- Ana sayfa
- Yargı kararı
İlk Derece Mahkemesi İstanbul 24. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/105 K. 2026/202
Karar tarihi: 14 Ekim 2026
Atıf yapılan maddeler
Karar metni
T.C.
İSTANBUL
24. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
- ESAS NO
- 2026/105 Esas
- KARAR NO
- 2026/202
- DAVA
- Tazminat ( Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)
- DAVA TARİHİ
- 22/06/2022
- KARAR TARİHİ
- 14/10/2026
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında imzalanan Kısa Vadeli İhracat Kredi Sigortası Poliçesi çerçevesinde, ... ile müvekkili şirketin tahsil edemediği ihracat bedellerini tazmin etme yükümlülüğü altına girdiğini, davalı tarafından düzenlenen 10.03.2020 tarihli “Alıcı ...” belgesi ile, ...’de yerleşik ... & ... firması adına 24/02/2020 – 31/01/2021 tarihleri arasında yapılan 120 gün vadeli sevkiyatlarda geçerli olmak üzere 300.000,00 ABD Doları tutarında Alıcı ... tahsis edildiğini, müvekkili şirketin, sigorta kapsamında adı geçen .... firmaya gerçekleştirdiği ve primini davalı sigorta firmasına ödediği 2 adet sevkiyat bedelini tahsil edememesi üzerine, söz konusu sevkiyatların ödenmesi talebi ile davalı sigorta şirketine 26.08.2020 ve 12.11.2020 tarihli Vadesi Geçmiş Alacaklar Aylık Bildirim Formları (VGABF) ile müracaat ettiğini, daha sonra, muhtelif tarihlerde yapılan tahsilatlar neticesinde bakiye alacak tutarının 284.626,42-USD'den, 166.866,42 USD'ye gerilediğini, sigorta şirketinin poliçenin 8/e ve 18. maddelerini gerekçe göstererek, 14.02.2021 tarih, 2127 GB nolu 22.960 USD ve 21.06.2021 tarih 86149 GB Nolu 68.269,50 USD tutarlı, akreditif kapsamında sevk edilen ve alıcıdan tahsil edilen iki adet sevkiyata ilişkin toplam 91.229,50 USD'yi mahsup ederek 166.866,42 - 91.229,50 = 75.636,92 USD için tazminat işlemlerine devam ettiğini ve bu kısım için müvekkili şirkete tazminat ödediğini, davalının mahsuba konu ettiği 91.229,50 ABD Dolar için ise, tazminat ödemeyi reddettiğini, tazminat ödenmesi talebi reddedilen sevkiyatın tutarının 91.229,50 USD olduğu, bu itibarla ödenmesi gereken tazminat tutarının 91.229,50 $ x %90 = 82.106,55 ABD dolarının ödeme günündeki TL karşılığı olduğunu, beyan ederek dilekçede belirtilen sevkiyatlardan kaynaklanan toplam 82.106,55 ABD dolarının ödeme günündeki TL karşılığı tutarındaki sigorta tazminatı alacağının, temerrüt tarihinden itibaren devlet bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, masraf ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin hisselerinin tamamının Hazine'ye ait bir banka ve aynı zamanda sigortacı olduğunu, bu yetkinin müvekkili bankanın kuruluş kanunu olarak da ifade edilebilecek olan 3332 Sayılı Kanun'dan kaynaklandığını, kısa vadeli ihracat kredi sigortası ise ticari ve politik riskler nedeniyle, ihracat sonrası dönemde alıcının, malın satımından kaynaklanan borcunu sigortalıya ödememesi riskine karşı sigorta himayesi veren sigorta türü olduğunu, sigortalı davacının ... Cumhuriyeti’nde yerleşik ... & ... şirketine sevkıyatlar gerçekleştirdiği ve işbu sevkiyatlardan kalan 166.866,42 ABD Doları tutarında bakiye alacağının ödenmemesi nedeniyle müvekkili bankaya 26.08.2020 ve 12.11.2020 tarihli Vadesi Geçmiş Alacak Bildirimlerini gönderdiği ve 24.11.2020 ve 15.12.2020 tarihlerinde166.866,42 ABD doları tutarındaki bakiye alacağı için tazminat başvurusunda bulunduğunu, fakat diğer taraftan, alıcı ile ticari ilişkisini muaccel alacağı yokmuşçasına devam ettirerek alacağının tahsil edilmesini sağlayacak herhangi bir girişimde bulunmaksızın yeni sevkiyatlar gerçekleştirildiğini, davacının alıcı firmadan tahsil edilmeyen ve tazminat ödemesine konu bakiyeler mevcutken, aynı alıcıya yeni sevkiyatlar organize etmesi, bu sevkiyatlara ilişkin ödemelerin sorunsuzca tahsil edilebilmesinin çelişkili bir durum olduğunu, eğer alıcı firmayla çalışmaya devam etmek isteniyorsa öncelikle eski borçların ödenmesinin sağlanması gerektiği, alıcı firmanın sigorta kapsamındaki sevkiyattan doğan borcu ödemeyip, yeni sevkiyatlar için ödeme yapılabiliyor olmasının sigorta kurumu açısından kabul edilemez bir durum olduğunu, tahsilatın eski sevkiyatlara sayılarak, 75.636,92 ABD Doları kadar kısım için sigortalıya ödeme yapıldığını, yaptığı ödeme karşılığında da davacı sigortalının müvekkilini ibra ederek söz konusu sevkiyatlar nedeniyle başkaca bir alacağının kalmadığını beyan ettiğini ileri sürerek haksız ve yersiz olan davanın esastan reddine, yargılama giderlerinin ve vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Dava, sigorta sözleşmesinden kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.
Taraflar arasında 24/02/2020 düzenlenme tarihli kısa vadeli ihracat kredi sigortası poliçesi akdedildiğini konusunda herhangi bir ihtilaf bulunmamaktadır.
İş bu sözleşmenin zarar tazmin oranı başlıklı 13. maddesinde; "Zarar tazmin oranı Türk Eximbankın sigorta sözleşmesi ile sigorta kapsamına alınan ticari ve politik risklerden kaynaklanan zararlara ilişkin ödemeyi taahhüt ettiği oranı ifade etmektedir aksi ... tarafından düzenlenecek alıcı limit onayında belirtilmedikçe büyük eksiğim bank bu poliçe ile sigorta kapsamına aldığı ticari ve politik risklerden kaynaklanan zararların %90'ı ödemeyi taahhüt eder." maddesi yer almaktadır.
Sözleşmenin 8/e maddesinde ise; "Sigortalının, ...’ca aksi yazılı olarak belirtilmedikçe, alıcının sevkiyat bedelini vade tarihini takip eden 60 gün içinde ödememesi ve/veya ödeyememesi hallerinde vade tarihini takip eden 60 günden sonra o alıcıya sevkiyat yapmayacağı, aksi halde primi tahsil edilmiş olsa dahi bu sevkiyatların sigorta kapsamı dışında kalacağı ve Poliçe’de kapsam dışında kalacağı düzenlenmiş olsa dahi gerçekleştirilen sevkiyatlara ilişkin Alıcı’dan tahsil edilen sevkiyat bedellerini, öncelikle Vadesi Geçmiş Alacaklar Aylık Bildirim Formu’na konu edilmiş sevkiyat bedellerine sayma hakkının ...’a ait olduğu" hükme bağlanmıştır.
Dosya kapsamına alınan 11/07/2026 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle; "davacının Türkiye'de faaliyet gösteren bir firma olduğu, ...'de bulunan .... firmasına farklı tarihlerde ihracat faaliyetinde bulunduğu, söz konusu uyuşmazlıkta satıcı sıfatının davacı, alıcı sıfatının ... firmasında olduğu, davalının ise sigortası sıfatını haiz olup davacı ile davalı arasında 24/02/2020 tarihli kısa vadeli ihracat kredi sigortası poliçesi akdedildiği, iş bu poliçenin amacının ihracatçıların ihracat bedelini herhangi bir sebep ile tahsil edememeleri halinde kendilerini koruma altına almak istemeleri olduğu, ihracat kredisinin uluslararası ticarette çok yaygın olarak kullanıldığı, davacının ...'de bulunan dava dışı şirkete 11/05/2020 tarihli, 12/07/2020 ödeme vadeli 142.558,20 USD bedelli mal satışından (sevkiyattan) bakiye 24.798,20 USD, 11/06/2020 tarihli, 16/09/2020 ödeme tarihli 182.068,22 USD bedelli mal satışından (sevkiyattan) bakiye 142.068,22 USD alacağının kaldığını, ardından davacı/ sigortalının dava dışı alıcıya 14/02/2021 tarihli 22.960,00 USD bedelli mal satışı (sevkiyat) ve 21/06/2021 tarihli 68.269,50 USD bedeli mal satışı (sevkiyat) yaptığını, bu satışların satım bedellerinin dava dışı alıcıdan tahsil ettiği, sigorta sözleşmesi 8'e maddesinde temerrüt halindeki alıcıya yeni mal satışı (sevkiyat) yapmama yükümlülüğünün davalı tarafça ihlal edildiği bu nedenle tahsil edilen 22.960,00 USD + 68.269,50 USD' lik satım bedelleri toplamı 91.229,50 USD satım bedelinin mahsup edilerek davacı sigortalının tazminat başvurusunun (166.866,42 USD- 91.229,50 USD) üzerinden yürütülebileceğinin ileri sürüldüğü ancak sözleşmedeki 8/e maddesinin sigorta teminatının sona ermesinden sonra davacı sigortalı dava dışı aynı alıcı ile gerçekleştirilebilecek mal satışı bedellerini kapsayıp kapsamadığının sözleşmede açıkça belirtilmediğini, kanaatimizce sigorta sözleşme süresinin teminat süresi 31/01/2021'de sona ermesinden sonra davacı tarafından (daha önceki satım borcundan temerrüde düşmüş olan) dava dışı alıcıya gerçekleştirilecek olan mal satışı bedellerini kapsamayacak şekilde yorumlanması ve anlaşılması gerektiğini, uygulamada sigorta sözleşmelerinin sigortacılar tarafından düzenlenmekte olup sigortalılarca imzalandığı, doktrinde bir maddenin yorumu sırasında düzenleyenin aleyhine, sözleşmeyi inceleyip imzalayanın lehine yorum yapılması gerektiği, bu kapsamda davalı tarafça mahsuba konu edilen satışların sigorta teminatının 31/01/2021'de sona ermesinden sonra ermesinden sonra yapılması nedeni ile sigorta kapsamında olmadığı açıklanarak; neticeten davacının dava tarihi itibariyle davalıdan 82.106,55 USD sigorta tazminatı alacağının bulunduğu" görüş ve kanaat bildirilmiştir.
Davacı ile dava dışı şirket arasında yapılan satış sözleşmesi uyarınca 11/05/2020 tarihli, 12/07/2020 ödeme vadeli 142.558,20 USD bedelli mal satışından (sevkiyattan) bakiye 24.798,20 USD, 11/06/2020 tarihli, 16/09/2020 ödeme tarihli 182.068,22 USD bedelli mal satışından (sevkiyattan) bakiye 142.068,22 USD alacağı kalmış olup ardından aynı yabancı şirket ile yeniden yapılan ticaret sonucu davacı şirketce 14/02/2021 tarihli 22.960,00 USD bedelli mal satışı (sevkiyat) ve 21/06/2021 tarihli 68.269,50 USD bedeli mal satışı (sevkiyat) yapılmış ve bu son satışların satım bedellerinin dava dışı alıcıdan tahsil edildiği anlaşılmıştır.
Davalı her nekadar sözleşmenin 8/e maddesine dayanarak dava dışı şirket tarafından ödenmeyen (24.798,20 + 142.068,22 = 166.866,42 USD) tutardan son iki sevkiyattaki 22.960,00 USD + 68.269,50 USD =91.229,50 USD tahsilatı mahsup edilerek 166.866,42 USD- 91.229,50 USD =75.636,92 USD 'nin %90'ı olan 68.073,22 USD tutarında yaptığı ödeme ile davacı sigortalıya olan tüm borcunu ifa ettiğini ileri sürmüş ise de; taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 8/e maddesinin belirli bir süreye bağlı olmaksızın davacının, dava dışı şirket ile ileride yapacağı tüm ticareti kapsar şekilde geniş yorumlanması sözleşme serbestisi, ölçülülük ilkesine aykırı bulunmuştur.
Ayrıca davacı şirket yetkilisince 15.12.2021 tarihinde ibraname verildiği, bu ibranamede "...' tan bu sigorta sözleşmesi kapsamındaki söz konusu sevkiyatlar nedeniyle başkaca bir alacağımızın kalmadığını kabul ve ...' ı ibra ederiz" şeklindeki ibraname metninin davacı şirket yetkililerince imzalandığı anlaşılmıştır. Tarafların ibra edilen tutarın ne olduğu konusunda ihtilafa düştükleri görülmüştür.
Türk Borçlar Kanununun 28. maddesine göre; Bir sözleşme de karşılıklı edimler arasında açık bir oransızlık varsa, bu oransızlık zarar görenin zor durumda kalmasından yararlanılmak suretiyle gerçekleştiği takdirde, zarar gören, durumun özelliğine göre sözleşme ile bağlı değildir.
Türk Borçlar Kanunu' nun 28. maddesine ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi' nin bu konudaki yerleşik uygulamasına göre; ibranamenin geçersiz olması için gerçek borç miktarı ile ödenen borç miktarı arasında aşırı oransızlık olması gerektiği, Yargıtayın yerleşik içtihatlarında karşılıklar(ivazlar) arasında %25-30 oranındaki bir farkın açık oransızlık kabul edildiği anlaşıldığından; somut olayda ibra sözleşmesinde ibra edilen tutarın "75.636,92 USD" olarak açıkça belirtildiği de gözetildiğinde ibranamenin sadece 75.636,92 USD nin %90 ı 68.073,22 USD ile sınırlı kabul edilmesi gerekmiştir.
Bu itibarla, davacının davalı taraftan 11/05/2020 tarihli, 12/07/2020 ödeme vadeli 142.558,20 USD bedelli mal satışından (sevkiyattan) bakiye 24.798,20 USD, 11/06/2020 tarihli, 16/09/2020 ödeme tarihli 182.068,22 USD bedelli mal satışından (sevkiyattan) bakiye 142.068,22 USD toplamı 166.866,42 USD' den davalı tarafça ödeme yapılan ve karşılığında ibra edilen 75.636,92 USD nin mahsubu ile 91.229,50 USD 'nin %90 ı olan 82.106,55 USD sigorta alacağı bulunduğu anlaşılmakla, davacının davacının kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın KABULÜ ile,
82.106,55 ABD dolarına 16.01.2021 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek 3095 s. Kanun'un 4/a maddeleri gereğince Devlet bankalarınca 1 yıl vadeli ABD doları cinsinden açılan hesaplara uygulanan en yüksek faizi ile birlikte ve fiili ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankası Efektif Satış Kuru üzerinden Türk Lirası karşılığının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 217.055,32-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 97.124,70-TL karar harcının, davacı tarafından yatırılan 24.281,18-TL peşin harcın ve 80,77-TL başvurma harcının mahsubu ile bakiye 72.762,75-TL'nin davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yargılama sırasında yapılan 24.281,18-TL peşin harç 80,77-TL başvurma harcı, 11,50-TL vekalet harcı, 37.000,00-TL bilirkişi ücreti, 1.630,00-TL tebligat, posta ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 63.003,45-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 5.000,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,
6-Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,
İlişkin olarak taraf vekillerinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.14/10/2026
