlete sadakat yükümlülüğünü yitirildiğini ortaya koyan ve bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanmasını gerektiren hâllerdir. Söz konusu yapılara üyelik ve mensubiyet olmasa da bu yapılara iltisaklı veya bunlarla irtibatlı bulunulması hâli anılan tedbirin uygulanabilmesi için yeterlidir.
Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarih ve E: 2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır. Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır.
Bununla birlikte iptal davaları idarî işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalardır. İdari işlem ise idarenin kamu gücü kullanarak tek taraflı olarak tesis ettiği hukuki sonuç doğuran işlemdir. İdareyi işlem yapmaya sevk eden maddi ve hukuki etkenler ise idari işlemin sebep unsurunu oluşturmaktadır.
Bu kapsamda davacı hakkındaki terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatının bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.
Dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuki denetiminin yapılabilmesi; bu değerlendirmeyi haklı kılan maddi sebeplerin yargılama esnasında davalı idarece ortaya konulmasına ve izah edilmesine bağlıdır. Bu konudaki yükümlülük şüphesiz öncelikle dava konusu işlemi tesis eden davalı idareye aittir. Bununla birlikte idari yargı mercilerince 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesinde öngörülen re'sen araştırma ilkesi uyarınca uyuşmazlığın çözümü için her türlü inceleme ve araştırmanın yapılması da mümkün hatta olayın niteliğine göre gereklidir.
İdare Mahkemesince hükme esas alınan Bank Asya hesap hareketleri:
Davacı hakkındaki ceza dava dosyasının (... Ağır Ceza Mahkemesi, E:..., K:..., ...) incelenmesinden davacının kardeşi ...’ın boşanma aşamasındaki eşinden para kaçırmak amacıyla davacının Bank Asya hesabını kullandığı yönündeki davacının beyanı ile bu beyanı doğrular nitelikte aynı davada yargılanan kardeşi ...’ın ifadesi esas alınarak şüpheden sanık yararlanır ilkesi doğrultusunda davacı ve kardeşi hakkında FETÖ/PDY bağlamında beraate hükmedildiği ve anılan kararın kesinleştiği görülmektedir.
Anılan ceza dava dosyasında yer alan bilirkişi raporu içeriğindeki hesap hareketleri incelendiğinde, davacının kardeşi ... tarafından yatırılan paralar olduğu kadar, davacı tarafından da yatırılan paraların olduğu, kardeşi ...’a 20/01/2015 tarihinde davacının 100.000 TL gönderdiği, davacının daire satın alması açıklaması içeren 29/09/2015 tarihli işlemle alıcısına 105.000 TL gönderdiği ve hesap bakiyesinin 2015 yılı Eylül ayı itibarıyla 593 TL’ye gerilediği, diğer taraftan davacının 23/05/2016 tarihinde 98.136,89 TL katılım hesabı açtığı, öte yandan dava konusu işlem içeriğinde davacı tarafından eşine 22/08/2014 tarihinde 25.000 TL para gönderildiği ve bu parayla da eşinin aynı gün 32 günlük katılım hesabı açtığı olgusuna da yer verildiği anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince davacının ve eşinin Bank Asya hesap hareketlerinin dava konusu işlem içeriğinde yer aldığı şekliyle örgütle irtibat gerekçesi olarak ele alındığı görülmekle birlikte, TMSF aracılığıyla söz konusu hesap hareketlerini içerir belgelerin dosyaya ikmâlinin sağlanmadığı, diğer yandan davacının bu hesaptaki para ile konut satın aldığı yönündeki iddiası ile davacının kardeşi ...'ın boşanacağı eşinden para kaçırmak için davacının hesabına para yatırdığı yönünde davacının açıklamalarının karar içeriğinde tartışılmadığı görülmektedir.
Bu durumda, davacı ve eşi yönünden müflis Asya Katılım Bankası AŞ’de katılım ya da cari hesaplarının bulunup bulunmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, hesap no, hesap açılma tarihi, işlem tarihleri, işlemlerin mahiyeti, tutarı yer alacak şekilde) Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonundan istenilmesine, öte yandan dava konusu işlem içeriğinde davacının tüketici kredisi kullandığı dönemler sonrasında Bank Asya hesabında artış meydana geldiği hususuna yer verildiği dikkate alındığında davacının 2014 ve 2015 yıllarında kullandığı kredinin türünün, miktarının ve tarihinin Türkiye Bankalar Birliğinden istenilmesine yönelik ara kararının tesis edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
İdare Mahkemesince hükme esas alınan FETÖ/PDY Silâhlı Terör Örgütünün İzmir Polis Moral Eğitim Merkezi yapılanmasını konu alan rapor:
Dava konusu işlem içeriğinde yer alan Emniyet Genel Müdürlüğü İzmir Polis Moral Eğitim Merkezi Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ekindeki FETÖ/PDY Silâhlı Terör Örgütünün İzmir Polis Moral Eğitim Merkezi yapılanmasını konu alan (Davacı burada görev yapmakta iken kamu görevinden çıkarılmıştır.) raporda geçen, "davacının örgüte yardım adı altında maaş ile çalışan işçilerden para topladığı, çevresindekilere mevduatlarını Bank Asya nezdinde değerlendirmeleri için tavsiyelerde bulunduğu, bu tavsiyelerini özellikle bankaya el konulacağı söylemlerinden sonra artırdığı, örgüte ait okul yapımında kullanılmak üzere yardım topladığı, ... ve ...’dan yardım adına altında para istediği" yönündeki hususları ortaya koyan tanık ifadeleri ile rapor ekinde yer alan diğer belgelerin dava dosyasına ikmâli yönünde ara kararının tesis edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince hükme esas alınan tanık ...’ın beyanı:
İdare Mahkemesi kararında Tanık ...'ın ifadesinde, davacının FETÖ/PDY Silâhlı Terör örgütü mensubu olduğu şeklinde beyanda bulunduğunun belirtildiği görülmekte ise de davacı hakkındaki ceza mahkemesi kararında da yer verildiği üzere tanığın ifadesinin davacının 17/25 Aralık sürecinden sonra da örgütle bağlantısını devam ettirdiği şeklinde olduğu görülmekte olup tanık beyanının bu hâliyle İdare Mahkemesince irtibat ve iltisak yönünden değerlendirilmesi gerekmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; yeterli araştırma yapılmadan karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu nedenle; Mahkemece öncelikle; davalı idareye, davacı hakkında terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut irtibatı olduğu yönünde değerlendirme yapılmasına dayanak teşkil eden tespitlerin sorulması öte yandan 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20.maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözümü için, yukarıda değinilen hususlara yönelik verilecek ara kararlarına ilaveten;
Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı ile Emniyet Genel Müdürlüğü Terörle Mücadele Daire Başkanlığına; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait örgüt içi iletişim programı (ByLock) kullandığına ya da ankesörlü telefon görüşme kaydı bulunduğuna ilişkin tespit olup olmadığının sorulmasına, var ise tespitlere ilişkin belge ve raporların, (mahiyetleri ve kullanım bilgileri yer alacak şekilde) FETÖ/PDY soruşturmaları kapsamında var ise davacının adının geçtiği ifade tutanaklarının istenilmesine,
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğüne; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait özel öğretim kurum ve kuruluşlarına ilişkin eğitim kaydı ile özel öğrenci yurtları vb. ilişkin kayıt bilgileri (istihbari olanlar dâhil) olup olmadığının sorularak, var ise tespitine ilişkin belge ve raporların istenilmesine,
Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kuruluna (MASAK); davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile ilişkili gerçek (sivil imamlar vb) veya tüzel (Kimse Yok Mu Derneği, Cihan Medya Dağıtım A.Ş vb.) kişilere bağış ya da para transferinin olup olmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, dernek/vakıf, miktar ve tarih yer alacak şekilde) istenilmesine,
Vakıflar Genel Müdürlüğüne; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait olduğu gerekçesiyle kapatılan vakıflarda üyeliği ya da mütevelli heyeti üyeliği olup olmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, tarih aralığı ve ilgili kuruluş yer alacak şekilde) istenilmesine,
... İçerik Hizmetleri ve Prodüksiyon Anonim Şirketine; davacının Digitürk aboneliğinin bulunup bulunmadığı, aboneliği bulunuyorsa bu aboneliği iptal ettirip ettirmediğinin, iptal ettirmiş ise hangi tarihte iptal ettirdiğinin sorularak, var ise müşteri hizmetleri ile yapılan görüşmenin çözümünün ve diğer bilgi ve belgelerin birer örneğinin istenilmesine" yönelik yapılacak ara kararı neticesinde davalı idare ile yukarıda anılan kurum ve kuruluşlarca gönderilecek bilgi ve belgeler davacıya tebliğ edilerek karşı beyanlarının da alınmasından sonra davacının terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut irtibatının bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Kuşkusuz yukarıda anılan değerlendirme yapılırken davacı hakkında ceza soruşturması veya kovuşturması var ise (takipsizlik ya da beraat kararı ile sonuçlanmış olsa dahi) bu soruşturma veya kovuşturmadaki tespitlerin de irtibat ve iltisak noktasında göz önüne alınması gerekmektedir.
Bu itibarla, belirtilen hususlarda araştırma yapılmaksızın, eksik incelemeyle davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 12/03/2026 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
