- Ana sayfa
- Yargı kararı
Danıştay 4. Daire E. 2025/1775 K. 2026/3067
Karar tarihi: 15 Haziran 2026
Atıf yapılan maddeler
- 6292 sayılı ORMAN KÖYLÜLERİNİN KALKINMALARININ DESTEKLENMESİ VE HAZİNE ADINA ORMAN SINIRLARI DIŞINA ÇIKARILAN YERLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ İLE HAZİNEYE AİT TARIM ARAZİLERİNİN SATIŞI HAKKINDA KANUN, m. 1
- 6292 sayılı ORMAN KÖYLÜLERİNİN KALKINMALARININ DESTEKLENMESİ VE HAZİNE ADINA ORMAN SINIRLARI DIŞINA ÇIKARILAN YERLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ İLE HAZİNEYE AİT TARIM ARAZİLERİNİN SATIŞI HAKKINDA KANUN, m. 12
- 3402 sayılı KADASTRO KANUNU, m. 46
- 2709 sayılı TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI, m. 124
- 2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU, m. 7
- 6831 sayılı ORMAN KANUNU, m. 2
Karar metni
Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/1775 E. , 2026/3067 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/1775
Karar No : 2026/3067
DAVACI : ...
DAVALI : ...Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 04/05/2016 tarih ve 12631 sayılı "6292 sayılı Kanunun 12. maddesi uygulaması (Hazineye ait tarım arazileri)" konulu genel yazısının 5. maddesinde yer alan "6292 sayılı Kanunun 12. maddesinde akdi halefiyete ilişkin özel düzenleme bulunmadığından, mirasçılar ve paydaşlar dışında hak sahibi olan kişilerin satın alma haklarını başkalarına devretmeleri mümkün bulunmamaktadır." kısmının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu taşınmazın önceki hak sahiplerinin Seydikemer Malmüdürlüğüne verdiği dilekçeyle taşınmazı almaktan vazgeçtikleri ve kendisini akdi halef olarak kabul ettiklerine ilişkin muvafakatname verdikleri, bunun üzerine adına ecrimisil ihbarnamesi düzenlendiği, 6292 sayılı Kanun'dan gelen hakkına ilişkin muhtelif tarihte yaptığı başvuruların dava konusu düzenleme sebebiyle olumsuz sonuçlandığı, 6292 sayılı Kanunun 12. maddesinde, önalım hakkının devredilemeyeceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığı, hakkın devrine ilişkin şekli bir düzenleme yapılmamış olmasının, önalım hakkının devredilemeyeceği anlamına gelmediği, Milli Emlak Genel Müdürlüğünün dava konusu yazısında akdi halefiyete ilişkin yer alan düzenlemenin bir iç yazışma olduğu, bu iç yazışmanın kanuna ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Usul yönünden; davanın süresinde açılıp açılmadığının değerlendirilmesi, süre aşımı olması durumunda davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmesi gerektiği, esas yönünden; 6292 sayılı Kanunda, 2/B taşınmazlarının ve Hazineye ait tarım arazilerinin satışı işlemlerinin düzenlendiği, 345 ve 355 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliğler ile bu taşınmazların satış usül ve esasları belirlendiği, 2/B taşınmazlarının satışı işlemlerinde noter tarafından düzenlenecek muvafakatname ile (akdi halefiyet) devre ilişkin hükümlerin açıkça belirtildiği, ancak aynı Kanunda Hazineye ait tarım arazilerinin satışı işlemlerinde noter tarafından düzenlenecek muvafakatnameyle devre (akdi halefiyet) ilişkin hükümlere yer verilmediği, dolayısıyla, anılan Kanun maddesine göre hak sahibi olan kullanıcıların satın alma haklarını başkalarına devretmelerinin mümkün olmadığı, 6292 sayılı Kanunda ve 355 sıra sayılı Tebliğde akdi halefiyete ilişkin bir hüküm bulunmadığından dava konusu işlemiin de mevzuata uygun olarak düzenlendiği, haksız ve mesnetsiz açılan davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 04.05.2016 günlü, 12631 sayılı "6292 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uygulaması (Hazineye ait tarım arazileri) konulu genel yazısında yer alan "5) 6292 sayılı Kanunun 12 nci maddesinde akdi halefiyete ilişkin özel düzenleme bulunmadığından, mirasçılar ve paydaşlar dışında hak sahibi olan kişilerin satın alma haklarını başkalarına devretmeleri mümkün bulunmamaktadır..." şeklindeki düzenlemenin iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarenin süre itirazı yerinde görülmemiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Muğla ili, Seydikemer ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... (eski ...) parsel sayılı 7745,07 m2 Hazine arazisini satın almak veya satış ihalesine kadar kiralamak istemiyle davacı tarafından 18.03.2016 tarihinde Fethiye Kaymakamlığına yapılan başvuru üzerine verilen 04.04.2016 tarihli yanıtta, taşınmazla ilgili 6292 sayılı Kanunun 12. maddesi kapsamında satın alma istemiyle verilmiş dilekçe olması nedeniyle istemle ilgili yapılacak bir işlem bulunmadığının bildirildiği, 6292 sayılı Yasa uyarınca hak sahibi olarak doğrudan satın almak istemiyle başvuru yapan kişinin Seydikemer Malmüdürlüğüne verdiği 19.02.2018 tarihli dilekçe ile anılan taşınmazı satın almaktan vazgeçtiğini beyan ederek, bundan sonra ecrimisil tahakkuklarının parseli tarımsal amaçla kullanan komşu parsel sahibi davacı adına kesilmesini ve kendisine akdi halefi olarak muvafakat verdiğini belirttiği, bu tarihten sonra davacı tarafından 20.09.2018 tarihinde anılan taşınmazın 6292 sayılı kanun uyarınca satın alınması istemiyle başvuruda bulunulduğu, 20.02.208-10.04.2019 tarihleri arasında davacı adına ecrimisil ihbarnamesi düzenlendiği, taşınmazın eski kullanıcısı ile davacı arasında anlaşmazlık çıkması nedeniyle yapılan başvurular üzerine Seydikemer Kaymakamlığının... günlü, ... sayılı kararı ile anlaşmazlığın taraflarının taşınmazdan men edilmesine karar verildiği, davacının 23.07.2020 tarihli başvurusu ile men kararının kaldırılarak taşınmazın doğrudan tarafına satılması isteminin Seydikemer Kaymakamlığının ... günlü, ... sayılı işlemiyle, men kararının hukuka aykırı olmadığı, 6292 sayılı kanunda kanuni halef hükümlerinin geçerli olduğu, akdi halef hükümlerinin geçerli olmadığından ön alım hakkı bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiği, davacı tarafından aynı istemle verilen 21.06.2021 tarihli dilekçeye Muğla Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... günlü, ... sayılı yazısı ile verilen yanıtta, daha önce verilen 20.08.2020 tarihli yazıda 6292 sayılı Kanunun 12. maddesine göre akdi halefiyet suretiyle hak sahipliği düzenlenmediğinden Hazineye ait anılan taşınmazın davacıya doğrudan satılamayacağının bildirilmesinin, Bakanlığın (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) 04.05.2016 tarihli, 12631 sayılı yazılarına uygun olduğu kanaat ve sonucuna varıldığının bildirildiği, bu yanıtta yer verilen Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 04.05.2016 tarihli genel yazısının ilgili bölümünün iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 2 nci maddesi gereğince, Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerin değerlendirilmesi, yeni orman alanlarının oluşturulması, nakline karar verilen Devlet ormanları içinde veya bitişiğinde bulunan köyler halkının yerleştirilmesi ve orman köylülerinin kalkındırılmasının desteklenmesi ile Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.", 2. maddesinde "Bu Kanun, 6831 sayılı Kanunun 2 nci maddesine göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerler ile Hazineye ait tarım arazileri hakkında uygulanır. " hükümlerine yer verilmiştir.
Hazineye ait tarım arazilerinin paydaşlarına, kiracılarına ve kullanıcılarına satılması amacıyla hazırlanan ve 19.3.1995 tarihinde yürürlüğe giren 4070 sayılı Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun uyarınca getirilen başvuru sürelerinin sona ermesine karşın beklendiği ölçüde satış işleminin gerçekleştirilemediği ve daha önce yapılan başvurulara ilişkin işlemlerden bir kısmının da halen sonuçlandırılamadığı gerekçesiyle 6292 sayılı Kanun ile 4070 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılarak, Hazine taşınmazlarının paydaşlarına, kiracılarına ve kullanıcılarına satış işlemleri 6292 sayılı Kanunun 12. maddesinde düzenlenmiştir.
Olayda, davacı tarafından, Hazineye ait tarım arazisinin kullanıcısı olan kişinin hak sahibi olarak satın alma isteminden vazgeçerek kendisine akdi halef olarak muvafakat verdiğinden bahisle dava konusu düzenlemenin iptali istenildiğinden, uyuşmazlık Hazineye ait tarım arazilerinin kullanıcılarına satışına yönelik olarak incelenmiştir.
6292 sayılı Kanunun 12. maddesinin 1. fıkrasında, Hazineye ait tarım arazilerinin; 31/12/2011 tarihi itibarıyla en az üç yıldan beri tarımsal amaçla kiralayan, kira sözleşmesi halen devam eden kiracıları veya bu arazileri aynı süreyle tarımsal amaçla kullanan ve kullanımlarının halen devam ettiği idarece belirlenen kullanıcıları ya da paydaşlarından; bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde bu arazileri bedeli karşılığında doğrudan satın almak için idareye başvuran ve idarece bu maddede belirtilen şekilde tespit ve tebliğ edilen satış bedelini itiraz etmeksizin kabul edenlerin bu maddeye göre hak sahibi sayılacağı kurala bağlanmıştır.
6292 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan 355 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği ile 6292 sayılı Kanunun 12. maddesi uyarınca Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş; tebliğin tanımlar başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının b) bendinde hak sahibinin, Hazineye ait tarım arazilerinin; 31/12/2011 tarihi itibarıyla en az üç yıldan beri tarımsal amaçla kiralayan ve kira sözleşmesi halen devam eden kiracıları veya bu arazileri aynı süreyle tarımsal amaçla kullanan ve kullanımlarının halen devam ettiği İdarece belirlenen kullanıcıları ya da paydaşlarından; 6292 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 26/4/2012 tarihinden itibaren iki yıl içerisinde bu arazileri bedeli karşılığında doğrudan satın almak için İdareye başvuran ve İdarece tespit ve tebliğ edilen satış bedelini itiraz etmeksizin kabul edenleri, ifade ettiği hükme bağlanmış, Hak sahibi olabilme koşulları ve başvuru süresi başlıklı 5. maddesinde de "(1) Hazineye ait tarım arazilerinin doğrudan satın alınmasında hak sahibi olunabilmesi için;
a) Bu taşınmazların kiracılarının 31/12/2011 tarihi itibarıyla en az üç yıldan beri taşınmazı kiralamış olmaları ve halen kira sözleşmesinin devam ediyor olması, kullanıcılarının ise bu taşınmazları 31/12/2011 tarihi itibarıyla en az üç yıldan beri tarımsal amaçlı kullanıyor olmaları ve kullanımlarının halen devam ettiğinin İdarece belirlenmiş olması ya da bu taşınmazların kullanım ve süre şartlarına tabi olunmaksızın paydaşı olunması,
b) Kanunun yürürlüğe girdiği 26/4/2012 tarihinden itibaren iki yıl içerisinde bu taşınmazları Kanun hükümlerine göre doğrudan satın almak için İdareye başvurulmuş olması,
c) İdarece tespit ve tebliğ edilen satış bedelinin itiraz edilmeksizin kabul edilmesi,
gerekir.
(2) Paylı taşınmazların paydaşları dışında kiracı veya başka bir kişi tarafından kullanılması halinde, öncelik paydaşlara tanınır. Paydaşlar tarafından satın alınmaması halinde taşınmaz varsa sırasıyla hak sahibi kiracıya veya kullanıcısına satılabilir.
(3) Taşınmazların kullanım sürelerinin tespitinde; kiracı veya kullanıcı hak sahiplerinin taşınmazı kesintisiz olarak kiraladığı veya kullandığı sürelerin toplamı dikkate alınır. Hak sahibi olmayan önceki kullanıcıların kullanım süreleri dikkate alınmaz. Nadasa bırakılan arazilerde nadas süresi, kullanım süresine dâhil olacak şekilde dikkate alınır." kuralına yer verilmiştir.
Anayasanın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir.
Normlar hiyerarşisine göre, Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabileceklerdir. Bu düzenlemelerin üst hukuk normuna uygun olması gerektiği, kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı nitelikte hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir.
6292 sayılı Kanunun 12. maddesi hükmü ile Hazineye ait tarım arazilerinin hissedarlarına, kiracılarına ve kullanıcılarına belirlenecek rayiç bedel üzerinden doğrudan satılabilmesine olanak tanınmış olup, hissedarlar, kiracılar ve kullanıcılara yönelik hak sahipliği koşulları sayılırken, mülga 4070 sayılı Kanunla paralel düzenleme yapılarak, tarım arazisi kullanıcılarının hak sahipliği yönünden 31/12/2011 tarihi itibariyle en az 3 yıldan beri tarımsal amaçlı kullanılıyor olunması ve kullanımın devam ettiğinin idarece belirlenmesi şartı getirilmiş; orman köylülerinin kalkınmalarının desteklenmesi, Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerin değerlendirilmesi kapsamında 2/B niteliğindeki taşınmazlardan farklı olarak akdi halefler hak sahibi olarak düzenlenmemiştir. Anılan hükümde hak sahibi kullanıcıların bu hakkını bir başkasına devrine olanak sağlayan açık bir düzenlemeye yer verilmeyerek kullanıcılar yönünden tarım arazisini belirlenen sürelerde tarımsal amaçla bizzat kullanan kişinin hak sahipliğinin kabulü ile bu kişiye doğrudan satışın amaçlandığı, buna göre, Hazineye ait tarım arazisi kullanıcılarının hak sahipliğine dayalı doğrudan satın alma haklarının akdi halefiyet yoluyla (noter onaylı muvafakatname olsa dahi) başkasına devredilmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, dava konusu Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 04.05.2016 günlü, 12631 sayılı "6292 sayılı Kanunun 12 nci maddesi uygulaması (Hazineye ait tarım arazileri) konulu genel yazısında yer verilen "5) 6292 sayılı Kanunun 12 nci maddesinde akdi halefiyete ilişkin özel düzenleme bulunmadığından, mirasçılar ve paydaşlar dışında hak sahibi olan kişilerin satın alma haklarını başkalarına devretmeleri mümkün bulunmamaktadır..." şeklindeki düzenlemenin dayanağı olan 6292 sayılı Kanunun 12. maddesinin açıklanması niteliğinde olduğu, hükmü daraltıcı bir koşul belirlenmediği görülmekle, düzenlemede üst hukuk normu olan kanun hükmüne ve hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Muğla ili, Seydikemer ilçesi, ... Mahallesinde bulunan, ... ada, ... parsel sayılı Hazine taşınmazını 2008 yılından beri kullanan dava dışı H. Ç. ve A. Y. Seydikemer Malmüdürlüğüne verdikleri 19/02/2018 tarihli dilekçeyle, hak sahibi olarak söz konusu taşınmazı satın almak için daha önce yaptıkları başvurudan vazgeçtikleri ve davacı ...'nin akdi halefleri olmasına muvafakat ettiklerini beyan ettikleri, davacının da muhtelif tarihlerde anılan taşınmazın kullanım hakkının kendisine verilmesi ve tarafına satılmasına ilişkin yaptığı başvuruların reddedildiği, son olarak 16/06/2021 tarihinde yaptığı başvuruya verilen, Muğla Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün... tarih ve ...sayılı cevap yazısında, 6292 sayılı Kanunun 12. maddesine göre akdi halefiyet suretiyle hak sahipliği düzenlenmediğinden söz konusu Hazine taşınmazının tarafına satılamayacağı belirtilmiştir.
Davacı tarafından, 6292 sayılı Kanun'dan gelen hakkına ilişkin muhtelif tarihte yaptığı başvuruların dava konusu düzenleme sebebiyle reddedildiğinden bahisle, anılan düzenlemenin ilgili kanunlara ve hukuka aykırı olduğu iddialarıyla bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idare tarafından, davanın süresinde açılıp açılmadığının değerlendirilmesi, süre aşımı olması durumunda davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmesi talep edilmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda altmış gün olduğu hükme bağlanmıştır.
Dava konusu düzenleyici işlemin ilan edilmediği dikkate alındığında, davacı tarafından 16/16/2021 tarihli başvurusunun reddine ilişkin Muğla Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün... tarih ve... sayılı işlem ile dava konusu işlemden haberdar olduğu belirtilerek, 03/09/2021 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 2 nci maddesi gereğince, Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerin değerlendirilmesi, yeni orman alanlarının oluşturulması, nakline karar verilen Devlet ormanları içinde veya bitişiğinde bulunan köyler halkının yerleştirilmesi ve orman köylülerinin kalkındırılmasının desteklenmesi ile Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir." hükmüne; 2. maddesinde, "Bu Kanun, 6831 sayılı Kanunun 2 nci maddesine göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerler ile Hazineye ait tarım arazileri hakkında uygulanır." hükmüne; “Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin işlemler” başlıklı 12. maddesinde, "(1) Hazineye ait tarım arazilerinin; 31/12/2011 tarihi itibarıyla en az üç yıldan beri tarımsal amaçla kiralayan, kira sözleşmesi halen devam eden kiracıları veya bu arazileri aynı süreyle tarımsal amaçla kullanan ve kullanımlarının halen devam ettiği idarece belirlenen kullanıcıları ya da paydaşlarından; bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde bu arazileri bedeli karşılığında doğrudan satın almak için idareye başvuran ve idarece bu maddede belirtilen şekilde tespit ve tebliğ edilen satış bedelini itiraz etmeksizin kabul edenler bu maddeye göre hak sahibi sayılır.
(…)
(4) Hazineye ait tarım arazilerinden mülga 28/6/1966 tarihli ve 766 sayılı Tapulama Kanununun 37 nci maddesi gereğince tapu kütüklerine şerh veya belirtme konulan ve 3402 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine göre ilgililerince talep ve dava edilmemiş olanlar ile davaları devam edenlerden davasından vazgeçilenler, şerh veya belirtme lehtarları veya bunların kanuni mirasçılarından birinci fıkrada belirtilen süre içerisinde başvuranlara doğrudan satılabilir. Süresi içerisinde satın alınma talebinde bulunulmayan taşınmazların tapu kütüklerindeki şerhler ve belirtmeler, idarenin talebi üzerine tapu idarelerince terkin edilir ve bu araziler genel hükümlere göre değerlendirilir.
(5) Yükümlülüklerini süresi içinde yerine getirmeyenlerin doğrudan satın alma hakları düşer.
(6) Bu madde kapsamında doğrudan hak sahiplerine satılacak Hazineye ait tarım arazilerinden tek parselde birden fazla hak sahibinin olması ve bu hak sahiplerine satılacak arazinin ifrazı hâlinde yüzölçümünün 5403 sayılı Kanunda belirtilen bölünemez büyüklüğün altına düşmesi hâlinde; bu araziler, 5403 sayılı Kanunda belirtilen bölünemez büyüklüğün altına düşmemek kaydıyla, diğer hak sahiplerinin yazılı olarak muvafakat vermesi durumunda talep eden hak sahiplerine satılabilir.
(…)" hükümleri yer almaktadır.
6292 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan 345 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliğinin 1. maddesinde, Tebliğin amacının, 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 2. maddesinin (B) bendine göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan ve çıkarılacak yerlerin değerlendirilmesine ilişkin esas ve usullerin belirlenmesi olduğu; 2. maddesinde, Tebliğin, 6831 sayılı kanunun 20/6/1973 tarihli ve 1744 sayılı Kanunla değişik 2. maddesi ile 23/9/1983 tarihli ve 2896 sayılı, 5/6/1986 tarihli ve 3302 sayılı Kanunlarla değişik 2. maddesinin 1. fıkrasının (B) bendine veya kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan ve çıkarılacak yerlerde uygulanacağı belirtilmiş; 4. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "akdi halef", doğrudan satış işlemlerinde taşınmazı kullanıcılarından satın aldığını Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra noter tarafından düzenlenen muvafakatnameyle belgeleyen kişiler olarak tanımlanmış; 5. maddesinin 5. fıkrasınında, kadastro tutanaklarında veya güncelleme listelerinde kullanıcı ve/veya muhdesat sahibi olarak bildirilen kişilerin haklarını, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra noterde düzenlenecek muvafakatnameyle kendisine devrettiğini belgeleyen akdi haleflerin başvuruların idarece kabul edileceği, kullanıcılar ve/veya muhdesat sahipleri, İdareye başvuru yaptıktan sonra da haklarını noterde düzenlenen muvafakatnameyle akdi haleflere devredebileceği düzenlenmiştir.
6292 sayılı Kanu'nun 12. maddesi ile 14. maddesinin 6. fıkrasına dayanılarak hazırlanan 355 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliğinin 1. maddesinde, Tebliğin amacının, 6292 sayılı Kanun hükümlerine göre Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi olduğu; 2. maddesinde, Tebliğin, 6292 sayılı Kanun'un 12. maddesi uyarınca Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin işlemleri kapsayacağı belirtilmiş; Tebliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "hak sahibi", Hazineye ait tarım arazilerinin; 31/12/2011 tarihi itibarıyla en az üç yıldan beri tarımsal amaçla kiralayan ve kira sözleşmesi halen devam eden kiracıları veya bu arazileri aynı süreyle tarımsal amaçla kullanan ve kullanımlarının halen devam ettiği İdarece belirlenen kullanıcıları ya da paydaşlarından; 6292 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 26/4/2012 tarihinden itibaren iki yıl içerisinde bu arazileri bedeli karşılığında doğrudan satın almak için İdareye başvuran ve İdarece tespit ve tebliğ edilen satış bedelini itiraz etmeksizin kabul edenler olarak tanımlanmış; "hak sahibi olabilme koşulları ve başvuru süresi" başlıklı 5. maddesinde ise, Hazineye ait tarım arazilerinin doğrudan satın alınmasında hak sahipliğine ilişkin koşullar düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği kuralına yer verilmiştir.
Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedir.
Tebliğ, genelge ve yönerge gibi düzenleyici işlemler; üst normların uygulanmasını göstermek amacıyla ve onlara aykırı hükümler içermemek şartıyla, yine üst normlarda gösterilen usul ve yöntemleri "açıklayıcı" hükümler taşıyan, yeni bir yöntem ve usul getirmeyen, dayanağı olan mevzuatta yer alan hükümler dışında yeni bir düzenleme içermeyen adsız düzenleyici işlemlerdir.
Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 04/05/2016 tarih ve 12631 sayılı, "6292 sayılı Kanunun 12. maddesi uygulaması (Hazineye ait tarım arazileri)" konulu genel yazısı, Hazineye ait tarım arazilerinin 6292 sayılı Kanun kapsamında satışına ilişkin, daha önce illerden gelen yazılara ayrıntılı olarak cevap verilmesi amacıyla belirlenen usul ve esasları belirlenmesi amacıyla 78 il valiliğine gönderilen bir yazı olup, davacı tarafından, mezkur yazının 5. maddesinde yer alan "6292 sayılı Kanunun 12. maddesinde akdi halefiyete ilişkin özel düzenleme bulunmadığından, mirasçılar ve paydaşlar dışında hak sahibi olan kişilerin satın alma haklarını başkalarına devretmeleri mümkün bulunmamaktadır." kısmının iptali istenilmiştir.
Yukarıda yer verilen Kanun hükümleri ile bu Kanun'a dayalı olarak çıkarılan Tebliğ kuralları incelenediğinde, 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 2. maddesinin (B) bendine göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerler için hak sahiplerinin haklarını noterde düzenlenen muvafakatnameyle akdi haleflere devredebileceği düzenlendiği, ancak, Hazineye ait tarım arazilerinde hak sahibi olan kişilerin bu haklarını 3. kişilere devredebileceğine ilişkin bir düzenleme yapılmadığı, anılan hükümde hak sahibi kullanıcıların bu hakkını bir başkasına devrine olanak sağlayan açık bir düzenlemeye yer verilmeyerek, kullanıcılar yönünden tarım arazisini belirlenen sürelerde tarımsal amaçla bizzat kullanan kişinin hak sahipliğinin kabulü ile bu kişiye doğrudan satışın amaçlandığı, Hazineye ait tarım arazisi kullanıcılarının hak sahipliğine dayalı doğrudan satın alma haklarının akdi halefiyet yoluyla başkasına devredilmesine olanak bulunmadığı gibi, kanunda açık bir hüküm olmadıkça, idarece yapılacak düzenelemlerle, mülkiyeti Hazineye ait olan bir taşınmazın devredilebilmesine yönelik kural getirilmesine de imkan bulunmadığı, aksine bir yorumun, mülkiyetinin kısıtlanmasına yol açacağından, Hazine bakımından mülkiyet hakkına da aykırı olacaktır.
Bu durumda, Muğla ili, Seydikemer ilçesi, ... Mahallesinde bulunan, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın, Hazineye ait tarım arazisi olduğu dikkate alındığında, davacı tarafından, söz konusu taşınmazın 6292 sayılı Kanun'un 12. maddesi kapsamında kendisine satılması için yaptığı başvurunun reddine dayanak gösterilen, 6292 sayılı Kanunun 12. maddesinde akdi halefiyete ilişkin özel düzenleme bulunmadığından, mirasçılar ve paydaşlar dışında hak sahibi olan kişilerin satın alma haklarını başkalarına devretmelerinin mümkün olmadığına ilişkin dava konusu düzenlemenin, dayanağı olan 6292 sayılı Kanun'un 12. maddesinin açıklanması niteliğinde olduğu, hükmü daraltıcı mahiyete olmadığı, düzenlemede üst hukuk normu olan kanun hükmüne ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, 15/06/2026 tarihinde karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Muğla ili, Seydikemer ilçesi, ... Mahallesinde bulunan, ... ada, ... parsel sayılı Hazine taşınmazını 2008 yılından beri kullanan dava dışı H. Ç. ve A. Y. Seydikemer Malmüdürlüğüne verdikleri 19/02/2018 tarihli dilekçeyle, hak sahibi olarak söz konusu taşınmazı satın almak için daha önce yaptıkları başvurudan vazgeçtikleri ve davacı ...'nin akdi halefleri olmasına muvafakat ettiklerini beyan ettikleri, davacının taşınmazın tarafına satılmasına ilişkin yaptığı 16/06/2021 tarihinde yaptığı başvuruya verilen, Muğla Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı cevap yazısında, 6292 sayılı Kanunun 12. maddesine göre akdi halefiyet suretiyle hak sahipliği düzenlenmediğinden söz konusu Hazine taşınmazının tarafına satılamayacağı belirtilmiş, bunun üzerine davacı tarafından, başvurusunun dava konusu düzenleme sebebiyle reddedildiğinden bahisle bakılan dava açılmıştır.
6292 sayılı Kanunun 12. maddesinin 1. fıkrasında, Hazineye ait tarım arazilerinin, 31/12/2011 tarihi itibarıyla en az üç yıldan beri tarımsal amaçla kiralayan, kira sözleşmesi halen devam eden kiracıları veya bu arazileri aynı süreyle tarımsal amaçla kullanan ve kullanımlarının halen devam ettiği idarece belirlenen kullanıcıları ya da paydaşlarından; bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde bu arazileri bedeli karşılığında doğrudan satın almak için idareye başvuran ve idarece bu maddede belirtilen şekilde tespit ve tebliğ edilen satış bedelini itiraz etmeksizin kabul edenlerin bu maddeye göre hak sahibi sayılacağı kurala bağlanmıştır.
6292 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan 355 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği ile 6292 sayılı Kanunun 12. maddesi uyarınca Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş; tebliğin tanımlar başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının b) bendinde hak sahibinin, Hazineye ait tarım arazilerinin; 31/12/2011 tarihi itibarıyla en az üç yıldan beri tarımsal amaçla kiralayan ve kira sözleşmesi halen devam eden kiracıları veya bu arazileri aynı süreyle tarımsal amaçla kullanan ve kullanımlarının halen devam ettiği İdarece belirlenen kullanıcıları ya da paydaşlarından; 6292 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 26/4/2012 tarihinden itibaren iki yıl içerisinde bu arazileri bedeli karşılığında doğrudan satın almak için İdareye başvuran ve İdarece tespit ve tebliğ edilen satış bedelini itiraz etmeksizin kabul edenleri, ifade ettiği hükme bağlanmış, Hak sahibi olabilme koşulları ve başvuru süresi başlıklı 5. maddesinde de "(1) Hazineye ait tarım arazilerinin doğrudan satın alınmasında hak sahibi olunabilmesi için;
a) Bu taşınmazların kiracılarının 31/12/2011 tarihi itibarıyla en az üç yıldan beri taşınmazı kiralamış olmaları ve halen kira sözleşmesinin devam ediyor olması, kullanıcılarının ise bu taşınmazları 31/12/2011 tarihi itibarıyla en az üç yıldan beri tarımsal amaçlı kullanıyor olmaları ve kullanımlarının halen devam ettiğinin İdarece belirlenmiş olması ya da bu taşınmazların kullanım ve süre şartlarına tabi olunmaksızın paydaşı olunması,
b) Kanunun yürürlüğe girdiği 26/4/2012 tarihinden itibaren iki yıl içerisinde bu taşınmazları Kanun hükümlerine göre doğrudan satın almak için İdareye başvurulmuş olması,
c) İdarece tespit ve tebliğ edilen satış bedelinin itiraz edilmeksizin kabul edilmesi,
gerekir.
(2) Paylı taşınmazların paydaşları dışında kiracı veya başka bir kişi tarafından kullanılması halinde, öncelik paydaşlara tanınır. Paydaşlar tarafından satın alınmaması halinde taşınmaz varsa sırasıyla hak sahibi kiracıya veya kullanıcısına satılabilir.
(3) Taşınmazların kullanım sürelerinin tespitinde; kiracı veya kullanıcı hak sahiplerinin taşınmazı kesintisiz olarak kiraladığı veya kullandığı sürelerin toplamı dikkate alınır. Hak sahibi olmayan önceki kullanıcıların kullanım süreleri dikkate alınmaz. Nadasa bırakılan arazilerde nadas süresi, kullanım süresine dâhil olacak şekilde dikkate alınır." kuralına yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuatta, Hazineye ait tarım arazilerinin paydaşlarına, kiracılarına ve kullanıcılarına satılması amaçlanmakla birlikte, hak sahibi olan kişilerin satın alma haklarını başkalarına devredemeyeceğine ilişkin bir düzenlemeye de yer verilmediği görülmektedir.
Bu durumda, hak sahibi olan kişilerin satın alma haklarını başkalarına devredemeyeceğine ilişkin dava konusu düzenlemenin, üst hukuk normu olan kanun hükmünde olmayan bir kural getirdiği, dayanağı olan 6292 sayılı Kanun'un 12. madde hükmünü daraltıcı mahiyete olduğu, düzenlemenin anılan Kanun'un amacına ve mülkiyet hakkına aykırı olduğu anlaşılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlık konusu genel yazının dava konusu edilen kısmının iptali gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyorum.
