mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

Danıştay 4. Daire E. 2025/4806 K. 2026/2201

Karar tarihi: 27 Nisan 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/4806 E. , 2026/2201 K. "İçtihat Metni"T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/4806 Karar No : 2026/2201 DAVACI : ... Belediye Başkanlığı DAVALI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : ...'ın Balıkesir ili, Burhaniye ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazda yer alan Muhyiddin-i Rumi Hz. Türbesinin avlusuna defnedilmesine dair 24/06/2025 tarih ve 10016 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : 21/06/2025 tarihinde, evinde saat 09.00'da vefât eden ...'ın Balıkesir ili, Burhaniye ilçesi, Börülce Mezarlığına defnedilmesi için oğlu ... tarafından 23/06/2025 tarihinde Belediyeye yazılı olarak defin talebinde bulunduğu, bu talebe göre merhumun Börülce mezarlığına defnedilmesi işlemlerinin başlatıldığı, mezar yerinin kazıldığı ve her türlü işlemin Belediyeleri tarafından yerine getirildiği, ancak defin işleminin ... Mahallesi sınırlarında yer alan ve mülkiyeti idarelerine ait olan ... ada, ... parsel üzerindeki Muhyiddin-i Rumi Hazretleri Türbesinin avlusuna yapıldığı, 1931 tarihli Belediye Mezarlıkları Nizamnamesine göre, belediye tarafından belirlenmiş genel mezarlıklar dışında herhangi bir yere ölü gömülmesinin yasak olduğu, ancak, Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 211. ve 218, maddeleri uyarınca yapılacak işlemlerin bu yasağın dışında tutulduğu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 9. maddesine göre, Koruma Yüksek Kurulu'nun belirlediği ilke kararları ve koruma bölge kurullarının aldığı kararlara aykırı olarak, taşınmaz kültür ve tablat varlıkları, koruma alanları ve sit alanlarında hiçbir şekilde inşat veya fiziki müdahalede bulunulamayacağı, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 211. maddesi kapsamında ise mezarlık olarak belirlenmiş yerler dışında herhangi bir yere ölü gömmenin yasak olduğu, ancak bu kurala, olağanüstü durumlarda ve herhangi bir sağlık sakıncası bulunmadığı takdirde, Cumhurbaşkanı kararıyla belirli ve bilinen mezarlıklar dışına ölü defnine izin verilebilmesi yönünde bir istisna getirildiği, bu düzenleme ile hem halk sağlığını koruması hem de defin işlemlerinde belli bir düzenin sağlanması amaçlandığı, anılan taşınmazın bulunduğu alan Balıkesir Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı yazısı kapsamında cami koruma alanı sınırları içerisinde yer aldığı, söz konusu Kurulun ... tarih ve E:... sayılı yazısı ve bu yazı eki ... tarih ve ... sayılı kararı kapsamında, anılan taşınmazın bulunduğu alanın koruma grubu 1. grup olarak belirlendiği ve bu alan üzerinde bulunan çeşmenin de korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlığı olarak tesciline karar verildiği belirtilerek, dava konusu işlemin 3998 sayılı Kanun'a ve 1593 sayılı Kanun'un 21. maddesine aykırı olduğundan, iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. DAVALININ SAVUNMASI : Usule ilişkin olarak, davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği ileri sürülmüştür. Esasa ilişkin olarak, Balıkesir ili, Burhaniye ilçesi, ... Mahallesinde, mülkiyeti Burhaniye Belediye Başkanlığına ait, ... (Eski:...) ada, ... (Eski:...) parselde kayıtlı içinde Muhyiddin Rumi Türbesi bulunan arsanın ... tarih ve ... sayılı Bursa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu kararıyla ve ...tarih ve ... sayılı Bursa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu kararıyla tescillendiği, parsel içerisine yapılan defin işlemine ilişkin Burhaniye Belediye Başkanlığının ...arih ve ... sayılı yazısı, Burhaniye Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı gereği Balıkesir Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü uzmanlarınca hazırlanan 27/06/2025 tarihli rapor ve ilgili dosyalar kurul gündeminde görüşülmek üzere ilgili Koruma Bölge Kuruluna sunulduğu, yapılan görüşme sonucunda, Balıkesir Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü tarafından söz konusu defin işleminin Cumhurbaşkanlığınca 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanununun 211. maddesi gereğince alınan 24 Haziran 2025 tarih ve 10016 sayılı uygun görüşü doğrultusunda gerçekleştirildiğinden 2863 sayılı Yasa kapsamında 27/06/2025 tarih ve 7352 sayılı kurul kararıyla sakınca olmadığına karar verildiği, 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu'nun 211 inci maddesinde “Mezarlık ittihaz olunan yerlerden başka yerlere ölü defni memnudur. Fevkalade hallerde ve sıhhi mahzur mevcut olmadığı takdirde Cumhurbaşkanı karariyle muayyen ve malüm mezarlıklar haricinde ölü defnine müsaade edilir” hükmünün yer aldığı, anılan Kanun hükmünde fevkalade hallere ilişkin sınırlayıcı bir hüküm getirilmediği ve Cumhurbaşkanlığına kanun hükmü ile takdir yetkisi tanındığı, manevi yönden anılmaya değer görülen, toplum nazarında hizmet ve başarıları bulunan kişilerin, işbu davadaki gibi kıymetli görülen yerlere defnedilmesine ilişkin her dönemde Cumhurbaşkanı kararı ile takdir yetkisinin kullanıldığı örneklerin bulunduğu, somut olayda tescilli yapıya ilişkin ilgili koruma bölge kurulunun olumlu görüşü bulunduğu hususu da dikkate alındığında, Kanun'un açık hükmü ile takdir yetkisi çerçevesinde alınan Cumhurbaşkanı kararının usul ve yasaya uygun olduğu savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :... DÜŞÜNCESİ : 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 211. maddesinde yer alan "Mezarlık ittihaz olunan yerlerden başka yerlere ölü defni memnudur. Fevkalade hallerde ve sıhhi mahzur mevcut olmadığı takdirde Cumhurbaşkanı karariyle muayyen ve malüm mezarlıklar haricinde ölü defnine müsaade edilir." hükmü gereği mezarlık dışındaki yere defnedilmesini mümkün kılan fevkalade bir halin gerçekleştiğine ilişkin herhangi bir hususun ortaya konulamadığı anlaşılmakla, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava, ... isimli şahsın Balıkesir ili, Burhaniye ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazda yer alan Muhyiddin-i Rumi Hz. Türbesinin avlusuna defnedilmesine 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 211. Maddesi uyarınca izin verilmesine dair 24/06/2025 tarih ve 10016 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının iptali istemiyle açılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 10. maddesinde, "Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz. Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar."kuralı getirilmiştir. 13/12/1925 tarih ve 243 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 677 sayılı Tekke ve Zaviyelerle Türbelerin Seddine ve Türbedarlıklar ile Bir Takım Unvanların Men ve İlgasına Dair Kanun'un 1. maddesinin birinci fıkrasında "Türkiye Cumhuriyeti dahilinde gerek vakıf suretiyle gerek mülk olarak şeyhının tahtı tasarrufunda gerek suveri aharla tesis edilmiş bulunan bilümum tekkeler ve zaviyeler sahiplerinin diğer şekilde hakkı temellük ve tasarrufları baki kalmak üzere kamilen seddedilmiştir. Bunlardan usulü mevzuası dairesinde filhal cami veya mescit olarak istimal edilenler ipka edilir." hükmüne yer verilmiştir. Mülga 03/04/1930 tarihli 1580 sayılı Belediye Kanunu'na dayanılarak çıkarılan 01/07/1931 tarihli ve 11410 sayılı Belediye Mezarlıkları Nizamnamesinin 1. maddesinde, Belediyeye devrolunan mezarlıkların iki tür olduğu belirtilerek; vakfa ait tapulu tapusuz umumi mezarlıklar ile metrük ve sahipsiz mezarlıklar olduğu kuralına yer verilmiş, aynı Nizamnamenin 2. maddesinde belediyeye devrolunmayan fakat denetimi ve ölü gömülmesi için ruhsat verilmesi belediyeye ait olan mezarlıklar sayılarak, tapu ile tasarruf olunan mezarlıklar, şahıslara ve ailelere ait hususi vakıf mezarlıklar ve cami harimlerindeki mezarlıklar (Evkafa ait olan bu mezarlıklar bahçelerden başka bir şekilde kullanılamaz ve başka maksatlar için kullanılmasına ruhsat verilemez.) şeklinde belirtilmiştir. 5. maddesinde de "Belediyece tesbit olunan umumi mezarlıktan başka yerlere ölü gömülmesi yasaktır. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 211 ve 218 inci maddelerine göre yapılacak muameleler bu hükümden müstesnadır.", 6/1. maddesinde; "Belediyelere devrolunan mezarlar ve mezarlıklardan tarihi kıymeti haiz olanlar Muhafazai Abidat Nizamnamesi mucibince muamele görür." hükmü yer almıştır. 3998 sayılı Mezarlıkların Korunması Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, Devlet mezarlığı, Vakıflar Genel Müdürlüğü yönetimindeki tarihi mezarlıklar ile şehitlikler ve cemaatlere ait özel statüsü bulunan mezarlıklar hariç, umumi mezarlıkların mülkiyetinin belediye bulunan yerlerde belediyelere, köylerde köy tüzelkişiliklerine ait olduğu hükme bağlanmıştır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (s) bendi ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 14. maddesinin 1. fıkrasında mezarlık alanlarının belirlenmesi, mezarlıkların tesisi, işletilmesi, defin ile ilgili hizmetleri yürütmek görev ve sorumluluğunun büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerine, diğer yerlerde belediyelere ait olduğu hükmüne yer verilmiştir. 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 211. maddesinde; "Mezarlık ittihaz olunan yerlerden başka yerlere ölü defni memnudur. Fevkalade hallerde ve sıhhi mahzur mevcut olmadığı takdirde Cumhurbaşkanı karariyle muayyen ve malüm mezarlıklar haricinde ölü defnine müsaade edilir." kuralı yer almaktadır. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 9. maddesinde, "Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde koruma bölge kurullarınca alınan kararlara aykırı olarak, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarında inşaî ve fizikî müdahalede bulunulamaz, bunlar yeniden kullanıma açılamaz veya kullanımları değiştirilemez. Esaslı onarım, inşaat, tesisat, sondaj, kısmen veya tamamen yıkma, yakma, kazı veya benzeri işler inşaî ve fizikî müdahale sayılır." 16. maddesinde, "Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile bunların korunma alanlarında ruhsatsız olarak inşaat yapmak yasaktır. Buralarda ruhsatsız olarak yapılacak inşaatlar ile, koruma amaçlı imar planlarında, plana; sit'lerde, sit şartlarına aykırı olarak inşa edilen yapılar hakkında imar mevzuatına göre işlem yapılır." hükmüne yer verilmiştir. Söz Konusu Kanun maddelerinin değerlendirilmesinden; ilgili koruma bölge kurulunca karar alınmaksızın korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve korunma alanlarında inşai ve fiziki müdahalede bulunulamayacağı anlaşılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden, Balıkesir ili, Burhaniye ilçesi, ... mahallesinde ikamet etmekte olan ... isimli şahsın 21.06.2025 tarihinde vefat ettiği, dava konusu 24/06/2025 tarihli ve 10016 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Balıkesir ili, Burhaniye ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazda yer alan Muhyiddin-i Rumi Hz. Türbesinin avlusuna defnedilmesine 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 211. Maddesi uyarınca izin verilmesi üzerine söz konusu yere defnedildiği anlaşılmaktadır. Davalı idarenin usuli itirazları yerinde görülmemiştir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, 3998 sayılı Mezarlıkların Korunması Hakkında Kanunda sayılan Devlet mezarlığı, Vakıflar Genel Müdürlüğü yönetimindeki tarihi mezarlıklar ile şehitlikler ve cemaatlere ait özel statüsü bulunan mezarlıklar hariç, umumi mezarlıkların mülkiyetinin belediye bulunan yerlerde belediyelere, köylerde köy tüzelkişiliklerine ait olduğu, bunlar dışında mezarlık oluşturulamayacağı, bir kişinin ölümü halinde kural olarak belediyelerce tespit ve tesis edilen mezarlıklar dışında başka bir alana gömülmesinin yasak olduğu, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 211. maddesinin birinci cümlesinde de aynı kurala yer verildiği, ikinci cümlesinde belirtilen mezarlık yerlerinden başka yerlere defnedilebilmeye dair istisnai hükmün uygulanabilmesinin ise fevkalade haller ve sıhhi mahzurun bulunmaması şartlarının bir arada bulunması halinde Cumhurbaşkanı kararıyla mümkün olabileceğinin düzenlendiği görülmektedir. 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nda bahsi geçen fevkalade hallere ilişkin olarak anılan Kanunda tanımlayıcı veya açıklayıcı bir hükme yer verilmemiştir. Ancak öğretide, yargı kararlarında ve kanunlarda fevkalade hal kavramının; ekonomik buhranlar, yangın, deprem, yer kayması, salgın hastalık, su basması, genel yangın, harp gibi fevkalade (olağanüstü) haller olarak örnekleyici kavramlarla karşımıza çıkmaktadır. Söz gelimi 18/01/1940 tarih ve 3780 sayılı Milli Korunma Kanunu'nun 1. maddesinin ikinci fıkrasında fevkalade hallerin umumi veya kısmi seferberlik, devletin bir harbe girmesi ihtimali, Türkiye Cumhuriyetini de alakalandıran yabancı Devletler arasındaki harb hali olarak ifade edilmektedir. Buradan bir sonuca varmak gerekirse olağanın dışında öngörülemeyen ve önlenemeyen ve toplumun tamamını veya önemli bir kısmını etkisi altına alan kamu düzenini bozan veya tehlike altına sokan olayların kastedildiği anlaşılmaktadır. Somut olayda ise ...'ın Balıkesir ili, Burhaniye ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazda yer alan Muhyiddin-i Rumi Hz. Türbesinin avlusuna defnedilmesini mümkün kılan fevkalade bir halin gerçekleştiğine ilişkin herhangi bir hususun ortaya konulamadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı ve iptali gerektiği sonucuna varılmıştır. Nitekim benzer konuda verilen Danıştay Onuncu Dairesinin 09/06/2004 tarih ve E:2002/4723, K:2004/5434 sayılı iptal kararı, temyiz istemi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/05/2005 tarih ve E:2005/16, K:2005/1118 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir. Yine aynı konuda verilen Danıştay Dördüncü Dairesinin 21/10/2024 tarihli ve E:2023/9448, K:2024/5805 sayılı iptal kararı, temyiz istemi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 11/12/2025 tarihli ve E:2025/149,K:2025/3130 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir. Açıklanan nedenlerle dava konusu işlemde konuya ilişkin mevzuata ve hukuka uyarlık bulunmadığı görülmekte olduğundan dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY: Müteveffa ...'ın Balıkesir ili, Burhaniye ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazda yer alan Muhyiddin-i Rumi Hz. Türbesinin avlusuna defnedilmesine, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 211. maddesi gereğince izin verilmesine ilişkin 24/06/2025 tarih ve 10016 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının hukuka aykırı olduğu iddialarıyla açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE: İLGİLİ MEVZUAT: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 10. maddesinde, "Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz. Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar."kuralı getirilmiştir. 13/12/1925 tarih ve 243 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 677 sayılı Tekke ve Zaviyelerle Türbelerin Seddine ve Türbedarlıklar ile Bir Takım Unvanların Men ve İlgasına Dair Kanun'un 1. maddesinin birinci fıkrasında, "Türkiye Cumhuriyeti dahilinde gerek vakıf suretiyle gerek mülk olarak şeyhının tahtı tasarrufunda gerek suveri aharla tesis edilmiş bulunan bilümum tekkeler ve zaviyeler sahiplerinin diğer şekilde hakkı temellük ve tasarrufları baki kalmak üzere kamilen seddedilmiştir. Bunlardan usulü mevzuası dairesinde filhal cami veya mescit olarak istimal edilenler ipka edilir." hükmüne yer verilmiştir. Mülga 03/04/1930 tarihli 1580 sayılı Belediye Kanunu'na dayanılarak çıkarılan 01/07/1931 tarihli ve 11410 sayılı Belediye Mezarlıkları Nizamnamesinin 1. maddesinde, Belediyeye devrolunan mezarlıkların iki tür olduğu belirtilerek, vakfa ait tapulu tapusuz umumi mezarlıklar ile metrük ve sahipsiz mezarlıklar olduğu kuralına yer verilmiş; 2. maddesinde, belediyeye devrolunmayan fakat denetimi ve ölü gömülmesi için ruhsat verilmesi belediyeye ait olan mezarlıklar sayılarak, tapu ile tasarruf olunan mezarlıklar, şahıslara ve ailelere ait hususi vakıf mezarlıklar ve cami harimlerindeki mezarlıklar (Evkafa ait olan bu mezarlıklar bahçelerden başka bir şekilde kullanılamaz ve başka maksatlar için kullanılmasına ruhsat verilemez.) şeklinde belirtilmiştir; 5. maddesinde de, "Belediyece tesbit olunan umumi mezarlıktan başka yerlere ölü gömülmesi yasaktır. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 211 ve 218 inci maddelerine göre yapılacak muameleler bu hükümden müstesnadır."; 6/1. maddesinde, "Belediyelere devrolunan mezarlar ve mezarlıklardan tarihi kıymeti haiz olanlar Muhafazai Abidat Nizamnamesi mucibince muamele görür." hükmü yer almıştır. 3998 sayılı Mezarlıkların Korunması Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, Devlet mezarlığı, Vakıflar Genel Müdürlüğü yönetimindeki tarihi mezarlıklar ile şehitlikler ve cemaatlere ait özel statüsü bulunan mezarlıklar hariç, umumi mezarlıkların mülkiyetinin belediye bulunan yerlerde belediyelere, köylerde köy tüzelkişiliklerine ait olduğu hükme bağlanmıştır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (s) bendi ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 14. maddesinin 1. fıkrasında, mezarlık alanlarının belirlenmesi, mezarlıkların tesisi, işletilmesi, defin ile ilgili hizmetleri yürütmek görev ve sorumluluğunun büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerine, diğer yerlerde belediyelere ait olduğu hükmüne yer verilmiştir. 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 211. maddesinde, "Mezarlık ittihaz olunan yerlerden başka yerlere ölü defni memnudur. Fevkalade hallerde ve sıhhi mahzur mevcut olmadığı takdirde Cumhurbaşkanı karariyle muayyen ve malüm mezarlıklar haricinde ölü defnine müsaade edilir." kuralı yer almaktadır. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 9. maddesinde, "Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde koruma bölge kurullarınca alınan kararlara aykırı olarak, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarında inşaî ve fizikî müdahalede bulunulamaz, bunlar yeniden kullanıma açılamaz veya kullanımları değiştirilemez. Esaslı onarım, inşaat, tesisat, sondaj, kısmen veya tamamen yıkma, yakma, kazı veya benzeri işler inşaî ve fizikî müdahale sayılır."; 16. maddesinde, "Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile bunların korunma alanlarında ruhsatsız olarak inşaat yapmak yasaktır. Buralarda ruhsatsız olarak yapılacak inşaatlar ile, koruma amaçlı imar planlarında, plana; sit'lerde, sit şartlarına aykırı olarak inşa edilen yapılar hakkında imar mevzuatına göre işlem yapılır." hükmüne yer verilmiştir. Söz konusu kanun maddelerinin değerlendirilmesinden, ilgili koruma bölge kurulunca karar alınmaksızın korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve korunma alanlarında inşai ve fiziki müdahalede bulunulamayacağı anlaşılmaktadır. İNCELEME VE GEREKÇE : USUL YÖNÜNDEN: Mülkiyeti davacıya ait parsel üzerinde bulunan türbenin avlusuna defnin yapılmasına ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmakla, davalı idarenin ehliyet itirazı yerinde görülmemiştir. ESAS YÖNÜNDEN: Dosyanın incelenmesinden, Balıkesir ili, Burhaniye ilçesi, ... Mahallesinde, mülkiyeti Burhaniye Belediye Başkanlığına ait, ... (Eski:...) ada, ... (Eski:...) parselde kayıtlı içinde Muhyiddin Rumi Türbesi bulunan arsanın 22/04/1989 tarih ve 487 sayılı Bursa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu kararıyla ve 23/11/1991 tarih ve 2134 sayılı Bursa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu kararıyla "kültür ve tabiat varlığı" olarak tescil edildiği, söz konusu Türbenin avlusuna manevi yönden anılmaya değer görülen, toplum nazarında hizmet ve başarıları bulunan kişilerin bu gibi kıymetli görülen yerlere defnedilmesine ilişkin her dönemde Cumhurbaşkanı kararı ile takdir yetkisinin kullanıldığı örneklerinin bulunduğu, bu kapsamda ...'ın defnine ilişkin dava konusu işlemle 1593 sayılı Kanunun 211. maddesi uyarınca izin verildiği anlaşılmaktadır. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, 3998 sayılı Mezarlıkların Korunması Hakkında Kanunda sayılan Devlet mezarlığı, Vakıflar Genel Müdürlüğü yönetimindeki tarihi mezarlıklar ile şehitlikler ve cemaatlere ait özel statüsü bulunan mezarlıklar hariç, umumi mezarlıkların mülkiyetinin belediye bulunan yerlerde belediyelere, köylerde köy tüzelkişiliklerine ait olduğu, bunlar dışında mezarlık oluşturulamayacağı, bir kişinin ölümü halinde kural olarak belediyelerce tespit ve tesis edilen mezarlıklar dışında başka bir alana gömülmesinin yasak olduğu, 1593 sayılı Kanun'un 211. maddesinin birinci cümlesinde de aynı kurala yer verildiği, ikinci cümlesinde belirtilen mezarlık yerlerinden başka yerlere defnedilebilmeye dair istisnai hükmün uygulanabilmesinin ise fevkalade haller ve sıhhi mahzurun bulunmaması şartlarının bir arada bulunması halinde Cumhurbaşkanı kararıyla mümkün olabileceğinin düzenlendiği görülmektedir. 1593 sayılı Kanun'da bahsi geçen fevkalade hallere ilişkin olarak anılan Kanun'da tanımlayıcı veya açıklayıcı bir hükme yer verilmemiştir. Ancak öğretide, yargı kararlarında ve kanunlarda fevkalade hal kavramının; ekonomik buhranlar, yangın, deprem, yer kayması, salgın hastalık, su basması, genel yangın, harp gibi fevkalade (olağanüstü) haller olarak örnekleyici kavramlarla karşımıza çıkmaktadır. Söz gelimi 18/01/1940 tarih ve 3780 sayılı Milli Korunma Kanunu'nun 1. maddesinin ikinci fıkrasında fevkalade hallerin umumi veya kısmi seferberlik, devletin bir harbe girmesi ihtimali, Türkiye Cumhuriyetini de alakalandıran yabancı Devletler arasındaki harb hali olarak ifade edilmektedir. Buradan bir sonuca varmak gerekirse olağanın dışında öngörülemeyen ve önlenemeyen ve toplumun tamamını veya önemli bir kısmını etkisi altına alan kamu düzenini bozan veya tehlike altına sokan olayların kastedildiği anlaşılmaktadır. Somut olayda ise ...'ın tarihi ve kültürel önem arz eden Muhyidin-i Rumii Hz. Türbesinin avlusuna gömülmesini mümkün kılan fevkalade bir halin gerçekleştiğine ilişkin herhangi bir hususun ortaya konulamadığı, ayrıca defin yapılan alanın taşınmaz kültür varlığı olması nedeniyle 2863 sayılı Kanun uyarınca Kültür Varlıklarını Koruma Kurulundan izin ve onay alınmaksızın herhangi bir kazı veya inşai faaliyet de yapılamayacağından dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Nitekim benzer konuda verilen Danıştay Dördüncü Dairesinin 21/10/2024 tarihli ve E:2023/9448, K:2024/5805 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının iptaline ilişkin kararı, temyiz istemi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 11/12/2025 tarih ve E:2025/149, K:2025/3130 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Dava konusu 24/06/2025 tarih ve 10016 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının ..., ...'in karşı oyu ve oyçokluğuyla İPTALİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, 27/04/2026 tarihinde karar verildi. (X) KARŞI OY : Dava; vefat eden ...'ın, Balıkesir ili, Burhaniye ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazda yer alan Muhyiddin-i Rumi Hz. Türbesinin avlusuna defnine 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 211. maddesi gereğince izin verilmesine ilişkin 24/06/2025 tarih ve 10016 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının iptali istemiyle açılmıştır. 1593 sayılı Kanun'un 211. maddesinde, "Mezarlık ittihaz olunan yerlerden başka yerlere ölü defni memnudur. Fevkalade hallerde ve sıhhi mahzur mevcut olmadığı takdirde Cumhurbaşkanı kararıyla muayyen ve malüm mezarlıklar haricinde ölü defnine müsaade edilir." kuralı yer almaktadır. Buna göre, mezarlık olarak belirlenen yerlerin dışında defin işleminin sadece Cumhurbaşkanı kararıyla yapılabileceği, bununda fevkalade hale ve sıhhi olarak bir mahzur bulunmamasına bağlandığı, fevkalade halden ne kastedildiğine ilişkin belirleme yapılmadığı, Cumhurbaşkanına bu konuda takdir hakkı verilmesinin doğal olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim, 1593 sayılı Kanun'un 211. maddesi uyarınca hayrat yapılan cami hazirelerine somut olayda olduğu gibi döneminde ve sonrasında toplum tarafından manen benimsenen, anılmaya değer görülen ve saygı gören hizmet ve başarısı bulunan pek çok kişinin defnedildiği, bu kişilerin, anılan yerlere defni hususunda Kanun hükmü çerçevesinde Cumhurbaşkanlığına kanunla verilen takdir yetkisinin kullanıldığı, bu hususu yasaklayan bir Kanun hükmünün de mevzuatımızda bulunmadığı dikkate alındığında, kanunun verdiği yetki kullanılarak tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşüncesiyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Kaynakta görüntüle ↗