mevzuatuzmani.net — Hukuki Bilginin Güvenilir Adresi
  1. Ana sayfa
  2. Yargı kararı

İlk Derece Mahkemesi Diyarbakır 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E. 2026/273 K. 2026/140

Karar tarihi: 16 Ekim 2026

Atıf yapılan maddeler

Karar metni

T.C.

DİYARBAKIR

2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

DAVA
İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ
24/10/2023
KARAR TARİHİ
16/10/2026 KARAR YAZIM TARİHİ

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında .....tarihli transmiker sözleşmesi imzalandığını, sözleşme uyarınca taraflar arasında kira bedeli, günlük ücret, mesai ücreti tutarlarının kararlaştırıldığını, gidiş dönüş yakıt bedellerinin işverene ait olduğunu, davalı tarafından ilk aya yönelik ödemelerin çek vasıtası ile yapıldığını, daha sonra hiçbir şekilde ödeme yapılmadığını, davalı tarafından ödeme yapılmaması üzerine davacı tarafından beton taşıma işi yapılmadığını ve davacı şirkete ait olan transmikserlerin şantiye alanından ayrıldığını, taraflar arasındaki sözleşmeye istinaden davacı şirket tarafından 3 adet fatura düzenlendiğini, bu faturaların davalı şirket tarafından da kabul edilerek davalı tarafından kaşe basılarak imzalandığını, davalı şirket tarafından faturalara istinaden ödeme yapılmaması üzerine Ankara .....Genel İcra Müdürlüğü'nün .....sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, davalı şirket tarafından takibe itiraz edilmesi üzerine takibin durduğunu beyan ederek itirazın iptali ile takibin devamına ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava dilekçesi ve tensip zaptı ekli meşruhatlı davetiyenin davalıya usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiş, davalının süresi içinde cevap dilekçesi sunduğu görülmüştür.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının, müvekkiline ait Osmaniye-Merkez şantiyesinde davacı şirkete ait 1 adet 10 teker ve 1 adet 12 teker transmikser ile beton taşıma işi yapılması konusunda anlaşıldığını, sözleşme uyarınca işin .....tarihinde başlayıp .....tarihinde sona ereceğini, araçların şantiyeye ulaştığı gün yevmiyenin başlayacağını, .....ve .....plakalı transmikserlerin Ankara'dan gönderilerek .....tarihinde işbaşı yaptığını ve .....tarihine kadar kesintisiz beton taşıma işi yapılmasına rağmen alacakların ödenmemesi üzerine icra takibi başlatıldığını, takibe itiraz edilmesiyle de dava açıldığını iddia ettiğini, ancak dava dilekçesi ekinde sunulan sözleşmedeki imzaların davalı müvekkili firmaya ve yetkilisine ait olmadığını ve imzaya itiraz ettiklerini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla sözleşme içeriğinde belirtilen hususların şantiye bölgesinde yerine getirilmediğini, sunulan puantaj cetvellerinin gerçeklikle ilgisi bulunmadığı gibi müvekkili tarafından imzalanmadığını ve davacının şantiye şefi tarafından imzalandığı yönündeki beyanına rağmen puantajların imzasız olduğunu, puantajlarda şoför olarak imza atan kişilerin davacıyla ilgisinin bulunup bulunmadığının anlaşılamadığını ve buna dair delil sunulmadığını, dava açılırken dayanılmayan ve sonradan sunulacak delillere iddianın ve savunmanın genişletilmesi yasağı kapsamında açıkça muvafakat etmediklerini, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 11.02.2020 tarihli, 2017/2076 E. ve 2020/117 K. sayılı ilamı uyarınca itirazın iptali davalarında ispat yükünün alacaklıda olduğunu ve alacaklının icra takibinde dayanmadığı belgeler dışındaki belgelere dayanamayacağını, takip talebindeki borç ve borcun sebebi ile bağlılığın asıl olduğunu, davacının takip başlatırken dayandığı talebi ile dava dilekçesindeki talebinin birbiriyle uyuşmadığını, faturada belirtilen malzemelerin teslim edildiğine ilişkin belge sunulmadığını, müvekkili şirkete ait ticari defterlerin Diyarbakır ilinde bulunması sebebiyle yerinde inceleme yapılması gerektiğini, takip konusu ile dava konusunun farklı olması, haksız faiz işletilmesi ve haksız icra inkâr tazminatı talep edilmesi karşısında davanın haksız olduğunu ileri sürerek, usul ve esasa ilişkin itirazlarının kabulüyle davanın usulden ve esastan reddine, davacı aleyhine ve müvekkili lehine yüzde yirmiden az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine ve yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve davanın reddini savunmuştur.

GEREKÇE:

Dava, davacı tarafından faturaya dayanarak davalı aleyhine başlatılan ilamsız icra takibine davalı tarafın süresinde itirazı üzerine İİK 67.maddesi uyarınca 1 yıllık yasal süresi içinde açılmış itirazın iptali davasıdır.

İİK 67/1.maddesine göre "Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir."

Ankara .....İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı dosyasının UYAP sisteminden eşleştirilerek incelenmesinde, takip alacaklısının davacı ve takip borçlusunun davalı olduğu, (ünvan değişikliğinden önce .....Şirketi) üç ayrı alacağı ile genel haciz yoluna özgü icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin davalıya .....tarihinde tebliğ edildiği, davalının .....tarihinde borca itiraz ettiği, takibin durduğu, itiraz evrakının davacıya tebliğine ilişkin dosyada belge olmadığı, işbu davanın süresi içinde açıldığı görülmüştür.

Takibe konu alacak fatura alacağı olup, faturaların .....tarihli 48.711,65 TL, .....tarihli 153.814,88 TL ve .....tarihli 41.312,30 TL bedelli faturalar olduğu görülmüştür.

Faturaların içeriklerinin incelenmesinde operatörlü iş makinesi kiralanmasına ilişkin olduğu, kiralama işinin operatörlü olması nedeni ile uyuşmazlığın hizmet alım sözleşmesinden kaynaklandığı, Mahkememizin görevli olduğu anlaşılmıştır.

Faturanın TTK'da tanımına yer verilmemiştir. Vergi Usul Kanunu 229. maddesinde fatura, "Satılan emtia ve yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari bir vesika" olarak tanımlanmıştır. Buna göre fatura, tek taraflı düzenlenmesi her zaman mümkün olan bir belgedir.

TTK 21/1.maddesine göre, "Ticari işletmesi bağlamında bir mal satmış, üretmiş, bir iş görmüş veya bir menfaat sağlamış olan tacirden, diğer taraf, kendisine bir fatura verilmesini ve bedeli ödenmiş ise bunun da faturada gösterilmesini isteyebilir”. TTK 21/2.maddesine göre "Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır".

27.06.2003 tarihli 2001/1 E.2003/1 K.sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında, "fatura sözleşmenin yapılmasıyla ilgili değil; taraflar arasında yapılmış bir satım, hizmet, istisna ve benzeri sözleşmenin ifa safhası ile ilgili bir belgedir. Öyle ki, taraflar arasında bu tür bir sözleşme ilişkisi yoksa düzenlenen belge fatura olmayıp, olsa olsa icap mahiyetinde kabul edilebilecek bir belgedir....." denilmiştir.

Fatura akdin kurulumuna değil, ifasına ilişkin belge olduğundan faturaya dayalı alacak talebinde bulunmak için öncelikle akdî ilişkinin kanıtlanması gerekir. Bu nedenle faturaya dayalı alacağın ispatı kural olarak davacıya aittir.

Mahkememizce tarafların karşılaştırmalı alış satış analizleri (eski Form BA-BS kayıtları) celp edilmiş ve ticari defter ve belgelerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Davalının ticari defter ve belgeleri yönünden alınan bilirkişi raporunda özetle; davalının ticari defter ve belgelerinin usulüne uygun tutulduğu, davacı şirket tarafından davalı şirkete düzenlenen ve aynı zamanda takibe dayanak dava konusu yapılan ve kdv. tevkifatı dâhil genel toplamları (üç fatura bağlamında) 243.838,83-TL olan, .....tarihli .....numaralı faturanın davalı şirketin yasal ticari defter kayıtlarında yer almasına karşın .....tarihli .....numaralı ve .....tarihli .....numaralı faturaların davalı şirketin yasal ticari defter kayıtlarında yer almadıkları ancak iş bu bahse konu faturaların e-arşiv fatura olmaları yani elektronik ortamda düzenlenmiş faturalar olması hasebiyle, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 21. maddesi hükmü çerçevesinde iş bu bahse konu her üç faturaya da davalı şirket tarafından kanunda öngörülen süre içerisinde itiraz edildiklerine dair dosya kapsamında ve davalı şirket yönünden yapılan yerinde inceleme sürecinde tevsik edici mahiyette somut (noter ihtarnamesi, güvenli elektronik imza, iadeli taahhütlü mektup yöntemleri bağlamında) herhangi bir belgenin görülememesi veya tespit edilememesi hususu, iş bu bahse konu üç adet faturanın da Kdv. öncesi matrah bağlamında belge adedi ve toplam tutar yönlerinden davalı şirketin Form Ba’sında ve karşıt satış babında davacı taraf yönünden Form Bs’de birebir ve uyumlu bir şekilde görülerek tespit edildiği ve iş bu bahse konu takibe dayanak dava konusu yapılan üç faturanın da Gelir İdaresi Başkanlığı sistemi veya ona bağlı entegratör yazılım firmaları üzerinden/nezdinde iptallerinin yapılmadıklarının yani geçerliliklerini koruduklarının tespit edildiği, davalı tarafça ödeme vasıtası olarak bildirilen çekin ön ve arka yüzü ile ödendiğine dair banka ödeme dekontu belgelerinin dosya kapsamında ve davalı taraf yönünden yapılan yerinde inceleme sürecinde görülememekle ve/veya tarafına ibraz edilememekle birlikte, davalı şirketin yasal ticari defter kayıtlarında yer alan çek işlemine istinaden ödeme kaydına konu 99.120,00-TL ile ilgili olarak; davacı taraf vekilince Mahkemeye sunulan dava dilekçesi içeriğinde aynen ifade ile ‘... davalı tarafından ilk aya yönelik ödemelerin çek vasıtası ile yapıldığı daha sonra hiçbir şekilde ödeme yapılmamaya başlandığı, ...’ yer alan beyan ile ayrıntıları yukarıda yer alan davacı şirket tarafından davalı şirkete düzenlenen her üç faturanın kdv. tevkifatı dâhil genel toplamları olan 243.838,83-TL’nin davacı tarafça takibe dayanak ve dava konusu yapılan tutar olan 131.718,83-TL’den düşümünden sonra kalan tutar olan 112.100,00-TL’nin iş bu bahse konu davacı tarafça çek işlemine istinaden ödeme kaydı tutarı olan 99.120,00-TL’den rakamsal olarak büyük olması sebeplerinden ötürü, davalı tarafça davacı tarafa en az iş bu bahse konu davacı tarafça çek işlemine istinaden ödeme kaydı tutarı olan 99.120,00-TL tutarında ödeme yapıldığı kanaatinin hâsıl olduğu, dönem sonu (.....), takip tarihi (.....) ve dava tarihi (.....) itibari ile taleple bağlılık ilkesi çerçevesinde davacının davalıdan talepte bulunabileceği asıl alacak tutarının 131.718,83-TL olduğu yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.

Davacının ticari defter ve belgeleri yönünden alınan bilirkişi raporunda özetle; davalının ticari defter ve belgelerinin usulüne uygun tutulduğu, davacı tarafından, davalı yana KDV dâhil 243.838,83 TL toplam bedelli 3 adet fatura düzenlendiği, bu faturalardan takip konusu .....tarih 153.814,88 TL ve .....tarih 41.312,30 TL bedelli faturaların davalı yan defter kayıtlarında bulunmadığı, .....ve .....tarihli faturalar her ne kadar davalı yan kayıtlarında bulunmuyor ise de karşılaştırmalı BA-BS analiz listelerinde bulunduğu, faturaların davalı tarafından iade veya itiraza konu edildiğine dair dosyada bilgi ve belge bulunmadığı, puantaj çizelgelerinde şoför olarak isimleri bulunan ....., ....., ....., .....’in davacı firmanın sigortalı personelleri olduğu, takip tarihi ile incelenen defter kayıtlarına göre davacının davalıdan 131.718,83 TL alacağının bulunduğu, takip konusu edilen tutara ilişkin takip sonrası, dava öncesi ve dava sonrası ödeme bulunmadığı yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.

Mahkememizce bilirkişi raporlarının birlikte değerlendirilmesi sonucu, davaya konu faturalardan yalnız 48.711,65 TL bedelli faturanın davalı ticari defter ve belgelerinde kayıtlı olduğu, faturanın kayıt edilmiş olması nedeni ile söz konusu faturaya konu mal ve hizmetin davalıya verildiğinin çekişmesiz olduğu, diğer iki fatura yönünden ise her ne kadar faturalar davalı defterlerinde kayıtlı değil ise de davalının karşılaştırmalı alış satış analizlerinde (eski Form BA belgesinde) kaydının olduğu, faturaların e-arşiv fatura olması yani elektronik ortamda düzenlenmiş faturalar olması sebebi ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 21. maddesi hükmü çerçevesinde faturalara davalı şirket tarafından kanunda öngörülen 8 günlük süre içerisinde itiraz edilmediği, iş bu bahse konu üç adet faturanın da Kdv. öncesi matrah bağlamında belge adedi ve toplam tutar yönlerinden davalı şirketin Form Ba’sında ve karşıt satış babında davacı taraf yönünden Form Bs’de birebir ve uyumlu bir şekilde görülerek tespit edildiği ve iş bu bahse konu takibe dayanak dava konusu yapılan üç faturanın da Gelir İdaresi Başkanlığı sistemi veya ona bağlı entegratör yazılım firmaları üzerinden/nezdinde iptallerinin yapılmadıkları, yani geçerliliklerini koruduklarının tespit edilmiş olması nedeni ile davaya konu Ayrıca davalı şirket vergi dairesine bildirdiği Form BA belgeleri ile takip dayanağı faturalarda yazılı hizmet ve emtianın teslim alındığı kabul edilmelidir. (Aynı doğrultuda Yargıtay 19.HD.2014/7040 E-2015/4465 K ve 2014/19083E-2015/8197 K). Somut olayda davalı kendi kayıtlarına işlediği faturaların bedelini ödediğini ispat ile yükümlü olup, davalı taraf takibe giren bakiye 131.718,83 TL'yi ödediğini yazılı deliller ile ispat edememiştir.

Davalı taraf cevap dilekçesinde yemin deliline dayanmış, Mahkememizce davalı tarafa yemin delili hatırlatılmış, davalı taraf davacıya yemin teklif etmiş ve davacı tarafça yemin eda edilmiştir.

İzah edilen nedenlerle davalı tarafın borca itiraz etmekte haksız olduğu anlaşılmış, davalının borca vaki itirazının iptaline ve takibin devamına karar vermek gerekmiştir.

Davacı, davalının icra inkar tazminatına mahkum edilmesini istemiştir. İİK 67/2.maddesine göre "Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın "yüzde yirmisinden" aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir." Buna göre davacı lehine icra inkar tazminatına hükmetmek için İİK 67.maddesindeki itirazın iptaline özgü dava şartlarının yanında, davalının haksız olması, itirazın iptaline karar verilen alacağın likit olması ve davacının talebi gerekir. Somut olayda alacağın faturadan kaynaklı likit bir alacak olması ve davacının talebi gözetilerek, itirazın iptaline karar verilen alacağın takdiren % 20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

İzah edilen nedenlerle Mahkememizce aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Gerekçesi gerekçeli kararda açıklandığı üzere;

1-Davanın KABULÜ ile Ankara .....Genel İcra Dairesi'nin .....Esas sayılı dosyasında davalı tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin 131.718,83 TL asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren tahsil tarihine kadar yıllık değişen oranlarda avans faiz yürütülmesine,

2-İtirazın iptaline karar verilen 131.718,83 TL'nin takdiren % 20'si oranında (26.343,76TL) icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

3-Alınması gerekli 8.997,72 TL harçtan davacı tarafça peşin yatırılan 2.249,43 TL harcın mahsubu ile eksik 6.748,29 TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

4-Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00 TL ara buluculuk ücretinin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

5-Davacı tarafından yapılan başvurma harcı 269,85 TL, peşin harç 2.249,43 TL, bilirkişi ücretleri 8.500,00 TL, tebligat, posta ve müzekkere gideri 299,00 TL olmak üzere toplam 11.318,28 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

6-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

7-Gider avansından artan kısmın hüküm kesinleşince Yazı İşleri Müdürü tarafından ilgilisine iadesine,

Dair davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.

KatipHakim